Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет528/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   524   525   526   527   528   529   530   531   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
-ғ а қ //-г е к ,  -қақ//-кек.  Бұл  ф ормант  түрік 

тілдерінің жалпы  қай-қайсысында да өзінің тектік 

сипаты, лингвистикалы қ табиғаты ж ағы нан ал- 

ғанда сын  атаулары  сөзж асамына тиесілі.  Бірақ 

ол арқылы етістік негізден  пайда болған сын атау- 

лары ны ң ішінде белгілі бір зат атауы  ыңғайы нда 

дербестеніп,  біржола термин  ретіғще тиянақтал- 

ғандары  да  бар.  Рас,  тілімізде  мұндайлар  онш а 

көп  емес. Дегенмен ара-тұралап  кездесіп отыра- 

ды:  жабысқақ  (биттің  сіркеден  үлкендеу  түрі), 

ескек  (весло), кескек,  тырысқақ  (ауру аты),  ты- 

шқақ,  шаныіиқақ (оқыра, сәйгел), қатқақ, тоңғақ 

(жаңа туған баланы ң  қиы ) т.б.



Ораз-Мүхамед қыраулы қатқақта атқа қона- 

ды  (М ағауин);  Қойдың  мойнына  кескек  байлап 

қояды  (Арғынбаев);  Ж абағы  болды  жібек  шаіи, 

Жабылып жаман жабысқақ (Жансүгіров).

Осы  үзінділерде  келтірілген  субстантив  зат 

атауларының  іш інен  жабысқақ дериваты н  бөле 

айтуға  болады.  Өйткені  бұл  да  әуелде  дағды лы 

көп  сын  атауларының  бірі-тін.  Ол  тілімізде  осы 

сы нды қ  сапасын  сақтай  отырып,  нақты  бір  зат 

атауы  орнында да қолданылады.  М ысалы,  оның 

(яғн и   биттің)  сіркеден  үлкенірек  түрі  ретіндегі 

мәнінен  шу бастағы тектік сипаты,  сын  есімдігі 

онша байқалмайды.




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   524   525   526   527   528   529   530   531   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет