Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет455/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   451   452   453   454   455   456   457   458   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
264

СӨЗЖАСАМ

дық ұяға түбірлес емес сөздер қатыспайды.  Я ғни 

бір  сөзж асам ды қ  ұяда  түрлі  негізгі  түбірден 

өрбіген бірнеше туынды түбірлес сөздер болмай- 

ды, сөзжасамдық ұя тек бір түрлі түбірлес сөздер- 

ден  ғана тұрады.  Өйткені бір сөзжасамдық  ұяда 

бір негізгі түбір болады да, одан өрбіген түбірлес 

сөздер ғана болады.  Басқаша айтқанда, әр сөзжа- 

самдық  ұяны ң  өзіне  ғана  тән  түбірлес  сөздері 

болады.


Бұдан  ш ы ғаты н  қорытынды:  тілде  қанш а 

сөзжасамдық ұя болса,  сонша түбірлес сөздердің 

түрлері  бо л ад ы .  С о н д ы қ та н   тілде  тү б ір л ес  

сөздердің  түрлері  өте  көп.  Олардың  бір-біріне 

қатысы жоқ. Сөзжасамдық ұя бір түбірлес сөздер- 

ден тұратын болғандықтан, сөзжасамдық ұяның 

бір  белгісі  ретінде  оны ң  құрам ы ны ң  өзіндік 

түбірлес сөздерден тұратынын таны ған дұрыс.

Сөзжасамдық ұядағы түбірлес туынды түбір 

сөздердің бәрі де сөзжасамдық жұрнақтар арқы - 

лы жасалады.  Қазір синтетикалы қ тәсіл  арқылы 

ж асалған түбірлес туынды түбірлерден тұратын 

сөзжасамдық ұя сөз болып отырғандықтан, сөзжа- 

самдық ұядағы түбірлес туынды түбірлердің бәрі 

сөзжасамдық ж ұрнақ арқылы жасалған түбірлес 

туынды түбірлерге жатады.

С өзж асам ды қ  түрлі  ұялардың  құрам ы нан 

тілдегі сөзжасамдық жұрнақтардың бәрін  кезде- 

стіруге  болады .  Ә рине,  тілдегі  созж асам д ы қ 

ж ұрнақ атаулыны ң бәрі бір сөзжасамдық  ұядан 

орын  алуы  м үмкін  емес,  бірақ  тілдегі  барлы қ 

сөзжасамдық ұя оны толық қамтиды.  Олай бол- 

са, әр сөзжасамдық ұяда қызмет атқаратын сөзжа- 

самдық жұрнақтар көлемі түрі ж ағы нан әр түрлі 

бола береді,  бірақ бұл бірсыпыра ж ұрнақтардың 

бірнеше ұяда қолданылуын ж оққа шығармайды. 

Бұл тұрғы да қалы птасқан  қатал заңды лы қ ж оқ. 

Оны төменде  келтірілген, әр түрлі сөзжасамдық 

ұяны ң  түбірлес  туынды  сөздерінің  құрам ы нда 

қолданылып тұрған жұрнақтардан  көруге бола- 

ды.  Мысалы:


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   451   452   453   454   455   456   457   458   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет