Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет451/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   447   448   449   450   451   452   453   454   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
262

СӨЗЖАСАМ

Ақмолаауылмаш  (Ақмола ауылшаруашылық ма- 

шина акционерлік қоғамы), АлМУ (Алматы мем- 

лекетгік университеті),  Еуроазия  (Еуропа-Азия), 



теледидар (телевизиялық дидар), телесериал (те- 

леви зиялы қ  сериал)  Нурбанк  (Н ұрлан  банк  не 

Нұрболат банкт.б.),  ГФР (Германия Федерация- 

лы қ  Республикасы).

Қ азіргі  қол д ан ы л ы п   ж үрген  қ ы с қ а р ғ а н  

сөздерде түрлі  жүйе  орын  алған.  Кеңес  үкіметі 

кезінде  сөздерді  қысқарту жолына  сай  қы сқар- 

тылған сөздер бар:  ГФР,  Нурбанк,  ҚазААГ, ТМ Д 

т.б. Ол кездерде сөздерді қысқарту жоддарына сай 

келмейтін қысқарған сөздерде бар. Ыъ\сшы,Еуро- 



парламент, Акмолаауылмаиі, теледидар, телесери- 

ал т.б.  Бұрын  алғаш қы   сөздің  бір  буыны  келесі 

сөзтүгел алынса (сберкасса,  партбюро), бұл қыс- 

қарған сөздерде бірінші сөздің екі буын,  не бірінші 

сөз түгел толық алынған.  Қазір күрделі сөзді қыс- 

қарту  еркін  ж олға  түсіп,  кім  қалай  қы сқартса, 

с о л а й   к е т іп   ж а т қ а н ы   б а й қ а л а д ы .  Б ұ н ы ң  

түсініксіздікке апаруы да мүмкін.  Бұрынғы кезде 

сөз  алғаш   қы сқартып  қолданылғанда  оны ң  то- 

лы қ  түрі  ж ақш а  ішінде  беріліп,  біраз  уақыт  ха- 

лы ққа таныс болғанша,  қатар қолданылатын дағ- 

ды болған.  Қазір  дағды ұмытылған. Әркім өзінше 

қысқартып қолдану байқалады.

Қ ы сқарған   сөздерде  оңы ң  толы қ  түріндегі 

м ағы на сақталады,  яғн и  сөзжасамның жаңа ма- 

ғы на тудыруы  қы сқарғаи  сөздерде ж оқ. Д еген- 

мен  қ ы с қ а р ғ а н   сөздер  сө зж а са м ға   ж атады . 

Мұның себебі мынада - қысқарған сөздер күрделі 

толы қ атаудың бір  варианты ретінде дербес сөз 

қызметін атқарады.  Сөзге  қойылатын барлы қта- 

лапқа жауап береді.  Қ ы сқарған сөздердің белгілі 

м ағы насы  бар, тілдегі дайын сөз,  сөйлемге дай- 

ын  сөз ретінде  кіреді, сөйлемде бір сұраққа жау- 

ап  береді,  бір құрамда қолданылады  яғн и   құра- 

мы тұрақты,  сөйлемнің бір  мүшесі  қызметін  ат- 

қарады,  біртұтас  қалыпта жазылады,  айтылады, 

бір екпінмен айтылады.  М ұның өзі сөздің белгі- 

лері.  Олай болса,  қы сқарған  сөздер тілдегі лек- 

сикалық бірліктер тобынан жеке сөз ретінде орын 

алады.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   447   448   449   450   451   452   453   454   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет