Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


 .4 .  С Ө З Ж А С А М Д Ы Қ   М А Ғ Ы Н А



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет385/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   381   382   383   384   385   386   387   388   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
2 .4 .  С Ө З Ж А С А М Д Ы Қ   М А Ғ Ы Н А

Созжасам  омірде  пайда болған  ж аңа  ұғы м - 

дарды  атау  қажеттігін  отеу  үшін  қы змет  етеді. 

Жаңа аталымар (номинациялар) сөзжасамдық түрлі 

тәсілдер  арқы лы   ж асалаты ны   белгілі  болды. 

Тәсілдердің  түрлілігіне  байланы сты   созжасам 

үрдісіне түрлі созжасамдық бірліктер жаңа мағы- 

на,  жаңа  аталы м ны ң  жасалуына  түрлі дәрежеде 

қатысады.  М ысалы,ә«ш /,  жүмысшы, маліиы,  су- 

ретші, жыршы, бииіі, орманшы, балықшы, саяхатшы, 

сыбызғышы,  қобызшы  т.б.  осы  типтегі  туынды 

создерді алсақ, олардың құрамындағы негізгі мор- 

ф ема да,  көм екш і  морфема да олардың  мағы на- 

сы ны ң  жасалуына  қатысып  тұр.  Осы  туынды- 

лардағы   негіз  соз  жаңа  м ағы наны ң  жасалуына 

арқау болған .  Ал  осы  туынды  түбірлердегі -шы, 



-ші жұрнағы оларға мамандық мәнін қосқан. Осы- 

ның  нәтижесіндеәяш/ - ән айтатын адам, жүмыс- 



іиы -  жұмыс  істейтін  адам, малшы -  мал  бағатын 

адам,  суретші  -  сурет  салатын  адам,  жыршы  - 

жыр  айтаты н  адам, биіиі  -  би  билейтін  адам, ор- 

маніиы  - орманды  бақы лайты н  адам, балықшы - 

балы қ аулайтын  адам, саяхатшы-  саяхатж асай- 

тын  адам, сыбызғышы -  сыбызғы тартатын адам, 

қобызіиы - қобыз тартатын адам дегенді білдірген. 

А лғаш   осы  ұғымды  білдіруден  туған  бұл  создер 

кейін  мамандық мәніне  ие болған.

Бұл  туынды  түбірлердегі  -ш ы/-ш і  ж ұрнағы  

м амандық мэнін  беріп тұр,  ал  негіз создер ненің 

маманы  екенін  білдірген.  Келтірілген  туынды 

түбірлердің құрамындағы  созжасамдық бірліктер 

(негіз соз бен жұрнақ) туынды  мағынаны жасау- 

ға  қы змет еткен.  Сондықтан  да  олар  созжасам- 

ды қ бірліктерге жатады.

Мұндай туынды создердің қандай негіз созден 

жасалғанын ажырату қиын емес, ойткені туынды





жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   381   382   383   384   385   386   387   388   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет