Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


СӨЗЖАСАМ  ТІЛ  БІЛІМІНІҢ ЖЕКЕ  САЛАСЫ



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет382/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   378   379   380   381   382   383   384   385   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
СӨЗЖАСАМ  ТІЛ  БІЛІМІНІҢ ЖЕКЕ  САЛАСЫ

207

тектес емес,  қызылмен басқа түс араласқан түс, 

сонды қтан  ол  қы зыл ала аталған.  Тоқпақ жілік

-  жіліктің бір түрінің аты, суық торғай - торғай- 

дың бір түрінің аты, су жылан  - ж ы ланны ң суда 

жүретін түрінің аты, елу бес,  алты мың отыз бес, 

қырық алты деген  күрделі сөздер 3 түрлі санның 

аттары.


Тіркестіру арқылы жасалған  күрделі сандар- 

дың ж оғары дағы   мысалдарда  құрамдары  түрлі 

болғаны на қарамастан, олардың әрқайсы сы   бір 

ғана  лексикалы қ  м ағы на  беріп,  бір  сөз  болып 

саналады,  бір  сөздің  қызметін  атқарады.  Басқа 

тілдерде  мұндай  біртұтас  м ағы налы   аталымдар 

бірге жазылады.

Қысқарту тәсілі бұрын  қазақ тілінде  кісі ат- 

тарымен байланысты ғана қолданылған.  Кісі ат- 

тарын  қы сқарту дүние жүзі тілдерінде  бар әдіс. 

Бұл  әдіс тілімізде  қазір де  өнімді.  М ысалы, Ах- 

мет Байтұрсынұлы өз кезінде Ақаң аталған, оны 

бүкіл  қазақ  халқы ны ң  бәрі  Байтұрсы нов  деп 

түсінген.  Қазір  Ж ұмеке,  Асеке,  Қанеке  сияқты 

қы сқартуларм ен  қатар  Нұраға,  Сераға сияқты  

қысқарту қолданысы жиі  кездеседі/Бір кездерде 

Серке  Қожамқұловты Сераға атағаны сол заман- 

дағы   адам арға  мәлім.  Қазір осы  үлгі  тарай  бас- 

тады.

Ал  күрделі атауларды  қысқартып  қолдануда 



совет дәуірі  кезінде тілімізде орыс тілінің  үлгісі 

қабылданылды.  Бұл да қазір қолданыста.  Мыса- 

л ы , теледидар,  Қ а зҮ У (Қ азақ ұлттық универси- 

теті), АяЛ/У(Алматы  мемлекеттік университеті), 



АҚШ  (Америка  Құрама  Ш таттары),  ЕҚ Ы Ұ (Ев- 

роп ад ағы   Қ ауіпсіздік  ж әне  Ы н ты м ақтасты қ 

Ұйымы) т.б.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   378   379   380   381   382   383   384   385   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет