Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


  Соз басындағы дауыссыз дыбыстардың



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет343/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   339   340   341   342   343   344   345   346   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
1.2.  Соз басындағы дауыссыз дыбыстардың 

түсірілуі.

С оз  б асы н д ағы   дауы ссы з  д ы бы старды ң  

түсіріліп  айтылуы  қазақ  тілінде  б,  қ/к,  н,  с,  ш 

дыбыстарына байланысты болып келеді.

а)  Б  д ы б ы с ы н ы ң   тү с ір іл іп   а й ты л у ы н а  

байланысты  бакыр-акыр,  байбалам -айбалам , 



бажырай-ажырай, бадырай-адырай, бежірей-ежірей 

сияқты  варианттар жасалған.

ә) Қ /К  дыбыстары ның түсіріліп айтылуына 

байланысты капсағай-апсағай,  каңырай-аңырай, 



қадым-адым,  кажы-әжі,  кәзір-әзір,  корык-үрік, 

к әк ір ей -әкір ей ,  кар ек ет -әр ек ет   т.б .  с о зд ер  

ж асалған.  Бұл  құбы лы с  кісі  аттарында  да  жиі 

кездеседі.  М ы салы ,  Қ аж ы м үкан-Ә ж ім акан, 

Қажыбай-Әжібай,  Қайдар-Айдар,  Қабдікәрім- 

Әптікэрім,  Қабдолла-Абдолла т . б .

б)  Н  дыбысының  түсірілуіне  байланысты 

нэмеңгер-эмеңгер, некен-саяк-екен саяк,  нажағай- 

аж ағай (диал.) сияқты  варианттар жасалған.

в) С, Ш  дыбыстарының соз басында түсірілуі 

сирек  кездесетін  құбылыс.  Сонды қтан  біз  (с) 

ды бы сы ны ң  түсуіне  сызы л-ызыл  сө зін ,  (ш) 

дыбысыны ң  түсуіне  ш ылғый-ылғы й  созін,  (т) 

дыбысыны ң  түсуіне  тыксыр-ыксыр  созін  ғана 

кездестірдік.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   339   340   341   342   343   344   345   346   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет