Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


,5 1)  ЕЛдің  іші  -  /   бе р е к е ,// 2  " 2,5  1 Көптің  іш і



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет289/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   285   286   287   288   289   290   291   292   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
2,5

1)  ЕЛдің  іші  -  /   бе р е к е ,//

"

2,5 



1

Көптің 


іш і

  - /   м е р е к е .

з

2)  Аз да  бітер,  / /   көп  те  бітер,  / /  



і

Татулы ққа  /   не  жетер?



 

^   1,5



3)  Ерді  - /   намыс  өлтірер, //

2 .5

Қоянды  - /   қамыс  өлтірер.  / /  



2,5  --------------



1,5

4) Ж


уот

 көргендей.  / /  калаң  болсын, /,/



2 ' ___________3 *  2  --------- -— — ч  I

Ж ұрт білгендей,  / /  балаң  болсын  .

Бірінші,  екінші және төртінші  мақалдың әр 

тармағы қос ырғақты топтан, бір-екі синтагмадан 

тұрады  да,  ол  ы рғақты   топтарды ң  төртінш і 

буы ны нан  кейін  келетін  ара  жігінде  ш ағын 

паузасы бар.  Паузалар жазуда тыныс белгілерімен 

(тире  мен  үтір)  белгіленген.  Үшінші  мақалдың 

тармақтары да қос ырғақты топтан тұрады, бірақ 

олардың ара жігі төртінш і  буыннан  кейін емес, 

бірінш і  тарм ақты ң   б асы н дағы   акценттелген 

сөздің  (ерді) ект ш і  буыны нан  кейін  келеді,  ал 

екінш і  тармақта  акценттелген  сөздің  үшінші 

буынынан  кейін  (коянды)  келіп,  арасы  ш ағын 

паузамен бөлініп тұр.

К е л т ір іл г е н  

м а қ а л д а р д ы ң  

б ә р ін ің  

интонациялық сызығы біркелкі.  Бірінші тармағы



138

ИНТОНАЦИЯ

толқы нд аны п  барып  соңы  ж оғары   көтеріліп 

барып  ш ағын  паузамен  бөлінсе,  екінші тармағы 

т о л қ ы н д ан ы п   келіп,  соңы   төм ен деп   барып 

сөйлем нің  аяғы нда  келіп,  ойдың  аяқталғаны н 

біддіретін, төмен  (1) тоналды деңгейдегі  көлемді 

п а у з а м е н   б іт е д і.  Б ұ л а р д ы ң   д а  а л д ы ң ғ ы  

синтагмасы  тиянақсы з  интонем аға,  соңғы сы  

тиянақты интонемаға жатады.  Екінші мақалдың 

с о ң ғ ы   с ұ р а у л ы   с ө й л е м і  а р н а у л ы   с ұ р а қ  

интонемасына сай.

Екі тармақты мақалдың екі тармағын жазып, 

б ір -б ір ін е   ж а л ғ а с т ы р ы п ,  с о н а н   со ң   о н ы ң  

и н т о н а ц и я л ы қ   с ы з ы ғ ы н   қ а р а с т ы р с а қ ,  ол 

біры ңғай толқы нды екінші  (2),  екі жарым  (2,5), 

үшінші  (3),  бір жарым  (1,5) тоналды деңгейдегі, 

кейбір буындары молырақ интенсивтілікпен және 

ұзақты лы қпен  ерекш еленіп,  соңы нда  (1-дең- 

гейде) бірақ томендейтін бір ұзын  сы зы қ болар 

еді.  Мысалы:




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   285   286   287   288   289   290   291   292   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет