Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет240/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   236   237   238   239   240   241   242   243   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
7 .2 .  Е К П І Н Н І Ң   О Р Н Ы

Екпіннің фонетикалық типтерінен тыс оның 

сөздің  қай буынына  орналасу  ы ңғай ы н а  қарай 

бөліңетін  құры лы мды қ  (структуралық) типтері 

бар. 'Ёкпіннің  құрылымы  ф онологиялы қ  және 

м орф ологиялы қ  болып  екі  түрге  бөлінеді.  Ф о- 

нологиялық  екпін  тұрақты  екпін,  еркін  екпін 

болып  екіге  бөлінеді.  Тұрақты екпіндеп  создің 

нақтылы бір буынында  ғана келетін екпінді  ай- 

тады. Еркін екпіндеп сөздің кез келген буынына 

түсе беретін екпінді атайдьі^г

Қ азақ екпінінің ж оғары да айтқаны мыздай 

кей грамматикалық формаларды ажыратуға қаты- 

сының болуы  - оның сөз ішіндегі орныны ң анау 

айтқандай  сонш алы қты   тұрақты  емес  екенін 

аңғартады.  Осы  ыңғайда  мына бір жайдың  ба- 

сын ашып айта кетуіміз керек.  Ол - қазақ тіліндегі 

екпіннің денірек ұшырайтын орны - сөздің соңғы 

буыны  екендігі.  Екпіннің  өзге  буындар,  айта- 

лы қ,  аяққы   буы нға тете  тұрған  буында  байқа- 

луы оның көбіне-көп  грамматикалық формалар- 

ды ажырату қызметіне байланысты.

Екпіннің  қызметіне  орай  ж оғары да әңгіме 

етілген  бір  түбірден,  со н д ай -ақ  әр  түбірден 

өрбіген,  бірақ дыбыстық құрамы бірдей  грамма- 

тикалы қ  тұлғалардағы  екпін  орны н  кестемен 

көрсетуге болады.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   236   237   238   239   240   241   242   243   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет