Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет217/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   213   214   215   216   217   218   219   220   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
5.  БУЫН

5 .1 .  Б У Ы Н Н Ы Ң  

С И П А Т Ы

Буын  -  ауаның  кілт  үзілуінің  не  кедергіге 

ұш ырауының нәтижесінде  пайда болатын  жеке 

(дауысты)  дыбыс,  не  дыбыстар  (дауысты,  дау- 

ыссыз)  тобы.  Қ азақ  тілінде  буы нны ң  маңызы 

ерекше.


Буынға тән сипаттар:

1.  Буын болу үшін  оны ң  құрамында дауыс- 

ты дыбыс болуға тиіс және оны ң саны  біреуден 

арты қ  болмауға  тиіс.  Сонда  сөздің  құрамында 

қанш а дауысты  ф онем а болса,  сонш а  буын  бо- 

лады деген сөз. Б алаларғадегенде, дұрысы,  бір- 

ақ дауысты  фонема (а)  бар.  Бір фонема бірнеше 

буынның  құрамында  қайталанып  келе береді.

2.  Буында  мағы на  болм айды .  К ей б ір  

сөздердің әрбір буыны лексикалық немесе  ф ам - 

матикалық мағынасы  бар бөлшектерге  (морфе- 

маларға)  тура  келіп  қалады.  М әселен,  ат-ты- 



л а р -ғ а  д.етһі  төрт буынды  сөздің  1-буыны  (ат)

-  түбір',  2-буыны  (ты)  -  сын  есім  тудыратын

ж ұрнақ,  3-буыны  (-лар)  -  көптік жалғау,  ал  4- 

буыны  (-ға)  -  септік  жалғау.  Мұны  кездейсоқ 

сәйкестік деп түсіну керек.  Буында м ағы на бо- 

луы  міндетті  емес: ба-ла-ла-ры-на,  а-ты-ңа,  ке- 



лі-сі-м і-м із,  жар-қы-рай-ды  т.б.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   213   214   215   216   217   218   219   220   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет