Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет183/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   179   180   181   182   183   184   185   186   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
2,2.12.3. Түбір ішінде

Түбірдегі  қайталама  дыбыстар  бөгде  тілге 

еліктеуден туған.  Сөйлеу тілінде бұлардың біреуі 

түсіріліп (махабат,  қүды, мүде, эді, кезеп,  Ғизат, 



мүкэмал, экіс, жанат, тэкапар, Жапар), немесе өзге 

бір  дыбыспен  алмастырылып  айтылады:  күлді 



(күллі), келде (кэлла), эмбе (эмма), сэлде, сүндет

кейде екеуі де өзгереді  (Жаппар, лэппай,  Ғайнет- 



тин).

Қисса  түрде  жазып,  айтып  жүрген  сөзіміз 

қарапайы м   айтуда қыса болып  кетеді.  Олай  бо- 

латы ны   қыйс-са сбзінде  қайталама  (сс) дыбыс- 

тан  озге, байырғы буында кездеспейтінйстіркесі 

және бар.

Сондықтан да Алла,  Мухаммад қазақ айту- 

ында алда (Алдаберген, Алдажар, алда ғана күдай- 

ай),  Мақанбет  (Мүқамет,  Мэмбет,  Мэмет) бо- 

лып  кетеді.

Осындай  қайталама  дыбыстар  кездесетін 

араб-парсы сөздері қазақ тілінде біршама,  олар- 

дың бэрі де озгеріске  ұшыраған.  Олар: 

олда-білдә (аллаһ-беллаһ) 

әуелі (аввали) 

тасаттық (тасаддақ) 

жалдап (жаллап) 

жендет (жаллад) 

тажал (дажжал) 

сағыз (сақкез) 

мадақ (маддақ) 

мекер (мэккер) 

машақат (маіиаққат)




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   179   180   181   182   183   184   185   186   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет