Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


  Баяндауыштын  қайталануы  арқылы



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет1267/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   1263   1264   1265   1266   1267   1268   1269   1270   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
5.1.3.2.  Баяндауыштын  қайталануы  арқылы 

болган  параллельді  күрделі 

синтаксистік түтастық

Әдемі жігіт  еді.  Өнерлі жігіт  еді.  Талай  күлім 

кәздерді  есінен  тандырган  сері  еді  (Серәлиев).

Бүл  күрделі  синтаксистік  түтастықта  басқы 

бөліктегі  сейлемдердің  баяндауыштарының  қай- 

т а л а н ы п  

б ер іл у і 

а р қ ы л ы  

т ү т а с т ы қ т ы ң  

параллельдігі  күш ейтіліп  түр.  А лғаш қы   екі 

сойлемнің баяндауыштары қайталанып түр.  Қүра- 

ушы  сойлемдердің  баяңдауыштары  бірдей  шақ 

(өткен  шақ),  бірдей  жақ 

(ТГІ 

жақ),  бірдей  түлғада

(есім  сөз  бен  кәмекші  сөздің  тіркесуі  арқылы) 

түруы,  солай  байланысуы  -  күрделі  синтаксистік 

түтастықтың қүрылысын анықтап, параллельдігін 

арттырып  түр.



Қайсар  мен  Ақлима  бірге  өскен,  бір  ауылдың 

балалары  еді.  Бірін-бірі  жылатып  өскен,  бірін-бірі 

уатып  өскен.  Бірге күліп,  бірге жылап  өскен.  Бірінің 

үл,  бірінің  қыз  екенін  ажыратыспай  өскен.  Соңгы 

төрт-бес  жылда  Қайсар  әркімге  жалданып,  кез- 

деспей  кет іп  еді.  Отарбайдың  үйінде  қайт а 

кездест і.  Бүл  жолы  е к е у і  де  үялар  ш а ққа 

жеткендерін  таныды.  Бірі  қыз,  бірі  жігіт  болып 

қалган  екен  (Мүсірепов).

Бүл  үзіндіде  баяндауыштары  қайталану  ар- 

қылы  жасалған  параллельді  күрделі  синтаксистік 

түтастық.  Алғашқы  сөйлем  -  басқы  бөлігі.  Одан 

кейінгі  үш  сөйлем  баяндауыштарының  қайтала- 

нуы  арқылы  параллель  байланысып  түр.  Алтын- 

шы  сөйлем нің  бесінш і  сөйлеммен  бүл  сілтеу 

есімдігі арқылы байланысуы күрделі синтаксистік 

түтастықтың  аяқталғаны н  білдіріп  түр.  Мүны 

қөрытушы  бөлігі  дейміз.




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   1263   1264   1265   1266   1267   1268   1269   1270   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет