Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


  Объектілік  қатынасты  білдіретін  іргелес



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет1210/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   1206   1207   1208   1209   1210   1211   1212   1213   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
4.2.2.7.  Объектілік  қатынасты  білдіретін  іргелес 

салалас  сөйлемдер

Объектілік қаты насты  білдіретін  іргелес са- 

лалас сөйлемдер екі түрлі жолмен жасалады.

1.  Бірінш і  ком поненттің  баяндауыш ы  есту, 

көру,  сөйлеу  процестерін  айтатын  сөз  болып, 

екінші  ком понент  сол  процеске  объект  болған 

оқиғаны  хабарлайды.

Балам, айтшы: бізді көрсең, сэлем бер деп әкең 

айтты м а,  жоқ,  өздігіңнен  істедің  бе? (Әуезов). 

Бастарын көтеріп алғанда көрді: оң жақтан шал- 

дың қойы күлап келеді екен (Нұрманов). Естимін: 

олар көшіп келіпті.

2.  Бірінші  сөйлем  бір  оқиғаны   хабарлайды 

да,  екінші сөйлем  құрамына оны, соны деген  ана- 

фористік есімдіктер қатысады. Ол есімдіктер ілгергі 

сөйлем хабарлаған оқиғаны ң объектілік қатына- 

сын  білдіреді.  Кейінгі  он  бес  жылда  азды-көпті 



еңбегіміз болды,  оны өзің білесің (Мұхамеджанов). 

Кейде анафористік есімдіктер түсіп те қалады:  Өзің 



тіпті өлең жаттағыш екенсің, қайсысы сенікі, қай- 

сысы бөтендікі - айыруқиын  (Тілегенов).

*  Бұл  типтес  конструкциялар  түсіндірмелі  салалас  деп  аталып  жүр.

Біз  айқы ндауы ш ты қ  салалас,  ай қы ндауы ш ты қ  қатынас  деген  термин  конструкц иян ы ң   табиғатын  дол  танытады 

деп  есептедік.





жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   1206   1207   1208   1209   1210   1211   1212   1213   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет