Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет1208/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   1204   1205   1206   1207   1208   1209   1210   1211   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Сауранбаев  Н.Т.

  Осы  күрамдағы   конструкцияларды   салыстырма  бағы ны ңқы лы   сабақтас  қүрм алас  деп  таныған 

болатын.  Т.  Қордабаев  та  кейін  осы  пікірге  қосылған.

*  “ Есімше  +  бар”  (келгені бар,  келерім бар)  типті түлғалардың баяндауыш ретіндегі статусы  мы на еңбекте  айтылған. 

Амиров  Р.

  О собенности  синтаксиса  казахской  разговорной  речи.  Алматы,  1972.  125-132-66.




ІЧ,¥ПУІАЛАС  СО И Л ЕМ ДЕР

699

мезгілдік  қаты насты  білдіру  қы зм етіне  жетті. 

М езгіддік  қаты насты  білдіретін  конструкция 

“...к а л а й ,...солай”  элементі қатысып  құрылады.

Қалай Бактығүлдың жылкысын бактым,  со- 

ла й  көзім ашыла бастады (Аймауытов)^]

Тендік қатынасты білдіретін іргелес салалас 

сөйлемдер сабақтас құрмалас сөйлемдер жүйесін- 

дегі функциялас конструкциялармен қатар жұмса- 

лады:  Соканы калай алды,  солай апарып  койды  - 

Соканы калай алса,  солай апарып  койды.  Сабақ- 

тасты ң  бұл  түрі  қазақ  тіл  білімінде  “ж ай-күй, 

әрекет бейімділігін, теңдестік барлы ғы н ” салыс- 

тыра көрсететін салыстырма бағыныңқылы  кон- 

струкция  ретінде  аталып  жүр.  Бұл  салалас,  са- 

бақтас конструкциялар функциялас болғанымен, 

жұмсалуында талғам бар.

ІТеңдік қатынасты білдіретін салалас,  сабақ- 

тас'сөйлемдер адамдар арасындағы шаруашьшық, 

құқы қты қ қарым-қатынас білдіреді дедік.  Солай 

болғанды қтан бұл конструкциялар полемикалы, 

даулы  сөзде  жиі  жұмсалады.  Әсіресе  өтеу талап 

ететін даулы сөзде көп  ұшырасады.

Осы  жұмсалыс  негізінде  конструкция  өтеу 

талап  ету  үшін  емес,  бұйрықты  -  кісіні  бір  іске 

қосуды -  қатал етіп айту амалы болып та жұмса- 

латын  болды:  калай  келсең,  солай  кел,  калай 

бітірсең,  солай бітір.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   1204   1205   1206   1207   1208   1209   1210   1211   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет