Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет112/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
1.4.3.3.  Үнді дауыссыздар

Үнді дауыссыздардың үндесім варианттарына 

ортақ жасалым белгілер  - дауыс  қатысы, жасалу 

о р н ы   ж ә н е   ж а с а л у   т ө с іл і.  Ал  ү н д е с ім  

варианттары н  б ір-бірінен  болектеп  тұраты н 

айы ры м   белгілер  -  тілдің  ілгер ін д і-кей ін д і, 

еріннің  еріндік-езулік  қалпы  (суреттер  қатаң 

дауы ссы здарды ң  үйлес  сы ңарлары м ен  бірге 

беріледі).

М дауыссыз дыбысының үндесім түрлері

Жуан  езулік  түрі:  МАЛ,  М ЬІС  т.б.  (16-1- 



сурет)

Ж асалы м ы :  қ о с   е р ін   ө за р а   ж ы м д а с а  

тоғысады  (1), жасалу орнына  қарай  ерін-ерінді; 

тіл  ауыз  қуысында  кейін  шегініп  жатады  (8), 

тілдің қатысына  қарай  кейінді; дауыс желбезегі 

мол  тербеледі  (5-2),  желбезек  қатысына  қарай 

тербелімді;  ерін  жазылы п  (езу  тартыгі)  барып 

(1-3) жасалады, ерін қатысына қарай езулік дыбыс 

болып табылады.



Айтылымы:  қос  ерін  өзара  бос.тоғы сады , 

тоғы сы м   күшіне  қарай  бос  тоғы сы ңқы ;  ауыз 

қуысы  мен  комей  қуысы  қосылып  кетеді,  үстеме 

жасалым  орнына  қарай  көмей  қуысты  дыбыс 

болып табылады.

Естілімі:  қос еріннің тоғысымы  бос леппен 

аяқталады ,  тоғы сым  бітіміне  қарай  бос  лепті; 

дауыссыз ыңыл дыбысталады,  үн қатысына қарай 

үнді; әуез қатысына  қарай  жуан және езу әуезді 

дыбыс болып табылады.

М  жуан  езулік түрінің  айырым  белгілері




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет