Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет111/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   107   108   109   110   111   112   113   114   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Жасалым  белгілері:  тіл  ұшы,  ж айылы ңқы 

жуы сы ңқы,  ілгерінді,  тербеліңкі  (ұяң),  еріндік 

дауыссыз дыбыс.

Айтылым белгілері: босаң жуысыңқы,  ауыз 

қуысты дауыссыз дыбыс.



Естілім белгілері: босаң лепті,  ұяң, жіңішке, 

еріндік дауыссыз дыбыс.



Жалпы сипаттамасы: тіл  ұшы, жайылыңқы 

жуы сы ңқы ,  ұяң,  ілгерінді  (жіңіш ке),  еріндік 

дауыссыз дыбыс.

С оны мен,  ұяң  дауыссыз  дыбыстар  жүйелі 

түрленеді.  Әрбір  дауыссыз  торт  түрлі  үндесім 

әуезбен  айтылады.  Сонда  ұяң дауыссыздардың 

үндесім  варианттары  20 дыбыс  болып  шығады 

(1 7-кесте).



ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ДЫБЫСТАРЫ

49

жуан  езулік  үндесім



Б

д

ғ

3



ж

жіңішке  езулік  үндесім

Б 1

Д 1


Г'

З 1


Ж1

жуан  еріндік  үндесім

Б°

д°

р



ж°

жіңішке  еріндік  үндесім

Бі°

Д Ш


ріо

3 І°


ж 10

1 7 -к е с т е .  Ұ яң  д а у ы ссы з  д ы бы стар ды ң  

ү н д е с ім   к үр ам ы

Ұяң үндесім дыбыстардың жасалым белгілері 

күрделі:

1.  Е р ін   Б  ж ә н е   тіл  ұш ы   Д ,  3 ,  Ж  

дауы ссы здары ны ң  үндесім  вари ан ттары н ы ң  

жасалу орны ортақ, сондықтан олардың ілгерінді- 

кейінді  жасалым  белгілері  комескі  байқалы п, 

жуан-жіңішке естілім белгілері  көмескі  естіледі.

2. 

Ғ ( - Г )  



д а у ы с с ы з ы н ы ң  

ү н д е с ім  

вариантгарының жасалу орны бір-бірінен алшақ: 

Ғ  -  тілш ік,  Г  -  тіл  ортасы.  Сондықтан  олардың 

іл гер ін д і-к ей ін д і  ж асалы м   белгілері  а й қ ы н  

байқалып,  жуан-жіңіш ке естілім  белгілері аны қ 

естіледі.

3.  Ж асалу  тәсілі  мен  дауыс  қаты сы   бір 

дыбыстың үндесім варианттарының бәріне бірдей 

о р т а қ ,  о л а р ғ а   қ а т ы с т ы   ж а с а л ы м - е с т іл ім  

айырмашылықтар байқалмайды.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   107   108   109   110   111   112   113   114   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет