Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет1101/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   1097   1098   1099   1100   1101   1102   1103   1104   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
2.2.1.3.  Қабыса  байланысқан  есімдікті 

соз  тіркестері

Есімдіктердің  ішінде  қабыса  байланы сқан 

есімді  соз  тіркестерінің  бағыныңқы  сыңары  бо- 

лып  жиі  кездесетіндері  -  сілтеу,  сүрау  жоне  жи- 

нақтау  есімдіктері.  Олар  зат  есімдермен  тіркесіп, 

анықтауыштық  қатынаста  жүмсалады.  Мысалы, 



мына  кітап,  ана  тау,  осы  қала,  қай  аудан?  қан- 

дай  мәселе?

Есімдіктердің  сөз  тіркесінің  қүрамындағы 

анықтауыштық  мағыналары  бірдей  емес.

Сілтеу  есімдіктері  заттың  айтушыға  алыс 

жақындык  бағдарын  нүсқап  көрсетіи  анықтай-



СӨЗ ТІРКЕСТЕРІ

617

ды:  Бул  -  сонау  Үлытаудың  қазагы  Олжай  дейтін 

(Әбішев).

Сүрау  есімдіктері  ол  қүрамда  заттың  сүрау- 

лық сапа қатынасын білдіреді,  мысалы: қал қалай? 

неше  мектен?  қандай  адам,  қанша  саулық?

Мүндай қүрамда айтылатын сүрау есімдіктері

-  қабыса  байланысатын  анықтауыштарға  (сын 

есім,  зат  есім,  сан  есім,  есімше  ж әне  сілтеу 

есімдіктерінен  болған  анықтауыштарға  қойыла- 

тын  сүрақтар).

Басқалары  қабыса  байланысатын  аны қта- 

уыштардың  орнын  баспайты нды қтан,  мүндай 

қүрамда  айтылмайды.

Жалпылау  есімдіктері  есімді  соз  тіркесінің 

бағыныңқы  сыңары  қызметінде  заттың  жинақ- 

талған  мөлшерлік  сапасын  білдіреді.  Мысалы: 



барлық  журт,  куллі  ел,  букіл  дуние.

Есімдіктердің  кейбір  бағыныңқы  сыңарда 

жүмсалуымен  бірге  олар  да  басы ңқы  сыңарда 

жүмсалады.  Есімдіктерге  бағыныңқы  сыңарда:  - 

үстеу:  Тагдырың  бугін мунда,  ертең  анда  (Соз  ата- 

сы).


-  негізгі  сөз  -  шылау:  Агаіитан  турлі  ойын- 

шық жасаганга дейінгі омірім бір хикая (“Ж алын”).

-  негізгі  сөз  -  көмекші  есім:  Менің  астым- 



дагы  жирен  ат  қырдың  киігіниіе  сыргиды  (Сей- 

фуллин).



жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   1097   1098   1099   1100   1101   1102   1103   1104   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет