Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет1049/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   1045   1046   1047   1048   1049   1050   1051   1052   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
МОДАЛЬ СӨЗДЕР

579

сөйлемдегі керек пен шығар сөздері сондай  қатар- 

лар.  Бұл сияқты модальдық қатарлар әдетге көркем 

әдебиетстиліне сыйымды.  Сөйлем  модальдылы- 

ғы  мұндайда қатардың соңғы бөлігіне ауысады.

Әдеби тіліміздегі дағдылы -ды білем,  -а-тын 



(-е-т ін)  шығар  м одальды қ  кон струкц и ялары  

түркіменстан қазақтарының тілінде -ар(-ер) білем, 



-а -м   (-е -м )  шығар  формасында  қолданылады: 

мынанын  келісі жаман, сірэ, м аған бірдеме жасар 

білем;  Он  тоғызыншы ауы лға ертең жүрем  шы- 

ғар (Нұрмағамбетов).

Қ азақ  әдеби  тіліндегі  со н д ай -ақ  м ү м к ін , 



ы қ т и м а л,  кәдік  м одаль  с ө зд е р ін ің   о р н ы н а  

түркіменстан  қазақтары ны ң тілінде  болжал  ма- 

ғы н асы нда и/еклексемасы  қолданылады,  мыса- 

лы:  Соған  қарағанда  таныс  досы  болуы  шек; 



мынаның ылаң шығаруы шек,  байқаң (КТДС).

12.4.  М О ДА ЛЬ  С Ө ЗД Е Р Д ІҢ   Қ О Л Д А Н Ы ЛУ  

Е Р Е К Ш Е Л ІК Т Е Р І

Қ азақ  тіліндегі  модаль  сөздердің  қолданы - 

луындағы басты бір ерекшелік: олардың көпшілігі 

бүгінде әр түрлі модальдық мағы нада жұмсалға- 

ны м ен,  өздерінің әуелгі тура  м әнінен  әлі толы қ 

аж ы рам аған.  Олардың  көпшілігі  қазір  сөйлеу- 

шінің сөйлемде айтылған хабарға деген  қатына- 

сын білдіретін тұрақты тілдік единица ретінде де, 

соны м ен  қоса  негізгі лексикалы қ  ұғы м ы нда да 

қолданылады.  Оны  мына бір  нақты салыстырма 

деректерден айқын көруге болады.


жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   1045   1046   1047   1048   1049   1050   1051   1052   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет