«Қазіргі заманғы білім беруді дамыту тенденциялары: даму бағыттары, тәжірибе, мәселелер» атты



жүктеу 10.2 Mb.
Pdf просмотр
бет89/92
Дата09.02.2017
өлшемі10.2 Mb.
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   92

Саусақ  ойыны  -ұрпақтан  ұрпаққа    жалғасын  тауып  келе  жатқан,  әрі  үлкен  мәні  бар 

мәдени шығармашылық. Саусақ ойынын ойнай отырып, балалар қоршаған ортадағы заттар мен 

құбылыстарды,  жан-  жануарларды,  құстарды,  ағаштарды  т.б  көптеген  бейнелерді  бейнелей 

алады. 


Ал тіл кемістігі кездесетін балалардың жалпы қимылдары, соның ішінде бұлшық етінің 

қимылдары жеткілікті деңгейде дамымайды. 

Сөйлеу  тілі  мүшелері  әрекетінің  қозғалуларының  дамуы  қол  саусақтарының  нәзік 

қимылдарының  дамуымен  тығыз  байланыста  болғандықтан,  бала  қолының  ептілігін  толық 

жетілдіру, түзету — тәрбие жұмысын жүйелі жүргізуді қалайды. 

Ұлттық ойындар – ата-бабамыздан бізге жеткен мұра сияқты өткен күн мен бүгінгіні 

байланыстыратын  баға  жетпес  байлығымыз,  асыл  қазынамыз,  өнеріміз.  Сондықтан  оны 

үйренудің,  күнделікті  өмірде  пайдаланудың  пайдасы  орасан  зор.  Ойын  баланың  алдынан 

өмірдің  есігін  ашып,  оның  шығармашылық  қабілетін  оятып,  бүкіл  өмірімен  жалғаса  береді. 

Ойын  сан  ғасырлар  өтсе  де  адамзат  баласына  ақыл-ой  жетекшісі,  денсаулық  кепілі,  өмір 

тынысы болып қала береді. 



Дидактикалық  ойынның негізгі мақсаты баланы қызықтыра отырып, жаңа сабақты 

немесе өткен материалды берік меңгерту болып табылады. Дидактикалық ойындар барысында 

балалардың  есте  сақтау,  көру,  сезіну,  қабылдау,    ойлау,  сөйлеу  процестері  дамып,  заттарды 

пішініне, көлеміне қарай іріктеуге  әр түрлі  қимылдарды орындауға  үйренеді. Оқушылардың 

қызығушылықтарын туғызатын, ойын әрекетінің ең негізгі түрінің бірі-дидактикалық ойындар  

Оқыту 


тәжірибесінде 

дидактикалық 

ойындардың 

бірнеше 


түрі 

қалыптасқан.Атап  айтқанда, түзете-дамыта оқыту  сыныптарда төмендегі ойын түрлері жиі 

пайданылады.»Қай  әріпті  жоғалттым»,  «Қай  буынды  жоғалттым»,  «Бос  торкөзді      толтыр», 

«Қызықты  торкөз»,  «Сөйлем  қуаласпақ»,  «Тыныс  белгісін  тап»,  «Екі-екіден  жұпта»,  «Кім 

тапқыр»,  «Сөз  ойла-тез  ойла»,  «Ойлан,тап»,  «Кім  шапшаң?»,    «Қай  дыбыстан  басталады», 

«Қағып алып, жауабын айт», «Сиқырлы сандық». 



Сюжеттік-рөлдік  ойын  -    бұл  өмірлік  жағдайлардың  белгілі  бір  мінез-құлық  немесе 

эмоционалдық  жақтарын  меңгеру  ниетінде  алдын-ала  бөлінген  рөлдер  арқылы  қатысушы 

топтардың сахналап ойнауы. 

Рөлдік  ойындар  шағын  топтарда  (3-5  қатысушы)  жүргізіледі.  Қатысушылар  карточка 

арқылы  (тақтада,  қағаз  парақтарда  және  т.б.)  тапсырма  алады,  рөлдерді  бөледі,  жағдайды 


717 

 

ойнайды және барлық топқа ұсынады (көрсетеді). Оқытушы балалардың мінез-құлқын ескере 



отырып рөлді өздері бөледі. 

Түзете-дамыта оқыту сыныптарында  сергіту ойындарын өткізудің маңызы зор. Олар -

оқушылардың   шаршамауына,демалуына  әсер етеді. 

Ойын-оқушылардың оқуға деген ынтасын арттыратын құрал.Оларды жалықтырмай әр 

түрлі ойын ұйымдастыру арқылы мен сабақты қызықты өткізуге тырысамын. 

Мұғалім  оқушыларға  түзете  оқу-тәрбие  үрдісінде    түрлі  ойындарды  пайдаланып, 

олардың  танымдық  белсенділігін  арттыратындай  тапсырмалар  беріп  отырса,  онда 

оқушылардың оқуға деген ынтасы артып, танымдық үрдістері мен психологиялық қасиетттерін 

дамытып, психикалық дамуы тежелген балаларды өз жасындағы балалардың даму деңгейiне 

жеткiзуге болады. 



Ойнай отырып баланың тілін дамыту жобаның жоспарлануының тиімділігі 

«Ойын – бұл баланың рухани дүниесіне оны қоршаған ортасы туралы ұғымдардың және 

түсініктердің жандандыратын ағыны енетін үлкен жарық терезе сияқты», деп Сухомлинский 

В.А. жазған болатын. Қазіргі заманда мектепке дейінгі білім беру жүйесінің жағдайы жаңаруда 

және дамуда. Жаңа Мемлекеттік стандарт мектепке дейінгі білім беру қызметінің негізі болып 

базистік  оқу  жоспары  анықтайтынын  педагогтың  іс-әрекеті  емес,  бала  -  педагогикалық 

процестің  субъекті  ретінде  болатынын  көрсетеді.  Біртіндеп  қиындап  отырған  ойын  іс-

әрекетінің міндеттері балаға алға жүруді, өз шығармашылық қасиеттерін дамытып, өздігінен 

жетілуге  мүмкіндік  береді.  Ал  ойын  -  сауық,  демалыс  ретінде  бола  тұрып,  оқытуға, 

шығармашылыққа,  адам  қарым-қатынастарының  өмірдің  әр-түрлі  салаларында  көрінудің, 

оларды модельдеуіне айналуға мүмкін. Еркін сюжетті-рөлді ойын — мектепке дейінгі жастағы 

балалар үшін ең қызықты іс-әрекет. Оның тартымдылығы — ойнай отырып, бала субъективті 

еркіндікті  сезінеді,  тәжірибелік  туынды  іс-әрекеттегі  қарсылықтарға  тап  болып,  қиынға 

түсетіндердің барлығы — заттардың, әрекеттер және қарым-қатынастардың оған тәуелді екенін 

сезінеді. Сонымен қатар, педагогикалық әдебиетте балабақшадағы балалардың ойын іс-әрекеті 

тиісті деңгейіне жете алмайтыны туралы мәселе бірнеше рет көтерілген болатын. Ойын — кез 

келген әрекет сияқты бей-берекет пайда болмайды — ересектер тарапынан қалыптастырылады. 

Балалар ойнай алу үшін олардың саналарында эпизод-әрекеттердің жиынтығы тұрақталу тиіс. 

Балалар қандай әрекеттерді орындау керек екенін білулері қажет және меңгерген білімдерінен 

тек  осындай  лайық  сәттерді  таңдай  біліп,  оларды  қиялдан құрылған  жаңа  сәттер  ойлап  таба 

білулері  тиіс.  Сондықтан  тәрбиешінің  бала  ойынын  ұйымдастыру  технологиясын  меңгеру 

мәселесі  айрықша  өзекті  болып  отыр.  Осы  әдістемелік  нұсқауларда  сюжетті  ойынды 

ұйымдастырудың  жаңа  әдісі  —  модельдеу  арқылы  ұсынылып  отыр.  Әзірленген  модельге 

сүйене  отырып,  тәрбиеші  балаларға  алдағы  уақытта  бақылаған  оқиғалардың  эпизодтарын, 

қатысушылардың  әрекеттерін,  әр  бір  нақты  қатысқан  адамдарды,  әр  бір  әрекет  етушінің 

міндеттерін, олардың қарым-қатынастарының мазмұнын еске түсіруге көмектеседі. Модельдеу 

процесінде  тәрбиешінің  міндетіне  баланың  барлық  мүмкіндіктерін  барынша  өзектеуді 

қамтамасыз ететін ойынды басқаруды ұйымдастыру кіреді. Осылайша ойынның нәтижелі  де 

қарқынды жоспарлауы, ойнау дағдыларының біртіндеп қиындатуы жүзеге асады. Ұсынылып 

отырған модельдер қазіргі заманның барлық салаларын қамтып, құрамына әр түрлі тақырыптар 

кіреді:  тұрмыстық,  өндірістік  және  қоғамдық.    Балабақшадағы  тәрбиелеу-оқыту  жұмысында 

балалардың тілін дамыту, сөздік қорларын дамыту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген 

сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, әрі оны күнделікті іс-әрекет кезіндегі тілдік қарым-

қатынаста  қолдана  білуге  жаттықтыру  ісіне  ерекше  мән  берілген.    Мектеп  жасына  дейінгі 

кезеңдегі балалармен сөздік жұмысын жүргізу ісі- тіл дамытудың негізгі бір міндеттері болып 

есептелінеді.  Біз  балалармен  сөздік  жұмысын  жүргізе  отырып,  оларды  айналасындағы 

заттармен таныстырып, атын атай білуге, қасиеті мен сапасын, түр-түсі және пішінін ажырата 

білуге, өмірдегі, қоршаған ортадағы түрлі құбылыстар жайындағы ұғым, түсініктерін дамыта 

отырып, белсенді түрде тілдік қарым-қатынас жасай білуге үйретеміз. Мектеп жасына дейінгі 


718 

 

балалардың сөздік қорларын дамыту ісінде тәрбиешінің: - балалардың сөздік қорларын дамыту; 



-  жаңа сөздерді  меңгерту;  -  үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі  байытып отыру басты 

міндет  саналады.  Осы  аталған  міндеттерді  тәрбиеші  үнемі  сөздік  жұмысын  жүргізуде 

басшылыққа  алып  отыруы  тиіс.  Балалардың  сөздік  қорын  дамытуда  ойын,  тапсырма, 

жаттығулардың орны ерекше. Соның ішінде ойын – баланың шын тіршілігі. Ойын арқылы бала 

айналасындағы нәрседен өзіне қызықтысына ықыласы ауып, таңдап алады. Баланың бір ерекше 

қасиеті  сөйлеуден  еш  жалықпайды.  Ойын  бала  тілінің  дамуына  ықпалын  тигізіп,  таным 

белсенділігінің  дамуына  жол  ашады.  Қай  бала  болмасын  ойынмен  өседі,  өйткені  бала 

табиғатының өзі тек ойынмен байланысты.Ойын үстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз.Ол өзін еркін 

ұстайды. Ал еркіндік дегеніміз барлық дамудың баспалдағы, бәрін білуге деген талпынысы мен 

құлшынысы.  Баланың  білуге  деген  құштарлығы,  сөйлеуі  ойын  үстінде  қалыптасады.  Сөздік 

қорды  дамыту  ісін  ұйымдастыру  жұмысында  ойын  сабағы  ең  негізгі  орын  алады.Тәрбиеші 

бақылау, заттарды қарау, сурет қарау, жұмбақ шешу және құрастыру, саяхат, ойын-сабақтарын 

ұйымдастыру  барысында  балалардың  сөздік  қорларын  дамытады.  Арнайы  ойын-сабақ  және 

сабақ мазмұнына қарай танымдық, дамытушы ойындарды, тапсырмаларды қолдану, балаларды 

заттарды бір-бірімен салыстыруға, оларды қасиетіне қарай ажыратуға және оны танып білуге 

үйретеді.  Сөйтіп  бала  топтағы  жасына  сәйкес  бағдарламалық  міндетті  меңгереді.  Ойын 

ұйымдастыруда  тәрбиеші  өзі  жетекші  бола  отырып,  балаларды  ойнай  білуге,  ойын  ережесін 

сақтауға, әрі оларды ойната отырып, ойлануға бағыттайды, заттың атын немесе қасиетін есінде 

сақтап  қалуға  жол  ашады,  ойынға  қызықтыра  отырып  зейінін,  қиялын  дамытады.  Сонымен 

қатар ойын барысында бала үлкендермен, өз құрбыларымен қарым-қатынас жасайды. Әр бала 

өз жетістігіне қуанып, мәз болады. Сондықтан да ойын-тапсырмаларды таңдауда және іріктеуде 

балалардың  жас  және  жеке  ерекшелігін  ескерген  жөн.  Тәрбиеші  балалармен  ойынды 

(заттармен, үстел үсті және сөздік ойын) үш түрлі етіп өткізуіне болады. Заттармен ойналатын 

ойын  ойыншықтарды,  табиғи  заттарды  қолдану  арқылы  өті  леді.  Мысалы:  «Дәл  осындайды 

тауып  ал»,  «Салыстыр  да,  атын  ата»,  «Қай  ағаштың  жапырағы»,  «Бірдей  ойыншықты  тап», 

«Қайсысы көп, қайсысы аз», т.б. Үстел үсті ойынын ұйымдастыруда домино, лото, суреттер 

қолданылады. Мысалы: «Суретті құрастыр», «Қандай затқа ұқсайды?», «Қай сурет тығылды?», 

«Бір  сөзбен  ата»,  «Кім  байқағыш»,  «Қиылған  суреттер»,  «Ұқсасын  тап»,  «4-ші  не  артық?», 

«Есіңде сақта». Ал сөздік ойын арқылы сөзді орынды қолдана білуге, дұрыс жауап айтуға, сөз 

мағынасын түсінуге, орынды сөйлеуге үйренеді. Мысалы:  «Сөз ойла»,  «Сөз құра»,  «Жұмбақ 

ойла»,  «Жақсы-жаман»,  «Жалғастыр»,  «Үш  сөз  ата».  Сонымен  қатар  балалардың  сөздік 

қорларын  дамыту  жұмысына  ойындарды  қолданумен  қатар,  «Пішіндер  көрмесі»,  «Өрнекті 

есіңде  сақта»,  «Қиын  жолдар»,  «Суретті  жалғастыр»,  «Биші  адамдар»,  «Көңілді  таяқшалар» 

тәрізді жаттығу тапсырмаларды да пайдаланып отыру өз нәтижесін берді. Бұл аталған жаттығу, 

тапсырмалар балалардың сөздік қорын дамыта отырып, таным белсенділіктерін және саусақ 

бұлшық етін дамытады. Жалпы ойынды ұйымдастыру ойынды өткізуге әзірлік, ойынды өткізу, 

ойынды талдау сияқты үш бағытты қамтиды. Ойынға қажетті құрал, заттарды даярлау ойынды 

өткізуге әзірлік болып табылады. Балаларды ойынның мазмұнымен таныстыру ойынды өткізу 

болып табылады. Ойынды талдау, бұл ойынның өз мақсатына жетуі, балалардың белсенділігі 

және  олардың  іс-әрекеті  болып  табылады.  Сонымен  балалардың  сөздік  қорларын  дамытуда 

ойындарды, тапсырма-жаттығуларды қолдану үлкен нәтиже береді. Ойын арқылы балалардың 

сөздік қоры дамып, ауызша сөйлеу машығын игереді, таным белсенділіктері  қалыптаса түсіп, 

ақыл-ойы өсіп жетіледі, әрі адамгершілік қасиеттер бойына сіңіреді. Міне, сондықтан да оқу-

тәрбие  үрдісінде  әр  түрлі  ойындар  арқылы  баланы  жан-жақты  дамыту  ісіне  ерекше  көңіл 

бөлемін және бұл  менің ең негізгі  алдыма қойған мәселем. Сонымен, баланың сөздік қорын 

дамытумен қатар, тілін дамыту да ойын арқылы жүзеге асады. Оны  төмендегі  ойын түрінен 

көруге  болады.  Бала  саусағын  ойната  отырып,  тілін  дамыту  Саусақ  ойыны-  бұл  ұрпақтан 

ұрпаққа  жалғасын  тауып  келе  жатқан,  әрі  үлкен  мәні  бар  мәдени  шығармашылық.  Саусақ 

ойыны-саусақтардың  көмегімен  қандай  да  болмасын  ертегіні  немесе  өлең-тақпақ  шумағын 


719 

 

сахналау болып табылады. Саусақ ойыны арқылы баланың сөйлеуге деген талпынысы, қабілеті 



дамып,  ынтасы  артады  және  шығармашылық  әрекетіне  жол  ашады.  Саусақ  ойынын  ойнай 

отырып, балалар қоршаған ортадағы заттар мен құбылыстарды, жан-жануарларды, құстарды 

және  ағаштарды  бейнелей  алады.  Саусақтарының  қозғалыс-  қимылына  қарап  бала  қуанады, 

шаттанады,  сөзді  айтуға  тырысады  және  өлеңдегі  үйренген  сөз  шумақтарын  қайталап  айта 

отырып, есінде сақтайтын болады. Сонымен қатар балалар екі қолын қимылдата отырып, оң, 

сол,  жоғары,  төмен  т.б.  түсініктерді  бағдарлай  алуды  үйренеді.  Ал  тіл  кемістігі  кездесетін 

балалардың  жалпы  қимылдары,  соның  ішінде  саусақ  бұлшық  етінің  қимылдары  жеткілікті 

деңгейде  дамымайды.  Сөйлеу  тілі  мүшелері  әрекетінің  қозғалуларының  дамуы  қол 

саусақтарының  нәзік  қимылдарының  дамуымен  тығыз  байланыста  болғандықтан,  бала 

қолының ептілігін толық жетілдіру, түзету- тәрбие жұмысын жүйелі жүргізуді қалайды. Саусақ 

ойынын  балабақшада  және  үй  жағдайында  әсерлі,  көңілді  түрде  ұйымдастыруға  болады. 

Алдымен балаларға саусақ ойыны түсіндіріледі, әр қимылы көрсетіледі. Мысалы: «Саусақтар 

сәлемдеседі» ойынын алайық. Мұнда бас бармақ ұшы әр саусақтың ұшымен кезекпен түйіседі. 

«Адамдар  келеді».  Оң  қолдың  сұқ  саусағы  мен  ортаңғы  саусақтарын  жүгірген  тәрізді  етіп 

қимылдатады.  Сонымен  бірге  халық  арасында  кеңінен  тарап  жүрген«қуырмаш»  ойыны  да 

саусақтардың нәзік қимылын жетілдіруге бағытталған. Балалар осындай саусақ ойынын ойнай 

отырып,  өлең  шумағын  қызыға  айтады.  Мысалы,  «Моншақ».  Қызыл-сары  көк  моншақ.  Мен 

жасаймын  көп  моншақ.  Мұнда  қатар  екі  қолдың  бас  бармағымен  сұқ  саусақтарының  ұшын 

түйістіре  отырып,  моншақ  тәрізді  бейнелейді,  әрі  оларды  тізбектеп  жасау  балалар  үшін  өте 

қызықты  әрекет,  әрі  қол  бұлшық  етін  дамытуға  үлкен  көмегін  тигізеді.  Сонымен  саусақ 

ойындарын  жүргізу  арқылы  балалардың  саусақтарының  нәзік  қимылдары  мен  бұлшық 

еттерінің жетілуімен бірге, олардың сөйлеу тілі мен ойлау қабілеттері дамитын болады және 

кейін  жазу  шеберлігін  ойдағыдай  меңгеруіне  дайындайды.  Ойын  арқылы  балалардың  сөздік 

қорларын  дамыту  жолы    Балабақшадағы  тәрбиелеу-оқыту  жұмысында  балалардың  тілін 

дамыту,  сөздік  қорларын  дамыту,  ауызша  сөйлеуге  үйрете  отырып,  үйренген  сөздерін 

күнделікті өмірде еркін қолдану, әрі оны күнделікті іс-әрекет кезіндегі тілдік қарым-қатынаста 

қолдана  білуге  жаттықтыру  ісіне  ерекше  мән  берілген.  Мектеп  жасына  дейінгі  кезеңдегі 

балалармен  сөздік  жұмысын  жүргізу  ісі-  тіл  дамытудың  негізгі  бір  міндеттері  болып 

есептелінеді.  Біз  балалармен  сөздік  жұмысын  жүргізе  отырып,  оларды  айналасындағы 

заттармен таныстырып, атын атай білуге, қасиеті мен сапасын, түр-түсі және пішінін ажырата 

білуге, өмірдегі, қоршаған ортадағы түрлі құбылыстар жайындағы ұғым, түсініктерін дамыта 

отырып, белсенді түрде тілдік қарым-қатынас жасай білуге үйретеміз. Мектеп жасына дейінгі 

балалардың сөздік қорларын дамыту ісінде тәрбиешінің: - балалардың сөздік қорларын дамыту; 

-  жаңа сөздерді  меңгерту;  -  үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі  байытып отыру басты 

міндет  саналады.  Осы  аталған  міндеттерді  тәрбиеші  үнемі  сөздік  жұмысын  жүргізуде 

басшылыққа  алып  отыруы  тиіс.  Балалардың  сөздік  қорын  дамытуда  ойын,  тапсырма, 

жаттығулардың орны ерекше. Соның ішінде ойын – баланың шын тіршілігі. Ойын арқылы бала 

айналасындағы нәрседен өзіне қызықтысына ықыласы ауып, таңдап алады. Баланың бір ерекше 

қасиеті  сөйлеуден  еш  жалықпайды.  Ойын  бала  тілінің  дамуына  ықпалын  тигізіп,  таным 

белсенділігінің  дамуына  жол  ашады.  Қай  бала  болмасын  ойынмен  өседі,  өйткені  бала 

табиғатының өзі тек ойынмен байланысты.Ойын үстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз.Ол өзін еркін 

ұстайды. Ал еркіндік дегеніміз барлық дамудың баспалдағы, бәрін білуге деген талпынысы мен 

құлшынысы.  Баланың  білуге  деген  құштарлығы,  сөйлеуі  ойын  үстінде  қалыптасады.  Сөздік 

қорды  дамыту  ісін  ұйымдастыру  жұмысында  ойын  сабағы  ең  негізгі  орын  алады.Тәрбиеші 

бақылау, заттарды қарау, сурет қарау, жұмбақ шешу және құрастыру, саяхат, ойын-сабақтарын 

ұйымдастыру  барысында  балалардың  сөздік  қорларын  дамытады.  Арнайы  ойын-сабақ  және 

сабақ мазмұнына қарай танымдық, дамытушы ойындарды, тапсырмаларды қолдану, балаларды 

заттарды бір-бірімен салыстыруға, оларды қасиетіне қарай ажыратуға және оны танып білуге 

үйретеді.  Сөйтіп  бала  топтағы  жасына  сәйкес  бағдарламалық  міндетті  меңгереді.  Ойын 


720 

 

ұйымдастыруда  тәрбиеші  өзі  жетекші  бола  отырып,  балаларды  ойнай  білуге,  ойын  ережесін 



сақтауға, әрі оларды ойната отырып, ойлануға бағыттайды, заттың атын немесе қасиетін есінде 

сақтап  қалуға  жол  ашады,  ойынға  қызықтыра  отырып  зейінін,  қиялын  дамытады.  Сонымен 

қатар ойын барысында бала үлкендермен, өз құрбыларымен қарым-қатынас жасайды. Әр бала 

өз жетістігіне қуанып, мәз болады. Сондықтан да ойын-тапсырмаларды таңдауда және іріктеуде 

балалардың  жас  және  жеке  ерекшелігін  ескерген  жөн.  Тәрбиеші  балалармен  ойынды 

(заттармен, үстел үсті және сөздік ойын) үш түрлі етіп өткізуіне болады. Заттармен ойналатын 

ойын  ойыншықтарды,  табиғи  заттарды  қолдану  арқылы  өті  леді.  Мысалы:  «Дәл  осындайды 

тауып  ал»,  «Салыстыр  да,  атын  ата»,  «Қай  ағаштың  жапырағы»,  «Бірдей  ойыншықты  тап», 

«Қайсысы көп, қайсысы аз», т.б. Үстел үсті ойынын ұйымдастыруда домино, лото, суреттер 

қолданылады. Мысалы: «Суретті құрастыр», «Қандай затқа ұқсайды?», «Қай сурет тығылды?», 

«Бір  сөзбен  ата»,  «Кім  байқағыш»,  «Қиылған  суреттер»,  «Ұқсасын  тап»,  «4-ші  не  артық?», 

«Есіңде сақта». Ал сөздік ойын арқылы сөзді орынды қолдана білуге, дұрыс жауап айтуға, сөз 

мағынасын түсінуге, орынды сөйлеуге үйренеді. Мысалы:  «Сөз ойла»,  «Сөз құра»,  «Жұмбақ 

ойла»,  «Жақсы-жаман»,  «Жалғастыр»,  «Үш  сөз  ата».  Сонымен  қатар  балалардың  сөздік 

қорларын  дамыту  жұмысына  ойындарды  қолданумен  қатар,  «Пішіндер  көрмесі»,  «Өрнекті 

есіңде  сақта»,  «Қиын  жолдар»,  «Суретті  жалғастыр»,  «Биші  адамдар»,  «Көңілді  таяқшалар» 

тәрізді жаттығу тапсырмаларды да пайдаланып отыру өз нәтижесін берді. Бұл аталған жаттығу, 

тапсырмалар балалардың сөздік қорын дамыта отырып, таным белсенділіктерін және саусақ 

бұлшық етін дамытады. Жалпы ойынды ұйымдастыру ойынды өткізуге әзірлік, ойынды өткізу, 

ойынды талдау сияқты үш бағытты қамтиды. Ойынға қажетті құрал, заттарды даярлау ойынды 

өткізуге әзірлік болып табылады. Балаларды ойынның мазмұнымен таныстыру ойынды өткізу 

болып табылады. Ойынды талдау, бұл ойынның өз мақсатына жетуі, балалардың белсенділігі 

және  олардың  іс-әрекеті  болып  табылады.  Сонымен  балалардың  сөздік  қорларын  дамытуда 

ойындарды, тапсырма-жаттығуларды қолдану үлкен нәтиже береді. Ойын арқылы балалардың 

сөздік қоры дамып, ауызша сөйлеу машығын игереді, таным белсенділіктері  қалыптаса түсіп, 

ақыл-ойы өсіп жетіледі, әрі адамгершілік қасиеттер бойына сіңіреді. Міне, сондықтан да оқу-

тәрбие  үрдісінде  әр  түрлі  ойындар  арқылы  баланы  жан-жақты  дамыту  ісіне  ерекше  көңіл 

бөлемін және бұл  менің ең негізгі  алдыма қойған мәселем. Сонымен, баланың сөздік қорын 

дамытумен қатар, тілін дамыту да ойын арқылы жүзеге асады. Оны  төмендегі  ойын түрінен 

көруге болады. Балалар осындай саусақ ойынын ойнай отырып, өлең шумағын қызыға айтады. 

Мысалы, «Моншақ». Қызыл-сары көк моншақ. Мен жасаймын көп моншақ. Мұнда қатар екі 

қолдың  бас  бармағымен  сұқ  саусақтарының  ұшын  түйістіре  отырып,  моншақ  тәрізді 

бейнелейді, әрі оларды тізбектеп жасау балалар үшін өте қызықты әрекет, әрі қол бұлшық етін 

дамытуға  үлкен  көмегін  тигізеді.  Сонымен  саусақ  ойындарын  жүргізу  арқылы  балалардың 

саусақтарының нәзік қимылдары мен бұлшық еттерінің жетілуімен бірге, олардың сөйлеу тілі 

мен  ойлау  қабілеттері  дамитын  болады  және  кейін  жазу  шеберлігін  ойдағыдай  меңгеруіне 

дайындайды.  

 

Қолданылған әдебиеттер.  



 

1.  «Тәрбиелей,  оқытайық»  -  республикалық  педагогикалық  журнал  «Бала  мен 

балабақша». 

 2. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды ұйымдастыру. 

 3. Мектепке дейінгі педагогика. «Мектеп», 2006 

 4.  «Өзін-өзі  тану»  пәні  бойынша  жалпыға  міндетті  мемлекеттік  стандарты.    Алматы: 

«Бөбек» ҰҒПББСО, 2006.  

5. «Ойын өмір айнасы» Алматы 2001.  

6. Мектепке дейінгі білім 2007. 

 


721 

 

 



ОЙНАЙ ОТЫРЫП БАЛАНЫҢ ТІЛІН  

ЖӘНЕ ҰСАҚ МОТОРИКАСЫН ДАМЫТУ 

 

Айтжанова С.С., Тусенова А.К. 



Қарағанды қаласы, «Қуаныш» балабақшасы 

 

 

Түзете-дамыта оқыту балабақшада  ойын элементтері   арқылы  балалардың  

танымдық  белсенділіктерін   арттыру    жолдары. «Ойын баланың алдынан өмір есігін ашып

оның шығармашылық қабілетін дамытады 

ойынсыз ақыл- ойдың қалыптасуы мүмкін емес».                     

                                                                                                  В.А. Сухомлинский. 

Балабақшадағы    оқыту- тәрбиелеу жұмысында балалардың тілін дамыту, сөздік қорларын 

молайту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, 

одан  әрі  күнделікті  іс-  әрекет  кезіндегі  тілдік  қарым-  қатынаста  қолдана  білуге  жаттықтыру 

ісіне ерекше мән берілген. 

Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі балалармен сөздік жұмысын жүргізу ісі- тіл дамытудың 

негізгі бір міндеттері болып есептелінеді. 

Біз  балалармен  сөздік  жұмысын  жүргізе  отырып,  оларды  айналасындағы  заттармен 

таныстырып, атын атай білуге, қасиеті мен сапасын, түр- түсін және пішінін ажырата білуге, 

өмірдегі, қоршаған ортадағы түрлі құбылыстар жайындағы ұғым, түсініктерін дамыта отырып, 

белсенді түрде тілдік қарым- қатынас жасай білуге үйретеміз. 

Мектеп жасына дейінгі балалардың сөздік қорларын дамыту ісінде логопед: 

-балалардың сөздік қорларын дамыту; 

-жаңа сөздерді меңгерту; 

-үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі байытып отыру басты міндет саналады. 

Осы  аталған  міндеттерді  тәрбиеші  үнемі  сөздік  жұмысын  жүргізуде  басшылыққа  алып 

отыруы тиіс. 

Балалардың сөздік қорын молайтуда ойын, тапсырма жаттығулардың орны ерекше. Соның 

ішінде  ойын-  баланың  шын  тіршілігі.  Ойын  арқылы  бала  айналасындағы  нәрседен  өзіне 

қызықтысына  ықыласы  ауып,  таңдап  алады.  Баланың  бір  ерекше  қасиеті  сөйлеуден  еш 

жалықпайды. 

Ойын бала тілінің дамуына ықпалын тигізіп, таным белсенділігінің дамуына жол ашады. 

Қай бала болмасын ойынмен өседі, өйткені  бала табиғатының өзі  тек  ойынмен байланысты. 

Ойын үстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз. Ол озін еркін ұстайды. Ал еркіндік дегеніміз барлық 

дамудың  баспалдағы,  бәрін  білуге  деген  талпынысы  мен  құлшынысы.  Баланың  білуге  деген 

құштарлығы, сөйлеуі ойын үстінде қалыптасады. 

Халық  даналығында  «Ойнай  білмеген,  ойлай  да  білмейді»,  «Ойында  озған,  өмірде  де 

озады» деген аталы сөздер сырына жүгінсек, мектепке дейінгі жастағы баланың ойынға деген 

құлқы,  қарым-  қатынасы,  мінез-  құлық  көріністері  олар  өсіп-  есейгенде  де  жалғасы  береді. 

Ойын  барысында  бала  өзін  қоршаған  үлкендер  сияқты,  өзінің  сүйікті  әңгімелері  мен 

кейіпкерлері сияқты өмір сүреді, әрекет жасайды. 

Ойынды  қолданумен  бірге  ойлауға,  тілді  дамытуға,  шығармашылық  әрекетін  байытуға 

бағыт  алады.  Баланың  ойын  кезіндегі  қимыл-  қозғалысы  дене  бітімін  жетілдірсе,  ал  қарым- 

қатынастағы пайымдаулары өзіндік таным- түсінік, мінез- құлық әдептерін бекітуіне әсер етеді. 

Бала ойын арқылы бір әрекеттен екінші әрекетке ауыса отырып, өзіне түрлі ақпараттар алады, 

дүние сырын ашады. 

Мектепке дейінгі тәрбиеленушілерде педагогикалық процестер барысында баланың көңіл-

күйін  анықтап,  психологиялық  мотивтерді  туындатып,  жағымды  мінез-  құлық  дағдыларын 



722 

 

қалыптастыру  көзделеді.  Психологиялық  жаттығулар  баланы  үлкендермен  және  достарымен 



қарым- қатынас мәдениетіне тәрбиелеп, өз пікірлерін айтып жеткізе білуге көмектеседі. Ойын 

жаттығулар  арқылы  баланың  білімділік  дағдыларын  күнделікті  іс-әрекетте  қолдана  білу 

мүмкіндіктері қарастырылады. 

Психологиялық ойын- жаттығулар баланың жан дүниесінің, рухани жай-күйінің үйлесімді 

дамуына  ықпал  етеді.  Баланың  сезім  әрекетін,  әсерленушілік  деңгейін  анықтау  үшін 

қолданылады. 

Ойындардың негізгі мақсаты балалардың ықылас зейінін, сөздік қорын, байқампаздығын, 

есте  сақтау,  қабылдауын  дамытуғы,  икемділікті  арттыруға,  өзінің  жеке  құрбыларының  іс- 

әрекетін  бағалай,  құрметтей,  өз  ісінің  дұрыстығын  дәлелдей  білуін  анықтау,  қалыптастыру. 

Ойынға зер салып, ой жүгіртіп қарар болсақ, сол ойындардан үлкен де мәнді, мағыналы істер 

туындап өрбитінін байқаймыз. Өйткені ең алдымен не нәрсенің болсын жөн бастар қайнар көзі 

болатыны  белгілі.  Сондықтан  да  ойын  бала  бойындағы  қандай  да  бір  өнердің  бастауы  деп 

білеміз. 

Сонымен  балалардың  сөздік  қорларын  дамытуда  ойындарды,  тапсырма-  жаттығуларды 

қолдану үлкен нәтиже береді. Ойын арқылы балалардың сөздік қоры дамып,  ауызша сөйлеу 

машығын  игереді.,  таным  белсенділіктері  қалыптаса  түсіп,  ақыл-  ойы  өсіп  жетіледі,  әрі 

адамгершілік қасиеттер бойына сіңіреді. 

Ұрпақтан  ұрпаққа  жалғасын  тауып  келе  жатқан,  әрі  үлкен  мәні  бар  мәдени 

шығармашылық-  саусақ  ойыны.  Саусақ  ойынын  ойнай  отырып,  балалар  қоршаған  ортадағы 

заттар мен құбылыстарды, жан- жануарларды, құстарды, ағаштарды т.б көптеген бейнелерді 

бейнелей алады. 

Ал тіл кемістігі кездесетін балалардың жалпы қимылдары,  соның ішінде бұлшық етінің 

қимылдары жеткілікті деңгейде дамымайды. 

Сөйлеу  тілі  мүшелері  әрекетінің  қозғалуларының  дамуы  қол  саусақтарының  нәзік 

қимылдарының  дамуымен  тығыз  байланыста  болғандықтан,  бала  қолының  ептілігін  толық 

жетілдіру, түзеті- тәрбие жұмысын жүйелі жүргізуді қалайды. 

Ұсақ моториканы дамыту жұмыстарын ерте сәбилік шақтан бастаған дұрыс. Омыраудағы 

баланың  өзіне  саусақтағы  бас  миымен  байланысқан  активті  нүктелеріне  әсер  ете  отырып 

массаж жасау керек. Ерте жаста және мектепке дейінгі кіші жаста қарапайым жаттығуларды 

жасауда өлеңмен, тақпақпен ұымдастырылған  жаттығуларды пайдалану ұсынылады. Сонымен 

қатар өзіне -өзі қызмет ету дағдысын қалыптастыру: тиегін өзі салып, өзі ағыту, бауын байлау, 

т.б. 


Ал  ересек  топтағы  балалар  үшін  ұсақ  моториканы  дамыту  және  қолдың  икемділігін 

арттыруға  арналған  жаттығулар  мектепке  дайындықтың  яғни,  жазу,  сызуға  үйренудің 

маңыздысы болып саналады. 

Әлем бала өміріне біртіндеп кіреді. Бала ең алдымен оны үйде, балабақшада не қоршап 

тұрғанын ұғынады. Біртіндеп өмірден алған тәжірибесі көбейеді. 

Мектеп  жасына  дейінгі  балалар  өзінің  айналасындағы  қоршаған  ортамен  танысуға  өте 

құштар. Бұл баланың бірнеше сұрақтар қоюына әкеліп соғады. 

Яғни,  балаға  әлем  аздап  ғана  сырын  ашса,  онда  баланың  білуге  деген  құштарлығы  арта 

түседі. Ойын- баланың бірінші әрекеті, сондықтан да оның мән - мағынасы ерекше. 

Қазақ халқының ұлы ойшылы  Абай Құнанбаев: «Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала бола 

ма?»,  -  деп  айтқандай,  баланың  өмірінде  ойын  ерекше  орын  алады.  Мектеп  жасына  дейінгі 

балалардың  зейіні  тұрақсыз  болады.  Оларды  біркелкі  жұмыс  тез  жалықтырады.  Сондықтан 

олардың  зейінін  үнемі  қажетті  бағытқа  аудару  үшін  ойын  түрінде  жүргізу  қажет.  Өйткені 

ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде алған білімді ойынмен тиянақтау білімнің беріктігіне негіз 

қалайды. 

Ойын барысында баланың жеке басының қасиеттері қалыптасады. Баланың қуанышы мен 

реніші  ойында  айқын  көрінеді.  Ойын  кезіндегі  баланың  психологиялық  ерекшелігі  мынада: 


723 

 

олар ойланады, эмоциялық әсері ұшқындалады, белсенділігі артады, ерік қасиеті, қиял елестері 



дамиды, мұның бәрі баланың шығармашылық қабілеті мен дарынын ұштайды. 

Мектеп  жасына  дейінгі  балалар  көргендерін,  байқағандарын,  айналасынан  естігендерін 

ойын  кезінде  қолданатын  байқауға  болады.  Ойын  айналадағы  болмысты  бейнелейді.  Ойын 

барысында  балалар  дүниені  тани  бастайды,  өзінің  күш  жігерін  жұмсап,  сезімін  білдіруге 

мүмкіндік алады, адамдармен араласуға үйренеді. 

Сондықтан да ойшыл ұлы адамдар балаларды ойын арқылы оқыту керек деген ойға келді. 

Ойын  арқылы  оқыту,  бұл  ой  көптеген  балалармен  мен  логопедтерді  қызықтырды.  Грузин 

педагогы Ш.А.Амонашвили ойын арқылы балаларға өте қиын әлемдік танымды түсіндіре білді. 

Ш.А.Амонашвили  өз  оқушыларымен  ойын  ойнағанда  өзін  балалармен  бірдей  қоя  отырып, 

олардың  көңіліне,  ойына,  санасына  пайдалы  ұғымды  беріп,  өз  ісіне  сенімді  болып, 

қиындықтарды жеңе білуге үйретті - баланың көздерінде білімге деген құштарлықты байқады. 

Балабақшадағы тәрбиелеу-оқыту жұмысында балалардың тілін дамыту, сөздік қорларын 

дамыту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану, 

әрі оны күнделікті іс-әрекет кезіндегі тілдік қарым-қатынаста қолдана білуге жаттықтыру ісіне 

ерекше мән берілген. 

Мектеп жасына дейінгі кезеңдегі балалармен сөздік жұмысын жүргізу ісі- тіл дамытудың 

негізгі бір міндеттері болып есептелінеді.  

Біз  балалармен  сөздік  жұмысын  жүргізе  отырып,  оларды  айналасындағы  заттармен 

таныстырып,  атын  атай  білуге,  қасиеті  мен  сапасын,  түр-түсі  және  пішінін  ажырата  білуге, 

өмірдегі, қоршаған ортадағы түрлі құбылыстар жайындағы ұғым, түсініктерін дамыта отырып, 

белсенді түрде тілдік қарым-қатынас жасай білуге үйретеміз.  

Мектеп жасына дейінгі балалардың сөздік қорларын дамыту ісінде логопедтің:  

- балалардың сөздік қорларын дамыту;  

- жаңа сөздерді меңгерту;  

- үйренген сөздерін тиянақтап, анықтап, әрі байытып отыру басты міндет саналады.  

Осы  аталған  міндеттерді  логопед  үнемі  сөздік  жұмысын  жүргізуде  басшылыққа  алып 

отыруы  тиіс.  Балалардың  сөздік  қорын  дамытуда  ойын,  тапсырма,  жаттығулардың  орны 

ерекше.  Соның  ішінде  ойын  –  баланың  шын  тіршілігі.Ойын  арқылы  бала  айналасындағы 

нәрседен  өзіне  қызықтысына  ықыласы  ауып,  таңдап  алады.  Баланың  бір  ерекше  қасиеті 

сөйлеуден еш жалықпайды. Ойын бала тілінің дамуына ықпалын тигізіп, таным белсенділігінің 

дамуына жол ашады. 

Қай  бала  болмасын  ойынмен  өседі,  өйткені  бала  табиғатының  өзі  тек  ойынмен 

байланысты.Ойынүстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз.Ол өзін еркін ұстайды. Ал еркіндік дегеніміз 

барлық дамудың баспалдағы, бәрін білуге деген талпынысы мен құлшынысы. Баланың білуге 

деген құштарлығы, сөйлеуі ойын үстінде қалыптасады.  

Сөздік қорды дамыту ісін ұйымдастыру жұмысында ойын сабағы ең негізгі орын алады. 

Логопед бақылау, заттарды қарау, сурет қарау, жұмбақ шешу және құрастыру, саяхат, ойын - 

сабақтарын ұйымдастыру барысында балалардың сөздік қорларын дамытады.  

Арнайы  іс  -  әрекет  ұйымдастыруына  қарай  танымдық,  дамытушы  ойындарды, 

тапсырмаларды қолдану, балаларды заттарды бір-бірімен салыстыруға, оларды қасиетіне қарай 

ажыратуға және оны танып білуге үйретеді. Сөйтіп бала топтағы жасына сәйкес бағдарламалық 

міндетті меңгереді. Ойынұйымдастыруда логопед өзі жетекші бола отырып, балаларды ойнай 

білуге, ойын ережесін сақтауға, әрі оларды ойната отырып, ойлануға бағыттайды, заттың атын 

немесе қасиетін есінде сақтап қалуға жол ашады, ойынға қызықтыра отырып зейінін, қиялын 

дамытады.  

Сонымен  қатар  ойынбарысында  бала  үлкендермен,  өз  құрбыларымен  қарым-қатынас 

жасайды.  Әр  бала  өз  жетістігіне  қуанып,  мәз  болады.  Сондықтан  да  ойын-тапсырмаларды 

таңдауда және іріктеуде балалардың жас және жеке ерекшелігін ескерген жөн.  



724 

 

Логопед  балалармен  ойынды  (заттармен,  үстел  үсті  және  сөздік  ойын)  үш  түрлі  етіп 



өткізуіне болады.  

Заттармен ойналатын ойын ойыншықтарды, табиғи заттарды қолдану арқылы өтіледі. 

Үстел  үсті  ойынын  ұйымдастыру:баулар,  су  –  джок,  түймелеу,  мозаика,  домино,  лото, 

кұрастыру, қыстырғыш, санамақ, суреттер қолданылады.  

Ал сөздік ойын арқылы сөзді орынды қолдана білуге, дұрыс жауап айтуға, сөз мағынасын 

түсінуге,  орынды  сөйлеуге  үйренеді.  Мысалы:«Сөз  ойла»,  «Сөз  құра»,  «Жұмбақ  ойла», 

«Жақсы-жаман», «Жалғастыр», «Үш сөз ата». 

Сонымен қатар балалардың сөздік қорларын дамыту  жұмысына ойындарды қолданумен 

қатар,  «Пішіндер  көрмесі»,  «Өрнекті  есіңде  сақта»,  «Қиын  жолдар»,  «Суретті  жалғастыр», 

«Биші адамдар», «Көңілді таяқшалар» тәрізді жаттығу тапсырмаларды да пайдаланып отыру өз 

нәтижесін берді. Бұл аталған жаттығу, тапсырмалар балалардың сөздік қорын дамыта отырып, 

таным белсенділіктерін және саусақ бұлшық етін дамытады.  

Жалпы  ойынды  ұйымдастыру  ойынды  өткізуге  әзірлік,  ойынды  өткізу,  ойынды  талдау 

сияқты үш бағытты қамтиды. Ойынға қажетті құрал, заттарды даярлау ойынды өткізуге әзірлік 

болып табылады. 

Балаларды  ойынның  мазмұнымен  таныстыру  ойынды  өткізу  болып  табылады.  Ойынды 

талдау,  бұл  ойынның  өз  мақсатына  жетуі,  балалардың  белсенділігі  және  олардың  іс-әрекеті 

болып табылады.         Сонымен балалардың сөздік қорларын дамытуда ойындарды, тапсырма-

жаттығуларды  қолдану  үлкен  нәтиже  береді.  Ойын  арқылы  балалардың  сөздік  қоры  дамып, 

ауызша  сөйлеу  машығын  игереді,  таным  белсенділіктері    қалыптаса  түсіп,  ақыл-ойы  өсіп 

жетіледі, әрі адамгершілік қасиеттер бойына сіңіреді.  

Міне,  сондықтан  да  оқу-тәрбие  үрдісінде  әр  түрлі  ойындар  арқылы  баланы  жан-жақты 

дамыту ісіне ерекше көңіл бөлемін және бұл менің ең негізгі алдыма қойған мәселем. 

Сонымен, баланың сөздік қорын дамытумен қатар, тілін және ұсақ моторикасыны дамыту 

да ойын арқылы жүзеге асады.    

 

Қолданылған әдебиеттер. 



 

1. «Тәрбиелей, оқытайық» - республикалық педагогикалық журнал «Бала мен балабақша». 

2. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды ұйымдастыру. 

3. Мектепке дейінгі педагогика. «Мектеп», 2006 

4.  «Өзін-өзі  тану»  пәні  бойынша  жалпыға  міндетті  мемлекеттік  стандарты.    Алматы: 

«Бөбек» ҰҒПББСО, 2006. 

5. «Ойын өмір айнасы» Алматы 2001. 

6. Мектепке дейінгі білім 2007. 

 

 

ПАЛОЧКИ КЮИЗЕНЕРА КАК СРЕДСТВО МАТЕМАТИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ 



ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО  ВОЗРАСТА 

 

Оспанова Б.А. 



Алиева Т.В. 

КГКП ясли- сад «Куаныш» г. Карагандa 

 

«Не в количестве знаний заключается образование



а в полном понимании и в искусном применении 

всего того,  что  знаешь». 

Дистерверг 

 


725 

 

 



 

Дошкольное  детство  –  очень  важный  период  в  жизни  детей.  Именно  в  этом  возрасте 

каждый  ребенок  представляет  собой  маленького  исследователя,  с  радостью  и  удивлением 

открывающего  для  себя  незнакомый  и  удивительный  окружающий  мир.  Чем  разнообразнее 

детская деятельность, тем успешнее идет разностороннее развитие ребенка, реализуются его 

потенциальные возможности и первые проявления творчества. 

Каждый  ребенок  по  своей  природе  -  исследователь.  Удовлетворить  потребность  в 

познании  окружающего  мира  помогают  разные  технологии.  Одной  из  универсальных 

технологий  являются  палочки  Кюизенера.  Этот  дидактический  материал  разработан 

бельгийским  математиком  Х.  Кюизенером.    Счетные  палочки  Кюизенера  являются 

многофункциональным  математическим  пособием,  которое  позволяет  "через  руки"  ребенка 

формировать  понятие  числовой  последовательности,  состава  числа,  отношений  «больше  – 

меньше», «право – лево», «между», «длиннее», «выше» и многое другое. Набор способствует 

развитию детского творчества, развития фантазии и воображения, познавательной активности, 

мелкой  моторики,  наглядно-действенного  мышления,  внимания,  пространственного 

ориентирования, восприятия, комбинаторных и конструкторских способностей. 

Особенность этого дидактического материала: 

- абстрактность 

-универсальность 

-высокая эффективность. 

Эффективное  применение  палочек  Х.  Кюизенера  возможно  в  сочетании  с  другими 

пособиями, дидактическими материалами. 

Палочки Киюзенера  можно широко применить: 

-на логопедических занятиях  (формирование мелкой моторики, решение речевых задач, 

автоматизацию звуков речи, навыков звукопроизношения, обозначение ударных и безударных 

звуков) 


- по развитию речи, художественной литературе, по ознакомлению с окружающей среды 

- по конструированию 

-изобразительная деятельность 

- на математических занятиях как средство математического развития 

Игры – занятия с палочками позволяют каждому ребёнку овладеть способами действий, 

помогают  накопить  чувственный  опыт,  решить  образовательные,  воспитательные, 

развивающие задачи. Организовать развитие и обучение с использованием палочек Кюизенера 

можно вне занятий. О палочках Кюизенера   узнали на курсах повышения квалификации. Мы 

заинтересовались этой методикой и решили внедрить ее во второй младшей группе.    Родители 

помогли  нам  в  работе  над  этой  методикой.  Они    приобрели    пособие  «Цветные  счетные 

палочки» и  дополнительно к нему «Веселые цветные числа». В этих пособиях предоставлены 

игровые  развивающие  ситуации  с  разноцветными  полосками,  разделенными  на  квадраты 

«единицы»,  что  является  плоским  вариантом  цветных  счетных  палочек.  Разработали    план 

работы во второй младшей группе , цели, задачи, которые помогут  нам  в работе. Приготовили  

дидактический раздаточный  материал для занятий. Занятия разделили на блоки: 

-I  блок  «Цвета»  ,где  с  помощью  дидактических  упражнений  дети  различают  цвета, 

используя приемы примеривания, сопоставление путем приложения при определении цвета. 

- II блок «Величины» - ознакомление во второй младшей группе с величиной предполагает 

кроме усвоения отношений величин, развитие глазомера, игры и упражнения  на восприятие 

величины следует проводить параллельно с играми на восприятие формы. В этом  неоценимую 

помощь играют  «Блоки Дьнеша» 

III- блок «Счет» , но до овладения счетом ребенка следует научить объединять, разделять 

группы  предметов-  производить  операцию    анализа  и  синтеза.  Приведу  пример:  Так  группа 


726 

 

кукол  (синтез)  разделена  на  группы  по  размеру,  наличию  головных  уборов,  цвету  одежды 



(анализ). Если дети умеют производить такой анализ, их можно учить сравнению: каких кукол 

много – маленьких или больших, каких мало или поровну. Для ответа не нужен счет с помощью 

числительных.  Такое  сравнение  много-  мало,  больше-  меньше,  поровну  вызывает  у  детей 

желание  называть  числа    предметов  сравниваемых  совокупностей,  появляется  возможность 

обучить  их  счету,  умению  ответить  на  вопрос  воспитателя:    «Сколько  предметов  и  каких?» 

Чтобы  сформировать  у  детей  понятие  числа,  нужно,  чтобы  в  раннем  возрасте  они  видели, 

слышали, осязали, сравнивали разнообразные предметы, звуки, движения. Поэтому на занятиях 

часто используем  игры и упражнения на формирование  слуховых, зрительных, двигательных 

восприятий. 

Занятия проводим последовательно , систематически от простого к сложному. Заниматься 

с  палочками  дети  могут  индивидуально,  подгруппами  в  игровой  деятельности.  Иногда 

возможна и фронтальная работа со всеми детьми. Фронтальная форма работы не должна быть 

ведущей,  так  как  накопление  детского  опыта  происходит  в  игре  и  в  повседневной  детской 

деятельности. Подбор игр  мы осуществляем с учетом индивидуальных особенностей детей, 

возрастных  возможностей  каждого  ребёнка  и  уровня  развития  детей.  Методы  и  приёмы 

подбираем  так,  чтобы  они  могли  обеспечивать  мотивацию  занятий.  Для  обеспечения  и 

поддержания  интереса  к  обучению  используем    игровые  методы  и  приёмы,  так  как 

содержанием  дошкольного  обучения  должно  быть  только  то,  что  можно  решить  способом 

игры.  Подача  математического  содержания  осуществляем  на  сюжетной  основе. 

Демонстрационный,  раздаточный  материал,  схемы,  игры  всегда  яркие  и  сенсорно 

привлекательные, что поддерживает интерес у детей. С новым материалом раньше знакомим 

отстаюших  детей,  а  затем  детей  с  высоким  уровнем  развития,  что  повышает  активность 

отстающих  детей.  Для  себя  завяли  дневник,  в  котором  отслеживаем    над  чем  поработать  

индивидуально  с  ребенком.  Все  игры  -  занятия  предполагают  совместный  поиск  решения, 

интеллектуальное сотрудничество. При использовании в работе палочек Кюизенера занимаем  

разные  позиции  по  отношению  к  ребёнку-  "вместе"  или  "рядом".  Приоритет  чаще  отдаем  

личностно  -  ориентированной  модели  общения,  которая  предполагает  отношение 

сотрудничества и партнёрства. Помимо палочек  Кюизенера в работе используем  «Волшебный 

поясок»  -    пособие,  способствующее  развитию  любознательности  по  ознакомлению  с 

окружающим  миром,  и  «Математический  планшет»-  дидактическая  обучающая  игра  для 

развития  у  детей  сенсорных,  логико-  математических,  речевых  и  творческих  способностей. 

Отличная  игра для мелкой моторики рук. 

В  своей  работе  тесно  сотрудничаем    с  родителями.  Они  помогают  нам  в  подготовке 

дидактического,  раздаточного  материала.  Родители  завели  тетради,  в  которых    пишем  

домашние  задания  на  закрепление  пройденного  материала.  Проводим    консультации  с 

родителями, в которых даем рекомендации по работе с палочками Кюизенера. 

В дальнейшем  планируем  продолжать  работу по данной теме. Наша задача- формировать 

математическое  мышление,  развивать  творческое  воображение,  воспитывать  настойчивость, 

усидчивость, целеустремленность, Чтобы полученные знания они смогли применить в своей 

жизни. 


Предлагаем технологическую карту по второй младшей группе 


жүктеу 10.2 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   92




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет