Қазақстандағы инфляция моне тар лық сипатқа ие емес. Біздің банк



жүктеу 0.67 Mb.
Pdf просмотр
бет6/6
Дата01.05.2017
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6

– Бүгінде республика мектептері 

элек тронды оқулықтармен қанша лық-

ты деңгейде жабдықталған?

– Республика мектептерінің 36 пайызы 

жабдықталды. Бүгінгі таңда еліміздегі мек-

тептердің 95 пайызы электронды оқу лық-

пен жұмыс істеуге дайын. Алайда олар дың 

қолдары жіпсіз байланып отыр. Өйт кені 

электронды оқулықтарды мек 

теп 


тер 

жергілікті әкімшіліктің қаржыландыруы ар-

қылы сатып алады. Әкімшілік қаражатты 

бірін ші кезекте дәстүрлі оқулықтарға қарас-

т ы рады. Электронды оқулықтарға қаражат 

тек содан кейін ғана бөлінеді, оның өзінде 

түрлі шығындардан артылса. Осы мә се-

лелер дұрыс шешімін тапса деймін. 



– Мұндай кедергілерді болдырмас 

үшін өзіңіз не ұсынған болар едіңіз?

– Қазір шығып жатқан оқулықтардың 

кеңінен таралуына мүмкіндік беру керек. 

Көш жүре түзеледі. Тәжірибе барысында 

ненің қажет, ненің артық екендігі өзі анық-

та лады. Міне, соған қарай жетілдіріп отыру 

керек деп санаймын. 

Біз электронды оқулықтарымызды Шы-

ғыс Қазақстан мен Солтүстік Қазақстан 

облыс тарының бірқатар мектептерінде сы-

нап көрген болатынбыз. Сонда біздің оқу-

лық тардың тиімділігі анықталды. Нақтырақ 

айтсам, электронды оқулықтар оқу үлге-

рімін үш есеге жақсартты. Мәселен, Сол-

түстік Қазақстан облысындағы электронды 

оқу лықтар сыналған мектептерде екінші 

тоқсанда үздік оқитын балалар саны 200-

ге артқан. Орташа оқитын балалар саны 

болса, 203 адамға кеміген. 

Бұл нені білдіреді? Электронды оқу лық-

тар балаларға қызық, пайдалы, білім са-

пасын арттыруда ішінара емес, жалпыға 

бірдей әсер етті. Осының өзі электронды 

оқу лықтарға мұқтаж  болып  отыр ғаны-

мыз ды айғақтап отырған жоқ па?Айтайын 

дегенім,  элек тронды  оқу лық тарды  сарап-

тау ор та лы ғы осы жағын да ескерсе екен 

деймін. 


Біздің өнімдерімізді барлық мектептерге 

тарата алмай отырғандағы тағы бір себеп 

– біз әзірге эксперименталды түрде жұмыс 

істеп жатырмыз, яғни қабылдау-мақұлдау 

кезеңіндеміз.

– Электронды оқулықтардың ақысы 

қалай шешілмек? 

– Өздеріңіз білесіздер, қағаз оқулықтар 

да сатылады. Сол сияқты біздің өнімдеріміз 

де тегін емес. Сондықтан да бұл мәселе, 

шы нымен де, біраз қиындықтар туғызып 

отыр. Жоғарыда бұған тоқталғанмын. Үкі-

меттің Білім және ғылым министрлігіне 

бөлетін жыл сайынғы қаржысында элек-

трон ды оқулықтар сатып алуға қаражат 

қарас тырылған. Алайда бұл да егер арты-

лып жатса... Бұл дұрыс емес деп ойлаймын. 

Қазір қандай тамаша электронды оқу лық-

тар шығып жатыр. Сөз арасында айта 

кетейін, бір дана жинақты ғана сатып алып, 

мейлі 200 болсын, мейлі 300 болсын оны 

бүтіндей бір мектептің компьютерлеріне 

енгізуге болады. Менің ойымша, оның еш 

қиындығы жоқ. Ал ата-аналарға көптеген 

жеңілдіктер жасап отырмыз, яғни олар 

үшін біздің электронды оқулықтар 10 есеге 

арзандатылған. Оған тіпті интернеттің де 

керегі жоқ. Мұндай электронды оқулық – 

сабақ үлгерімі нашар балалар үшін таптыр-

майтын көмек. Бала үйге берілген тап-

сырманы электронды оқулықтың көме гі-

мен қуана-қуана орындап тастайды. Тіпті 

өтіп кеткен оқу бағдарламаларына да бір 

көз жүгіртіп шықса болады. Әрине, оларды 

кеңі нен тарата алмай отырғанымыз өкі ніш-

ті. Сұраныс жоқ емес, бар. Әсіресе ай мақ-

тардағы білім басқармалары, амал жоқ, 

заман талабына сай жаңа құралдардан бас 

тартуға мәжбүр. 

Менің ойымша, бұл мәселені жергілікті 

мәс лихат көмегімен шешуге болар-ақ еді, 

яғни әкімдіктер қол ұшын беріп жіберсе 

дей мін. Осы тұста айта кетейін, жоғарыда 

айтып кеттім, «біз өнімдерімізді Шығыс 

Қазақ стан мен Солтүстік Қазақстан облыс-

та рының бірқатар мектептерінде байқап 

көрдік» деп. Сонда электронды оқулықтар 

облыс әкімдерінің көңілінен шығып, олар 

облыстардағы шағынкомплектілі мек теп-

тер ге қаржы бөлетіндіктерін айтты. Маң-

ғыстау облысының әкімі де қызығушылық 

танытып отыр. Ал Алматы облысы мен қа-

ла сын дағы мектептердің көпшілігі өздерін 

шектеп отырған жоқ.



– Гүл Құмашқызы, білуімізше, сіз 

Азия даму банкінің ұлттық үйлес ті ру-

шісісіз әрі ЮНЕСКО институтының білім 

жүйесі бойынша ақпараттық тех но ло-

гиялар сарапшысысыз. Оны тілге тиек 

етіп отырған себебіміз, осыдан біраз 

уа қыт бұрын сіздер дәл осы электронды 

оқулықтар шығарудан ТМД елдері 

ара сында зерттеу жүргізген едіңіздер. 

Қо рытындысы қандай болды?

– Жоғарыда бірқатар проблемаларды 

айтып өттім, соған қарамастан, Қазақстан 

элек тронды оқулық шығарудан тәп-тәуір 

көр сеткіштерге қол жеткізген-ді. Өзге ТМД 

ел дерімен салыстырғанда біз көшілгері 

алда келеміз. Сіз айтып отырған зерттеу ба-

рысының қорытындысы осындай. Қазақ -

станда  қазір электронды оқулықтар шы ға-

ру 


мен айналысатын компаниялар саны 

25-ке жеткен. Бұл жаман ба?



– ҚР Білімді дамытудың 2011-2020 

жылдарға арналған бағдарламасына 

сәйкес, алдымызда тәжірибеге енді 

элек тронды оқытуды енгізу мақсаты 

тұр. Былайша айтқанда, интернет ар-

қы лы оқыту. 2015 жылға қарай жо ға-

рыда сөз болып отырған бағдарламаға 

сәйкес, еліміздің 50 пайыз білім ошақ-

та ры электронды оқытуға көшіру көз-

де ліп отыр. Ал 2020 жылға дейін 90 

пайызы қамтылуы тиіс. Бұған сіздер де 

ат салысатын  шығарсыздар?

– Әлбетте. Бұл шара 2011-2012 оқу 

жы 

 

лынан бастап-ақ қолға алынбақшы. 



Қыр күйек айынан бастап электронды оқы-

туға 44 білім ошағы көшпекші, яғни ға лам-

тор технологиясының көмегіне жүгін бек. 

Негізі, тек сөз болып отырған 44 білім ме-

кемесіне ғана емес, барлығына да көше 

беруге болады. Бірақ бұл – үдеріс бірінші 

ке  зекте жұмыс істеу аясы кең ғаламтор же-

лісі орнатылған мектептерге қойылатын 

мін дет. Дәл қазір біз электронды оқулық-

тарға қарағанда электронды оқы ту ға кө бі-

рек көңіл бөліп отырмыз десек те болады.

– Өкінішке қарай, біздің елде ға-

лам тор желісінің сапасы әлі де жақ-

сартуды қажет етеді. Мұндай сапамен 

электронды оқытуды қалай қолға ал-

мақпыз? Оның үстіне бағасы да кез 

келгеннің қалтасын көтере бермейді.

– Иә, онымен келісуге де болады. Бұл 

мә 

селені «Қазақтелеком» акционерлік 



қоға мы біртіндеп ретке келтіре жатар. Ал 

менің айтарым мынау: ғаламтор желісін 

пайдалану қиындық туғызып жатса, CD 

дискісіне жазылған электронды оқулықтар 

көмегіне жүгінуге болады. 

Ғаламтор желісі бар мектептерде қыр-

күйек айынан бастап күшті портал іске қо-

сылмақ. Сол портал арқылы да элек тронды 

ресурстар жарық көре бастайды. Қысқасы, 

егер ғаламтор жоқ болса, электронды оқу-

лықты сатып алудың қазір еш қиындығы 

жоқ, ол ғаламторды қажет етпейді. 

Тағы бір маңызды мәселе, келесі жыл-

дан бастап электронды білім беру ре сурс-

тарын жасауды қолға алмақпыз. Оның 

электронды оқулықтан айырмашылығы 

ай тарлықтай. Электронды білім беру ре-

сурсының ақпараттық қоры өте көп. Ұстаз 

өзіне керегін таңдап алып отырады. Ал 

элек тронды оқулық – дайын құрал. Бы-

лайша айтқанда, білім беру үдерісінің тап-

сыр мадан бастап, оның қорытындысына 

дейін нақты жасалып қойған. 

– Мұндай жаңашылдыққа біздің 

ұстаздарымыз қаншалықты дайын? 

Олар дың білімін жетілдіріп отыру ке-

рек қой. Біздің ойымызша, бұл да – өз 

алдына бір проблема. 

– Әрине, проблема. Оқушыларға жаңа 

тех нологияларды пайдалана отырып сабақ 

беруде бірінші кезекте мұғалімдердің өз-

дері сауатты болуы шарт. Сол себепті де біз 

электронды оқулықтарды тәжірибе жүзінде 

іске қосқанда мұғалімдерді оқытуды да қа-

тар жүргіздік. Атап айтсам, интерактивті 

тақтаны қалай пайдалануды, мульти ме-

диа лы лин гофонды кабинеттерде және 

ком пью терде  жұмыс  істеуге  үйреттік. 

Интерактивті тақта барлық ақпараттық 

технологиялар жағдайында пайдалануды 

үйрену – бүгінгі күннің мұғалімдеріне 

қойы  лып отырған басты талаптардың бірі. 

Сонымен қатар интернет пен порталды 

жетік меңгерулері тиіс. Біз мұғалімдерді 

ин новациялық өнімдерді игеру мето ди-

касына үйрету үшін де сынақ жоба ретінде 

электронды оқытуға айрықша ден қойып 

отырмыз. Ол үшін мұғалімдер ең алдымен 

компьютерді меңгерулері тиіс. 

Қазір еліміздің барлық аймақтарында, 

міне, бірнеше жыл болды, біздің тьюторлар 

жұмыс істеп жатыр. Солардың көмегімен 

біздің өнімдер жайында ақпараттар кең 

насихатталуда. Тек насихаттап қана қоймай, 

қызығушылық танытқандардың әрқай-

сысымен жеке-жеке жұмыс жүргізіледі. Біз-

дің электронды оқулықтар дайындаумен 

айналысып келе жатқанымызға, міне, 16 

жыл болды және мұғалімдерді сабақ ба-

ры сында аталмыш оқулықтармен жұмыс 

істеу ге үйретіп келеміз. Біздің акционерлік 

қо ғам құрылғалы бері 10 мыңнан астам 

адам ды оқытыппыз. Оның ішінде мұға лім-

дер де, ата-аналар да, оқушылар да бар. 

Кей  біреулері тіпті сертификатқа да ие бол-

ды. 

– Бәрі жақсы-ақ, қызықтырмай 

қой  май ды екен. Алайда ұстаздың ең-

бегіне жет  пейді десем, қате айт қан дық 

бол мас?

– Әрине, қате айтып отырған жоқсыз. 

Оған дау жоқ. Біздің электронды оқу лық-

тар инновациялық өнім болып та былады. 

Мұғалім балаға электронды оқу 

лықты 


пайдалану арқылы көбірек ақпарат бе реді. 

Иә, мұғалім – негізгі күш, біз тек олар дың 

жұмыстарын жеңілдетеміз. Инновациялық 

білім беруді жүзеге асы ру дағы тағы бір 

басты мақсат – педагогика мамандарын 

баланы оқытқанда заман талабына сай 

техникалармен қамтамасыз етіп отыру. 

Кейбіреулер электронды оқулықтарды 

көрнекі құрал деп қабылдайды. Бұл – қате 

ұғым. Олар оқу материалдарын визуалды 

түрде көріп, интерактивті әрекет жасау ар-

қылы меңгеруге арналған. Оқушылар дәс-

түр лі оқулықтардан гөрі электронды оқу-

лық тар арқылы ақпаратты тез меңгереді. 

Біз осы оқулықтарды жасау арқылы мұға-

лім дердің жұмысын жеңілдетіп әрі ав то-

мат тандырдық. Менің ойымша, мұғалімдер 

қазіргі кезде көрнекі құралдарды өздері 

жасамауы керек. Көрнекі құралдарды қол-

дан жасау, біріншіден, көп уақыт алады. 

Екін шіден, олар заман талабына сай емес. 

Сондықтан мұғалімдер уақытын үнемдеу 

мен білім сапасын арттыру үшін көрнекі 

құралдарды жасаумен арнайы мекемелер 

айналысуы керек деп ойлаймын. 

– Мәселен, кейбір елдерде баспалар 

жанында оқулықтану ғылымымен ай-

на лысатын орталықтар бар. Сіздерде 

осы жағы қарастырылған ба?

– Әлбетте. Біздің мекеме бір жағы – ғы-

лыми, екінші жағы білім мәселесімен ай-

на лысады. Оған біздің рұқсатымыз бар. 

Біздің жұмыс істеу жүйеміз мынандай: 

ғылым, апробация, өндіріс және маркетинг. 

Біздің нарыққа шығатын өнімдеріміздің 

бар лығы ғылыми-зерттеуден өтіп барып 

қана ұсынылады. Біздің докторанттар, ас-

пиранттар осы өнімдерді шығарарда бір-

неше жыл жұмыс істеді. Көп еңбектенді. 

Мәселен, әрбір жекелеген оқулықты 3-5 

жыл көлемінде зерттеді. Оның балаға білім 

беруде, тәрбиелеуде, дамуына қалай 

тиімді әсер ететіндігін мейлінше зерттеп 

шы 


ғып барып қана мақұлдадық. Осы 

тақырыпта 30-дан астам диссертациялық 

еңбек жазылды. Ең бірінші диссертация 

2000 жылы қорғалды. Ал біз бұл үдерісті 

1995 жылдан бастадық. Бес жыл бойы ал-

дымен диссертациялар жазумен айна-

лыстық. Зерттеу жұмыстары Абылай хан 

атындағы Халықаралық қатынастар және 

әлем тілдері университетімен біріккен Дис-

сертациялық кеңесте қорғалды. Дис сер-

тациялық кеңестің құрамына Ресей, Өз бек-

стан, Қырғызстан және өзіміздің Қазақ -

стан ның білім беруді ақпараттандыру са-

ласындағы белгілі ғалымдары енді. 

Мектептерде біздің өнімдеріміз сынал-

ғанда да оған көп еңбек еттік. Келесі кезекте 

сол өнімдерді дискілерге жазуда да 

сауаттылық қажет болды. Төртінші мәселе 

– маркетинг. Оны да барлық талаптарды 

орын дай отырып жүргіздік. 

Біз электронды оқулықтарды ұсыныстар 

мен пікірлерді ескере отырып жылда жа-

ңар тамыз. Алдағы уақытта қаржы жетіп 

жатса, ұлттық рухани құндылықтар енгі зіл-

ген тәрбие сағаттарына арналған ин но-

вациялық құралдарды шығар мақ шымыз. 

Қазақ халқының ұлттық тәрбиесі – әлемде 

теңдесі жоқ тәрбие. Жалпы, ұлттық деген 

сөздің астарында елге, жерге деген құрмет 

жатыр емес пе? Міне, біздің жастар да дәл 

осы қасиетті қажет етеді. Оқу үдерісі кезін-

де де, сөз жоқ, ұлттық инновацияның 

маңызы зор. Қысқасы, ұлағатты ұрпақ 

өсіруде осы ұлттық инновациялық әдіс-тә-

сіл 

дер таптырмайтын құрал бола ала-



тындығына ешкім дау айтпаса керек.

Әңгімелескен

Ләззат БИЛАН

ДАТ!


Гүл НҰРҒАЛИЕВА, «Ұлттық ақпараттандыру орталығы»

АҚ президенті, педагогика ғылымының докторы, профессор:

27 пән болса, 27 кабинет 

компьютермен жабдықталуы 

керек деп ойлаймын

e-mail: info@alashainasy.kz

АЛАШҚА АЙТАР ДАТЫМ...

Үкіметтің алдында тұрған басты мәселе – мектептерді жаппай ком-

пьютермен жаб дықтау. 1997 жылы жарық көрген Білім беруді жетілдіру 

бағдарламасына сәй кес, еліміздің барлық мектептерін біреу болсын 

мейлі, әйтеуір, компьютермен жаб дықтаған болатын. Барлық ин фор ма-

ти ка кабинеттері компьютерге ие бол ды. Кейін 2005 жылы жаңа талап 

қойылды. Соған байланысты мектептерді муль ти медиалы лингофондық 

ка бинеттермен қамтамасыз ете бастады. Қазір бұл елі міздің 60 пайыз мек-

тептерінде жұмыс істейді. Қазір жыл сайын компьютерлер бе ріліп жа  тады. 

30 пайыздан астам мектеп интерактивті тақтамен жаб дық талған. Осы 

жылдан бастап электронды оқытудың енгізілуіне байланысты ком пью-

термен жабдықтау үдерісі жалғасын таппақ. Бұл – 2020 жылға дейін жал-

ға са тын үдеріс. Менің ойымша, оны жылдамдату керек. Оны мем лекеттік 

тұрғыда шешпесе болмайды. 27 пән болса, 27 кабинет ком пью термен 

жабдықталуы керек деп санаймын. Сонымен қатар барлық мұ  ғалімдер 

жеке-жеке компьютермен қам тамасыз етілсе, тіптен жақсы бо  лар еді. 

Әйтпесе инновациялық білім беруді дамыту қиынға соқ пақ.

Әлемнің көптеген елдерінде кездесетін ән салатын құмдар немесе 

құм таулар біздің елімізде бар ма?

Әсем ДҮБІРБАЕВА, Қостанай облысы

Табиғат таңғажайып тамашаларға 

толы. Қытайларда мың жыл бұрын жа-

зыл  ған «ән салатын таулар» туралы жаз-

ба сақталған. Ол – әртүрлі дыбыстар 

шы  ғарып  тұратын,  құпиялылығымен 

жер гілікті халықтың ғибадат орнына ай-

нал ған Хансу елді мекеніндегі биіктігі 

150 метр тау туралы жазылған дүние. 

Сон 


дай-ақ Ауғанстанның Рег-Реваи 

тауы, Чи лидің Копиано асуының тө бе-

сіне шы ғып, одан төмен түскенде соң-

да  рынан  ай даһардың  қаһарындай  гүр-

сіл деген, дүрсілдеген дыбыстар шы ғады 

екен.


Мұндай ән салатын, сөйлейтін, 

ысыл дайтын тауларды әлемнің көп те ген 

елдерінен кездестіруте болады. Сондай 

таңғажайып құбылыстың та 

ма 

шасы 


өзіміздің елімізде де бар екенін екінің 

бірі біле бермейді. Алматы об лы сының 

Қапшағай каласының ірге 

сін 


дегі 

осындай әнші таудың биіктігі – 120 

метр, ұзындығы – 1,5 шақырым. Мұн да 

құмның сусылдаған дыбысының 

қаттылығы сондай – бірнеше шақы-

рым ға дейін жетеді. Төбеден етекке 

қарай жүгіргенде шығатын қатты ды-

быс әуедегі ұшақтың гүріліндей ес ті-

леді. Аяғыңның астындағы құмнан 

дом быраның күмбірі, бос қаңыл тыр-

дың қаңғыры, иттің үргені сияқты не бір 

дыбыстар шығады. Дыбыс мез 

гіл-

мезгіл жылап, күрсініп күңіренетін кө -



рінеді. Құмның дыбысы тал түсте, күн 

ысығанда қатты шығады. Кейде құм  тау 

жер сілкінісі кезіндегідей діріл 

деп, 


селкілдейді. Мұндай құбылыс дү ние-

жүзінің жүз шақты елінде кездеседі. 

Бірақ дірілдеу жағынан да, ән салуы 

жағынан да ерекшесі – бізде, Алматы 

облысында, Қазақстанда ғана.


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№94 (546) 2.06.2011 жыл, бейсенбі            



www.alashainasy.kz

7

e-mail: info@alashainasy.kz

ДОДА

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Құрылтайда Қазақстан қазақтарының 

намысын кімдер қорғады?

Таңдаулылар құрамы жасақталды

Шарада 13 жасқа келген оқушылар 

ма рапатталып, оларға «сен ер жеттің», 

«бой жеттің» деп, түрлі жақсы лебіздер ай-

тыл ды, бата берілді. Бұл – «он үште отау 

иесі» дейтін қазақтың ұлағатты тәрбиесі. 

«Қазақ халқы бала он үш жасқа келгенде, 

олар ға үлкен ілтипатпен, ықыласпен қара-

ған. Оларға «бірің – азамат, бірің бой жет-

кен бол дың» деп, түрлі ақыл айтқан. Бұл 

жас қа келген азамат тек өзінің қара басы 

ғана емес, отбасының, елінің жағдайын 

ой лай тын болған. Сондықтан да біз қазақ-

тың осы бір дәстүрін жаңғыртып, бала лар-

ды қорғау мерекесімен ұштастырып 

отырмыз», – дейді Оқушылар сарайының 

директоры Қуатбек Тұрысбеков. Сарай 

әкімшілігі әр бір мүшел жасқа келген ер 

балаға қазақы та қия, қыздарға әдемі жей-

де сыйлады. Ұстаздардың айтуынша, мұн-

дай сыйдың өзіндік мағынасы, мәні бар. 

Яғни әрбір бала өзінің нағыз қазақ екенін, 

үлкен өмір ге аяқ басқанын, Қазақстанның 

патриоты екенін сезінулері керек. Сондай-

ақ шара барысында мектеп оқушылары 

қазақы киімдердің сән үлгісін көрсетті. 

Оқу 


шылар мұ 

нымен қатар мерекелік 

ойын дарға қа тысып, келген қонақтарға 

түр лі өнерлерін көрсетті. 



Дулат ӘБІЛҚАСЫМ, №33 орта мектептің 

оқушысы:

– Мен үшін бұл күннің маңызы зор. 

Әсіресе «он үште отау иесі» деген қазақ  

салтының қайта жаңғырып жат қаны 

мені қуантады. Осы жастан бас 

тап 

өзімнің ер жеткенімді, есей ге німді сезі-

немін. 13 жас тек өзіңнің емес, от ба-

сың ның, еліңнің жағдайын ойлай тын 

жас болып саналады емес пе!? 

Қымбат ӘШІМЖАНОВА

9-13 тамыз күндері өтетін дәстүрлі ха-

лық аралық додаға «Югра» (Ханты-Ман-

сы), «Амур» (Хабаровск), «Барыс» (Ас та-

на), «Казцинк-Торпедо» (Өскемен) клуб-

та ры мен Словения ұлттық құрамасы қаты-

са тын болды. Бұл ақпаратты «Қазцинк-

Тор педо» клубының ресми сайты сүйінші 

сұрағандай, қуанышпен жариялауда. Енді 

ше, Құр лық тық хоккей лигасы клубтарымен 

додаға түседі. Сондай-ақ елордалықтар 

мен Қазақ  стан ұлттық құрамасының бас 

бапкері Андрей Хомутов көз ілмей жүрген 

ойын шы лар Ресей маманына өздерінің 

қабі лет тері мен мүмкіндіктерін іс жүзінде 

паш ете алады. Тамаша мүмкіндік.

«Қазцинк-Торпедо» – Құрлықтық хок-

кей лигасында өнер көрсетуді армандап 

жүр ген клуб. Оған әлеуеті жетеді-ақ, бірақ 

қаржы мәселесі қолбайлау болып жүр. 

Айтпақшы, жақында бір қызық болды. 

Өскеменге Гагарин кубогының иегері, биыл 

Құр лықтық хоккей лигасында жеңіске жет-

кен «Салават Юлаев» клубының қақпашысы 

Ви талий Колесник келді. Гагарин кубогын 

алып келіп, жерлестерін қуанышқа бөледі. 

Сонда жанкүйерлермен болған кездесуде 

Шығыс Қазақстан облысы Туризм және 

спорт басқармасының басшысы Асқар 

Можанов «бізге ҚХЛ-да өнер көрсетуге 

қол жеткізіп, осы кубокқа өзіміз де тала-

суы мыз керек», – деді. Ал В.Колесник жас 

қақпашыларға 20 спорттық киім жиын ты-

ғын тарту етумен шектелмей, «егер Өс ке-

мен клубы ҚХЛ-да ойнайтын болып, мені 

шақырса, сөзсіз келемін», – деп жер лес те-

рін тебірентті. 

Ал, Өскемен және Шығыс Қазақстан 

биз несмендері, ойланыңыздар. Команда 

бол са, қақпашы дайын...



Ақжол ЕШМАТ

Сонымен, Шанхай провинциясының 

үш қалашығында өткен Азия Гран-

приіне Дмит рий Карпов, Ольга Ры па-

кова, Марина Аитова сынды саң лақ та-

рымыздан басқа, еліміздің алдыңғы 

санаттағы  жеңіл  атлет те рінің  бар лы ғы 

да қатысқан болатын. Солардың ішінде 

ерлерге  қарағанда  ару ла ры мыздың 

жолы болды. Қор жы ны мызға жеті ал-

тынды салып берген де – нә зікжан ды-

ларымыз. Жалпы, Шанхайға сегіз 

аруы мызды жібергенбіз. Сол сегіз дің 

ішінде желаяқ қыз Маргарита Мац ко 

үш кезеңде де жеңіс тұғырының ең биік 

са ты сына  көтеріліп,  Олимпиада  жол  да-

масын жеңіп алды. 

Негізі, Азия Гран-приінің соңғы ке-

зе ңі Қытай дың Вужян қаласында өткен. 

Жер лестеріміз бұл күні үш алтын, екі 

қолаға иелік етті. Бірінші-екінші алтын-

ды Мар га рита Масленко мен Маргарита 

Мацко әперсе, үшінші алтынға Наталья 

Иво нин ская иелік етті. 100 метрге ке-

дергілер ар 

қылы жүгірген аруымыз 

атал мыш қашық тықты 13,45 секундта 

жүгіріп өтті. Сондай-ақ қоржынымызға 

түскен екі қоланың бірі де арула ры мыз-

дың еншісіне жазылды. Натальямен 

бірге бір сында бақ сынаған Анастасия 

Супрунова командаласынан 21 мил ли-

се кундқа қалып қойып, қола ме даль ды 

қанағат қылды. Өкінішке қарай, алтын 

әпереді деп үміт артқан аруымыз Анна 

Устинова биіктікке секіруде жарысты 

соңына дейін аяқтай алмады. Ал Ольга 

Рыпакованың орнын жоқтатпауға тиіс 

бол ған Ирина Эктова мен Анна Бон да-

А

УЫЛ СПОР



ТЫ

Жергілікті меценат Бақыт Кә рі-

мов тің  демеушілігімен  ұйым дас ты-

ры 


латын айтулы доп додасында 

бақ сынаушылар саны жылдан-

жыл ға артып келеді. Ең бастысы, ауылдың 

спорт сүйер азаматтарына өздерінің ше-

бер ліктерін паш етуге тамаша мүмкіндік 

туып отыр.

– Осыдан біраз жыл бұрын «Нұр-Отан» 

халықтық-демократиялық партиясы «10 

адамға – 1 доп» деген бастама көтерген 

бо 


латын. Ондағы идея салауатты өмір 

салтын кеңінен насихаттау және ел-елде, 

жер-жерде футболды дамыту еді. Бұл бас-

таманы Evgei LTD және «Алакөл та биғаты» 

компаниялары аудан көлемінде алғашқы 

болып қолдады. Нәтижесінде жергілікті 

жас тарға 360 доп тарту еттік. Аяқдоп дода-

ла рын үздіксіз өткізіп келеміз. Дарынды 

жастарға көмек көрсетуден тартынған 

кезіміз жоқ, – дейді турнирді ұйым дас ты-

ру шылардың бірі Ардақ Мұрынбаев. 

«Алакөлдің ала добы» атты турнирді 

ұйымдастырушылар 2008 жылы «Бұ қа ра-

лық спортты дамыту және жергілікті жас-

тар ды салауатты өмір салтына ынта лан ды-

ру» деген қағиданы ұстанды. 2009 жылғы 

доп додасы «Аудан жастары есірткіге қар-

сы!» деген ұранмен өтті. 2010 жылы Ұлы 

Жеңістің 65 жылдығына орайластырылды. 

Ал биылғы жарыс ел Тәуелсіздігінің 20 

жылдық мерейтойына арналды. Жарыстың 

ұраны өзгеріп тұрғанымен, мәні мен ма-

ңы зы – сол күйінде. Жергілікті атқамінер 

азаматтар жастардың есірткі мен на ша-

қор  лық дерті, арақ пен шылым секілді жат 

қылықтардан бойларын аулақ ұстап, 

салауаттылыққа мойын бұруларына мүд-

де лі. 


Биылғы дода басында аудан спортының 

даңқын шығарған ардагерлер мен қазіргі 

кезде көпшілік көзіне түсіп жүрген жас 

өрен дерге арнайы сыйлықтар табысталды. 

Ал осы турнирде бас жүлдені олжалаған 

команда (Үшарал жастарынан жасақталған 

ұжым) 15 плазмалық теледидарға ие бол-

са, екінші орын иеленген Жайпақ аулының 

жігіттеріне – 15 шаңсорғыш, ал үшінші 

орын  ды еншілеген Бескөл ауылы Шекара 

қызметінің сардарлары мен сарбаздарына 

15 DVD табыс етілді. Ол аз десеңіз, әр 

шепте теңдессіз деп танылған және же ке-

леген аталымдар бойынша үздік шыққан 

ойыншыларға 30 ұялы телефон үлестірілді. 

Жасыратыны жоқ, қазіргі кезде осындай 

бағалы жүлделік қорымен республикалық 

деңгейдегі додалардың өздері мақтана 

алмайды.

– Біз – орта буын өкілдеріміз. Күні ке ше 

өзіміз де жастық шақты басымыздан өт-

кердік. Бұл заманның апай-топай кезі еді. 

Сол тұста көптеген жігіттер ақ жолдан ада-

сып, жат қылықтарға бой алдырды. Оның 

ақыры орны толмас қайғыға әкеп соқ-

тыратынына анық көз жеткіздік. Міне, енді 

өстік, есейдік. Оңымыз бен солымызды 

ажырата алатын жасқа келдік. Десек те, біз 



Жыл сайын Алматы 

облысы Алакөл ауданының 

орталығы, яғни Үшарал 

қаласында футболдан 

дүбірлі жарыс өтіп тұрады. 

Оған бұғанасы қатпаған 

жас та, егде тартқан 

аяқдопшылар да қатыса 

алады. 

Алакөлдің ала добы

тек өзімізді ғана ойламауымыз керек. Ар-

ты мыздан ерген інілеріміз бен қарын дас-

тарымыздың болашағы үшін де жауап ты 

екенімізді сезінеміз. Сол себепті жастардың 

салауаттылыққа бет бұруына мүдделіміз. 

Осыдан біраз жыл бұрын жергілікті кә сіп-

кер Бақыт Кәрімовтің басшылығымен 

аудан спортын дамыту мақсатында бір қа-

тар игі істер атқаруға бел шеше кірістік. 

Ауыл жастарының спортқа деген қызы ғу-

шылығы ерекше екенін байқағаннан кейін 

көптеген спорт түрлері бойынша жарыс-

тар 


ды дәстүрлі түрде өт 

кі 


зуді жөн деп 

ұйғардық.  Басқасын  айт па ған да,  бүгінгі 

«Алакөлдің ала добы» до да сы қысқа ғана 

мерзім аралығында көп ші ліктің тағат сыз-

дана күтетін бәсекесіне ай нал ды. Өздеріңіз 

жақсы білесіздер, бұл өңір 

ден талай 

мықты ба луандар мен бокс шы лар, жекпе-

жек ше берлері шықты. Енді ал дағы уақытта 

біз дің ауданның түлектері тең біл доптың 

тең дессіз шеберлері атанып жат са, нұр 

үстіне нұр болар еді, – дейді жа рыс де меу-

шілерінің бірі Маралбек Меж кенов. 

Айқын ЖАППАР

ФУТБОЛ


Қазақ футболшылары құрлық бірін ші-

лі гіндегі жиырмасыншы ойынын өткізу 

үшін жасыл алаңға шығады. Біздің құрама 

осы мен Еуропа біріншілігінің екінші кезе-

ңі не қатысып отыр. Жиырма ойын өт кіз-

гені мен, ауыз толтырып айтарлық нәтижеге 

қол жеткізген жоқпыз. Тіпті жеңіске жетудің 

өзіне зар болып жүрміз. Бүгінгі күнге дейін 

өткізген 19 кездесудің небәрі екеуінде ғана 

жеңіске жеттік. Төрт ойында тең нәтижеге 

қанағат білдіріп тарастық. Қалған 13 матч-

та есе жіберіп қойдық. Қарсыластар қақ-

па  сына бар-жоғы 11 доп соқсақ, өз қақ-

па мызда ала доп 35 мәрте тулапты. 

Қазақстан футбол федерациясы УЕФА 

құрамына 2002 жылы енгенімен, құрама 

2004 жылғы Еуропа біріншілігінің іріктеу 

кезеңіне қатыса алмады. Себебі іріктеу ке-

зе 

ңінің жеребесі одан бұрын тартылып 



қойған еді. Құрлық бәсекесінде тек 2006 

жыл  дан бері бақ сынап жүрміз. Біздің фут-

бол шылар сол жолы тәп-тәуір ойын көр-

сетті. Он ойында 10 ұпай жинады. Екі мәр-

те жеңіске жетіп, төрт мәрте тең түсті. Сегіз 

кездесуде жеңілістің ащы дәмін татты. Қар-

сыластар қақпасына 10 доп соғып, өз қақ-

па сына 21 доп жіберіп алды. Елдің есінде 

қал ғаны – 2007 жылдың 24 мамы рын да 

бол ған ойын. Дәл осы күні құра ма мыз Еу-

ропа ресми матчтарындағы тұңғыш же-

ңісіне қол жеткізді. Өз алаңында Сербия 

құ ра масынан 2:1 есебімен басым түсті. Осы 

жыл дың 21 қарашасында сырт алаңда Ар-

мения құрамасын 1:0 есебімен тізе бүктіріп, 

екінші жеңісін тойлады. Өкінішке қарай, 

біздің футболшылар сол жылғы 2 маусымда 

Алматыда өткен кездесуде армяндарға 1:2 

есебімен есе жіберіп қойған еді. Біздің құ-

рама өз алаңында да, сырт алаңда да Әзір-

бай жанмен 1:1 есебімен тең ойнады. Бель-

гия мен де екі мәрте ит жы ғыс түсті. Сырт 

алаңда 0:0 есебімен ой наса, өз алаңындағы 

кез де су дің  нәти же сінде  2:2  есебі  тіркелді. 

Атап кетерлігі, Қазақстан өз алаңындағы 

ойындарда  азу лы  қарсы лас тар ға  тәп-тәуір 

қарсылық көр сетті. Мәселен, Польша бізді 

– 1:0, ал Пор ту галия 2:1 есе бі мен зорға 

жеңді. Дегенмен сырт алаңда Поль шадан 

– 1:3, Португалиядан 0:3 есебі мен ұтылып 

қалды. Финляндиядан екі ойын 

да да 


жеңілді. Есеп – 0:2, 1:2. А то бын да Қазақ-

стан сегіз құраманың ішінде ал 

 

тыншы 


орын ға табан тіреді. Бұл әзірге біз  дің фут-

Әділжан ҮМБЕТ

Әзиз ЖҰМАДІЛ

ЖЕҢІЛ А


ТЛЕ

ТИК


А

Мүшел 

жастағылар 

бас қосты

Өскемендіктерге 

берілген тамаша 

мүмкіндік

Мацко Олимпиада 

жолдамасын жеңіп алды

ШАРА


ШАЙБАЛЫ ХОККЕЙ

Қытайдың Шанхай провинциясында өткен Азия Гран-приі додасынан Қазақстан жеңіл атлеттері 

жеті алтын, төрт күміс, төрт қоламен оралды. Естеріңізге сала кетейік, бұл додаға 12 спортшымызды 

жіберген болатынбыз. 

Халықаралық балаларды 

қорғау күнін ұлттық реңкпен 

атап өтуге болады екен. Алма ты-

дағы Оқушылар сарайы бұл күні 

«Мүшел жас» аталатын шара 

өткізді. Балалар мерекесінде 

жас ұрпақты ұлттық тәрбиеге 

баулитын бұл шара екі жылдан 

бері қолға алынып келеді.

Шайбалы хоккейден 

Өскеменнің «Қазцинк-

Торпедо» атты клубы 

биыл Астанада өтетін «ҚР 

Президенті кубогы» додасына 

қатысатын болды.

бол шылардың екі әлем және бір құр  лық 

бірін шілігі іріктеу кезеңіндегі қол жет  кізген 

ең жоғарғы көрсеткіші болып отыр. 

Ал қазір сынға түсіп жатқан іріктеу ке-

зе ңінде ойыншылар қарсыластар қақ па-

сына бірде-бір доп соққан жоқ. Сондай-ақ 

қоржынымызда соқыр ұпай да жоқ. Бір 

қы зығы, бұл жолы да Қазақстан құрамасы 

«А» тобында сынға түсіп жатыр. Біздің фут-

бол шылар алғашқы ойынын өз алаңында 

Түр киямен өткізді. Жанкүйер қауым түрік-

терден 2006 жылғы әлем біріншілігіне 

ірік теу кезеңінде екі мәрте ойсырай же ңіл-

генін жақсы біледі. Сол жылдары Қазақ 

елінің футболшылары өз алаңында 

олардан 0:6 есебімен жеңіліп, жанкүйер 

қауымды жерге қаратқан еді. Сырт алаңда 

да өз қақпамызға жауапсыз төрт доп жі-

беріп алды. Өткен жылдың 3 қыркүйегі 

күні  Астанада өткен ойында да аталмыш 

«дәстүр» жалғасты. Қонақтар біздің қақ-

па ға жауапсыз үш доп тоғытты. Қазақстан 

құ рамасына түрік әріптестері алынбас қа-

мал болып тұр. Түріктер қақпасына бір доп 

соғу мұң болып тұр. Бір қызығы, ше берлік 

деңгейі бізбен қатарлас Әзірбайжан осы 

іріктеу кезеңінде өз алаңында Түр кия ны 

1:0 есебімен жеңіп, айды аспанға бір-ақ 

шығарды. 

Одан кейін Австрия жеріне жол тарттық. 

Бұл ойыннан да қоржынымыз бос қайтты. 

Екінші кезеңнің соңына дейін қақпа құлпы 

ашыла қойған жоқ еді. Дегенмен соңғы 

ми 

нуттарда біздің қорғаныс сыр беріп 



қой ды. Соның салдарынан ұлттық құра ма-

мыз өз қақпасына екі доп жіберіп алды. 

Бұдан бұрынғы іріктеу кезеңінде бізді жеңе 

алмай пұшайман болған Бельгия да Астана 

қаласындағы ойында шеберлік таныта 

білді. Олар бізді 2:0 есебімен тізе бүктірді. 

Одан кейінгі екі ойын да азулы Германия 

құ рамасымен өтті. Өткен жылдың 12 қаза-

нында елордамызға қонаққа келген не міс-

тер қиналмай жүріп-ақ 3:0 есебімен же-

ңіс ке жетті. Ал өз алаңында олар 4:0 есе-

бімен басым түсті. 

Ұлттық құрамамыз енді 3 маусым күнгі 

Әзір байжанмен болатын кездесуге күш 

саламыз деп отыр. Қап тауынан келетін 

бауыр ларымыз да оңай шағылар жаңғақ 

емес. Біздің құрама жанкүйер сенімін ақ-

тай ала ма? 

Үстіміздегі жылы Қазақстан бес ойын 

өткізеді. Оның алғашқысы – 3 маусымдағы 

кез  десу. Одан кейін құрамамыз 2 қыр күйек-

те Түркияға жол тартса, 6 қыркүйекте Әзір-

 байжанда қонақта болады. Ал 7 қа зан да 

Бельгияда ойнаса, ең соңғы ойынын Авс-

трия мен өз алаңында өткізеді. Осы ойын-

дар дың ішінде біздің ұпай алу мүм кін дігіміз 

қандай? Ашығын айтайық, тек Әзір бай-

жанмен өткізетін екі кездесуде ға на қор-

жын ды  томпайтуға  болатын  се кіл ді. 

Қазақ «үмітсіз – шайтан» дейді. Алайда 

үмі ті міз үзіліп бара жатқандай. УЕФА есігі-

нен енгенімізге келер жылы он жыл бо ла-

ды. Он жылда қол жеткізген та бы сы мыз 

қандай? Әзірге тұшымды жауап таба ал-

май отырмыз...

Қызылорда облысы 

Астанада өткен дүниежүзі қазақтарының Құрылтайында «біздің елдің намысын өңшең 

қарадомалақтар қорғады» деп жазыпсыздар. Олардың кімдер екенін білуге бола ма? 

Жеткіншектер құрамасының бірі ме, әлде шалғайдан жинап әкелінген ауыл балалары ма?

Дидар НҰРЛАНҰЛЫ, Семей қаласы

Құрылтайда  Қазақстан  қазақ та ры ның  на мы сын 

Астананың «Локомотив» клу бының жас өспірімдер 

құрамы сапын дағы 1993-1994 жыл дары туған 

боз ба лалар қорғады (тек қосалқы қақ  пашы Дәулет 

Алмахан ғана 1995 жылы туған). Олар:



қақпашылар – Ерсін Құсайынов, Дәулет Алма-

хан; 


қорғаушылар – Дархан Көшербаев, Әлі бек 

Бейсенбаев, Нұрбол Есен, Арман Жа қыпов, Бір жан 

Күлбеков, Әлихан Саты бал диев, Әділ Жақып -

баев;


жартылай қорғаушылар – Ислам 

бек Кү 


ле-

кенов, Даниял Хасен, Абылай Ма ғауия, Нұр сұл тан 

Құрманғали; 

шабуылшылар – Ержан Сармұрзин, Абы лайхан 

Әлкеев.


Әзірбайжанды жеңуге әзірміз бе?

3 маусымда Еуропа 

құрлығында доп 

додасының көрігі қызады. 

Бұл күні «Кәртеміс 

ғаламдағы» құрамалар 

2012 жылғы Еуропа 

біріншілігінің іріктеу 

кезеңіндегі кезекті 

ойындарын өткізеді. 

Қазақстан құрамасы өз 

алаңында Әзірбайжанды 

қонақ етеді. 

Дәстүр бойынша жыл сайын Чемпиондар лигасы аяқталған соң, 

турнирдің символикалық құрамы анықталушы еді. Биыл Чемпион-

дар лигасының таңдаулы құрамына қай футболшылар енді?

Алмас КӨЛБАЙ, Шымкент қаласы

 Айта кетейік, турнир барысында 

әр ойыннан кейін УЕФА ресми сай-

ты ның тұтынушылары үздік ойын-

шы ларды анықтайтын. Соның нәти-

жесі бойынша УЕФА кезекті Чем-

пион дар лигасының таңдаулы құра-

мын жасақтап шығарды.

Сонымен, таңдаулы құрамға фи-

налға шыққан қос команданың үш 

ойыншысынан еніпті. Сондай-ақ Ис-

па нияның «Реалынан» екі футболшы 

символикалық құрамға енсе, не міс-

тің «Шалькесі», Украинаның «Шах-

тері» және Англияның «Тотен хэ мі» 

бұл құрамға бір футболшыдан қос-

қан. Ал жыл бойы жинаған дауыс 

саны жөнінен «Барселона» ойын-

шысы Лионель Месси теңдессіз ата-

нып ты. 


Чемпиондар лигасының

сим во ли калық  құрамы:

Қақпашы: Эдвин ван дер Сар, 

Гол ландия  («МЮ»,  Англия).



Қорғаушылар: Дарио Срна, 

Хорватия («Шахтер», Украина), 

Жерар Пике («Барселона», Ис па-

ния), Неманья Видич, Сербия 

(«МЮ»), Марсело, Бразилия 

(«Реал», Испания).



Жартылай қорғаушылар: Месут 

Езил, Германия («Реал»), Райан Гиггз 

Уэльс («МЮ»), Андрес Иньеста 

(«Бар селона»), Гарет Бэйл, Уэльс 

(«Тот тенхэм»,  Англия). 

Шабуылшылар: Лионель Месси, 

Ар 


гентина («Барселона»), Рауль, 

Ис пания  («Шальке-04»,  Гер ма-

ния).

ренко сәй кесінше, 7-інші және 



9-орындардан ғана көрі 

не 


ал ды.

Ерлер арасындағы сынның 

соңғы  ке зе ңінде  жер лес те рі-

мізден ең үздік көр сет кішке 

Константин Сафронов қол 

жеткізді. Ұзындыққа секіруде 

сынға түскен Костя 7,58 метр-

ді бағындырып, қола жүлдеге 

ие болды. Биіктікке секіруде 2 

метр  10  сан ти метр ді  ба ғын-

дыр ған Сергей Засимович 5-орыннан 

көрінсе, үш қарғып секіруде Ро ман Ва-

лиев 4-орынға тұрақтап, Евгений Эктов 

6-орынды қанағат қылды.



Алексей КОНДРАТ,  Қазақстан жеңіл 

ат ле тика  федерациясының  вице-пре зи-

ден ті:

– Жарыстар Шанхай маңында 

ор  на ласқан үш қалада өтті. Шан хай-

мен әл г і қалалардың арасы – 1,5 

сағаттық жол. Автобуспен қа ты нап 

жүрдік. Ұйым дастырылуы өте жо  ға-

ры деңгейде болды. Бірақ ауа райы-

ның  қолай сыз ды ғынан  спорт шы лар 

өз мүмкіндіктерін то лық паш ете ал-

мады. Бірінші кезеңде тіпті сы нап 

бағанасы +8-ді көрсетіп тұр ды. Ал 

регламент  бойынша  жа рыс  тар  сағат 

18:00-де  бас тал ған дық тан,  кешкі 

салқында өнер көр сету атлет терге 

тіпті қиын болды. Де генмен үшінші 

ке зең ге қарай күн жыли бас тады. 

Спорт шы ларымыз дан  Мар гарита 

Мацкоға дән ри за мыз. Сон дай-ақ 

Наталья Иво нин ская мен Ма рина 

Мас ленко да жа рады. Ал Ольга Те-

реш  кова,  Анна  Бон  да ренко,  Сер гей 

Засимович  сын ды  спорт шы лар  дың 

нәтижелері  көңілі міз ден  шық па ды.

АЗИЯ ЕЛДЕРІ ГРАН-ПРИІНДЕ ЖҮЛДЕГЕР АТАНҒАН ЖЕРЛЕСТЕРІМІЗ

Спортшы

Бағдарлама 

түрі

1-кезең

2-кезең

3-кезең

Маргарита 

Мацко

800 метр


1

1

1



Марина 

Масленко


400 метр

2

1



1

Наталья 


Ивонинская

100 метр 

(кедергілермен)

2

1



1

Анастасия 

Супрунова

100 метр 

(кедергілермен)

3

3



3

Анна Устинова

Биіктікке секіру

2

-



-

Евгений Эктов

Үш қарғып секіру

2

4



6

Константин 

Сафронов

Ұзындыққа 

секіру

5

5



3

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№94 (546) 2.06.2011 жыл, бейсенбі            



www.alashainasy.kz

8

e-mail: info@alashainasy.kz

ДУМАН

№94 (546) 2.06.2011 жыл, бейсенбі



www.alashainasy.kz

8

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



e-mail: info@alashainasy.kz

К

е



зекшi  ред

ак

тор – Алма



т ИСӘДІЛ

Республикалық

қоғамдық-саяси 

ақпараттық газет

Бас редактор  – Серiк ЖАНБОЛАТ 

Мұратқали ДҮЙСЕНБАЕВ 

Бас ред


ак

тордың бiрiншi орынб

ас

ары


Мақсат ӘДIЛХАН 

Бас ред


ак

тордың орынб

ас

ары


Айдын ҚАБ

А – ж


а

уапты х


а

тшы


Талға

т КIРШIБ


АЕВ  – 

ж

а



уапты х

а

тшының орынб



ас

ары


Нұрлыб

ай ИТЕКБ


АЕВ  – 

те

х.ред



ак

тор


Күләш НАҚЫПОВ

А – 


аға к

оррек


тор, т

е

л.: 



388-80-76

Газе


т 2008 жылдың 17 қар

ашасынд


а ҚР Мәдение

т және ақпар

а

т  


минис

трлiгiнде тiрк

е

лiп, бұқар



алық ақпар

а

т құр



алын есепк

е қою 


тур

алы №9650-Г  к

уәлiгi берiлг

ен.


Р

ед

акция авт



орлар мақаласы мен ж

арнама мазмұнына ж

а

уап 


бермейдi.

Авт


орлар қо

лж

азб



асы өңде

лмейдi және к

ерi қайт

арылмайды.

Көлемi екi к

омпью


терлiк бе

тт

ен (14 к



ег

ль) ас


а

тын ма


териалд

ар 


қабылд

анб


айды.

«Алаш айнасынд

а» ж

арияланған ма



териалд

ар мен с


уре

тт

ердi 



көшiрiп немесе өңдеп б

ас

у үшiн ред



акцияның ж

азб


аша рұқс

а

ты 



алынып, г

азе


тк

е сiлт


еме ж

ас

алуы мiнде



ттi.

Құрылтайшысы және меншiк 

иесi – «ТОЛҒАУ» ЖШС

Директор –  

Александр Филимонович АН

Алма


ты  қаласы «Дәуiр» РПБК ЖШС 

Қалд


аяқов көшесi, 17-үй. Т

ел.: 


8

 (727) 273-12-04, 273-12-54

Тапсырыс – №953

А

ст



ана  қаласы «А

ст

ана-По



лигр

афия»,


Бр

усиловский көшесi, 87-үй. Т

ел.: 

8

 (7172) 37-05-59

Тапсырыс – №1071

Шымк


ент қаласы «Оңтүс

тiк по


лигр

афия» б


аспалар үйi» ЖШС

Байтұрсынұлы  көшесi, 18-үй. Т

ел.: 

8

 (7252) 30-03-30, 30-03-31

Тапсырыс – №6101

Бағасы  к

е

лiсiмдi


Таралымы – 10 000 дана

Газе


т сейсенбi, сәрсенбi, бейсенбi, жұма, сенбi күндерi шығады.

«А

ла



ш а

й

на



сы» г

аз

ет



е ж


аз

ы

лу



 и

нд

екс



i: 6

42

59



Ре

да

кц



и

ян

ы



ң ме

ке

нж



ай

ы



А

лм

ат



ы

 қ

ал



ас

ы

,05



0

0

51



, Б

ег

ал



и

н кө


ш

ес

і, 1



4

8/

1 А



e-

m

ail



inf

o

@

a

lashainas

y.

kz

Аймақтағы тiлшiлер:

А

тыр



ау – Бақытгүл Б

АБ

АШ, т



ел.: 87015533653

Қар


ағанды – Серiк САҒЫНТ

АЙ, т


ел.: 8777 3909779

Ж

амбыл – Гүлж



ан КӨШЕРОВ

А, т


ел.: 8701 7711648

Қызылж


ар – Ерб

ақыт АМАНТ

АЙ, т

ел.: 8 705 4418255



Қызылорд

а – Әділж

ан ҮМБЕ

Т, т


ел.: 8777 7054466

Өск


емен – А

зама


т ҚА

СЫМ, т


ел.: 8777 3554114

Шымк


ент – Шадияр МО

ЛДАБЕК, т

ел.: 8705 9877799

Бөлiм редакторлары:

Құб


аш МЕҢДIҒА

ЛИЕВ – с


аяси бюро, т

е

л.: 



388-80-72

Берiк ӘШIМОВ – нарық, т

е

л.: 


388-80-69

Қалд


ар КӨМЕКБ

АЕВ – қоғам, т

е

л.:


 388-80-65

Алма


т ИСӘДIЛ – өрк

ение


т, т

е

л.: 



388-80-64

Нұрғазы СА

САЕВ – дод

а (спор


т), т

е

л.: 



388-80-74

Бо

ла



тбек МҰХТ

АРОВ – ж


аңалықт

ар, т


е

л.: 


388-80-68

Дарх


ан БЕЙСЕНБЕКҰЛЫ – меншiк

тi 


тiлшiлер қосыны, т

е

л.: 



388-80-62

Астана бюросы:

Мек


енж

айы: Сейфу

ллин көшесi, 31, офис 215

Те

л.:



 8 (7172)  54-27-31

E-mail: aa_as

tana@mail.ru

Айбын ШАҒА

ЛАҚОВ – 

А

ст



ана бюросының ж

ет

екшiсi 



Салт

ан СӘКЕН – тiлшi

Бүркiт НҰР

А

СЫЛ – тiлшi



Қана

т Т


ОҚАБ

АЕВ – тілші

Эльвир

а ЕРКІНБЕК



ОВ

А – үйлес

тір

уші


БҮГІН:

Маусым 2-сі

Алаштың атаулы күні

• 13 жыл бұрын (1998) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 

Қазақстан Республикасының жаңа астанасының тұсаукесер құрметіне 

орай «Астана» медалі белгіленді.

• 12 жыл бұрын (1999) Астанадағы көшелердің біріне Алаш қай-

раткері, ғалым, драматург, жазушы, журналист Қошке Кемеңгерұлының 

(1896-1937) есімі берілді.

• Байқоңыр қаласының және ғарыш айлағының күні. Осыдан 56 жыл 

бұрын 1955 жылғы маусымның 2-сінде КСРО Қорғаныс министрлігі 

Бас штабының директивасымен «Байқоңыр» ғарыш айлағын ұйым-

дастыру-штаттық құрылымы бекітілген болатын.

• Рағайып түні – Мұхаммед пайғамбардың ата-анасының үйленген 

күні (бейсенбіден жұмаға қараған түн) (2011 жылғы маусымның 

2-сі нен 3-іне қараған түн – 1432 хижра жылының 5-6-ережебі) – 

мұсыл ман  мерекесі.

Туған күн иелері

Сәуле Рысқұлова (1933) – биология ғылымының докторы, 

академик;



Алтай Аманжолов (1934) – филология ғылымының докторы, 

профессор, академик;



Армия Әбілқайыров (1942) – Солтүстік Қазақстан облысы 

Айыртау аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы;



Раушан Қанапиянова (1947) – Ресей Федерациясы Мемлекеттік 

Думасының Ұлт істері комитетінің аппарат жетекшісі;



Серікжан Сейітжанов (1949) – «Саутс Ойл» компаниясының 

президенті;



Марат Ниетбаев (1952) – URANIUMONE компаниясының 

өндірістік мәселелер жөніндегі вице-президенті, «ЮрАзия Энерджи Холдингс 

ЛТД» компаниясы Қазақстандағы филиалының басшысы;

Манап Күбенов (1957) – Павлодар облысы әкімінің орынбасары; 

Роза Назарбекова (1959) – Оңтүстік Қазақстан облыстық Кәсіпкерлік және 

өнеркәсіп департаменті директорының орынбасары;



Асхат Ақшөрин 

(1961) – «Қазақстан теміржолы» ҰК вице-президенті;



Нұрлан Смағұлов (1965) – Аstаnа Grouр холдингінің президенті;

Болат Қонарбай (1966) – Мәжіліс депутаты;

Дәурен Өткелбаев (1967) – «Алматы қаласы аймақтық қаржы орталығы» 

АҚ-тың басқарма төрағасы;



Болатбек Әлиев (1970) – Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары.

Мерейлі күндеріңіз мерекеге ұласып, 

мәртебелеріңіз арта берсін!

«Алаш айнасы»

Белгілі есімнің белгісіз сыры

АЛТАЙ – түркі және моңғол тілдерінде «Алтай» сөзі «алтын» деген мағына 

береді. Күллі түркі жұртының алтын бесігіне айналған «Алтай» тауын моңғол 

халқы «Алтынтау» деп атайды. Қазақ жаңа туылған сәбиге жақсы адам болсын, 

өмірі тек жақсылықпен өрілсін деген ниетпен осы есімді береді. 

Алтай – ел ішінде жиі кездесетін есімдердің бірі. 

Шығуы 

 

        Ұзақтығы 

 

          Батуы

 05:20 

 

            14.58 

 

           20:19    

ЖҰЛДЫЗ

-

ЖОРАМАЛ

 

ТАРАЗЫ

Ойда жүрген жоспар-

ларыңыз іске аса қоймаса 

да, жеке өмiрiңiзде көпте-

ген мәселелер оң шешiмiн 

таппақ. Жаныңызды мазалап 

жүрген сұрақтарға жауап та-

былып, көңiлiңiз де жай таба-

ды. Отбасыңызда жақсы өзге-

рiс болып, туыстар арасындағы 

той-думанмен жалғасады. 

САРЫШАЯН

Жеке басыңыздың шар-

уасымен айналысамын деп, 

соңғы  кезде  жұмы сы ңыз ға 

көп көңiл бөлмей кет 

тiңiз. 


Әрі орындалмай қал ған уә де-

лерiңiзді ұмытпаңыз. Өйт 

кені 

қызметiңiзге керi әсе рiн тигiзуi 



ықтимал. Бұл күні iс са парлар 

мен құжат жұмыс та рын кейiнге 

қалдырғаныңыз жөн.

МЕРГЕН

Көптен аңсап жүрген 

ар маныңызға  шыдамды-

лығыңыздың арқасында 

жетесiз. Бұл жетiстiк қана емес, 

сiз үшiн ұзақ мерзiмге созыла-

тын қаржылай табыс көзiне 

айналуы мүмкiн. Ісіңіз алға ба-

сады. Ескi таныста ры ңызға де-

ген жақсы қарым-қатынастың 

да септiгi тиедi. 

ТАУЕШКІ

Бүгін біраз шаруала ры-

ңыз жалғасын табады. Iс-

кер 


лiгiңiз бен адалды 

ғы-


ңыздың арқасында нәти желi 

табыстарға қол жеткізесіз. Ше-

шiлмей  жүрген  мәсе ле ле рі ңіз 

аяқ астынан шешiлiп, қар жы-

лай кiрiс кiредi. Көңі ліңіз де 

көтеріңкі болып, отба сыңызды 

қуанышқа бөлей сiз. 

СУҚҰЙҒЫШ

Сiз үшiн өте жайлы күн. 

Әр iптестерiңiз бен доста ры-

ңыздың арасында беделіңіз 

арта түседі. Өмiрiңiзде күт кен 

өзгерiстер 

болмаға ны мен, 

қуатты уайымдамай, «бә рi өз 

уақытымен, өз орнымен бола 

жатар» деп ойлайсыз.



БАЛЫҚТАР

Бұл күні көптен күткен 

мақсатыңызға қол жеткізу-

ге мүмкiндiгiңiз бар. Соны-

мен қатар болашақта қа жет 

болатын пайдалы келi сiм шарт-

тар мен ұсыныстар болуы да 

ықтимал. Ойланып, қабыл 

алған жөн. Жаңа техно ло гия-

лық зат сатып алуыңыз мүм-

кін. 

Сәтбаев көшесі

Абай даңғылы

Құрманғазы көшесі

Қабанбай батыр көшесі

Достық даңғылы

Луганский көшесі

Бегалин көшесі

Бегалин көшесі

«Алаш айнасы» газетiне жазылу индексi: 64259

Редакцияның мекенжайы:

Алматы қаласы, Бегалин көшесі, 148/1 А

Телефон: 8(727)388-80-60,

Факс: 8(727)388-80-61

e-mail: info@alashainasy.kz

Республика

сарайы

Коккинаки көшесі

Байтасов көшесі

«АЛАШ АЙНАСЫ»

Бегалин

көшесі, 148/ 1а

Бір жігіт көлігімен заулап келе жатса, МАИ 

қызметкері тоқтатады:

– Жылдамдықты арттырғаның үшін айыппұл 

төлетіп, жүргізуші куәлігіңді тартып аламын.

– Тартып алатындай оны маған сен сатып алып 

берген жоқсың!

***

МАИ қызметкерінің кішкентай баласы әкесіне:

– Сіз жүргізушілерден қорықпайсыз ба?

– Жоқ, балам, қорықпаймын!

– Онда неге ылғи жол бойында тығылып тұрасыз?

***

Науқас дәрігерден:

– Менің анализмнің қорытындысы шықты ма?

– Иә, сіз белгісіз ауруға шалдығыпсыз. Бірақ 

қорқыныш жоқ.

– Ол не қылған ауру?

– Оны біз сіздің атыңызбен атаймыз ғой деймін...

Алматтың әзілдері



Құрастырған Айтқазы МАЙЛЫБАЙ

СКАНВОРД


Газетіміздің №93 (545) санында жарияланған сканвордтың жауабы 

КӨЛДЕНЕҢІНЕН: 

 Тариф. Шау. Зулу. Ратин. Рай. Октант. Кинг. Анекдот. Барон. Ара. Метр. Пули. Аида. Күй. Оп. Ақша. Маса.



ТІГІНЕН: 

Камари. Аруақ. Нар. Физиогномика. Функ. Ене. Түк. Тайм. Ашура. Дари. Ангор. Дос. Суайт. Тарапа. 

Тар

ат

у қызме



тi 

те

л.: 



8 (727) 388-80-88

Ж

арнама бөлімі



те

л.: 


8 (727) 388-81-00

8 (727) 380-41-78

e-

m



ail



alikulova.a@orangepoint.kz



Қабылдау бөлмесі: 8(727)388-80-60, факс: 8(727)388-80-61

 

 



  

СІЗ ЕСТІДІҢІЗ БЕ?



Балалық және жастық шағында соқырішегі немесе көме-

кей безі хирургиялық жолмен алынған адамның есей генде 

инфарктіге ұшырау қаупі жоғары болады. Шве ция дағы 

Каролин институтының ғалымдары мұны зерттеу жүзінде 

дәлелдеп отыр.

Ядролық сәулелену ұл балалардың көбірек дүниеге 

келуіне ықпал етеді. Мұндай жағдайды Мюнхендегі 

Гельмгольц ауруханасының онкологтері анықтады.

European Heart Journal ғылыми басы лымының 

мәліметінше, Имре Янзски бастаған зерттеушілер 

1955-1970 жылдар ара лығында туған швециялық-

тар дың медици налық анықтамалықтарын талдап 

шық қан. Зерттеу барысында 20 жасқа толғанша 

көмекей безі немесе соқырішегіне операция жа-

салған топтың мәліметтері бөлек сараланды. Оларды 

өзге заман дастарының мәліметтерімен салғастырып 

қараған кезде, соқырішегі не көмекей безі алынған адам дардың жүректің 

ишемиялық аурулары мен инфарктіге жиі шалдыққаны белгілі болды. 

«Талақ, соқырішек пен бездерді сылып тастау операциялары атеросклероздың 

дамуына ықпал етіп, адамның жүрек талмасы ауруларына ұшырауына 

жағдай жасайды. Өйткені мұндай органдар ағзаның көмекші лимфоидты 

мүшелері болып саналады», – дейді Янзски. 

Инфаркт соқырішегі 

жоқ адамдарды төңіректейді екен

Ұл балалардың шамадан тыс 

көп туылуы – радиацияның әсері

Балық 


сүйегінен 

жасалған 

ине

...


Турман

Сынақ


25,4 мм

Дауды 


сотқа дейін 

реттеуші


Мақтаның 

сабағы


Кіші үй

Тарту


Ит 

тұқымы


Чех 

автокөлігі

Темір 

арқан


Нота

Байғұс


Жеміс 

қанты


Бір топ түйе

Америка 


бақасы

Әскери 


бөлімше

Қысқа 


сапты 

кішірек 


кетпен

Валюта


Айбат

Ұрда-жық 

адам

Шығыс


Қуаныш-

тағы 


ырым

Мемле-


кеттік 

марапат


Ұшақ 

пионері


Жанжал

Эфир 


майлы 

өсімдік


АМИ-ТАСС-тың хабарлауынша, дәрігерлер ядролық радиацияның ион-

дармен қанықтырылған сәулелерінің тірі ағзалар мутациясына ғана емес, 

құрсақтағы шарананың ер бала болып туылуына да әсер ететінін айтып отыр. 

Бұған Еуропа мен АҚШ-тағы ядролық сынақтан кейінгі демографиялық 

көрсеткіштер дәлел болады. Ер ба-

лалардың көп туылуы 1975 жылға 

дейін жалғасқан. 1987 жылғы Чер-

нобыль апатынан кейін де Еуропа 

бойынша дүниеге келген ер бала-

лардың қатары күрт көбей ген. Сол 

сияқты немістер мен швейцарлар 

арасындағы ұл бала 

лардың көп 

туылуын да олардың ядролық ны-

сандардан 35 шақырымдық ра-

диус та отырғандығымен түсіндіруге 

болады.

ТОҚТЫ

Бұл күні қызметiңiзде 

ай тарлықтай 

өзгерiстер 

бол  майды.  Сізге  шығар ма-

шы лық пен  айналысқан  жөн. 

Сон да әлеуметтiк әрі рухани 

жағ дайыңыз 

жақсарады. 

Жос   парыңыз  iске  аспай  қала-

тын түсiнiксiз жағдайлар бо-

лып жатса, қам жемеңіз, бар-

лы ғы да – уақытша нәрсе. 

ТОРПАҚ

Осы күні қарсылас 

та-

рыңызды тiзе бүктiріп, көп-



тен қолыңыз тимеген ша-

руа  ларыңызға  кiрiсесiз.  Өз 

ор таңызда абыройыңыз ар-

тып, алғыс аласыз әрі үйі ңіз ге 

материалдық кiрiс әкеле 

сiз. 


Сонымен қатар дос та рыңыз 

бен туыстары ңыздың ыстық 

iлтипатына бөленесiз.

ЕГІЗДЕР

Бұл күн жеке шаруа-

ларыңызға тиiмдi болмақ. 

Әсiресе жылжымайтын мү-

лiк ке қатысты күтпеген же тiс-

тiктерге жетесiз. Қыз ме тiңiзде 

ештеңе кедергi бол 

май 


ды. 

Шешiмiн таппай жүр ген iске 

бел шешiп, сенiмдi кi 

рi 


сер 

бол саңыз, мәселені бү гін біті-

ру ге  мүмкіндігіңіз  бар. 

ШАЯН

Сiз бүгін алдыңызға 

қой ған  мақсатыңызға  адал 

жолмен жетуге тырысасыз. 

Әрдайым қиын мәселе лер дiң 

шешiмiн табуда сабыр лы лық 

танытқаныңыз жөн. Сон 

да 


ойыңыздағы жоспар ор 

ын-


далуына мүмкiндік туады. Іс-

қағаздарға байланысты шаруа-

ларыңызды бүгін біті ре сіз. 

АРЫСТАН

Осы күні ісіңізде тұрақ-

тылық басым. Төзiм 

дiлi-


гiңiздiң арқасында кәсiп-

керлiк еңбегiңiздегi кейбiр 

мәселелердiң шешiмiн таба-

сыз. Ол үшiн бiраз тер төгуге 

тура келедi. Шыққан шығын-

дарыңыздың орны толмауы 

мүмкiн, бiрақ iшкi жан дүние-

ңiз жай табады. 



БИКЕШ

Жеке басыңыздың шар-

уаларына көңiлiңiз тол-

мағанымен, жұмыста бәрі 

бiрқалыпты. Жеке өмiрiңiзде 

жақсы жағынан өзгерiстер 

болуы да ықтимал. Әрі рен-

жiткен адамыңыздан кешiрiм 

сұрайсыз. 

Сұлу


Натрий 

хлориді


Бөтен

...


Куросава

Веложарыс 

жолы

Өткел


Кеше

Кеше

Бүгін

Бүгін

 

 



ӨЗГЕРГЕНДІ КӨЗ КӨРГЕН

МҰҚАҒАЛИ МҰРАЖАЙЫ

Биыл қазақтың ақиық ақыны Мұқағали Мақатаев-

тың 80 жылдық мерейтойы республикалық деңгей-

де кеңінен аталып өтілуде. Ақын тойы туған ауылы 

Қара   саздан  бастау  алып,  Алматы,  Астана  қалала рын  -

дағы үлкен мәдени іс-шаралармен жалғаспақ. Той 

қарсаңында ақын туған аспантаулар өлкесінде бір  шама 

игі шаруалар атқарылуда. Ауыл көркейіп, ескі жолдар 

жөн 

деліп, мұражай алдындағы ақын ескерт 

кіші де 

жаңарды. 

Жуырда ғана Қарасаздағы Мұқағали Мақатаев 

мұра  жайы күрделі жөндеуден өтіп, жаңаша түр-сипат қа 

ие болды. Бұл әдеби-мемориалды мұражай ақын ның 

60 жылдық мерейтойы қарсаңында 1991 жылы 4 шіл-

деде ашылған. Қазіргі уақытта мұражайда 800-ге жуық 

экспонат бар. Ол әр кезеңдерде толықтырылып оты-

ры л ады. Негізгі қорда М.Мақатаевтың өзі пайда ланған 

кітаптар, өлеңдерінің қолжазбалары мен көзі тірісінде 

тұтынған заттары бар.

Қарасаз. М. Мақатаев мұражайының бұрынғы келбеті

Жаңарған мұражай

Ср

Бс



Жм

Сн

Жк



Дс

Сс

Ср



Бс

Жм

Сн



Жк

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сн

Жк

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сн

Жк



Дс

Сс

Ср



Бс

МАУСЫМ

1

2



3

4

5



6

7

8



9

10

11



12

13

14



15

16

17



18

19

20



21

22

23



24

25

26



27

28

29



30

Молдабеков Ержан Жансейiтұлына Алматы қаласы 

Әуе зов ауданындағы Ілияс Жансүгіров атындағы № 130 гим-

назиясынан 2006 жылы берілген аттестат жоғалуына бай-

ланысты жарамсыз деп табылсын.

«Алаш Медиа Групп» басшылығы мен «Алаш айнасы» газетінің ұжымы  

қоғам және мемлекет қайраткері, ҚР Президентінің іс бас қарушысы Серік  

Әбікенұлы Үмбетовке аяулы анасы

КӨКЕН АПАНЫҢ

қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.



Document Outline

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 0.67 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет