Қазақстандағы инфляция моне тар лық сипатқа ие емес. Біздің банк



жүктеу 0.67 Mb.
Pdf просмотр
бет2/6
Дата01.05.2017
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6

институтын құру, сондай-ақ 

ҰҚШҰ-БҰҰ форматында бітім-

герлік қызметті дамыту жайын 

жан-жақты қарастырды. Жұмыс 

жоспары бойынша ҰҚШҰ 

Қауіпсіздік кеңесінің кезекті 

сессиясына дайындық мәселесі 

пысықталып, келесі отырысты 

өткізу уақыты белгіленді.

базаны жетілдіру бойынша біз ел дің эко-

номикасын арттыруға, ұлттың әл-ауқатын 

көтеруге, сондай-ақ сыбайлас жем қор-

лықпен күреске дем береміз. Сон дық тан 

да «депутаттар сыбайлас жем қор лықпен 

күреспейді, әрекет етпейді» деп айыптауға 

болмайды», – деді Мәжіліс спикері. 



ҚАЗАҚСТАН МЕН ТҮРКИЯ 

АРАСЫНДАҒЫ СТРАТЕГИЯЛЫҚ 

ӘРІПТЕСТІК ТУРАЛЫ ШАРТ 

МАҚҰЛДАНДЫ

Жиын барысында Мәжіліс «Қазақстан 

Республикасы мен Түркия Республикасы 

арасындағы Стратегиялық әріптестік тура-

лы шартты ратификациялау туралы» Заң 

жобасын мақұлдады. Құжат Қазақстан мен 

Түркия арасындағы шарттық-құқықтық 

базаны жетілдіреді. Бұдан бөлек, заң жо-

басы қазақ-түрік ынтымақтастығының 

өзек ті аспектілері бойынша жаңа деңгейге 

шығуын қамтамсыз етеді. Бауырластар 

ара сын дағы  қатынастарды  жандандыру 

Ирак Қасымұлы бұл жолғы мәлім де-

месін өткендегі өз сөзін бұрмалаған БАҚ-

қа реніш білдіріп бастады. Депутаттың 

сөзіне қарасақ, ақпарат құралдарының 

бірі мәлімдемені «жоғарыдан түскен са-

яси тапсырыс» деп атаса, енді бірі түкке 

тұрғысыз популизм ретінде санаған. 

Үшіншілері саясаткердің сөз саптасына 

қарап оппозицияға аттанатынын бол-

жапты. «Ресми түрде мәлімдеймін, үшеуі 

де шындыққа жанаспайды. Мені білетін 

азаматтар мәлімдемені жақсы түсінеді. 

Егер мәселе менің мүддемді ғана қаузаса, 

тып-тыныш отыра беретін едім. Мұнда 

сайлаушылар мен партияның, жалпы 

бұқара халықтың мүддесі тұр. Сондықтан 

да өткендегі ұсынысым – ешқандай сая-

си тапсырыс та, бедел жи 

науға ұм-

тылатындай популизм де емес, әрбір 

әділ адамды толғандыратын түй 

некті 


мәселе. Сондай-ақ ешқандай да оп-

позицияға кетпеймін әрі ол топпен түк те 

байланысым жоқ. Нұр сұл тан Әбішұлы 

басшылығындағы партияның мүшесі бо-

лып қала беремін. Әйтсе де қайсыбір 

әріптестерім секілді «аузымды жауып» 

оты ра алмаймын», – деп төтесінен кесіп 

мәлімдеді Ирак Қасымұлы. Бұдан соң, 

депутат сыбайлас жемқорлықпен кү рес-

ті одан әрі жалғастыратынын, бұл өзі нің 

өмірлік ұстанымы екендігін тағы да ше-

гелеп түсіндіруге тырысты. Билік ба сын-

да ғы лардың  сыбайластығын  әшке ре леу 

жолынан еш таймайтындығын да айтты. 

Сосын сөзін түйіндей келе, теріскейдегі 

екі облыстың әкіміне «шабуыл» жасады. 

«Қостанай облысында аудан әкімдері со-

тталды, облыстық департаменттің бір қа-

тар басшылары орнынан босады. Бәрі 

сыбайлас  жемқорлықпен   байланысты. 

Сол се кіл ді Солтүстік Қазақстан облысын-

да департамент басшысы жақында ға на 

алаяқ 

ты 


ғы үшін сотталды. Сыбайлас 

жем қор лықтың көрінісін білдіретін тағы 

бір сұмдық Петропавл қаласы әкі мінің 

бір орынбасары туралы болып отыр. 

Жемқорлыққа қатысы бар деп жауапқа 

тартылған әл гі азамат қала әкімдігінен 

босатыл ға ны мен,  қайтадан  Солтүстік 

Қазақстан об лы сының бір ауданына әкім 

болып барады. Бұл не сонда? Сол үшін 

екі облыстың әкім 

дерін Мәжіліске 

шақырып,  сыбайлас  жем қор лық пен 

күреске қатысты заңна маның орын далуы 

туралы жауап алуды ұсы на мын!», – деді 

И. Елекеев. 

Әйтсе де депутаттың пікірімен келіс-

пейтіндер басым болып шықты. «Бәрі міз 

үндемейміз, тек бір адам ғана айта ала ды 

дегенге еш келіспеймін. Депу тат тардың 

бәрін заң жобаларына қатысты лоббилығы 

үшін айыптау да дұрыс емес. Егер күдігіңіз, 

фактіңіз болса, көрсетіңіз!» – дейді 

Елекеевтің бір әріптесі Сауырбай Есжанов. 

Егор Каппель мырза да облыс әкімдерін 

Мәжіліске шақыртудың еш қисынға кел-

мейтінін айтып, мәселе тығырыққа тіреліп 

бара жатса, дауысқа салу арқылы шешу 

керектігін алға тартады. Әйтсе де Мәжіліс-

тегі даудың одан әрі жал ғасуын еш құп та-

Ж

АҢҒЫРЫҚ



Министрлік ғалымның 

тұжырымдарын 

негізсіз деп тапты

«Инюшин мырзаның БАҚ арқылы жасалған мәлімдемелері 

азаматтарды адастырып отыр және тиісті сараптама жүргізуге 

негіз бола алмайды. Қандай да бір сынақты бағалау үшін 

міндетті түрде кезекті ережелер қолданылады: сынақ көзге 

көрінетін және оның мәнді интер пре тацияға ие болуы мін-

детті. В.М.Иню шин өзінің сейсмикалық энергияны электр 

қуатына айналдыру туралы мәлімдемесін осы талаптарға 

сәйкес келетін қандай да бір сынақпен дәлелдей ала ма? Егер 

олай болмаса, бұл мәселені талқылаудың мәні жоқ», – дейді 

министрлік өкілдері. Маман дардың айтуынша, жер сілкінісінің 

толық қуаты – зілзала ошағында түрлі формада (жылу, 

механикалық қозғалыс, электр қуаты, магнитті толқын т.б.) 

бөлінетін энергия. Оны анықтау өте күрделі. Сейсмология 

тәжірибесінде жер сілкінісінің қуаты серпінді тербелістер 

үлесіне келетін энергияның бір бөлшегі бойынша анықталады. 

Сандық өлшемі Джоульмен есептеледі. 9 балдық жер сілкінісі 

кезінде 1013 Дж энергия бөлінеді. Осы тұрғыдан келгенде, 

Инюшин мырзаның 10 мегатонна болатын термо ядролық 

зарядтың жарылысына тең келетін орасан зор энергияны 

электр энергия сына оңай трансформациялауы маман дардың 

күмәнін туғызып отыр. Сондай-ақ министрлік маман дары 

ғалымның «суқой малар ірі жер сілкіністерін ұсақ сілкініске 

айналдыра алады» дегені қисынға келмейді деп есептейді. 

Бұған қоса, мамандар еліміздің сейсмологтерімен бірге 

Инюшин нің бұған дейін Ресейдің Кемер көмір бассейніндегі 

жер сілкіністері туралы бол 

жамдарының жалған болып 

шығып, оның халықаралық этика қағидаларын бұзғанын да 

алға тартады. Ғалымның жорамалынан кейін Кузбасс кеніші-

не қатысты негізсіз бай баламдар туған. Төтенше жағдайлар 

министрлігі бұдан былай Инюшиннің сей 

сми 

калық 


құбылыстарға қатысты «адасуларына» құлақ аспау қажеттігін 

ескертеді. Естеріңіз ге сала кетейік, өткен аптада профессор 

Виктор Инюшин «Взгляд» газетіне сұхбат беріп, қазақстандық 

ғалымдардың жой қын жер сілкінісінің алдын алатын арнайы 

қорғаныш құрылғыларын ойлап тапқанын мәлімдеген бола-

тын.


Болатбек МҰХТАРОВ

«Қазақстандық ғалым В.М.Инюшиннің 

жер сіл кінісі күшін азайту әдісі туралы 

мәлімдемелері рес ми мақұлданбаған және 

негізсіз. Сондықтан азамат тар оны ғылыми 

дәйек ретінде қабылда мауы тиіс». ҚР Төтенше 

жағдайлар министрлігінің бас пасөз қызметі 

осы мазмұнда хабарлама таратты.

ТМД елдерінің Тәуелсіздік күндері қашан?



Елекеев кейбір әріптестері секілді 

«аузын жауып» отыра алмайтынын айтты

Елдер


Қолма-

қол ақша


Сый-

лық тар


Турсапар, дема-

лыс ұйымдас-

тыруға көмек

Ресей


39%

26%


25%

Түркия


36%

32%


11%

Чехия


23%

26%


26%

Испания


23

20%


21%

Ұлыбритания

13%

16%


22%

Германия


10%

10%


13%

Орталық Азияның көшбасшысы ретінде 

халық аралық саяси және экономикалық 

құры лымдарға кіріктірілген Қазақстанның 

халық аралық имиджі мен беделінің ны-

ғаюына жәрдемдесетіні сөзсіз. Бұдан бө-

лек, мамандар аталған шарттың Қазақ стан 

мүдделерін Оңтүстік Шығыс Еуропа жә не 

Таяу Шығыс бағыттарында одан әрі жыл-

жытуда түйінді маңызы бар деп санайды. 

«Шарттың күшіне енуі Қазақстан – Түркия 

қа тынастарына жаңа сапа беріп, саяси, 

сау да-экономикалық,  ғылыми-тех ни ка-

лық, экологиялық, ақпарат тық, гума ни-

тар  лық, мәдени және басқа да сала лар-

дағы екіжақты ынтымақтастықтың жаңа 

әрі ұзақ мерзімді келешегін анықтауға 

мүм кіндік береді. Сонымен қатар аталған 

құжат өзекті халықаралық мәселелер бо-

йынша ортақ мүдделерді анықтап, терең-

детілген ынтымақтастық орнату мақ са-

тында екіжақты саяси диалогті дамытуға 

қызмет етеді», – дейді құжат бойынша 

баян даған СІМ орынбасары Қайрат Сары-

бай. Мәжіліс мақұлдаған заң жобасы Пар-

ламент Сенатына жіберіледі. 



Қанат ҚАЗЫ

Кешегі Мәжілістің дәстүрлі жиынында «Парламенттің 

пәрменділігі» мәселесі тағы бір мәрте қозғалды. Өткен жолы 

«тарқасақ - тарқайық» деген ұсынысты көлденең тартқан депутат 

Ирак Елекеев бұл жолы өз ұстанымын тереңдетіп, Мәжілістің 

сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресін жандандыру үшін 

теріскейдегі екі облыстың әкімін Парламентке шақырту туралы 

мәселе көтерген. Әріптестері мұны қолдамады.

Астанадағы ШЫҰ саммиті табысты 

өтетініне сенім артқан М.Иманәлиев, онда 

ұйымның ары қарай дамуына ықпал ететін 

маңызды құжат қабылданатынын атап 

өтті. Айта кетерлігі, бұдан бұрын, яғни Ас-

танада ШЫҰ-ға мүше елдердің Қауіпсіздік 

кеңестері хатшыларының VІ жиыны-

нан кейінгі брифингте ҚР Президентінің 

көмекшісі – Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы 

Марат Тәжин Астанада өтетін ШЫҰ мемле-

кет басшыларының саммитінің қарауына 

2011-2016 жылдарға арналған есірткі-

ге қарсы күрес стратегиясының жобасы 

енгізілетінін мәлімдеген болатын. «Атап 

айтқанда, бұл құжатты биылғы 15 мау-

сымда  Астанада ШЫҰ-ға мүше елдердің 

мемлекет басшыларының саммитінде 

бекітуге ұсыну жоспарланып отыр», –деді 

М. Тәжин. «Біз үшін есірткі қылмысымен 

және оның транзитімен күрес мәселелері 

стратегиялық маңызға ие. Сондықтан 

ШЫҰ саммитінде қабылданатын басты 

құжаттың бірі – осы есірткіге қарсы күрес 

стратегиясы болып табылады», – деп атап 

өтті ол.


ШЫҰ-ның 

Астана саммиті 

сөз болды

АЛАШ-АҚПАРАТ



Кеше ШЫҰ Бас хатшысы 

Мұратбек Иманәлиевтің қаты-

суымен Бейжің-Астана-Мәскеу 

бейне баспасөз мәслихаты өтті. 

Онда Бас хатшы 15 маусымда 

өтетін ШЫҰ саммитіне дайын-

дық барысы, сондай-ақ ұйым-

ның әлемдік және өңірлік қа уіп-

сіздік тұрғысындағы рөлін арт-

ты ру дағы  бағыттарын  сөз  етті.

Мансұр Х


АМИТ (фо

то)


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№94 (546) 2.06.2011 жыл, бейсенбі



www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz



Басы 1-бетте

ОЙ-КӨКПАР



Григорий МАРЧЕНКО, 

Ұлттық банк 

төрағасы

Бейсенбек ЗИЯБЕКОВ, экономика 

ғылымының докторы, 

профессор

Еліміздің инфляция деңгейі 

монетарлық факторға тәуелді ме?

 Қарап отыр са ңыз дар, соңғы 10 жыл 

ішіндегі Қазақстандағы инфляция деңгейі 

бірқалыпты сақталған: жылына – 7,3-7,4 

пайыз.  Еліміз бойынша кәсіпорындардың 

ор 


таша рентабельділігі 50 пайызды құ-

райды. Егер нарықтың барлық сегмен тін-

де толыққанды бәсеке болғанда, тағы бір 

жағынан тауарлар еркін алмасып жат са, 

біздің инфляция көрсеткішіміз Шығыс Еу-

ропадағыдай жылына 3-4 пайызды құ рар 

еді.

Сондай-ақ инфляцияға азық-түлік ба-



ға сының да қатысы бар. Шекараны ашық 

ету мәселесін шеше алмауымыз – ай-

мақтық қабілетсіздігіміз. Жолда алым-са-

лым болмауы керек, жергілікті өңірлердің 

ба заркомдарына белгіленген жоғары ба-

ғаны қоюға мүмкіндік бермеу қажет. Бі-

рақ, өкінішке қарай, ол біздің қолымыздан 

кел мей жатыр. Ал мұндай жағдайда ин-

фля цияға ақшалай-несиелік саясат ша ра-

ларын қолдану арқылы ықпал ету мүмкін 

емес. 

 Негізі, инфляция бойынша мәселеге 



жауап беретін – Ұлттық банк. Сондықтан 

олар еліміздегі отандық өндіріс орындарын 

көптеп ашуға жағдай жасап, шағын және 

орта кәсіпкерлікті арзан, бірқатар жеңіл-

дік  тер қарастырылған несиелермен қам-

та масыз етуге екінші деңгейдегі банктерді 

жұмылдыруы керек. Бірақ, өкінішке қарай, 

коммерциялық банктерде жұмыс істемей 

жатқан ақша көлемі көп, соған қарамастан, 

олар отандық өндірісті қолдауға оны 

жұмсағысы келмейді. Ал Ұлттық банк бұл 

ретте қандай да бір шара қолданып отыр-

ған жоқ. Ұлттық банктің инфляцияға осы 

аталған мәселелердің салдары барын ай-

тып отырғанына қарағанда, олар өзде рі -

нің аталған бағытта шарасыздығын не ме-

се ешқандай іс-қимыл жүргізе алмай 

отыр ғандығын мойындауы деп білген дұ-

рыс болады. Әйтпесе оларға бұл мә се ле-

мен айналысуға ешкім кедергі келтіріп 

отыр ған жоқ. Яғни бүгіндері Ұлттық банкке 

құр ғақ сөзден (ақталудан) гөрі нақты іске 

көшкен тиімдірек болар еді. Мәселен, 

экспорт құрамын өзгертуге атсалысып, 

эко номикалық даму, сол секілді қар жы-

лық-несиелік саясатты қайта қарастырып, 

ұлт 

тық кәсіпкерлерді қолдауға бет бұр-



ғанда ғана бұл мәселе бойынша қандай 

да бір шешім шығаруға болады.



Дайындаған 

Кәмшат САТИЕВА

А

ТОМ ӨНЕРКӘСІБІ



НАРЫҚ

Құнанбай ТОБАТАЕВ, қаржыгер-маман:

– Инфляцияның қарқын алуында монетарлық фактор бары рас. Оны жою үшін айналымдағы бос 

ақшалардың ел экономикасының мүддесіне сай жұмыс істейтіндей ақылға қонымды монетарлық 

жоспар құру керек. Яғни қаржылық-несиелік саясатқа өзгеріс қажет. Бірақ Ұлттық банктің бұл 

бағытта қолынан келгеннің бәрін жасағанын, бірақ ақша айналымын реттеуге шамалары 

келмей жатқанын баса айта кетейін. Олар нота жариялап, мемлекеттік құнды қағаздар шығарып, 

оны сату арқылы еліміздегі артық теңгені өткізуге тырысады. Алайда бүгіндері қолданылған бұл 

шаралар өзіндік нәтиже бермей жатыр.

БЕЙТАРАП ПІКІР

Ядролық отын жағуды меңгере аламыз ба? 

Мәселен, бұл ретте Ұлттық яд-

ро  лық орталығының Ядролық фи-

зи  ка институты директорының ғы-

лы  ми  істер  жө ніндегі  орын ба са ры 

На сурл ла  БӨРТЕБАЕВ былай дей-

ді:


– Ядролық отын банкі – тек Қа-

зақ стан үшін ғана емес, әлем бойынша 

қа жет нәрсе. Қазір осы ядролық отын 

бан кінің мүмкіншіліктері мен ерек ше-

лік те рі туралы жиі айтылып жүр. Бұл 

деген – нағыз коммерциялық жоба. 

Яд ролық отын банкін құруды атом өн-

ді рісі  са ла сын дағы  пайда  табудың  көзі 

деп білуге бо 

лады. Келешекте алтын 

мен күмістің, мұ най-газдың парқынан 

энер гиялық отын ның құны артығырақ 

бо лады. Осы тұр ғыдан алатын болсақ, 

яд ролық отын дар банкін жасау – атом 

энер ге ти ка сының 

деңгейін 

жоғары 

көтереді. Егер біз ядролық отын банкі 

жо басын іске асыра алсақ, өздерінде 

яд 

ролық отын ресурстары жоқ шет 

мемлекеттер біз 

ге кіріптар болып, өз 

та рап тарынан тиімді ұсыныстар ай та-

ты ны айдан анық. Сондықтан бізге яд-

ро л ық отын банктерін құру керек. Яд-

ро лық отын сақтайтын арнайы қой ма-

лар жасақтау керек. Бұл – табысқа ке-

нел тетін  жоба. 

Сөйтіп, Ұлттық ядролық орталық ма-

ман  дарының байыптауынша, бізге яд ро-

лық отын банкін құру тиімді болмақ. Бұған 

қа тысты мамандар «елде жеткілікті ресурс-

тар қоры бар, ендігі кезекте жобаны іске 

асы ру қажеттілігі тұр» дейді. 

БАНКТІ ҚАЙ АЙМАҚТАН 

САЛҒАН ЖӨН?

Ал енді банкті құру туралы ұсыныс ай-

тыл ды, жоба бар. Тіпті қайсыбір сарап шы-

  ларымыз  банктің  шаруасын  дөң ге ле тетін 

ма 

мандарымыздың да даярлығы осал 



еместігін айтып қалды. Ендігі сауал «ол яд-

ро 


лық банктер қай аймақтан құ 

ры 


луы 

мүм кін?» дегенге саяды. Бұл тұр ғыда ға-

лымдарымыздың дені ядролық банк терді 

құ руға қолайлы аймақ – Семей по лигон 

ай 

мағы екенін алға тартады. Ма 



мандар 

Се 


 

мей полигон аймағында үлкен ірі 

жарылыстар болғандықтан, сол жа ры лыс-

тардан қалған әртүрлі радиоактивті қал-

дықтарды сақтап қоятын қоймалар бар 

екенін, осы қоймалар күні ертең яд ролық 

банктер қоры болатынын мысал ете 

отырып, «ядролық банктерді Семей поли-

гон аймағынан құру тиімді» деседі. Бұл 

тұр 


ғыда техника ғылымының докторы, 

про фессор  Қайыр ЖҰБАНОВ:



– Семей полигонының бір ерек ше-

лігі – онда қалдықтарды сақтайтын 

қой ма лар уақтылы жасалып қойылған. 

Мә селен, бізде медицинада ампулдық 

ра 

диоизотоптық материалдар қол 

да-

ны 

лады. Осы препараттарды уақыты 

өт кеннен кейін бір жаққа апарып көму 

ке рек. Осындай медицинада қолданып 

жүрген ампулалардың 50 мыңға жуы-

ғы қазір сол Семей полигон айма ғы-

ның қоймасында сақтаулы. Сондай-ақ 

өнеркәсіпте қолданып жүрген ра дио-

ак тив ті қалдықтарды да сол жерге апа-

рып сақтап, көміп отырмыз. Еске сала 

кет 

кен жөн, Ақтаудағы тоқтатылған 

БН-350 реакторының ядролық отыны 

да толығымен осы Семей поли го нын-

дағы сақтау қоймаларына көшірілді. 

Де мек, бізде ядролық отын қоймалары 

бар. Біз көп елдерде мұндай мүмкін ші-

лік тердің жоқ екенін ескеруіміз керек. 

Бұл – бізге берілген мүмкіндік. Мысалы, 

бізде уран қоры мол. Бүгінде дүниежүзі 

елдері уранымызға қолқа сала бастады. 

Бірақ біз үшін шикі уранды өңдеп, оны 

энергиялық отын ретінде сатқан өте 

тиімді. Бұл– ядролық өндірістің пай да-

лы бағыттарының бірі. Өз басым Семей 

по лигон аймағы осы банктің жұмысын 

ұйым дастыруға қолайлы аймақ деп бі-

лемін, – деді. 

ҚАУІПТІ СЕЙІЛТУ КЕРЕК

Рас, мамандар мысал етіп отырғандай, 

Семей полигонының сынақ алаңдарында 

400-ден аса атом бомбасы жарылған. 

Жа 

рылған атом бомбаларының басым 



көп шілігі атышулы «Сынақ алаңында» жә-

не «Дегелең» тауларында сыналды. Осы 

жа 

рылыстардың есебін пайда болған 



радиациялық дозалардың негізін ыдырап 

үлгермеген плутоний-239, цезий-137 

және стронций-90 радиоизотоптары құ-

рай ды. Сол себептен осы жерлердегі жа-

ры 

лыстың эпицентрлеріндегі радиа 



ция-

лық деңгей өте жоғары. Сондықтан да Се-

мей полигонындағы осы қауіпті аймақ-

тар ға кіруге бүгінде қатаң тыйым са лын-

ған... Десек те, ғалымдардың пікірінше, 

по лигон аймақтарының да қауіптілік дең-

гейі жыл сайын төмендеп отырады. Сон-

дықтан бұдан қорқудың қажеті жоқ. Ке рі-

сінше, атом энергетика саласындағы тың 

жа ңалықтарға құлақ түріп, атом реак тор-



Жалпы, ядролық отын банктерін құру, осы мақсатта 

полигон аймақтарын қолданысқа беру, атом өнеркәсібін 

дамыту мәселесі сөз болғанда біраз қауымның бұл 

жаңашылдықты жатсынатыны да рас. Десек те, қазірде 

Кеңес өкіметінен қалған полигон аймақтарының 

жағдайын, деңгейін, болашағын зерттеу жұмыстары 

жалғасын табуда. Тіпті қайсыбір зерттеулер ол 

аймақтарда шаруашылық ісін жүргізуге мүмкіншілік 

барын да дәлелдейді. Осы ретте мамандардың дені 

«атом өнеркәсібі атауынан ат үркетін нәрсе емес, 

тереңіне үңілсек, бұл салада біз өзіндік бренд жинап, 

шетелге қымбат бағамен ядролық отынды сатуды да, 

оны жағуды да меңгере аламыз» деседі.

 

Облыстық, қалалық мәслихаттарға мүгедектер ұйымының өкілін кіргізуді заңмен қамтамасыз ету керек пе?



Сайын 

БОРБАСОВ, 

саясаттанушы:

Берік 

БЕКЖАНОВ, 

Мәжіліс

 депутаты:

Әли 

АМАНБАЕВ, Қазақстан 

мүгедектер ұйымының 

төрағасы:

?

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

– Өте дұрыс шешім болар еді. Жергілікті мәслихатқа ғана емес, тіпті 

Парламентте де мүгедектер қоғамдарының мүшесі отырғаны қазір аса 

қажет. Негізі, осыдан 10-15 жыл бұрын біз қоғамдық бірлестіктер 

құрғанда облыстық мәслихаттарда өкілдеріміз болған. Бұл мәселені 

қалай заңдастыруға болатынын, оның механизмдерін білмеймін. Бірақ 

халықаралық деңгейде айтсақ, өркениетті елдердің барлығында, 

мәселен, аз ұлтты, мүмкіндігі шектеулі жандарды депутаттыққа сайлау 

заңмен бекітілген. Неге бізге де осындай заң қабылдамасқа? Бұрындары, 

яғни КСРО кезінде Парламентте мүгедектерге деген бір-екі орын болатын. 

Қазір «Мүгедектер құқын қорғау туралы» конвенцияға қол қойып, 

ратификацияға дайындап жатырмыз. Сол кезде осы мәселе оң шешілетін 

шығар деп ойлаймыз. Тағы бір айтпағым, партиялар азаматтық борышын 

танытып, Парламентке, мәслихаттарға бір-бірдан болса да мүмкіндігі 

шектеулі жандарды ұсынса, игі іс болар-ақ еді. Мүгедек жандардың 

мұқтаждықтарын дәл солардың өздеріндей ешкім түсіне алмайды. 

Олардың арасында да білімді-білікті ғылым кандидаттары сияқты 

оқыған-тоқыған азаматтар бар. 

– Әрине, бұл – өзекті мәселе. Алайда, менің ойымша, 

бұл тым артықтау. Ең бастысы, қандай да бір қоғамдық 

ұйым болсын сайлау науқанында өздері белсенділік 

танытулары керек. Халықтың арасына шығып, кеңінен 

үгіт-насихат жүргізсе, олардың да мәслихатқа депутат 

болып сайлануы соншалықты қиын шаруа емес. Депутатты 

халық сайлауы тиіс. Бұл – демократиялық принциптің 

сайлау заңының үлгісі. Ертеңгі күні елімізде қанша 

қоғамдық ұйым болса, сонша ұйым мүшелері «біз депутат 

болуға тиіспіз» деп келіп тұрса не болады? Онда мәслихат 

өкілетті орган бола алмай қалады, өкілетті болуы үшін 

депутаттарды халық сайлауы тиіс. Ал мәслихат – 

өкілетті. 

– Заңға сәйкес, Қазақстанның әрбір азаматы сайлауға, 

сайлануға толық құқылы. Мәслихат депутаттарын сайлау 

халықтың дауыс беруі арқылы жүзеге асады. Әрине, жалпы 

айтқанда, мәслихат депутаттары қатарында қоғамдық 

ұйымдар өкілдерінің көп болғанын қалаймын. 

Мүгедектердің ұйымдарынан бола ма, жоқ әлде басқа 

қоғамдық ұйымдардан бола ма, әйтеуір, көп мәселе 

жергілікті бюджет арқылы шешілетіндіктен, мәслихатта 

әрбір қоғамдық ұйымның өкілдері отырғаны жөн. Әсіресе, 

мүгедек жандар үшін бұл өте маңызды. 

Заңмен бекіту қаншалықты керек екені ойланатын 

мәселе. Өйткені Ата Заңымызда әрбір азаматтың сайлануға 

құқығы бар. Ал қазір «мәслихаттарда мүгедектер ұйымының 

өкілдері неге жоқ?» дегенге келсек, бұл басқа әңгіме. 

Мүмкін, кейбір мемлекеттік органдардың қызметкерлері 

қандай да бір шектеу қоятын шығар. Ал мемлекеттің 

саясатында мүгедектерге ешқандай бөгет жоқ.



Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 0.67 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет