Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі



жүктеу 0.7 Mb.

бет4/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6

Серік АХАНОВ:

ЕЛІМІЗДІҢ ҚАРЖЫ САЛАСЫ 

ПОСТИНДУСТРИАЛДЫҚ КЕЗЕҢДЕ 

ӨМІР СҮРІП ЖАТЫР

Ел экономика-

сы мен қаржылық 

сек 


торына қысқа да 

маз мұнды шолу жа-

сап, оның өткені мен 

бү гі нін 

салыстыра 

оты 


рып, таяу бола-

шақ қа 


болжамын 

ұсын 


ған Серік Аха-

нов төл эконо 

ми 

ка-


мыз дың  ұтым ды  жә-

не әлсіз жағын, мүм кіндігі мен қауіп терін 

са ралап  берді.

Оның мәліметінше экономикамыздың 

мүмкіндіктері: 2015, 2020, 2030 жыл-

дарға арналған стратегиялар, Үдеме 

лі 

индустриялық-инновациялық даму бағ-



дарламасы, Тұрғын үй, Еңбек өнім ді лігі-

2020, бизнестің жол картасы, халықтық 

ІРО тәрізді бағдарламалар, корпоратив-

ті лидерлердің дамуы, әлемдік шикізат 

нары 

ғындағы жоғары баға, мемлекеттік 



шығындардың тиімділігіне қол жеткі-

зу, фискалды және монетарлы саясатты 

тиімді үйлестіру тәрізді шаралар кешені 

болмақ.


Ал отандық экономиканың қатерлеріне: 

әлемдік нарықтағы шикізат бағасының 

құлдырауы, инвестициялардың азаюы 

мен мемлекеттік шығындар мен құнсыз-

данудың артуы, теңге девальвациясы мен 

ревальвациясы, экономиканың ғаламдану 

үрдісіне қарсы тұра алмауы тәрізді фак-

торларды жатқызады.



Танымал ресейлік экономист, академик, 

РҒА экономика институтының директоры 

Руслан ГРИНБЕРГ:

ӘЛЕМДІ АҚШ, ҚЫТАЙ ЖӘНЕ 

ЕУРООДАҚ БИЛЕЙТІН БОЛАДЫ

Экономика – өте 

күрделі нәрсе. Ке зін-

де Макс Планк эко-

номиканы өте қа ра-

пайым деп сана ған-

дықтан тас тап кет се, 

атақты ғалым Берт-

ран Рассел оны өте 

күрделі деп таны-

ғандықтан тас тап кет-

кені белгілі. Қа 

зіргі 

ғаламдық экономика туралы не айтуға бо-



лады? Өткен дағдарыстан сабақ алып, 

қорытынды шығара алдық па? Түсініксіз. 

Дағдарысты жеңдік, бірақ қар

 

жы лық 



дағдарысты өрттің үстіне жанармай құйып 

отырып сөндірген тәрізді, ақша құю 

Нақ осы малдан шыққан ауруларға 

қатысты деректерге ден қойып көрсек, елде 

шынымен де, соңғы екі жылдың ішінде та-

ныс та бейтаныс мал ауруларының өсе 

түскенін бағамдаймыз. Мәселен, 2010 

жылы республика бойынша бруцел-

лезге 38 608 бас сиыр немесе түліктің 

0,68 пайызы шалдықса, туберкулезге 

399 бас сиыр немесе 0,003 пайызы шал-

дық қан.  Қой  арасында бруцеллез ауру-

ын жұқтырғандар 

дың саны 23 141 бас-

ты немесе 0,23 пайызды құраған. Бұған 

қоса, құтыру, топалаң, қарасан, пас терел-

лез, сарып аурулары 

ның да көр сет кіші 

жылдағыдан 3,6 пайызға өскен. Бұл рет-

те Мал шаруашылығы саласын зерттеу 

орталығының маманы Ж. Байдәу летов: 

– Биылғы жылы да малдың эпизо-

тикалық аурулары белең алуы мүмкін. 

Осыған қатысты шаруалар мал басына 

уақытында вакцина жасауға басты мән бе-

руі керек. Биыл мал аурулары арасында са-

рып, қарасан, бруцеллез аурулары көптеп 

кездеседі деген болжам бар, — деді.



Елімізде жыл сайын мал ауруына қатысты деректер жаңарып отыратыны 

белгілі. Биыл қандай мал ауруынан қауіптену керек? Жалпы, көрсеткіш қандай? 

Ардақ, Алматы облысы

арқылы жеңген тәріздіміз. Ал оның фун-

даменталды себептері сол күйінше қалып 

қойды.


Болашақ тенденцияларды саралай 

отырсақ, болашақта әлемді үш күш би-

лей тін болады – АҚШ, Қытай және Еуро-

одақ. Американың экономикасы туралы 

қан 

шалықты теріс болжам жасасақ та, 



ол ХХІ ғасырдың көшбасшысы болып 

қала береді. Экономикалық күш-қуаттың 

шығыс қа қарай жылжи бастағанын бай-

қаймыз, демек, Қытайдың әлеуеті арта 

бер 

мек. Еуроодаққа келсек, блоктарға 



бірігу, ынтымақтасу – әрқашан да тиімді. 

Осы орайда біздің елдеріміз үшін басқа 

балама жол жоқ. Мен Кедендік одақтан 

көп үміт күтемін, алғаш рет біз тек қол 

қойылған интеграциялық құжаттардың 

жинағын емес, толыққанды одақ құруға 

жеттік. Бақсақ, осы одақта әйтеуір бір 

нәрсеге қол жеткізе алатын тәріздіміз.

Ғаламдық экономиканың болашағына 

оралсақ, көптеген теорияларды саралай 

отырып көз жеткізгеніміз, қазіргі өрке-

ниеттің болашағы – нарықтық экономи-

ка мен жоспарлаудың гармониясына қол 

жет кізе алуымызға байланысты болмақ.



АҚШ президенті Б.Обаманың экономика 

жөніндегі бейресми кеңесшісі, Нью-Йорк 

университетінің профессоры, танымал 

экономист Нуриэль РУБИНИ:

ӘЛЕМДІК ЭКОНОМИКАҒА ҚАУІПТІ 

ЖЕТІ ЖАҒДАЙ 

Дағдарыстан ке-

йінгі әлемде ға 

лам-


дық экономиканы 

бір қатар ескі де жаңа 

қа уіп-қатерлер  күтіп 

тұр:


алдымен,  дамы-

ған елдердегі эко-

номикалық дамудың 

тө мен  деңгейі;

РЕЙТИНГ

Ақпараттық технологияны 

дамыту жөніндегі рейтингте 

Қазақстаннан Ресей 10 сатыға 

төмен тұр. 

ІТ саласы: 

Қазақстаннан Ресей 

10 сатыға төмен тұр 

Таяуда Дүниежүзілік экономикалық 

форумы 2010-2011 жылдарға арналған 

ақ параттық технологияны дамыту бойын-

ша мемлекеттердің рейтингісін жария-

лады. Мұнда көш бастап тұрған мемле-

кеттер – Швеция мен Сингапур. Үшінші 

орынды Финляндия иемденсе, бестікті 

Швейцария мен АҚШ қортындылайды. 

Ал Қазақстан өткен жылғы көрсеткішінен 

бір сатыға жоғарылап, 67-орынды ием-

денсе, Ресей 77-орынды місе тұтқан. 

БРИК мемлекеттері ішінде бұл ретте ең 

жақсы көрсеткішке ие мемлекет – Қытай. 

Ол осы қауымдастықтағы Үндістанды (48), 

Бразилияны (56) және Ресейді (77) артқа 

тастап, аталған рейтингте 36-орында тұр. 

Дүниежүзілік экономикалық форумы 

бұл рейтингті құру үшін 138 мемлекетте 

зерттеу жүргізеді.



Марал СҰЛТАНҚЫЗЫ

АУЫЛ


Ел экономикасы нарықтық 

қатынастарға көшкен жылдары 

осы саланың құлдырап кеткені 

баршаға аян. Тек соңғы жылдары 

мемлекет мал шаруашылығына 

қолдау жасап, тиісті қаржы ре-

сурстарын бөле бастады. Атап 

айтсақ, мемлекет жәрдемін асыл 

тұқымды мал шаруашылығын 

кәсіп қылғандар да көріп отыр. 

Негізгі көрсеткіштер бойынша 90-

жылдардың деңгейіне жетудің 

ауылы әлі алыс болғанымен, 

тұралап қалмай, алға жылжу бар. 

Айтпақ болғанымыз, «шаруа 

жасаймын», «кәсіп қыламын» 

дегендерге мемлекеттен қаражат 

қарастырылған.

Үржар асыл 

тұқымды 

мал өсіруде

Шығыс Қазақстандағы малды аудан-

ның бірі – Үржар. Ондағы шаруалар мал-

ды көбейткеннен гөрі, асылданғанын қа-

лап, мемлекет тарапынан болған көмек 

арқылы істерін жандандыра бастады. 

Аудан бойынша бүгінгі таңда 300-ге жуық 

шаруа қожалығы болса, соның 30%-ы мал 

санын арттыруға емес, асылдандыруға 

көңіл бөліп отыр. Осы бағыттағы ірі шаруа-

шылықтың бірі – «Алғабас» қожалығы. Ол 

асыл тұқымды «әулиекөл» сиырын өсіреді. 

Осыдан алты жыл бұрын шаруашылық 

алғаш құрылғанда зеңгі баба тұқымының 

саны 100-ге таяса, қазір мал басы бірне-

ше есеге өсті. Бұл – маңдай тер, орасан 

еңбектің арқасы. Қора толы малдың 600-і 

— «әулиекөл» тұқымдас сиыры. Асыл 

тұқымды малдың өнімділігін арттыру 

бағытындағы шаруаларға мемлекет тара-

пынан да үлкен қолдау жасалып отыр.

Айыпхан ЫДЫРЫШЕВ, мал дәрігері:

– «Әулиекөл» пародасы азық тал-

ғамайды. Бір ұтымдысы, олар тез ет 

алып, семіреді. Осы парода бұқа-

ларының салмағы бір тоннадан асса, 

бес жасқа жетпеген сиырларының ең 

еттісі 700 келіге дейін тартады.

Мемлекеттік субсидияның арқасында 

шаруа 

шылық асылтұқымды ірі қараны 



өсіруге мүмкіндік алған. «Қазірде малға 

қажет жағдайдың бәрі қамтылған. Борда-

қылау алаңы, жаз жайлауы, қыс қыстауы 

бар», – дейді ата кәсіпті дөңгелеткен ша-

руалар. 

Мәуліт ҚАЛИЕВ, қожалық басшысы:

– Үкімет мына ауыл шаруашы-

лығына, әсіресе мал шаруашылығына 

ерекше көңіл бөліп жатыр. Оны, міне, 

өзіміз көріп, көзіміз жетіп отыр. Мал 

ұстасаң да, ет сатсаң да субсидия 

беріледі. Әр кәсіпкер өнімді өзі өндіріп 

және соны саудаға шығарғаны өте 

үлкен жетістік деп білемін. Өйткені ор-

тада ешқандай делдал жоқ. 

Шаруа қожалығындағы күйлі малдар 

арнайы қасапханада сойылады. Күніне 

бес ірі қараның еті дүкенге шығарылады. 

Жиыны жыл ішінде 80 тонна ет өткізіледі. 

Оның 65 тоннасы — ірі қараның еті, 10 

тоннасы — қой еті. 

 Мал басын асылдандыру жалпы 

аудан көлемінде қарқынды жүріп жатыр. 

Әр ауылдан қолдан ұрықтандыру пункт-

тері ашылған. Аудан бойынша биыл мал 

бордақылайтын және малды қолдан 

ұрық тандыратын бірнеше орын ашылады 

деп жоспарланып отыр. 



Бауыржан МЫРЗА, 

Семей 

Жылыжайда өсірілген көкөністің сырты жып-жылтыр, даладағы «туысы-

на» қарағанда әдемірек. Бірақ дәмі жағынан ұтылады, күннің иісі де сезіл-

мейді. Оның себебі мынада: жабық жерде көкөніс жылдам өседі, жылыжай 

жағдайында құрғақ заттарды, қант пен хош иістерді азырақ сіңіреді. Соған 

қарамастан, жылыжайдан шыққан өнім құрамында минералдық заттар мен ви-

таминдер жеткілікті. Сондықтан қызанақтың дәмі  тіл үйірмесе, ренжудің қажеті 

шамалы. Әйтеуір, жоқтан — бар.    

екіншіден, Еуроодақтың бірқатар ел-

деріндегі экономикалық қиыншылықтар, 

мемлекеттік қарыздардың шектен тыс көп 

болуы;

үшіншіден, АҚШ-тың мемлекеттік қа-



ры 

зының 15 триллион долларға жетіп, 

фе де ралды бюджет дефицитінің 1,5 трил-

лион долларды құрауы;

сондай-ақ дамушы елдердің даму қар-

қынының төмендеуі, инфляцияның артуы 

да қосымша қатерлерге жатады.

Бұл жайларға Таяу Шығыстағы саяси-

эко номикалық дағдарыстың өршуі, осы жағ-

дайдың өзге де елдерде көрініс табуы тә різді 

құбылысты қосуымыз керек. Ал осының сал-

дарынан мұнай бағасы барреліне 140 дол-

лардан асатын болса, жаппай эко номикалық 

коллапсқа тап келуіміз ғажап емес.

Ал әлемдік нарыққа Жапонияның 

қосатын «үлесі» жер сілкініс зардабы 

мен ядролық апат салдары ғана емес, 

оның сыртқы қарыздарының үлкендігі 

және Жапонияның әлемдік экономикаға 

тигізіп отырған әсері болмақ. Әлемнің 

барлық дерлік түкпірінде жоғары техно-

логиялы зауыттардың Жапониядан келетін 

бөлшектердің жоқтығынан тоқтап қалуы 

оның ғаламдық экономикада алатын ор-

нын көрсетсе керек.

Тағы бір үлкен қауіп – «дағдарысты 

жоюға бағытталған қаржы тасқыны суал-

ған кезде жергілікті экономика өзінің 

өміршеңдігін сақтап қала ала ма» деген са-

уал. Яғни, монетарлы стимулдар, мол ақша 

ғайып болып, ал қатерлер мен геосая си 

тұрақсыздықтар қала бермек. Демек, көп 

нәрсе ғаламдық деңгейдегі тиімді сая си 

шешімдерге, макроэкономикалық тұрақ-

тану, фискалды саясат пен ақша-қаржы 

саясатының үйлесіміне тәуелді болмақ.

Ал ғаламдық экономикадағы позитив-

ті тренд дамушы нарықтардың өсу локо-

мотиві бола алуына тікелей байланысты. 

Әлем бойынша бірқатар қалыптасып келе 

жатқан нарықтар жақсы экономикалық 

өсім көрсетіп келеді. Бар мәселе – осы 

әсерлі дамудың ұзақ мерзімде сақталуы 

мен тиімді жалғасуында. 

Бұл нарықтар қатарына Азия елдерін 

ғана емес, дағдарыстан тез қалпына келген 

Латын Америкасы елдерін де қосуға бола-

ды. Ал Қазақстан тәрізді орасан зор табиғи 

потенциалдарға ие ел мол инвестициялар 

тарта отырып, таяу болашақта жақсы эко-

номикалық нәтижелерге қол жеткізуі тиіс.

Дайындаған Берік ТҰРҒАНБЕКҰЛЫ


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№65 (517) 16.04.2011 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

5

e-mail: info@alashainasy.kz



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Зейнеткерлікке шыққан кезде еңбек 

демалысын алуға құқығым бар ма?

ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік 

қорғау министрлігінің сарапшы маманы-

ның мәліметіне сүйенсек, Еңбек кодексінің 

105-бабына сәйкес, қызметкерге жұмыс 

істеген бірінші және келесі жылдары үшін 

жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы 

тараптардың келісімі бойынша жұмыс 

жылының кез келген уақытында беріледі. 

Демек, еңбек демалысын беру мәселесі 

тараптардың келісімі бойынша, зейнет-

керлікке шығу күнін ескере отырып ше-

шіледі. Бұл ретте, зейнеткерлік алдындағы 

еңбек демалысы қызметкердің алдында 

пайдаланған демалысынан кейін нақты 

атқарылған жұмыс уақытына пропорцио-

налды мөлшерде берілуі тиіс.

Мен мамыр айында жасыма байланысты зейнеткерлікке шығамын. 2010 

жылдың желтоқсан айында кезекті еңбек демалысын алған болатынмын. Осы 

орайда менің білгім келгені, зейнеткерлікке шыққан кезде осы жылғы ақылы 

еңбек демалысын алуға құқығым бар ма? 

Сәлима КЕНЖЕБЕКОВА, Алматы облысы

ЕЛ ЕСІНЕ


МЕРЕЙ

ШАР


А

Балаңыздың «нянясы» кім?

МӘСЕЛЕ


Бүгінде бала күтушіге деген сұраныс 

көп екені шындық. Ал оларға сенім артуға 

бола ма, бала күтушіні қалай таңдайсыз? 

Осы тақырып төңірегінде бірнеше адам-

дарға сұрау салған едік.

Гүлжамал ТҰРҒЫНБАЙҚЫЗЫ, 

медбике, декреттік демалыстағы ана:

– Біздің отбасы құрған кезіміз еліміздегі 

экономикалық қиын жағ даймен тұспа-тұс 

келді. Жарытымды жалақы, тұрақты табыс 

жоқ кезең еді ғой. Сол себепті де бала 

күтуші қыз метіне мәжбүрлікті сезіндік. Бі-

рақ бауыр етің  – балаңды бейтаныс біреу-

дің тәрбиелегенін қаламадық. Біз үшін 

бала тәрбиесі – ең маңызды мақсат тары-

мыздың бірі. Теледидардан Шым 

кентте 

болған мы надай оқиғаны көргенім бар. 

Бала күтуші жалдаған отбасының соңғы 

кездері үйінен ақша жоғалатын әдет пайда 

болған. Әрине, күдік бала күтушіге ауады. 

Бірақ ұс 

талмаған ұры емес қой. Содан 

кейін ерлі-зайыпты екеуі ақылдасып

қаржы поли 

циясы қызметкерлерінің 

көмегіне жүгінуді ойлайды. Олар мән-

жайды анық тау үшін үйге бейнебақылау 

ор нат қан.  Сол  бейне бақылауға  жазылған 

көріністі теле ди дардан көрсеткенде еріксіз 

жағамызды ұстадық. Кішкене ғана сәбиді 

қолтығына қалай болса солай қыстырып 

алған «няня» күнін үйді тіміскілеумен 

Шетелдерде адамдарды арнайы жеке бала күтуші 

мамандығына даярлайды дегенді естуіміз бар. Бізде ше? 

Мектепке дейінгі бала тәрбиешісі мамандығы болғанымен, 

жеке бала күтуші мамандығы жоқ. Десек те, жұмыссыздық, 

балабақшалардың жетіспеушілігі секілді қиындықтар бұл 

«дипломсыз» мамандық иелерін, бүгінгі тілмен айтқанда 

«нянялардың» санын арттыруға себеп болып отыр. Жалақысы 

ата-ана мен бала күтушінің келісімі негізінде құралады. Бірақ 

арада ешқандай да құжат рәсімделмейді. Барлығы да жабайы 

түрде, қаржыны қолма-қол беру арқылы жүргізіледі.

Конго-қырым қызбасына 

қырын қарамаңыз

Конго-қырым 

геморрагиялық 

қызбасынан сақтану үшін 

оның табиғаттағы 

сақтаушы көзі әрі 

тасымалдаушы болып 

табылатын иксод 

кенелерінің маусымдық 

өзгерістерін, ауру 

қоздырғышының жалпы 

сипаттамасын, клиникалық  

белгілерін, жұқпалылық 

негіздерін білу қажет.

Конго-қырым геморрагиялық қызбасы 

алғашқы рет 1944 жылы Қырымда жаңа 

жерді иелену мақсатында келген қоныс-

танушылар мен әскерлер арасында болған 

ауру адамдар арасында зерттеліп, анық-

талды. Ғалымдар аурудың кенелер арқылы 

таралатынын және тасымалдаушы екенін 

дәлелдеді.

Аурудың табиғи ошақтары көптеген 

елдердің шөлейтті, жартылай шөлейтті 

аймақтарында шоғырланған, сондықтан 

көбіне Африка елдерінде (Конго, Кения, 

Уганда, Нигерия және т.б.), Косовода, Бол-

га рияда, Қытайда, Ресейде (Ставрополь, 

Краснодар, Ростов, Астрахан, Қырым) 

және Орталық Азияда тіркелуде. Ауру 20-

60 жас аралығында жиі кездесіп, олардың 

үлес салмағы 80 пайызға дейін жетеді. 

Аурудың өршуіне экологияның және 

климаттың өзгеруі де әсер етеді. 

2011 жылы Дүниежүзілік денсаулық 

сақтау ұйымына конго-қырым геморра-

гиялық қызбасының анықталған жағдайы 

туралы Үндістанның Гүджарат штатынан 

жедел ақпарат түсті. Бұл биыл да эпизо-

отологиялық тұрғыдан аурудың шиеленісуі 

мүмкін екенін көрсетіп отыр. 

Қазақстан конго-қырым геморрагия-

лық қызбасының табиғи ошақтары бар 

мемлекеттердің қатарына жатады. Белсенді 

табиғи ошақтар Оңтүстік Қазақстан, Жам-

был және Қызылорда облыстарында орна-

ласқан. Сонымен қатар табиғи ошақтар-

дың жандану мүмкіндігі Қарағанды, 

Атырау, Алматы облыстарында сақталу-

да.

Соңғы жылдары эпидемиялық жағдай 



республика көлемінде күрделі жағдайда 

қалуда. 2010 жылы 19 науқас анықталып, 

оның ішінде 17-сі Оңтүстік Қазақстан 

облы  сынан, екеуі Қызылорда облысынан 

болды. 

Конго-қырым геморрагиялық қызбасы, 



вирусы бар иксодты кенелер арқылы жұ-

ғады. Кененің белсенділік мезгілі еліміздің 

оңтүстік бөлігінде наурыз – сәуір айлары-

ның басында басталады. Осы қауіпті 

аймақта жалпы саны екі миллионнан астам 

халқы бар 995 елді мекенде орналасқан 

тұрғындарға айтарым: міндетті түрде жеке 

бастың сақтандыру шарасын біліп, төніп 

тұрған жұқпадан қорғану керек. 

Адам аурудың қоздырғышы бар кене 

шаққанда, кенелері бар  жануармен қаты-

нас та болғанда, оларды жайлағанда, қой 

қырықтығы кезінде және ауырған адамның 

қанымен қарым-қатынаста болғанда жұқ-

тырады.

Табиғи ошақтың тұрғындары бірінші 



кезекте кене шағудан қорғайтын арнайы 

киімді далалық жердегі жұмыста қолданып, 

жұмыстан соң киімнің сыртқы жағын тек-

серіп және кенені үркітетін реппелент терді 

пайдалануы қажет. Тұрғындар, әсіре 

се 


ауылдық, қолайсыз аймақтағы тұра тын дар 

тазалық ережелерін сақтауы керек. Қан 

сорған кенені дереу абайлап, тұмсы ғын 

денеде қалдырмауды қадағалаған жөн. 

Қан сорған кенеге кез келген майды, 

керосинді  тамызып, пинцетпен немесе 

мық ты жіппен ырғау арқылы теріден шы-

ғару керек. Егер теріде кененің тұмсығы 

қалса, оны тікен алғандай денеден алып 

және шаққан жерді иод тұнбасымен залал-

сыздандыру қажет.

 Адам конго-қырым геморрагиялық 

қызбамен ауырғанда дене қызуы 40 гра-

дусқа дейін көтеріліп, келесі күні лоқсып, 

құсқысы келеді, іші өтеді. Содан кейін, беті 

ісініп, қызарады, тілінің үсті ағарады. Сыр-

қат басталғаннан екі-төрт күн аралығында 

нау қастың мұрнынан қан кетіп, ол үш-жеті 

күнге созылады, кейде асқазанға да қан 

құйылуы мүмкін, асқазан мен ішекке қан 

кеткенде, адамның үлкен дәреті қараяды. 

Тістерінің түптері босап, қанайды, тіпті 

аузынан бірнеше күн қатарынан қан ағады. 

Осының салдарынан науқастың жағдайы 

нашарлап, әлсіреп, жүректің соғуы жиі-

лейді. Бұл ауру адамды дер кезінде ем-

демесе қазаға ұшыратуы мүмкін. Конго-

қырым гемор рагия лық қызбасының жеңіл 

түрі де бо лады. Мұндайда адамның дене 

қызуы ұзақ қа созылмайды, тері астына қан 

кетіп, тіс түптері қанталайды. Бір-екі рет 

мұрны нан қан кетеді, содан кейін адам 

жеті-он күннің ішінде жазылады. Ал кей 

жағдай ларда геморрагиялық қызба ау-

руынан жазылу бір жарым-екі айға дейін 

созылуы мүмкін.

Жеке қорғану шараларынан басқа елі-

мізде Үкімет тарапынан жалпы кенеге қар-

сы күрес жұмыстары жүргізілуде. 

2011 жылы наурыз айында Тараз қала-

сында конго-қырым геморрагиялық қыз-

ба сының біркелкі әдістемелік, алдын алу 

шаралар туралы семинар өткізілді. 

Ауруды тұрақтандыру мақсатында 

биыл да Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және 

Қызылорда облыстарының жергілікті атқа-

рушы мекемелерінен кенеге қарсы залал-

сыз дандыру шараларын, мал тұрақтарына, 

қолайсыз елді мекендерге санитарлық 

қор 


ғаныс аймағын құруды талап етіп 

отырмыз. 

Еліміздегі табиғи ошақтың тұрғындары 

арасынан 2010 жылы 14722 адамды кене 

шағып, соның ішінде 796-сы конго-қырым 

геморрагиялық қызбасына ұқсас қауіпті 

симптомды белгілерімен ауруханаға жат-

қызылып, дер кезінде профилактикалық 

емін алды және зертханалық зерттеу нәти-

жесінен 19 науқастан ғана нақты ауру 

анықталды.

Республикамыздың Үкіметі эпизоотоло-

гия лық қолайлы жағдай жасауды және 

малшаруашылық өнімінің қауіпсіз 

дігін 

сақтау мақсатында үш жыл ішінде 61 млрд 



теңге қаржы бөлінуді жоспарлап отыр. Бұл 

шара іс жүзінде жергілікті әкім шіліктердің 

және ветеринарлық қызмет 

керлердің 

белсенділігі арқасында ғана іске асады. 

Геморрагиялық қызба байқалған жер-

де малға кене жабыспау үшін оларды 

дәрілеп, тоғыту керек.

Малды механикаландырылған шомыл-

дырғыштармен тоғытқан дұрыс. Мал тұра-

тын қораларды, сарайларды креолин нің 

2-3%, гексахлоранның 1% және басқа дә-

рі 

лердің ерітіндісімен дезинфекциялау 



орынды. Бұл жұмыстар міндетті түрде ма-

ман дардың бақылауымен жүзеге асыры-

луы шарт.

Ауру байқалған жерді, мал қораларын 

және маңайын, үй ішін т.б. дезинфекциялау 

керек. Бұл жұмысқа мал шаруашылығы 

қыз меткерлері, әсіресе жергілікті тұрғын-

дар белсенді түрде қатысуы қажет. Соны-

мен қатар тұрғын үйлерде, мал қораларын-

да кенелердің болмауын қадағалау ке-

рек.

Бір сөзбен айтқанда, әрбір адам мін-



дет ті түрде өз денсаулығын сақтауын, дер 

кезінде медициналық көмекке жүгінуін, 

қорғаныш құралдарын, инсектоакари цид-

тердің болуын, аулалардың таза болуын 

қадағалау керек.  

Аурудың алдын алу үшін қажетті шара-

ларды қолдану керектігін өмірдің өзі талап 

етуде.



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал