Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі



жүктеу 0.7 Mb.

бет3/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6

«АЛЫП АНАДАН ТУАДЫ»

Расында, алып күш иесінің анасы 

Кәбира ауыл арасында ерекше күш-қай-

ратымен көзге түскен. Бір әкелгені айлық 

отын болатын ағашты көріп, ел-жұрт «бұл 

Кәбира аман болса, үйіне тоғайды же-

рімен көтеріп әкеледі» дейді екен. Ал енді 

алып баба мы здың дүниеге келуі аңызға 

татыр лықтай. Жазушы Қалмақан Әбдіқа-

дыров өзінің балуан жайлы кіта 

бын 


да: 

«Санаулы күн өтсе де, бала туа қой ма ды. 

Сү йін ші  күткен  қарт  ана ның  қуа ны шы на 

уа йым араласа бастады. ...Жыл кө те ре ме 

дегенде Кәбираға ауыр толғақ кел ді де, 

безектетті. Екі күн, екі түн бақанға асы  лып 

тұрды. Жаны қысылып, сасқан қарт ана 

боз қасқа айтқызып, мал шалды. Ақы-

рында арыстай ұл туды. Бала жақсы бол-

са да, тұңғыш тапқан егізінен әрі сал мақ-

ты әрі үлкен еді. Мөлшерден артық тол-

ғақ Кәбираны талдырып тастады», – деп 

жазады. Туылған соң да оны асқа жа рыту 

кедей отбасына оңайға соқпаған. Жаңа 

туған сәбидің бір сиырдың сүтіне той-

мауы адам айтса сенгісіз, бірақ ақи  қат. 

Ой на уы ның өзі қызық, өзге ба лалар асық 

ойнаса, алып бала өз алдына сиыр мен 

жылқының  то пайын  қы зық та ған.  Қор  қу 

дегенді біл 

меген, тек қысық кө 

зінің 


қиығымен қарап тұ ра береді екен. Айта 

берсек, біртуар бал уан ның сан қыры тау-

сылмайды. Алайда біз 

дің айтпағымыз 

бұл емес... 

КҮШ АТАСЫ ҚАШАН АНИМАЦИЯҒА 

АЙНАЛАР ЕКЕН?.. 

Қарап тұрсақ, ешқандай аңыз-әп 

са-

на сыз-ақ туылуы да, кешкен өмір жолы 



да тұнып тұрған тарих, қаһарман бейне 

осы Қа 


жымұқандай-ақ болсын. Атамыз 

жайлы жазған жазушы, өлең арнаған 

ОЙТҮРТКІ

Біздің қазақтың 

«әй, қап» 

демейтұғын 

қай ісі бар?

«Қазақстан» газетінің 18 нөмірі шық-

қан. Оның екеуі жоғалып кетіп, 16-сы ға-

на қалған екен. Ол Санкт-Петербургтің 

Сал 

тыков-Щедрин мұрағатында сақ-



талған. 90-жылдардың басында Ғұмар 

Қа рашты  зерт теп  жүріп,  Санкт-Пе тер бург-

ке бардым. Бір мақсатым – «Қазақстанды» 

із деп табу. Бұ ған дейін еліміздің Кітап па-

ла тасы  га зет тің  фотокөшірмесін  алдырған 

еді. Ол кө шір мелер сапасыз, оқуға жа ра-

май ды.  Со дан  әлгі  мұрағаттағы  адамдар 

«Қа  зақ стан» газетіне байланысты анда жі-

бе ріп, мұнда жіберіп, сабылтып қойды. 

Ақыр ая ғында неше түрлі сылтаумен ол 

га зет тер жоқ болып шықты. Каталогта тұр-

 ға ны мен, өзі «табылмай» қойды. Қыс-

қасы, бер гісі кел  меді. Міне, сөйтіп, өзгенің 

қо лын да кет кен өзіміздің дүниемізді ала 

ал май отыр мыз», – дейді Мақсат Тәж-

Мұ рат. Оның айтуынша, бұл газеттің бір 

ғана нө  мірі Алматыдағы Орталық акаде-

мия лық ғы лыми кітапханада тұрған екен. 

Осы дан алты-жеті жыл бұрын газеттің ол 

нө мірі де қолды болып, табылмай кеткен 

кө ріне ді.  Қа зіргі  уақытта  «Қазақстан» 

газетінің қол да бірде-бір түпнұсқасы жоқ. 

Өзгелер бұл қы лығымызды көрсе, «бұл не 

деген сал ғырт тық» дейтін шығар. 

Жиында айтылған тағы бір мәселе – 

қа  зақ баспасөзінің, Алаш көсемсөзінің 

бү гінгі таңда тек тарихшы, мәде ниет та ну-

шы, саясаттанушылар тұрғысынан ғана 

зерт теліп жатқандығы. «Баспасөз жур на-

лис ти ка ғылымының объектісі емес пе?! 

Осы жағынан келгенде, бізде ондай зерт-

теу лер өте аз», – дейді Намазалы Омашев. 

Ол бұл тұрғыдан зерттелген Қайыржан 

Бек  хожиннің сары ала кітабы – «Қазақ 

бас па сөзі тарихы» еңбегін ғана атауға бо-

ла ты  нын айтты. Одан басқаларының бәрі 

осы кі тапты қайталау ғана деп есептейді 

ға  лым. «Әр баспасөздің тарихын шын-

дық қа  сү йе ніп  жеткізу  –  біздің  бо ры шы-

мыз,  мін де тіміз.  Арыстарымыз дың  ең бек-

те рін қоз ғау сыз, сол қалпында қалдыру 

– біз үшін үл к ен сын», – дейді ол. 

Міне, ел болып, етек-жеңімізді жи на-

дық дегенімізбен, ғылымымыз ойдағыдай 

бол май тұр. Мемлекет болып қолға ал ма-

са, қазақ журналистикасы ғылымының 

та сы өрге домалайды деу – бекершілік. 

ТАҒЗЫМ


Белгілі абайтанушы ғалым, Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы 

Әнұранының авторы Қайым Мұхамедхановтың туғанына – 95 жыл. 

Айтулы мерейтой қарсаңында елордамыздағы Ұлттық академиялық 

кітапханада «Тарих. Тағдыр. Тұлға» атты ғалымды еске алу кеші болып 

өтті.

Абайтанудың ардагерін еске алды

Бар болғаны 27 жасында «Ер қазақ 

ежел   ден еркіндік аңсаған...» деп бүтіндей 

бір елдің Әнұранының мәтінін жазған жа-

зу шы Қайым Мұхамедханов Алаш идеясын 

ту қылып ұстады. Небір азап көрсе де, ол 

Алаш идеясынан бас тартпады. 1937 жылы 

Сталиннің қуғын-сүргіні басталып, алаш-

тық тардың көбінің басына зұлмат туған тұс-

та Қайымның әкесі Мұхамедхан Сейітқұ лов 

та ату жазасына кесіліп, сол сұрапыл сая сат-

тың құрбандары тізіміне ілігіп кете барады. 

Алайда бұл зұлматтың шарпуы жаны 

«Алаш» деп өрекпіп тұрған жас ғалымды да 

ай налып өтпеді. Ешқандай себепсіз Педа-

го гикалық институттан қуылды. Сөйтсе де, 

алған жолынан бас тартпады. 

Өзінің ұстазы М.Әуезовпен бірге ол 

зерт   теу  тақырыбына  мүлдем  тың  бағытты 

таң  дады. Абайдың барлық шәкіртінің ат-

та  рын жаңғыртып, олардың өмірбаян да-

рын тір нектеп жинайды. Машақаты көп 

тек сто ло гия әдісі арқылы Абай шәкірт те-

рінің бүкіл шы ғармаларын қалпына кел-

ті реді.  Осы лайша,  Қайым  Мұхамед ха нов 

тұң ғыш рет абайтану ғылымының негізін 

қа лады. «Ол кісі текстологиялық зерт-

теулерінің негізін де өзі жаңғыртқан мә лі-

мет терге сүйене оты рып, диссертациялық 

жұмыстарын  қор ға ды.  Бұл  ғылыми 

зерттеулер 12 жылға жал 

ғас 


ты. 1951 

жылы ол «Абайдың әдеби мек тебі» атты 



Динар НҮКЕТАЕВА, Мәжіліс депутаты:

– Батырдың да батыры, алыптың да алыбы болады. Қазақтың атын төрткүл 

дүниеге таратқан әйгілі балуан бабасы жайлы қазақтың бүгінгі қарадомалақтары-

ның бірі білсе, өкінішке орай, көбі біле бермейді. Себебі насихат жоқ, идеология 

жоқ. Бала санасына бастайтын бірден-бір төте жол – анимация. Басқадай фор-

матты баланың қабылдай қоюы екіталай. Сондықтан, меніңше, сондай бір ерен 

күш тің иесі, талай аңызға бергісіз ерліктің иесі, қаһарман тұлға – Қажымұқан 

жайлы мульт фильм керек-ақ. Қаншама азулы елдің жауырыны жерге тимеген 

алып та рын атып ұрған балуан атамыз қазақ баласының санасынан өшіп қалмауы 

тиіс. Ба лаларымыздың қиялын қазір қайдағы бір кейіпкерлер жаулап алған, соны 

тым кеш болып кетпей тұрғанда, осындай өзіміздің қаһармандарымызбен ысырып 

шы ғарып тастауымыз қажет!

ақындар да аз болмаған. 1984 жылы со-

лардың басын құрастырған Ғазизбек Тә-

шім 


байдың «Күш атасы» деп аталатын 

кі табы жарық көрсе, жазушы Қалмақан 

Әбдіқадыров  «Қа жы мұ  қан»  атты  хикаят-

тар жинағын жазып шық   қан. Ал кинема-

то графия саласында бал  уан баба жайлы 

тұң ғыш көркем фильм тү сірген режиссер 

Абдолла Қарсақбаев бо 

лыпты. Фильм 

«Знай наших» деп ата 

латын болса, ре-

жис сер Сұлтан Қожықов та 1985 жылы 

«Қа жымұқан» атты фильм жасаған. Онда 

то лағай  бабамыз  бен  фран  цуз  күресі  жө-

нінен әлем чемпионы ата  ғын алған орыс 

балуаны  Иван  Под дуб ный  дос ты ғының 

тарихы баяндалады. Алай 

да ке 

зінде 


жасалып қалған осынау құн ды дү ние нің 

кейінгі буын өкілдері та ра пынан қол дау 

көріп, жалғаспай қалғаны тү сініксіз. Теле-

арналардан да берілмей кет 

 

кені өз 


алдына, сол тұстан бергі жа 

ңар 


ған, 

толыққан деректерді қосып, бал уан жа-

йын да жаңа бір кино, деректі фильм неге 

жасалмайды? Әсіресе осы тұс та осындай 

батыр, алып, балуан ба 

ба 


лары барын 

бүгінгі балалар біле ме деген ой туын-

дайды екен. Жап-жасыл, қалқан құ лақ, 

не адам, не аң екені, аң болса да, қандай 

еке ні белгісіз Шрэк жайлы мультфильмге 

де балала ры мыз тамсанып, әр жаңа се-

рия сын асыға күтіп жүреді ғой. Егер өзі-

міз  дің  өмірде  бол ған  батыр ларымыз, 

осын  дай  аңыз  адам да рымыз  жайлы  ани-

ма  циялық  туындымыз  бол маса,  ба ла ла-

ры  мызға  әлгіндей  жа сан ды  кейіпкер  таң-

сық болмай, қайтсін?! Көк ті де ұрықтан 

бас  тап екпей ме?! Ендеше, біз ге де ерлікті, 

өр лікті, кеңдікті, дар қан дық ты бойымызға 

сіңіру үшін ең алдымен осы бір қасиеттің 

ұрығын ұр 

пақ 

тың кө 


кірегіне егу керек 

екені даусыз. Жалғыз өзі бір сиыр 

дың 

сүтін ішіп, асық орнына жыл қы мен сиыр-



дың то бығымен ойнаған алып баланың 

күш  ата сы на  айналғанға  де йін гі  өмірі 

жан ды су рет терге толы анимация ті лінде 

тіпті жа нып ке тер еді. Оны көріп өскен ба-

ла да «өс кенде кім боласың» де се, өр-

мек 


ші-адам емес, «Қа 

жымұқан бо 

ла-

мын» деп, кеу десін керіп ай тары даусыз. 



Ен деше, биыл 140 жылдық қар саңында 

не ге осы жа ғын қолға алмасқа?! 

диссертациясын қорғап шықты. Алай да 

марксизм мен ленинизм мектебін ғана 

мойындаған кеңес өкіметі «Абай мек тебі 

бар» деген сөзге иланғысы келмеді. Осы-

дан кейін ол 1951 жылдың жел тоқ са нын-

да 25 жылға халық жауы ретінде сот та лып 

кетті. Көп отырмай, 1955 жылы ақ та лып 

шықты. Осы бес жыл ішінде неше түрлі 

сұм дық азаптаулардан өтті. Соған қа ра-

мас  тан, «Абай мектебі бар және қала бер-

мек» де 

ген ойынан қайтпады. «Алаш 

арыс тары жан пида болғанда менің қу ба-

сым ның құ ны нешік» деген сөздермен 

қас қайып тұрып алды», – дейді ұлы тұл-

ға ның  қызы  Дина  Мұ  хамедханова.

Кеш барысында ұлағатты ұстаз жайлы 

бей нефильм көрсетіліп, ғалымның шә кірт-

тері өз естеліктерімен бөлісті. Сондай-ақ 

ға лымның мол мұрасы – ғылыми еңбектері, 

көр кем шығармалары, қолжазбалары мен 

өлең дері кітапхана фойесіндегі көрмеге қо-

йылды. Ең өкініштісі, Алаш идеясын ту етіп, 

өз халқының бақыты жолында басын 

бәйгеге тігуге барған Қайым Мұха мед ха-

новты өз деңгейінде атап өте алмай келеміз. 

Ар қа төсінде ат шаптырып тойлануы тиіс 95 

жылдық мерейтойлы кеште бірлі-жарым 

депутат пен зиялы қауым өкілдерінің ғана 

бой көрсетуі саяси элитаның ол кісіге құр-

ме тінің әлі де қалыптаспай жатқанын көр-

сет се  керек. 



Дина МҰХАМЕДХАНОВА, ғалымның қызы: 

– Оның әкесі Мұхамедхан Сейітқұлов өз заманында ірі меценат, абадан мінезді

зиялы адам болатын. Ол өзінің үйінде Алаш Орда партиясының барлық өкілін жинап, 

үнемі басқосу өткізетін. Қайым Мұхамедханов зиялы қауымның әртүрлі әңгімелерін 

тыңдап өсті. Осындай кездесулердің бірінде ол тұңғыш рет өзінің келешек ұстазы 

Мұхтар Әуезовті кезіктірді. Осылайша, Алаш рухы Қайымның бойында жастайынан 

қалыптасты. 

Бүркіт НҰРАСЫЛ

Басы 1-бетте

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№65 (517) 16.04.2011 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

4

e-mail: info@alashainasy.kz



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Қуаңшылық қаупі бар ма?

Негізінен, бұл ақпарат шындыққа 

жанасымды. Мамандардың пайым-

дауынша, Қазақ еліндегі 99,2 па йыз 

жерді «емдегенде» ғана біз қуаң-

шылықтан, су тапшылығынан, ре-

зарвация мәселесінен ада болады 

екенбіз. Осыған орай, Үкімет был-

тыр «Қуаңшылық жерлерді басқару» 

жобасын қолға алған-ды. Аталған 

жоба еліміздегі тиімділігі төмен 

жерлердің құнарлылығын көтеруге, 

астық өнімдерін арттыруға, сондай-

ақ мал шаруашылығын жетілдіру-

ге бағытталған. Жобаны іске асыру 

кезінде бір жылдың ішінде шөлейтті 

алқаптың 5 мың гектарына көп-

жылдық шөп егу, 2 мың 500 гектар 

жердің құнарлылығын қалпына кел-

тіру және 960 гектар деградация 

ға 


ұшыраған жайылымдарды жақ 

сар-


ту мәселелері қарастырылған. Бұ-

ған қоса, елде көпжылдық шөп тұ-

қымдарын тазарту орталығын құру, 

ауыл шаруашылығы өнімдерін сата-

тын сауда орындарын ашу шаралары 

да қамтылған.



Өткенде «Қазақстан жерінің 99,2 пайызы қуаңданған» деген 

ақпарат естідім. Бұл қаншалықты шындыққа жанасымды?

Дәулет, Алматы облысы

Мал ауруының көрсеткіші қандай?

НАРЫҚ

К

ОНФЕРЕНЦИЯ



КӘСІПКЕРЛІК

Отандық кәсіпкерлер өздерін-

де жүргізілген заңсыз тексерулер 

туралы SMS-хабарлама арқылы 

мемлекеттік органдарды хабар-

дар ете алады. Бұл туралы таяуда 

Бас прокуратураның Құқықтық 

статистика және арнайы есеп-

ке алу жөніндегі комитетінің 

төрағасы Марат Ахметжанов 

мәлімдеді.

Тексеру заңсыз 

болса, SMS-

хабарлама жіберіңіз!

«Енді SMS-хабарламаның көмегі ар-

қылы тексеруші тараптың заңсыз іс-әре-

кеті жөнінде шағымдануға болады. Ол 

үшін ұялы телефоннан 1012 қысқа тегін 

нөміріне немесе Call-орталықтың — 1414, 

тағы болмаса 8-800-080-7777 нө 

мер-


леріне хабарлама жіберсеңіз, бол ғаны», 

– дейді Ахметжанов өз ведом ств осы қыз-

метінің бірінші тоқсанын қоры тын дылаған 

арнайы баспасөз брифингінде. 

Сондай-ақ кәсіпкерлер мемлекеттік ор-

гандар іс-әрекетінің заңды-заңсыздығын 

интернет арқылы да тексере алады. 

«Біздің комитет сайтының «Ақпараттық 

сервис/Кәсіпкерлерді тексеруді тіркеу ту-

ралы мәлімет» деген бөлімінен кәсіпкер 

өзін тексерушінің құзыретін нақтылай 

алады. Онда көрсетілген құзыреттен тыс 

іс-қимылдар қолданылса, мәселен, тек-

серу жүргізу мерзімі өтіп кетсе, тексеру 

актісінде көрсетілмеген тұлғаны тексеру, 

тексеру ісіне бизнесменді қатыстырмау 

немесе оның жұмысына кедергі келтіру 

секілді фактілер орын алса, онда ол сайт 

арқылы бізге шағымдана алады», – дейді 

прокуратура өкілі.

Ахметжановтың айтуынша, мұндай 

арыз-шағымдар түсе салысымен, іле-ша-

ла шұғыл шара қолданылады. «Бұл ретте 

жер гілікті прокуратура мен комитет бас-

қармасы қызметкерлерінен, кәсіп кер лер-

дің қоғамдық бірлестіктерінің, БАҚ-тың 

өкіл дерінен арнайы құрылған жұмыл ды-

рылған топ әрекет ететін болады», – дейді 

ол. Комитет басшысының пікірінше, осын-

дай шара мемлекеттік органдарды бір 

тәртіпке келтіруі керек. «Заңсыз тексеріп 

немесе өзінің қызметін асыра пайдаланар 

алдында олар енді жақсылап ойланатын 

болады. Өйткені бұл арада тәртіптікпен 

қатар, әкімшілік және қылмыстық жауап-

кершілікке тарту жазасы қарастырылған», 

– дейді Ахметжанов.

Көкөнісіміз қашан «көгереді»?

Бағаны тұрақтандырудың бір жолы 

бар. Ол – жылыжай өндірісін өркендету. 

Қазір тұрғындардың көктемдегі көкөніске 

сұранысы отандық жылыжай өндірісі 

қамтамасыз ете алатын көлемнен 23 есе 

асып түседі. Бір тәуірі, бұл бағытта біраз 

шаруа қолға алынды. Тіпті осы мәселені 

талқылау үшін соңғы жылдары «Жылы-

жай және жылыжай технологиялары» 

атты көрме де өткізіліп жүр. Әйтеуір, фер-

мерлер тарапынан қызығушылық та, мем-

лекеттік қолдау да бар. 

Ең алдымен осы саланы дамыту мен 

сүйемелдеуге арналған субсидия механиз-

мі енгізілді. Кеден одағы шеңберінде жы-

лыжай мен оның құрал-жабдығын әкелуге 

2012 жылдан бастап нөлдік мөлшерлеме 

қолдану жағы да қарастырылған. Кейін 

Кеден одағы ішінде мөлшерлеме бойын-

ша бірыңғай тариф белгіленеді. 

Қазақстан жылыжай қауымдасты 

ғы-

ның мәліметінше, елімізде 56 гектар «жа-



бық жер» бар. Оған ірі жылыжай кешен-

дері де, шағын түрлері де кіреді. Бұл – өте 

аз. Салыстырып көрсек, Польшада – 6000 

га, Голландияда – 10 000 га, Түр 

кияда 

– 41 000 га, ал Қытайда 1,5 млн га жер 



жылыжайға бөлінген. Айта кету керек, 

бізге сырттан әкелінетін ерте көкө 

ністің 

қомақты көлемі — Қытайдың үлесінде. 



АГРОКЕШЕН

Аумағы 3 гектардан асатын ірі жылы-

жайды қаржыландырумен «ҚазАгро 

Қар-


жы» айналысады. Ол ауыл шаруашы лығын-

дағы алты бағыт 

тағы жобаларды бюджет 

есебінен қаржы ландырады. Бір бағыт – осы 

жылыжай өндірісі. Мәселен, соңғы жоба 

– Текелідегі 4,6 га жердегі жы 

лы 

жай ке-


шені. Құны 1 млрд теңгеден асады. Қаржы 

қомақты болғандықтан, тәуе 

кел жағын 

да ескеруге тура келеді. Несие алудың бір 

шарты – жылыжай құру шының 15 пайыз 

көлемінде өз капиталы болуы тиіс және 

қаржыландыруға өзі де қатысады. Қор та-

рапынан жылыжай құрылысын несиелеу 

– 2008 жылдан басталған жоба. Алғашқы 

жылы 110 млн теңгені құрайтын 55 жоба   

Оңтүс тік Қазақстан, Жамбыл, Алматы жә-

не Қызылорда облыстарын қамтыды. 2009 

жылы 93 жобаға 300 млн теңге жұмсалды. 

Қазір 500 текше метрді құрайтын бір 

жылыжайға 3 миллион теңге берілсе, осы 

қар жыға ең қарапайым түрін құруға бола-

ды. Бірақ мамандар «фермерлер жылдам 

табыс табуы үшін несие көлемін ұлғайтуы 

керек» дейді. Фермерлерге бері 

летін 


несиенің жылдық мөл 

шерлемесі – 9,5 

пайыз. Мерзімі үш жыл 

дан төрт жылға 

көбейтілді. Бір еске ре тін мәселе, гүл өсіретін 

жылыжайды бюд 

жеттен қаржыландыруға 

қатысты жеңіл дік беретін бағдарлама жоқ. 

Бірақ соған қарамастан, жылыжайда гүл 

өсіруге көбірек мән беріледі. Гүлге арналған 

жылыжай қымбатқа түссе де, гүл өсірушінің 

табысы қомақты. Мәселен, бір келі қыза-

нақ пен бір райхан талының өзіндік құны 

бірдей, шамамен 50 теңгеге түседі. Бірақ 

наурызда қызанақтың бір келісі 300-

400 теңгеге сатылса, райханның голланд 

тұқымының бір талы 500-600 теңгеге 

дейін барады. Ал көкөністен қияр мен 

қызанақ, асқа қосатын шөп-шаламға ба-

сым дық беріледі. Оған себеп: картоп пен 

пиязға қарағанда бұл өнімдерді сақ тай-

тын қойма қажет емес. 

Әйтеуір қай жағынан қарасақ та, 

ауыл 


 

шаруашылық өнімдерін түзден гөрі 

жылыжайда өсірудің артықшылығы көп. 

Ауа райына тәуелді емес, жылу мен ыл-

ғал бүкіл аумақта бірдей таралады. Қор-

шаған ортаның зиянды әсері тимейді. Таза 

сумен суарылады. Жылыжайда өсіріл ген 

көкөністің өзіндік құны өндіріске жұм-

салатын шығынды азайтып, өнім көлемін 

көбейту арқылы жүзеге асады. 

Бірақ таяу болашақта жылыжай өнді-

рісінің болашағына үміт артуға бола ма

жоқ па, күн тәртібіндегі мәселе – осы. 

Мемлекет тарапынан көмек бар. Фер-

мерлердің де құлшынысы жоқ емес. Оның 

үстіне реэкспорт қанат жайып келеді: біздің 

саудагерлер Өзбекстаннан көкөніс сатып 

алып, үстемесімен Сібір асырып жүр. Ал 

егер осы өнімдерді жергілікті жылыжайда 

өсіріп сатса, табысы еселене түспей ме? 



Жылыжай өндірісі бүкіл 

әлемде тиімді бизнес сана-

лады. Өйткені оның өнімі 

әріден тасымалдағаннан 

гөрі, арзанға түседі. Алай-

да ішкі  нарықты түгелдей 

қамтамасыз етуге бізде-

гі жылыжай өндірісінің 

шамасы әзірге жетпейді. 

Сондықтан базардағылар 

өзбек пен қытайдың көкө-

нісіне жармасады. Ал ерте 

көктемдегі көкөніс тің құнын 

көрген тұтынушы еріксіз 

жағасын ұстауға мәжбүр. 

Әйтсе де, «Жуанның 

жіңішкеріп, жіңішкенің 

үзілер» шағында «көк 

шөпке» көңіл бөлмей, тағы 

отыра алмайды. 

Гүлнар АХМЕТОВА

Ғаламдық экономиканың бүгінгі 

күнгі қатерлері қандай?

Кеше Алматыда «Евразия» сақтандыру компаниясы қатарынан 

жетінші жыл өткізіп отырған Тәуекел менеджменті бойынша 

7-халықаралық конференция аяқталды. Тек сақтандыру саласы 

ғана емес, бүгінгі күндегі әлемдік экономикадағы үрдістер мен тен-

денцияларды жоғары деңгейде сараптайтын осы пікірсайыс алаңы 

қазір елімізде ғана емес, ТМД елдеріне де кеңінен таныс, тартым-

ды да беделді жиынға айналып келеді. Биыл да конференцияға 

әлемнің 40 шақты елінен 300-ге тарта маман жиналды. Биылғы 

жиынның басты жаңалығы – конференцияның бас қонағы, же-

текші баяндамашы ретінде АҚШ президенті Б.Обаманың эконо-

мика жөніндегі кеңесшісі, Нью-Йорк университетінің профессо-

ры, әлемдік дағдарысты болжай білген бүгінгі күнге әлемдегі ең 

танымал экономист Нуриэль Рубинидің келуі болды. Екі күндік 

жиын мазмұнды баяндамалар мен қызықты пікірталастарға толы, 

жоғары деңгейде өтті.

«Евразия» СК басқарма төрағасы 

Борис УМАНОВ:

ДҰРЫС ЖҮРГІЗІЛГЕН ТӘУЕКЕЛ 

МЕНЕДЖМЕНТІ АДАМЗАТТЫ 

АПАТТАР САЛДАРЫНАН САҚТАЙ 

АЛАДЫ

2010 жыл ға лам-

дық дағдарыстың 

аяқ 


талу жылы бол-

ға нымен, 

барлық 

ел дерде 



қарыштап 

ал 


ға даму болды 

деп ай та алмаймыз. 

Бұл 

ал ды мен 



на-

рық тың  әл сіз дігі  мен 

әлеу мет тік 

ауырт-


па лық  сияқ ты  жай-

лар  фискалды  дағ да рысқа  ұшы  ратып 

отырған Еуропа елдеріне бай 

ла 


нысты. 

Бұл елдердің халқы алғаш рет олар дың 

келешек ұрпағы өздерінен гөрі, эко 

но-


ми 

калық тұрғыдан нашарлау жағ 

дай-

да өмір сүретініне көз жеткізіп отырған 



тәрізді. Оған Таяу Шығыстағы саяси-эко-

но микалық дағдарыстар мен Жапонияда 

орын алған апаттарды қоссаңыз, таяу 

ара 


дағы әлемдік экономиканың бей 

несі 


қан дай болатынын байқауға бола ды. Тек 

Жа по ния дағы алапаттың өзі әлемдік сақ-

тандыру саласына 35-50 миллиард дол-

ларға түсіп отыр. Осы жайлардың бәрі 

дұ рыс, техникалық-инженерлік және қар-

жы 


лық шешімдер мен мемлекет 

ара 


лық 

диа 


логтар ғана адамзатты алапат апат-

тардың зардабынан қорғай алатынын 

көрсетеді.

Қазақстан қаржыгерлері 

ассоциациясының төрағасы 



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал