Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі



жүктеу 5.24 Kb.

бет2/36
Дата09.01.2017
өлшемі5.24 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36

Сатылай кешенді талдау технологиясының ерекшелігі:  
Ø
 
Оқу материалының жүйелілігі, бірізділігі.  
Ø
 
Табиғилығы.  
Ø
 
Дағдыға басым бағыт беруі.  
Ø
 
Білімнің базалық деңгейінің барлық оқушылар үшін   міндеттілігі.  
Ø
 
Оқушыға өз деңгейін таңдауға ерік беру.  
Ø
 
Оқушыларға берілетін білімнің саралануы.  
Ø
 
Оқушылардың өз мүмкіндігіне қарай  міндетті деңгейде білім алуға 
еріктілігі.  
Ø
 
Оқыту мен тәрбиенің бірлігі.  
Ø
 
Ұлттық құндылыққа ерекше орын берілуі;  
Ø
 
Оқу үрдісінде пәнаралық байланыстың мақсатты енгізілуі. 
Ø
 
Барлық оқушыны табысты оқыту.  
Ø
 
Оқу-танымдылық белсенділігін  арттыру.  
Ø
 
Білім-білік дағдысын қалыптастыру.  
Ø
 
Білім  алуға  деген  ынтасы  мен  іскерлік  қабілетіне  ықпал  ету. 
 Оқуды жеделдету.  
Ø
 
Шығармашылық қабілетін дамыту.  
Ø
 
Ғылыми ізденіске жетелеу. 
Сатылай кешенді талдау технологиясымен оқытудың тиімділігі: 

 
Мұғалім:  мәселе  қояды,  ойлаудың  жолдарын  ашады,  әрекеттің 
барысына бағдар береді, жетелейді. 

 
Оқушы: белсенді субъектіге айналады.  

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 


 
Оқушылар  бірін-бірі,  өзін-өзі  бақылау,  бағалау,  сын,  пікір  айтуға 
үйренеді.  

 
Комплекс  жүйесімен  оқытқанда,  пәндер  бірігіп  бір  жолмен,  бір 
арнамен ағып, араласып оқытылады.  

 
Бірлескен  ұжымдық  әрекет  етуге  баяндау,  проблемалық,  ізденушілік, 
шығармашылық, зерттеушілік қабілеттері артады.  
«Сатылай  кешенді  талдау»    технологиясымен  оқытуда    білім 
берудің он деңгейі басшылыққа алынады.  
Олар:  Бірінші  деңгей.    Тілдік  бірліктерді  толық  жазылым  бойынша 
сатылай кешенді талдау. Бірінші деңгейде оқушы:  
Ø
 
Сауатты жазып, оқып, айтуға дағдыланады; 
Ø
 
Тіл  білімінің  әр  саласынан  өтілген    материалдарды  жүйелі  түрде 
түсініп, ғылыми тілде баяндауға машықтанады; 
Ø
 
Сөйлеу мәнері белгілі жүйеге түсіп, әуезді сөйлеуге үйренеді; 
Ø
 
Өзі  талдап  тұрған  сөздің  құрамын,  құрылысын,  буынын, 
дыбыстардың өзіндік ерекшелігін дұрыс ажыратып, жолдастарына, мұғалімге 
нанымды түрде жеткізуге бейімделеді; 
Ø
 
Тыңдаушы  оқушылар  да  назар  қойып,  жолдасының  жауабын 
мұқият тыңдауға дағдыланады. 
Екінші деңгей. Тілдік  бірліктерді қысқаша жазылым бойынша талдап, 
айтылым бойынша толық ауызша сатылай кешенді  талдау.    
Тілдік  бірліктерді  қысқаша  жазылым  бойынша  талдап,  айтылым 
бойынша  толық  ауызша  сатылай  кешенді  талдауда  – айтылым  g  тыңдалым 
g  жазылым  түрінде  жүзеге  асады.  Тыңдалым  жайлы  ғалымның  пікіріне 
жүгінсек, тыңдалымды жете меңгеру үшін қойылатын алғы шарттар:  
1.  Тыңдауға  ұсынылатын  мәтінде  әңгімеде,  пікірде  айтылатын  басты   
ой түсінуге жеңіл болу керек.  
2. Үннің ырғағы мен әуені дұрыс естілуі қажет.  
3. Тілді жақсы үйрену үшін тыңдалым бірінші сабақтан бастап, үздіксіз 
жүргізілуі тиіс.  
4. Оқушының тілге қатысты білімі мен дайындығы ескерілген жөн.  
5.  Тыңдалымға  қатысты  жұмыстардың  бәрі  бақылауға  алынған   
дұрысы. 
Үшінші  деңгей.  Тілдік  бірліктерді  жазылым  бойынша  ықшамдау 
принципімен  өрнектеу,  айтылым  бойынша  ауызша  толық  сатылай  кешенді 
талдау.  Тілдік  бірліктерді  жазылым  бойынша  ықшамдау  принципімен 
өрнектеу  айтылым  бойынша  ауызша  толық  сатылай    кешенді  талдау. 
       Бұл  деңгейде  де  тілдік  қатынастың  бірінші  –  айтылым;  екінші  – 
жазылым;  үшінші  –  тыңдалым  әрекеттері  қатар  іске  асады.  Бұл  талдау  – 
күрделілігімен  ерекшеленеді.  Мұнда  бірнеше  сөз  немесе  сөйлем  алынып,  әр 
саты  бойынша  ұқсас  ұғымдар  жинақталып,  талдау  арқылы  дәлелдеме 
жұмысы  жүргізіледі.  Сондай-ақ  талдаудың  бұл  деңгейіндегі  көзделетін 
мақсат оқушыларды ой ұшқырлығына баулу, танымдық дүниесін байыту. 
Төртінші  деңгей.  Тілдік  бірліктерді  жазылым  бойынша  символдар 
арқылы  өрнектеу,  айтылым  бойынша  ауызша  толық  талдау.  Тілдік 
бірліктерді  жазылым  бойынша  символдар  арқылы  ықшамдау  принципімен 
өрнектеу,  айтылым  бойынша  ауызша  толық  талдау.  Төртінші  деңгей  – 
оқушылардың  алдыңғы  игерген  білім-білік,  дағдыларын  жинақтап,  сауатты 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 

әңгіме  әдісі  қолданылады.  Әңгіме  әдісі  туралы  ғалым  Т.А.  Ильина  былай 
дейді: “Әңгіме дегеніміз – бұл оқытудың сұрақ-жауап әдісі. Ол оқу үдерісінің 
барлық буындарында қолданылады.  
Бесінші деңгей.  Диалог арқылы талдау. 
Ø
 
Бесінші  деңгейдегі  талдау  үлгілері  көбінесе  ауызша  орындалады. 
Бұл талдау арқылы аңғарымпаздыққа, әріптесінің жауабын мұқият тыңдауға, 
ойын  әрі  жалғастырып  кетуге  машықтанады.  Әрі  мұндағы  іс-әрекет  көбіне 
ойын түрінде жүргізіледі.   
Ø
 
Ұлы  педагог  В.А.  Сухомлинский:  “Ойынсыз,  музыкасыз,  ертегісіз, 
творчествосыз,  фантазиясыз  толық  мәніндегі  ақыл-ой  тәрбиесі  болмайды”  
дейді.  Демек,  оқушының  ақыл-ойы,  парасаты  ұлттық  салт-сананы  сіңіру 
арқылы  байи  түседі.  Адамның  жан-дүниесінің  дамып  жетілуі,  әлеуметтік 
өмірге бейімделіп тіршілік етуі әртүрлі.  Баланың психикалық даму үрдісінде 
ойын  әрекетінің  тағылымдық  және  тәрбиелік  маңызы  осы  заманғы  тәлім-
тәрбиелік психологиясында өзекті мәселе болып саналады. Ойын әрекетінде 
баланың денесі мен ақыл-ойы дамып, өзін қоршаған ортаны тани біледі.  
Алтыншы деңгей.  Жат   жазу.  Оқушылардың  сатылай  кешенді  талдау 
арқылы меңгерген теориялық білімдерін жатқа жаздыру арқылы:  
а) теориялық білімді меңгеру деңгейін;  
ә) талдауды сауатты жүргізу машығын;  
б) орфографиялық сауаттылығын;  
в)  тыныс  белгілерді  дұрыс  қою  дағдысын  байқаймыз,  қорытынды 
шығарамыз,  келесі  сабақтарда  қатемен  жұмыс  жасалады.  Осы  арқылы 
мұғалім әр оқушының тілдік материалдарды талдау деңгейін анықтайды. Ең 
бастысы,  келесі  уақытқа  талдау  деңгейіне  берік  негіз  қаланады.  Өйткені 
уақытқа талдаудың негізгі қағидаларының бірі – сауатты талдау.   
Жетінші  деңгей.  Уақытқа  талдау:    а)  Өте  жылдам  –  3  минутта;            
ә) Жылдам – 5 минутта; б) Баяу  – 7минутта. 
Бүгінгі қоғам автоматтандыру кезеңінде өмір сүріп жатыр. Сондықтан 
білім  беруде  де  жылдамдық,  қарқынды  оқыту,  техникалық,  аудио-видео 
құралдарды  кеңінен  қолдану  өріс  алуда.  Бұл  тұста  да  халқымыздың  біртуар 
азаматы  Ж.Аймауытовтың  дидактикалық  ұстанымдарына  жүгінеміз:  “Оқыту 
жігерлі  болсын,  жігерсіз,  жосық  жұмыстан  жайда  да,  бала  оқытқанда 
татымды  береке  шықпайды.  Әсіресе  бала  оқыту  жұмысы  ширақ,  жігерлі, 
қызу болғаны дұрыс. Оқыту баланың ішін пыстырмаса, тез қажытпаса оқушы 
жұмысты  ынтамен  істесе,  оқытудың  ширақ  болғандығы.  Баланы  қажытпау 
үшін  берілетін  мағлұматтар,  ұқтырмайтын  заттар  алмасып  отыру  керек. 
Мұғалімнің  басқасын  кешуге  болса  да,  баланы  болжырап,  еңсесі  түсіп 
оқытқанын  кешуге  болмайды.  Жігерлі  болу  –  мұғалімнің  сүйегіне  біткен 
сипаты. Туыста жігерсіз, отсыз мұғалім сыртқы түрінде қандай оңтай, қандай 
әдіс қолданып оқуын түрлендірем дегенмен мәз береке шықпайды. Үйтсе де, 
оқытудың  әдістерін  дұрыс  қолданса,  сабақты  едәуір  ширатуға  болады. 
Сондықтан  мұғалім  сөзін  де,  сыртқы  әдістерін  де  сабақты  қыздыру  жағына 
орайлау  тиіс.  Мұғалімнің  есінде  болатын  нәрсе,  өтінумен,  жалынумен  яки 
күшпен  баланың  мінезін  тәрбиелеу  мүмкін  емес.  Баланың  ақылы,  сезімі, 
қайраты  мұғалімнің  жігерлі  ықпалы  арқасында  ғана  жетіледі.  Мұғалім 
балаларына салақ, селқос қараса, олардың жан қуаттарын жетілтіп, тәрбие де 
бере алмайды”.  

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
10 
Сегізінші деңгей.  Компьютерлік талдау.  
Тоғызыншы  деңгей.  Ашық  тест.  Бақылаудың  бірнеше  түрі  бар. 
Солардың бірі – тест. Тест – оқушылардың білімін бақылау мен бағалаудың 
тиімді  әдісі.  Тест  –  белгілі  бір  деңгейдегі  әрекетті  орындауға  арналған 
тапсырмалар  жүйесі.  Тест  жұмысы  –  оқушылардың  игерген  білімін  тексеру 
мен  бағалау,  танымдық  әрекетін,  ізденімпаздық  деңгейін,  оқу  әрекетіндегі 
әдістер  мен  тәсілдердің  тиімділігін  анықтау  жолы  ретінде  қарастырылады. 
Бұл  –  оқушының  білімін,  біліктері  мен  дағдыларын  тексеріп,  бағалауда, 
сондай-ақ олардың шығармашылық қабілеттерін анықтаудағы ең тиімді әдіс.  
Тест  жұмысын  ұйымдастыруда  мына  төмендегідей  дидактикалық 
шарттар орындалып отыру керек: 
1. Тест мұғалім өткен материалды оқушылардың толық меңгергендігіне 
көз  жеткізген  кезде  өткізіледі.  Егер  тақырыпты  немесе  бағдарлама  бөлімін 
толық игермеген болса, онда бақылау жұмысын алмай, оқушыларға қосымша 
сабақтар ұйымдастырып, бағыт-бағдар беру керек.  
2.  Оқушыларға  тест  болардан  бір-екі  апта  бұрын  хабарлап,  соған 
байланысты  дайындық  жүргізіледі.  Сонымен  қатар,  оқушының  тестке 
дайындық  дәрежесін  анықтау  үшін  алдын-ала  тексеру  жұмысын  өткізген 
пайдалы.  
3.  Тест  өтілген  материалдың  негізгі  мазмұнын  қамтып,  берілген 
сұрақтар  олардан  тапқырлық  пен  шығармашылық  талап  ететіндей  болғаны 
өте маңызды.  
4.  Тест  өткізу  барысында  оқушылардың  өз  бетінше  орындауын 
қадағалап, бір-біріне көмектесуге жол бермеу керек.  
5.  Тест  аптаның  бірінші  бөлігінде  және  екінші,  үшінші  сабақтарда 
өткізіледі.  Аптаның  соңғы  күндері  немесе  соңғы  сабақтарда  өткізу  дұрыс 
емес.  Себебі  оқушылардың  сабақ  соңында  шаршауы  тестің  төмен  нәтиже 
көрсетуіне әкеліп соғады.  
6.  Мұғалім  тесті  сол  өткізген  мезетте  тексеріп,  оған  дұрыс  баға  беруі 
керек,  оқушылардың  жіберген  қателерін  классификациялап,  келесі  жұмыс-
тарда ол қателердің қайталанбау жолдарын қарастырады.  
Білімді бақылауда тестің мынадай түрлері қолданылады:  
1.  Қолданылу  мақсатына  қарай  диагностикалық,  прогностикалық 
(алдын ала қабілетін таныту) болып бөлінеді.  
2.  Бақылау  түріне  қарай  күнделікті,  қорытындылау,  аралық  болып 
бөлінеді.  
3.  Құрылысына  қарай  бақылаушы,  анықтаушы  және  үйретуші  болып 
бөлінеді.  
4. Тапсырмалардың сипатына қарай күрделі және жылдам орындалатын 
тестілер.  
5. Жүргізілу, орындалу түрлеріне қарай дербес және топтық тестілер.  
6.  Жауаптарын  таңдау  қабілетіне  қарай  таңдаушы  және  еркін  жауап 
түрінде болады.  
7.  Тест  мазмұнына  қарай  тілдік,  сөйлеу,  коммуникативтік  болып 
бөлінеді.  
Тәжірибеде көбірек қолданылып жүрген тест жабық және ашық тестер. 
Ал біздің технологиямыздың талаптарына ашық тест сәйкес келеді.   
 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
11 
Оныншы  деңгей.  Шығармашылық  жұмыс.  Шығармашылық  –  бұл  
адамның өмір шындығын өзін-өзі тануға ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол 
табу үшін адам дұрыс ой түйіп, өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай 
білуге  үйренуі  керек.  Адам  бойындағы  қабілеттерін  дамытып,  адамның 
рухани күшін нығайтып, өзін-өзі табуына көмектеседі. Өйткені, адам туынды 
ғана  емес,  тудырушы,  жаратушы  да,  ал  өзін-өзі  шынайы  болмысында 
бастайтын жол іздеуі керек. Адам өзін-өзі жетілдіруге, сонымен қатар өзін-өзі 
жоюға  да  қабілетті  болады.  Адамның  өз  болмысын  тануға  ұмтылуға 
көмектесіп,  тереңде  жатқан  талап-тілегін,  қабілеттерін  дамыту,  сол  арқылы 
оған толыққанды өмір сүру үшін жаңа рухани күш беру білімнің ең маңызды 
мақсаты болып табылады. 
Қорыта  келгенде,  білім  сапасын  арттырудағы  педагогикалық  техноло-
гиялар  туралы  айтылған  ой-тұжырымдарды  саралай  келе,  төмендегідей 
тұжырым жасауға болады: 
- білім  алушыларға  сапалы  білім,  білік  берудегі  педагогикалық 
технологиялардың  түрлері сан алуан, оларды өз тәжірибесіне енгізуді таңдау 
және одан нәтиже алу оқытушының кәсіби шеберлігіне тікелей байланысты; 
- педагогикалық технологияларды енгізу   жүйелі  әрі   мақсатты  түрде 
жүргізілгенде ғана нәтижеге жетуге болады; 
- білім беру үдерісіне мақсатты түрде педагогикалық технологияларды 
енгізу материалдық-техникалық базасының бүгінгі талапқа сай болуын қажет 
етеді.  
 
Әдебиеттер 
1.
 
Назарбаев  Н.Ә.  «Қазақстан  –  2050  стратегиясы  –  қалыптасқан 
мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы.  
2.
 
Кусаинов  Г.М.  Теоретико-методологические  основы  прогности-
ческой  модели  новой  педагогической  технологий:  автореф…  –  Усть-
Каменогорск: 1999.  – 348 с. 
3.
 
Қадашева  Қ.  Жаңаша  жаңғыртып  оқытудың  ғылыми-әдістемелік 
негіздері:  өзге  тілді  дәрісханалардағы  қазақ  тілі:  дисс….13.00.02.  –  Алматы. 
2001.– 374 б. 
4.
 
Қараев Ж.А. Активизация познавательной деятельности учащихся в  
условиях  применения  компьютерной технологий обучения:  дисс ... д.п.н.  –
Алматы. 1994. –345 с. 
5.
 
Кобдикова Ж.У. Оқытудың процесін технологияландыру. –Алматы: 
Ақжелкен мектебі, 2000. –32 б. 
6.
 
Галиев  Т.Т.  Интенсификация  учебного  процесса  в  современных  
условиях. // Вестник высшей школы Казахстана. –1995. – № 5. – 72 с. 
7.
 
Әбдіғалиева    Қ.А.    Шоғырландырып-қарқынды  оқыту  жүйесі.                
// Қазақстан мектебі. –1998. –№ 11-12. – 12-16-б. 
8.
 
Нурахметов  Н.Н.,  Аульбекова  Г.Д.  Ковжасарова  М.Р.  Технологии 
обучения казахстанских авторов. – Алматы: Мектеп, 2005. –160 с.  
9.
 
Ковжасарова  М.Р.  и  др.  Теоретические  основы  построения  и 
реализации технологий обучения. – Алматы: Мектеп, 2005. –152 с. 
10.
 
Аульбекова  Г.Д.  и  др.  Технологизация  учебного  процесса: 
казахстанских опыт. – Алматы: Зият-Пресс, 2005. – 224 с. 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
12 
11.
 
Жанпейісова  М.М.  Модульдік  оқыту  технологиясы  оқушыны 
дамыту  құралы  ретінде. – Алматы: 2002.–180 б. 
12.
 
Бейсенбаева  З.  Жоғары  оқу  орындарында  сөзжасам  пәнін 
оқытудың ғылыми әдістемелік негіздері. док.дисс.. – Алматы. 2004. –322 б. 
13.
 
Бұзаубақова  К.Ж.    Жаңа  педагогикалық  технология.  –Алматы, 
2004. –207 б. 
14.
 
Исламгулова  С.К.  Технологизация  процесса  обучения  в  школе: 
теория  и  опыт:  Практикоориентированная  монография  и  методическое 
пособие. –Алматы. 2003. –208 с. 
15.
 
Байтұрсынов  А.  Тіл  тағылымы  (қазақ  тілі  мен  оқу-ағартуға 
қатысты еңбектері. – Алматы: Ана тілі,   1992. – 444 б. 
16.
 
Шаханова Р.Ә. Техникалық жоғары оқу орындарының орыс бөлім-
дерінде қазақ тілін мамандыққа қатысты оқытудың ғылыми-әдістемелік негіз-
дері: п.ғ.д. дисс... 13.00.02. – Алматы: Абай атындағы АлМУ, 2001. –327 б. 
17.
 
Оразахынова  Н.А.    Сатылай  кешенді  талдау  технологиясының 
ғылыми-әдістемелік негіздері. Монография. – Алматы: ТОО Фирма «Дайыр», 
2007. – 289 б. 
 
 
Н. Оразахынова, Г.М. Кенжебаева 
ТЕХНОЛОГИИ ОБУЧЕНИЯ В КАЗАХСТАНСКОЙ СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ 
 
В данной статье анализируются казахстанские образовательные технологии. Подробно 
рассматриваются  «Технология  модульного  обучения»  М.Жанпеисовой,  «Трехмерная  методи-
ческая  педагогическая  система»  Ж.Караева,  «Поуровневый  комплексный  анализ» 
Н.Оразахыновой,  подробно  описываются  их  цели  и  задачи,  особенности,  показаны  способы 
реализации образовательных технологий в учебном процессе.     
Ключевые  слова:  Образовательные  технологии,  технология  модульного  обучения, 
трехмерная  методическая  педагогическая  система,  поуровневый  комплексный  анализ, 
компьютерный анализ,  инновация, педагогическая категория.     
 
 
N. Orazakhinova, G.M. Kenzhebaeva 
TRAINING TECHNOLOGY IN THE EDUCATIONAL SYSTEM OF KAZAKHSTAN 
 
The  educational  technologies  of  Kazakhstan  are  analyzed  in  this  article.  "The  modular 
training  technology»  by  M.Zhanpeisova,  "Three-dimensional  methodical  teaching  system" 
technology  by  Zh.Karaeva,  "Comprehensive  Analysis  in  levels"  by  N.Orazahynova  are  considered 
herein, detailing their purposes and objectives, features, and implementation methods of educational 
technology in teaching activity are showed. 
Key  words:  educational  technologies,  modular  training  technology,  еhree-dimensional 
methodical,  teaching  system,  сomprehensive,  levels,  herein,  implementation  methods,  teaching 
activity. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
13 
УДК 371.132:373.3 
Б.К. Альмурзаева - к.п.н., 
Актюбинский государственный педагогический институт
  
E-mail: 
2008379@rambler.ru
 
 
ФОРМИРОВАНИЕ ПОНЯТИЯ «КАЧЕСТВО ОБРАЗОВАНИЯ»: 
ИСТОРИЧЕСКИЙ АСПЕКТ 
 
Аннотация.  В  статье  рассмотрены  актуальные  вопросы  качества  образования, 
контрольно-оценочной  системы.  Основная  цель  статьи  –  раскрыть  историко-философские 
аспекты  понятия  «качество  образования»,  задачами  являются:  философское  исследование 
категории  качества;  изучение  методологии  описания  и  оценки  качества  различных  объектов 
(предметов,  явлений,  процессов);  комплексное  управление  качеством  по  К.  Исикава; 
внедрение  национальных  стандартов  качества.  В  процессе  работы  над  статьей  были 
применены  следующие  методы  исследования:  метод  анализа  и  синтеза,  абстрагирования, 
обобщения, моделирования и т.д. 
Ключевые слова: образование, качество, стандарт, деятельность, система. 
 
Разобраться  в  сущности  понятия  «качество  образования»  -  непростая 
задача,  и  заметим,  что  точного  определения  даже  в  педагогической 
энциклопедии нет.  
Слово  «качество»  производно  от  слов  «как»,  «какой»,  «обладающий 
какими-то  свойствами».  В  практике  обычно  пользуются  одной  из  двух 
трактовок – философской или производной. 
Качество  в  философии  определяется  как  целостная  совокупность 
свойств,  их  связей  и  отношений,  отличающих  один  предмет  или  явление  от 
других  предметов  или  явлений,  т.е.  акцент  делается  на  проявлении  специ-
фической  сущности  объекта.  Философское  понимание  качества  образования 
показывает нам то, что отличает образование от других социальных явлений, 
систем,  видов  деятельности  (например,  от  здравоохранения,  торговли, 
строительства,  спорта  и  др.).  Попытки  определения  качества  как 
философской  категории  были  сделаны  еще  в  глубокой  древности  школой 
элеатов, Демокритом, Аристотелем, развиты немецкими философами [1, с. 9]. 
Важнейшим этапом развития в понимании категории качества явилось 
выделение Гегелем, а затем Марксом трех родов качества: 
-
 
природных, материально-структурных; 
-
 
функциональных; 
-
 
системных. 
В XX веке интерес к философскому исследованию категории качества 
делает  акцент  на  системности,  цельности  и  иерархичности  этого  понятия. 
Теоретическим  осмыслением нового понимания качества явилось появление 
в 60-х годах работ по квалитологии – науке о качестве, изучающей качество 
как  целостное  образование,  с  учетом  его  многообразных  проявлений  и 
ценностных  аспектов,  и  квалиметрии,  изучающей  методологию  описания  и 
оценки качества различных объектов (предметов, явлений, процессов). 
Исследования последних лет показывают, что качество – это сложная и 
многоаспектная категория, раскрывающаяся согласно определению, данному 
Субетто А.И., через систему суждений – определителей (дефиниций): 
 
-
 
качество – совокупность свойств; 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
14 
-
 
качество  –  структурно-системное  образование,  т.е.  является 
интегративным  результатом  иерархической  системы  свойств  (качеств)  
частей объекта или процесса; 
-
 
качество –динамическая система свойств; 
-
 
качество – существенная определенность объекта или процесса; 
-
 
качество  –  основа  существования  объекта  или  процесса, 
раскрывающаяся  через  свойство,  структуру,  систему,  границу,  целостность, 
определенность, устойчивость, изменчивость, количество, границу; 
-
 
качество  –  единичность  объекта  или  процесса,  обуславливающая  его 
специфичность, целостность, упорядоченность; 
-
 
качество ценно; 
-
 
качество проявляется во взаимодействии с внешней средой [2,с. 6-9]. 
Для  нас  большее  значение  имеет,  если  можно  так  выразиться,  произ-
водственная  трактовка  термина  «качество»,  где  ключевым  становится  поня-
тие «качество продукции» как совокупности существенных потребительских 
свойств  этой  продукции,  значимых  для  потребителя.  Согласно  принятым  в 
качестве  национальных  стандартов  международным  стандартам  ИСО  серии 
9004, качество изделий, услуг, в том числе и  образовательных, определяется 
тем, насколько удовлетворены запросы потребителя, который их использует, 
и  зависит  от  эффективности  и  результативности  процессов,  их  обеспе-
чивающих [3, с. 21].  
Набор этих свойств и кладется в основу спецификаций на продукцию, 
эталонов,  стандартов.  При  такой  трактовке  выделяют  два признака  качества 
любой продукции: 
1)
 
Наличие у нее определенных свойств; 
2)
 
Рассмотрение их ценности с позиции потребителя. 
В  целом  ряд  стран  формирование  и  совершенствование  качества 
различных объектов возведены в ранг  государственной политики. Лидерство 
в данном направлении занимает Япония.  
Еще в середине пятидесятых годов XX века профессор Каору Исикава 
предложил  идеи,  на  которых  было  выстроено  комплексное  управление 
качеством.  К  таким  идеям  относились:  непрерывность  обучения  персонала; 
внутренний  мониторинг  системы  качества,  основанный  на  четком  исполь-
зовании  статистических  методов  диагностики  и  контроля;  графический 
способ  представления  причинно-следственных  связей  процесса  формиро-
вания качества, так называемая «рыбья кость».  
В  начале  шестидесятых  годов  Исикава  сформировал  концептуальные 
основы  «кружков  качества».  «Кружки  качества»  -  это  добровольные 
объединения  служащих  фирмы  различного  уровня  с  целью  определения 
направлений совершенствования качества изделий. 
Основные принципы «кружков качества» таковы: 
-
 
добровольность  участия  в  их  деятельности  в  свободное  от  работы 
время; 
-
 
регулярность встреч; 
-
 
конкретность решаемых вопросов; 
-
 
определение  мероприятий,  направленных  на  изменение  качества  в 
процессе совместного обсуждения. 
Следует  отметить,  что  «кружки  качества»  достаточно  быстро 

 
 
 
 
 
 
Хабаршы №1 - 2013 ж.  
 
 
 
15 
распространились  в  Японии  и  заняли  прочное  место  в  работе  организаций; 
если  в  1965  году  «кружков  качества»  было  3700,  то  в  настоящее  время  их 
более,  чем  300 000.  Идеи  К.Исикава,  а  также  других  ученых  позволили 
Японии  в  короткие  сроки  решить  проблемы  качества  и  выйти  в  число 
мировых экономических лидеров. 
В  конце  60-х  за  рубежом  в  промышленности  широко  получила  
распространение  система  управления  качеством,  обозначаемая  в  англо-
язычной  терминологии  как  Total  Quality  Management  (TQM).  В  настоящее 
время  наряду  с  данной  системой  широко  распространена  система  между-
народных  стандартов  серии  ИСО  9000.  В  90-е  годы  происходит 
методологическое  сращивание  этих  двух  систем,  в  результате  чего 
появляется  новая  версия  международного  стандарта  ИСО  9000.  Начиная  с 
2001  года,  новая  редакция  международных  стандартов  ИСО    серии  9000 
принята  в  качестве    национальных  стандартов  в  странах  СНГ  и Казахстане. 
Особенностью  настоящего  периода  является  проникновение  идей, 
концептуальных  предложений,  заложенных  в  данных  документах  во  все 
сферы общества, в том числе и в образование. Согласно стандарту ИСО 9004  
деятельность  по  управлению  качеством  следует  рассматривать  не  как 
совокупность  некоторых  работ,  а  как  этапный  процесс,  в  основу  которого 
необходимо  положить  следующую  цепочку  действий:  планирование  – 
деятельность  -  оценка  результатов  анализ  и  необходимая  корректировка.  В 
области  менеджмента  качества  эта  цепочка  известна  как  «цикл  Деминга», 
схема которого приведена на рис.1. 
 
 
 
 
 
 

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал