Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі 3(39) шығарылым



Pdf просмотр
бет1/21
Дата08.02.2017
өлшемі9 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
 
3(39) 
шығарылым
 
шілде – тамыз – қыркүйек 
 
Жылына 4 рет шығады  
 
 
Педагогика

тарих

филология
  
 
 
 
Бас редактор 
 
 
Т.З.РЫСБЕКОВ  
тарих ғылымдарының докторы, профессор 
 
Редакция алқасы: 
Н
.
Е
.
Бекмаханова
 
тарих
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор
,  
РҒА
 
Ресей
 
тарихы
 
институты

Ә
.
Қ
.
Мұқтар
 
тарих
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор
,  
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ
;  
Е
.
А
.
Александрова
   
 
педагогика
 
ғылымдарының
 
докторы
,
профессор

Н
.
Г
.
Чернышевский
 
атындағы
 
Саратов
 
мемлекеттік
 
университеті

Ә
.
М
.
Мұханбетжанова
 
педагогика
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор

 
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ
;  
Б
.
И
.
Сарсенбаева
 
педагогика
 
ғылымдарының
 
докторы

доцент
,  
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ

А
.
М
.
Мұсаев
 
филология
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор
,  
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ
;  
М
.
Б
. 
Сабыр
 
филология
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор

БҚГА

И
.
А

Тайманов
    
физика
-
математика
 
ғылымдарының
 
докторы

РФ
 
Ғылым
 
академиясының
 
корреспондент
-
мүшесі

Новосибирск
 
мемлекеттік
 
университеті
; 
Е
.
Я

Коган
 
физика
-
математика
 
ғылымдарының
 
докторы

профессор
,  
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ
;  
Т
.
Е

Дарбаева
  
С
.
С

Джубатырова
 
биология
 
ғылымдарының
 
докторы

М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ

ауылшаруашылығы
 
ғылымдарының
 
докторы

 
М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ

Л
.
И

Мергалиева
 
экономика
 
ғылымдарының
 
докторы

М
.
Өтемісов
 
атындағы
 
БҚМУ

 
2000 жылдан бастап шығарылады. Жылына 4 рет шығады. 
Жинақ  ҚР  Қоғамдық  келісім  және  ақпарат,  мәдениет  министрлігінің  келісімімен 
07.12.1999ж. тіркеліп, № 971 – Ж куәлігі берілген. 
Жинақ  ҚР  Қоғамдық  келісім  және  ақпарат,  мәдениет  министрлігінің  келісімімен 
09.08.2000ж. қайта тіркеліп, № 1432 – Ж  куәлігі берілген. 
Жинақ  филология,  тарих  және  педагогика  ғылымдары  бойынша  диссертациясының  негізгі 
нәтижелерін жариялау үшін Қазақстан Республикасының Білім және ғылым саласындағы Бақылау 
комитеті бекіткен ғылыми басылым тізіміне енді.
 
 
 
 
ISSN 1680-0761 
 
 
 
 
 
 
©
 М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік  университеті, 2010.  
ТІРКЕУ
 
НӨМІРІ
  1432-
Ж
 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 
 
 
Выпуск
 3(39) 
июль – август – сентябрь 
 
Выходит 4 раза в год 
 
 
 
Педагогика

история

филология
 
 
 
 
Главный редактор  
 
РЫСБЕКОВ Т.З. 
доктор исторических наук, профессор 
 
Редакционная коллегия: 
Бекмаханова
 
Н
.
Е
.             
доктор
 
исторических
 
наук

профессор
,  
Институт
 
Российской
 
истории
 
РАН

Муктар
 
А
.
К
.                        
доктор
 
исторических
 
наук

профессор

ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
; 
Александрова
 
Е
.
А
.    
доктор
 
педагогических
 
наук

профессор

Саратовский
   
государственный
 
университет
 
им

Чернышевского
;  
Муханбетжанова
 
А
.   
доктор
 
педагогических
 
наук

профессор
,  
ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
;  
Сарсенбаева
 
Б
.
И
.
           
доктор
 
педагогических
 
наук

доцент
,  
                                            
ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
; 
Мусаев
 
А
.
М
. 
доктор
 
филологических
 
наук

ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
; 
Сабыр
 
М
.
Б
. 
 
доктор
 
филологических
 
наук

доцент

ЗКГА
.    
Тайманов
 
И
.
А
.  
доктор
 
физико
-
математических
 
наук
,  
Член
-
кор

Академии
 
наук
 
РФ

Новосибирский
 
государственный
 
университет

Коган
 
Е
.
Я

 
 
доктор
 
физико
-
математических
 
наук

профессор
,  
                                             
ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
; 
Дарбаева
 
Т
.
Е
.  
 
доктор
 
биологических
 
наук

ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
;   
Джубатырова
 
С
.
С
.    
доктор
 
сельскохозяйственных
 
наук

ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова

Мергалиева
 
Л
.
И
.  
        
доктор
 
экономических
 
наук

ЗКГУ
 
им
.
М
.
Утемисова
;  
 
Издается с 2000 года. Выходит 4 раза в год.  
Свидетельство о регистрации издания № 971-Ж от 07.12.1999 г., выдано Министерством 
культуры, информации и общественного согласия РК. 
Свидетельство  о  перерегистрации  №1432-Ж  от  09.08.2000  г.,  выдано  Министерством 
культуры, информации и общественного согласия РК. 
Журнал  включен  в  Перечень  научных  изданий  Комитета  по  контролю  в  сфере 
образования  и  науки  Республики  Казахстан,  рекомендованных  для  публикации  основных 
результатов диссертаций по филологическим, историческим и педагогическим наукам.    
 
 
ISSN 1680-0761 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
©
 Западно-Казахстанский государственный университет  им.М.Утемисова, 2010.  
РЕГИСТРАЦИОННЫЙ НОМЕР 1432-Ж 
 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

П
П
е
е
д
д
а
а
г
г
о
о
г
г
и
и
к
к
а
а
 
 
 
 
ӘОЖ 378: 37.026. 
Әжіғалиев М.Қ. 
 «Қазақ филологиясы» кафедрасының  
оқытушысы, магистр, 
М.Өтемісов атындағы БҚМУ 
 
ЖОҒАРЫ МЕКТЕПТЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ 
ШЕШЕНДІКТАНУДЫ ОҚЫТУДЫҢ ДИДАКТИКАЛЫҚ 
НЕГІЗДЕРІ 
 
Бүгінгі  заман  талабына  сай  жоғары  мектепте  болашақ  мектеп 
мұғалімдерін  даярлау  ісінде  біз  педагогикалық  шешендіктануды 
оқыту  әдістемесін  ұсынғымыз  келеді.  Бұл  әдістеме  -  жоғары 
мектепте  оқытудың  жалпы  мақсаттарымен  тығыз  байланысты.  Ал 
педагогикалық шешендіктануды оқыту мәселесі қазіргі кезде терең 
зерттеуді  қажет  ететіні  белгілі.  Осыған  орай,  педагогикалық 
шешендіктану  жалпы  тұтас  оқу  үрдісінің  бір  бөлігі  болып 
табылатындықтан,  мұнда  дидактиканың  негізгі  заңдылықтары  мен 
қағидаттары басшылыққа алынады. 
«Дидактика»  деген  сөздің  өзінің  грек  тілінен  аудармасы  - 
оқыту,  түсіндіру,  дәлелдеу  дегенді білдіреді,  сонымен қатар  «оқу» 
дегенді танытады. 
Біздің  негізгі  мақсатымыз  -  студенттерді,  яғни  болашақ 
педагогтарды  педагогикалық  шешендіктану  табиғатынан  хабардар 
ету,  келешек  мұғалімнің  сөйлеу,  соның  ішінде  кәсіби-педагогтық 
сөйлеу  шеберліктерін  қалыптастыру,  жетілдіру  және  дамыту, 
студенттердің  кәсіби-педагогтық  шешендіктерін,  бейімділіктерін 
дамыту.  
Аристотель  риториканың  табиғатын  түсіндіре  келе,  мынадай 
пікір айтады: «Шешендік өнер – дәрігерлік өнерге ұқсас, дәрігерлік 
өнер  барлық  адамды  бірдей  сауықтыра  алмайды,  бірақ 
мүмкіндігінше,  сауықтыруға  жақындатады.  Сонымен  қатар  мүлде 
айықпайтын  адамдарды  тәуірлендіреді»  [4].  Бұл  орайда  біз  де 
бесаспап  шешен  мұғалімдерді  қалыптастырып  тастаймыз  деп  айта 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

алмасақ та, педагогтар бойына педагогикалық шешендік шеберлікті 
сіңіру, дарыту, аз да болса өз үлесімізді қосу деп білеміз. 
Жалпы  педагогикалық  риторика  ғылымында  адамгершілік 
заңдары, педагогтық этика бірінші орында  тұратыны белгілі. Сонда 
педагогикалық  шешендіктану  пәні  –  заман  талабына  сай, 
студенттердің  жеке  тұлға  ретінде  дамуына  көмектесер  бірден-бір 
жол.  Ал  студенттің  жан-жақты  дамуы  –  барлық  дидактикалық 
жүйелердің басты мақсаты. 
Дидактикалық  заңдылықтардың  ішінде  басты  орын  оқыту 
мақсатына  берілетіні  белгілі.  Осымен  байланысты  педагогикалық 
шешендіктануға үйретудің мақсатына тоқсалып өтсек. 
Педагогикалық  шешендіктану  пәнінің  мақсатын  талдауда 
педагогикалық  шешендіктанудың  танымдық  рөлінің  бірінші 
орында  тұратынын  айта  кеткен  жөн.  Себебі  болашақ  педагог 
маманның тіл байлығы мол, шешендік шеберлігі дамыған болса, ол 
соғұрлым қоршаған ортадағы нәрселер мен құбылыстарды, сондай-
ақ  педагогикалық  ұжымда  өзін  де,  айналасындағыларды  да, 
олардың қасиеттерін де толығырақ тани алады. Оларды түсіне тұра, 
кәсіби шешендік тереңіне бойлай түседі, соның әдістерін меңгереді, 
сөйтіп 
педагогикалық 
шешендіктің 
сырын 
ғана 
емес, 
педагогикалық  ойлаудың  да  тереңдей  түсуіне  мүмкіндік  жасайды. 
Бұл  мақсатымыз  жалпы  түрде  сипатталып  отырса  да,  оның  негізгі 
бастауы дидактикадан алынды. 
Студенттердің  бойында  педагогтық  қасиеттердің  қалыптасуы, 
сол  қасиеттердің  шешендік  өнерді  тануы  арқылы  өркендеуі  біздің 
пәніміздің  басты  мақсаты  болып  табылады.  Бұл  орайда  атақты 
Квинтилианның  «Мұғалімнің  сөзінде  шектен  шыққан  еш  нәрсе 
болмауы керек» деген пікірінің астарында сөз әдебі мен педагогтың 
өзін-өзі  ұстауын  қалыптастыратын  талап  жатқаны  деп  білсек, 
«қарапайымдылық,  сабырлылық,  шыдамдылық  –  мұғалімнің 
оқушылармен сөйлесу барысында ұсталуы тиіс талаптар» дегені біз 
студенттерді  педагогикалық  шешендіктануға  баулу  барысындағы 
мақсатымызбен тұспа-тұс келеді. 
Дидактика  үшін  басты  мәселелердің  бірі  –  оқылатын 
дүниеміздің  ұлттық  шеңберге  сәйкес  болып  келуі.  Яғни 
педагогикалық  шешендіктануды  үйрету  барысында  әр  ұстаз 
педагогтың  кәсіби  шешендік  шеберліктерін  жетілдіруде  ұлттық 
құндылықтарымызды жоймай болашақ мұғалімдерімізді үйрету. 
Дидактиканың келесі бір тұсы – оқытудың мазмұнын анықтау. 
Ал  жалпы  оқыту  мазмұнының  өзі  мақсаттан  туындайтын 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

бағдарламадан 
басталады. 
Осы 
орайда 
біз 
профессор 
А.С.Қыдыршаевпен 
бірлесе 
отырып, 
«Педагогикалық 
шешендіктану»  /педагогикалық  институттардағы  филолог  емес 
мамандарға 
арналған/ 
курсының 
бағдарламасын 
жасаған 
болатынбыз.  Біз  бағдарламамызды  жасауда  бағдарлама  жасаудың 
дидактикалық  ғылыми  негіздері  мен  критерийлерін  басшылыққа 
алып  отырдық.  Бағдарлама  дегеніміз  –  тек  қана  тақырыптардың 
жай  ғана  жиынтығы  емес,  студенттердің  қандай  іс-әрекеттерді, 
амалдарды  орындаулары  керек,  одан  қандай  нәтижелер  алынуы 
тиіс,  қандай  шарттар  орындалып,  қандай  мүмкіншіліктер  танылуы 
керек, қандай қабілеттер қажет, т.с.с. мәселелерді қамтитын құжат 
екені белгілі [4]. 
Оқыту мазмұнының белгілі бір тәртіптелген құрылымы, жүйесі 
ретінде  бағдарлама  ерекше  құжат  екенін  көреміз.  Бағдарлама 
оқытудың  теориялық  концепцияларына  сүйенеді.  Сонымен  қатар 
оқытудың  бағдарламасы  өзі  өмір  сүріп  отырған  қоғамның, 
мемлекеттің  сұранысына,  талаптарына  сай  жасалады.  Бірақ, 
дидактик  ғалымдардың  айтуынша,  барлық  мемлекеттер  мен 
қоғамдарға  тән  ортақ  критерийлер  бар,  соның  негізінде  жекелеген 
мемлекеттердің 
оқу 
жүйелерінің, 
дербес 
пәндерінің 
бағдарламалары  жасалынады.  В.  Оконьнның  көрсетуінше,  ондай 
ортақ талаптар мыналар: 
«-  оқушымен,  жалпы  дамитын  адаммен  байланысты,  оқу 
үрдісіне енетін адаммен байланысты талап; 
-  оқытумен  тікелей  байланысты  болып  келетін  мәдениеттің 
дамуымен байланысты; 
- өзгерушілік қасиеті бар қоғаммен байланысты талап» [3].  
Біз де бағдарламамызды осындай талаптарға сай жасауды жөн 
көрдік. 
Мұндағы 
«дамитын 
адам» 
критериіне 
біздің 
бағдарламамыздың  сәйкес  келетін  тұсы  өте  көп.  Адамның  дамуы 
оның  тілінің  шебер  дамуымен  тығыз  байланысты  екені  белгілі. 
Сондықтан да болашақ мұғалімдердің даму ерекшеліктеріне сәйкес, 
олардың кәсіби білімдерін қалыптастыруға да қажетті нәрсе ретінде 
педагогикалық  шешендіктануға  баулу  курсының  бағдарламасын 
анықтадық.  Бағдарламада  студенттерге  қойылатын  талаптарды 
лекция барысында, семинар сабақтар, оқытушының жетекшілігімен 
жүргізілетін  өзіндік  жұмыстар,  студенттердің  өзіндік  жұмыстары 
барысында да қарастыру көзделді.  
Дидактикалық  негіздің  келесі  маңызды  бөлігі  –  осы 
бағдарламадан  туындайтын  –  оқытудың  нақты  үрдіс  ретіндегі 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

мазмұны,  яғни  пәннің  мазмұны.  Дидактикада  оқыту  мазмұнын  – 
формальдық  тұрғыдан  қарастыру  –  бұл  негізінен  жоғары  оқу 
орындарының  оқу  жоспарымен  тығыз  байланысты.  Осыған  орай, 
«Педагогикалық  шешендіктану»  курсының  осы  оқу  жоспарында 
алатын  орны  белгіленіп,  оның  басқа  пәндермен,  курстармен 
байланысы  мен  мақсаты,  бірлігі  танылу  жайындағы  мәселелер 
берілді.  
Педагогикалық  шешендіктанудың  өзіндік  ерекшелігі  оның  тіл 
жүйесінің  бірліктерінің  ерекше  қызметі  туралы  білім  берумен, 
студенттердің сөйлеу үрдісіндегі жеке ерекшеліктерін жалпы адам 
бойындағы  сөйлеудің  шешендік  түріне  қатыстылық  дәрежесін 
анықтау  мен  адамның  дүниетанымын  өзгертуге,  қалыптастыруға, 
дамытуға  шешендік  өнердің  ықпалы  зор  екендігін  меңгертумен 
байланысты анықталады. 
Студенттерге  педагогикалық  шешендіктану  курсын  оқытуда 
тіл  білімінің  барлық  ғылыми  салаларының  нәтижелеріне,  әсіресе 
жаңа  салаларына  /стилистика,  коммуникативтік  лингвистика, 
психолингвистика, әлеуметтік лингвистика, т.б./ ерекше көңіл бөле 
отырып,  дидактикалық  талаптарға  сай  меңгерту  жолы  көзделді. 
Педагогикалық  шешендіктану  курсы  арқылы  студенттің  барлық 
басқа  пәндерді  меңгеруіне    де  игі  ықпалын  тигізу  мәселелері  де 
ескерілді.  Өйткені,  педагогикалық  шешендіктануды  меңгертуде, 
студенттерге  барлық  пәндер  бойынша  алған  білімдері  мен  оларды 
түсіну 
және 
түсіндіре 
білу 
біліктері 
міндетті 
түрде 
қалыптастырылады.  
«Педагогикалық  шешендіктану»  курсы  -  бізде  кейінгі  кезде 
ғана  оқытыла  бастаған  жаңа  пән.  Сондықтан  оны  оқытудың 
көптеген  ерекшеліктері  бар,  тіпті  студенттер  ана  тілінің 
мүмкіндіктері туралы да көптеген жаңа фактілерге дерексіз амалдар 
жасау арқылы және оларды іс жүзінде пайдалана отырып қана қол 
жеткізіледі. 
Пәннің тиімді меңгерілуі жүзеге асуы үшін, біріншіден, жүйелі 
ұйымдастырылған  практикалық  іс-әрекеттер  жасалуы  керек, 
екіншіден,  студенттерді  белгілі  бір  заңдылықтар  мен  ережелер 
жасай  білуге,  жалпылай  білуге  дағдыландыру  керек,  сондай-ақ, 
студенттердің  өз  бетімен  жұмыс  істеуін  дұрыс  ұйымдастыру, 
студенттердің  өзіндік  ізденіс  белсенділігін  арттыру  бағытындағы 
жұмыс дұрыс іріктелуі керек болады. 
Дидактика  –  үлкен  ғылым  саласы.  Қорыта  айтқанда,  шағын 
ғана 
мақалада 
педагогикалық 
шешендіктануды 
оқытудың 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

дидактикалық  негіздерінің  барлық  ұстанымдары,  заңдылықтары, 
сонымен қатар критерийлері мен талаптары толықтай ашылмаса да, 
жалпылай мағлұмат бердік деп ойлаймыз.  
 
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 
1.Қыдыршаев А.С. Шешен - лектор профессиограммасы. Орал, 
2004. – 56 б. 
2.Қыдыршаев А.С. Жоғары оқу орындарында  шешендік өнер негіздерін 
оқыту мәселелері // БҚМУ хабаршысы, 2000, №1.- 58-65- б.б. 
3.Оконь В. Введение в общую дидактику. – М., 1990. – 210 с. 
4.Қалимұқашева Б.Д. Студенттерге шешендік өнерді үйрету әдістемесі. 
Автореферат. Дисс. филология  ғыл. канд. – Алматы, 2000. 
 
*** 
В этой статье представлены дидактические основы педагогической 
риторики. 
*** 
In this article is described didactic basis of pedagogical rhetoric. 
 
 
УДК 613+614 
Амельченко Л.Б. 
преподаватель ЗКГУ им. М.Утемисова 
 
ОБУЧЕНИЕ СТУДЕНТОВ - БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ 
ФИЗИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ И НВП ПРЕДМЕТАМ МЕДИКО-
БИОЛОГИЧЕСКОГО ЦИКЛА 
 
В 
условиях 
необходимости 
интеграции 
высшего 
физкультурного  образования  Республики  Казахстана  и  других 
республик 
СНГ 
в 
международное 
образовательное 
пространство,  перед  преподавателями  вузов  этих  республик 
возникли новые задачи. Это вызвано главным образом переходом в 
подготовке  специалистов  физической  культуры  от  знаниевого  к 
компетентностному  подходу  и  к  многоуровневой  структуре 
высшего образования. Само понятие «образование», в соответствии 
с  рекомендациями  группы  экспертов  международной  стандартной 
классификации 
(МСКО) 
ЮНЕСКО, 
расширилось 
и 
предусматривает  все  виды  преднамеренной  и  систематической 
деятельности, 
осуществляемой 
в 
целях 
удовлетворения 
образовательных  потребностей.  При  этом  понятие  «образование» 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

включает  организованную  и  поддерживаемую  коммуникацию, 
рассчитанную на осуществление учения. 
Предлагаемая 
гипотеза: 
использование 
внутри 
и 
межпредметных  связей  позволяет  повысить  эффективность 
формирования 
новых 
научных 
понятий, 
проводить 
фундаментализацию  процесса  обучения  на  компетентностной 
основе. 
Объектом  нашего  исследования  является  процесс  обучения 
студентов  специальности  «Учитель  физической  культуры»  и 
«Учитель НВП» предметам методико-биологического цикла. 
Предмет 
исследования 
составляет 
эффективность 
использования  современных  педагогических  и  психологических 
исследований в формировании новых научных понятий в процессе 
обучения. 
Цель  исследования  заключается  в  обосновании  применения 
данных  конкретных  психологических  исследований  к  конкретным 
вопросам обучения предметам медико-биологического цикла. 
Методы 
проведённого 
нами 
исследования 
включали 
теоретический  анализ  и  обобщение  литературных  источников  по 
проблеме 
исследования, 
анкетирование, 
педагогическое 
наблюдение,  беседы,  физиологические  эксперименты,  методы 
математической статистики. 
Накопление  знаний  о  мышлении  обусловило  серьёзные 
изменения 
в 
принципах 
обучения 
предметам 
медико-
биологического  цикла.  Наиболее  значимым  из  них  является 
переход  от  объяснительного  описания  к  овладению  основными 
понятиями  биологической  науки.  Раныпе  главное  внимание 
уделялось  описанию,  а  не  объяснению,  так  как  необходимо  было 
обеспечить  усвоение  обширного  материала.  Это  приводило  к 
довольно 
поверхностному 
изучению 
медико-биологических 
предметов,  в  результате  устного  пересказа  с  акцентом  на 
заучивание фактических сведений. 
В настоящее время главное внимание направлено на овладение 
ключевыми понятиями биологии. Это связано с тем, что внедрение 
компетентностного  подхода  в  обучение  в  высшей  школе 
предполагает 
усиление 
внимания 
к 
фундаментализации 
преподавания.  Каждая  дисциплина  имеет  фундаментальные 
понятия,  образующие  её  ядро  и  обучение  должно  опираться  на 
усвоение этих понятий. 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 

Учеными-методистами  СНГ  проводился  анализ  соотношения 
времени,  отводимого  на  изучение  общественно-политических, 
медико-биологических  и  собственно  педагогических  дисциплин  в 
подготовке преподавателя физической культуры [2,6,8]. В качестве 
основных  направлений  реформирования  системы  физкультурного 
образования 
выделена, 
в 
частности, 
существенная 
фундаментализация высшего физкультурного образования, которая 
должна  быть  направлена  на  расширение  и  углубление  знаний, 
получаемых  студентами.  Это  должно  способствовать  повышению 
общетеоретической  подготовленности  и,  как  следствие  этого  - 
высокой  компетентности  не  только  в  решении,  но  и  в  понимании 
профессиональных  и  общесоциональных  задач.  При  этом  особое 
внимание  обращается  на  изучение  будущими  учителями 
физической культуры медико-биологических дисциплин. 
Анализ  концептуальной  структуры  предметов  медико-
биологического цикла привёл к тому, что в основу обучения начали 
включать  овладение  не  только  ключевыми,  но  и  производными 
понятиями,  большое  внимание  при  этом  уделяется  развитию 
умений  и  навыков,  так  как  у  студентов  формируют  интерес  к 
использованию 
исследовательских 
методов 
в 
овладении 
принципами  биологической  науки.  Важное  значение  имеет 
развитие 
ключевых, 
профессиональных 
и 
специальных 
компетентностей студентов. 
В  этих  условиях  большое  значение  имеет  представление  о 
природе  понятий.  Конкретны  они  или  абстрактны?  Образуют  ли 
они  иерархию?  Каковы  уровни  их  сложности  для  усвоения 
студентами? Каким образом они усваивают понятия? 
Условия,  которые  необходимо  учитывать  преподавателю, 
включают  первоначальный  багаж  знаний  студентов,  ступень 
мотивации и общее умственное развитие. В западной методической 
науке  широко  используют  взгляды  Жана  Пиаже  на  данную 
проблему  [10].  В  работах  этого  учёного  можно  выделить 
генетический  подход,  теорию  развития  (созревания)  и  теорию 
стадиальности.  Генетический  подход  представлен  утверждением  о 
том, 
что 
высшие 
психические 
функции 
порождаются 
биологическими  механизмами,  уходящими  корнями  в  развитие 
нервной  системы  индивида;  теория  созревания  состоит  в  том,  что 
овладение  понятием  достигается  через  ряд  законченных  фаз,  а 
теория  стадиальности  в  том,  что  индивид  проходит  в  своём 
развитии ряд последовательных, строго следующих одна за другой 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 
10 
стадий.  Согласно  Ж.  Пиаже,  главнейшим  фактором  процесса 
познания является активное исследование человеком окружающего 
его  мира,  хотя  при  этом  не  отрицается  важное  значение 
биологических  факторов  и  педагогического  воздействия  в 
овладении понятием. 
Когда 
студент 
сталкивается 
с 
новыми 
внешними 
воздействиями,  он  соизмеряет  их  с  имеющимся  у  него  опытом  и 
ассимилирует  их.  Если  между  прежним  и  новым  опытом 
обнаруживается 
расхождение, 
студент 
приспосабливает, 
аккомодирует,  прежний  опыт  к  новому,  достигая  равновесия. 
Таким  способом  внешние  воздействия  интерионизируются,  в 
результате  чего  у  студента  возникает  внутренний  образ  внешнего 
мира.  Мысль,  по  Пиаже,  представляет  собой  интериоризованное 
действие.  Процесс  выполнения  действия  в  воображении,  то  есть 
умственно, называется операцией. Для успешного проведения этого 
процесса, 
по-нашему 
мнению, 
необходимо 
проведение 
практических  и  лабораторных  работ,  в  результате  выполнения 
которых 
студенты 
получают 
конкретные 
примеры, 
способствующие познанию предмета. Поэтому мы, при подготовке 
к  практическим  и  лабораторным  занятиям,  учитываем  качество 
внешних 
воздействий 
в 
обучении 
предметам 
медико-
биологического  цикла,  обеспечивая  формирование  прочного, 
опирающегося  на  конкретные  факты  опыта,  который  будет 
способствовать развитию абстрактного мышления. 
Проведённое  нами  исследование  доказывает,  что  большое 
значение  имеют  беседы,  проводимые  на  СРСП  с  неболыпими 
группами  (академическими  подгруппами).  Необходимость  этого 
связана  с  тем,  что  речь  представляет  собой  важное  средство 
интериоризации умственных действий. 
Для развития  у студентов  умения конструктивно пользоваться 
языковыми 
навыками 
(письменная 
коммуникативная 
компетентность)  используют  письменные  работы.  Речь  помогают 
организовать  мысли  студентов,  а  письмо  -  точнее  их 
сформулировать. 
Все  студенты  находятся  на  достаточно  хорошо  развитой 
формально или логически операциональной стадии развития, они в 
своих  ответах  способны  дать  исчерпывающее  суждение, 
основанное на гипотетическо-дедуктивном умозаключении 
Формирование  понятий  есть  процесс  категоризации.  Понятие 
представляет  собой  абстрагирование  и  обобщение  характерных 

Вестник №3-2010г.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 
 
 
11 
признаков  событий,  ситуаций,  предметов  или  мыслей  об  этих 
признаках. Понятия возникают как результат классификации общих 
черт  предметов  и  явлений;  они  обозначаются  словами,  благодаря 
чему  мы  можем  свести  их  в  систему  для  воспроизведения  и 
использования в процессе общения с другими людьми. 
В процессе выполнения нашей работы мы использовали метод 
контент-анализа,  который  заключается  в  изучении  частоты 
встречаемости  в  Типовых  программах  медико-биологических  и 
педагогических  понятий,  используемых  при  подготовке  учителей 
физической 
культуры, 
применяли 
статистические 
методы 
обработки полученного первичного материала. 
В  процессе обработки полученных данных был составлен 
ранговый порядок использования понятий медико-биологического 
и педагогического циклов (табл. 1,2,3)-Ранговый порядок 



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет