Атастыру дәстүрін қайта жаңғырту арқылы сүр бойдақтар мен кәрі қыздардың санын азайта аламыз ба?



жүктеу 3.55 Mb.
Pdf просмотр
бет7/25
Дата09.04.2017
өлшемі3.55 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   25

Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ, 

Астана

Қа

Қа

да

даға

ға

ла

ла

у 

у

ор

ор

га

ганд

нд

ар

ары

ы би

би

ылғы жарты жылда 

негізгі күшті азаматтардың бұзылған құқықтарын қорғау, 

заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету, еліміздегі 

әлеуметтік-экономикалық жағдайдың тұрақтылығын қолдауға 

бағытталған Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындауға 

жұ

жұ

мс

мс

аған.

АЛҚА МӘЖІЛІСІ



Басы 1-бет

т

те

те

Т

Т

Ү

Ү

Й

ІН

Алқа жұмысының қоры-

тындысы бойынша, бас про-

курор құқы

ы

қ 

қ 

қо

қо

рғ

рғ

ау

ау

шы

шы

 л

л

ық

ық

және қадағал

а

ау қ

ыз

метт

ер

і-

і

нің тиімділігін одан әрі арт-

тыру бойынша кезек 

күттірмес ұйымдастыру-

шылық-практикалық ша-

ра

рала

ла

р 

р қа

қабы

бы

лдауды тап-

сырды. Прокурорлық 

қадағалаудың басым

бағыттары бойынша 

бірқатар міндеттер

қойылды. 

Б

ас

ы 1-

бе

тт

е

Яғни әрбір демалушы сервисі төмен, бірақ бағасы қымбат, 

отандық демалыс орындарында емес, қызмет көрсетуі де 

бағасы да қалыпты шетелде демалуды жөн санайды. Сондық-

тан туризм саласына жүйелілікті жеткізетін уақыт жеткен сияқты. 

ТҮЙІНТҮЙІН

Нұрғ


иса ЕЛЕУБЕКОВ 

ото



)

ұр

ф



                

www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№119 (1030) 



13.07.2013 жыл, 

сенбі


Ұлттық спорт түрлерінің компьютерлік ойын нұсқаларын жасау арқылы жастарды денешынықтырумен айналысуға ынталандыра аламыз ба?

Алмас 

СЫРҒАБАЕВ, 

суретші-

дизайнер:

Несіп

ЖҮНІСБАЙҰЛЫ,

«Спорт» газетінің 

директор – бас 

редакторы:

? А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

– Кез келген идеяны іске асыру үшін оны ең алдымен жан-

жақты салмақтап, жақсы дайындық жасау қажет. Осы тұрғыдан 

алғанда, біз қазіргі жағдайда ұлттық спорт түрлерінің 

компьютерлік үлгілерін өз бетімізше жасай алмаймыз. Жасаған 

күннің өзінде бұл бастамамыз жас ұрпаққа қаншалықты оң 

әсерін тигізеді? Қазір онсыз да шетелдік мамандардың 

шығарған сан қилы компьютерлік ойындары бірінен-бірі асып, 

сапа мен мазмұн жағынан да жылдам дамып келе жатыр. 

Жастар сол ойындардан бас алмайды. Осы орайда біз 

жастарымызды ұлттық спортқа компьютерлік 

бағдарламалармен тарта аламыз дей аламыз ба? Одан да әр 

қала мен әр ауылда спорттық алаңдар м ен дұрыс жарақталған 

денешынықтыру залдарын көптеп ашуымыз керек. Осылайша, 

біз мониторға телмірген ұрпақты спорт алаңдарына алып 

шығуымыз керек.

– Қазіргі технологияның дамыған тұсында көптеген спорт түрлерінің 

компьютерлік ойын бағдарламасы сипатындағы нұсқалары баршылық. 

Бұл бағытта әсіресе шетелдіктер анағұрлым алға озып кетті. Бізде бұл 

жағы әлі де болса кенжелеп тұр. Бүгінде елімізде ұлттық спорт түрлерін 

жандандыру бағытында көптеген игі жоспарлар мен ауқымды жобалар 

жүзеге асырыла бастады. Десек те, ұлттық спорттың барлық түрлеріне 

өзіміздің жастарымыздың қызығушылығын арттыру үшін, әлбетте, 

компьютерлік бағдарламаларға жүгінуімізге тура келеді. Қазіргі 

заманның балалары көп дүниеге компьютер арқылы қарайды. Осы 

орайда спорт саласының мамандары мен IT технологтар бас қоса 

отырып, ұлттық спорт түрлерінің сапалы компьютерлік нұсқаларын 

жасауды кезек күттірмей қолға алуы керек. Бүгінгі күні бізде тоғызқұмалақ 

ойынының компьютерлік нұсқасы бар. Бірақ оның тілі орысша. 

Сондықтан мұндай жобаларды жүзеге асырғанда таңдап алынған 

ойынның ұлттық ерекшеліктері мен тілдік сипатына баса мән берілуі 

тиіс. Ал осы мақсатта жұмылып жұмыс істеу үшін бізге үлкен бір 

технологиялық ұстахана құру қажет.

Аршат ОРАЗОВ, 

IT маманы:

Дайындаған Алмат ИСӘДІЛ 

– Ұлттық спорт түрлерінің компьютерлік нұсқасын жасау 

мәселесі бұрын да айтылып жүргенімен, дәл бұған бас 

қатырып, шындап кірісіп жүргендерді көрген емеспін. Бұған 

ең алдымен қомақты қаржы керек, сонымен қатар шетелден 

мықты IT мамандар тартылуы тиіс. Себебі өзімізде 

компьютерге ыңғайланған сапалы әрі қызықты ойындар 

жасай алатын адамдар жоқтың қасы. Оның үстіне кейбір 

спорт түрлерін компьютерлік бағдарламаға енгізуде көптеген 

қиындықтар бар. 

Тағы бір айтарым, белгілі бір ұлттық спорт түрінің 

компьютерлік нұсқасы болған жағдайдың өзінде, ол 

жастардың жаппай денешынықтыруға қызығушылығын 

арттырып кетеді деуге болмайды. Қазір әлемдегі 

компьютерлік ойындар нарығы мықты бәсекелестік жағдайда 

қарқынды дамып келеді. Интернеттің өзінде миллиондаған 

қызықты ойындар мен бағдарламалар жетерлік. Біздің оған 

ілесе қоюымыз екіталай.



Тарихи мұраның қорғалуын, сақталуын қамтамасыз ету ел болып атқаратын 

міндет әрі Қожа Ахмет Ясауи кесенесін ортақ игілігіміз ретінде тұтыну үшін оның 

бүлінуіне, тозуына әкеліп соқтыратын қауіпті жағдайлардың алдын алуымыз 

қажет. Сондықтан, қорыта айтқанда, кесенені сақтау жұмыстарымен тікелей 

айналысатын ғылыми-зерттеу орталығын құру бүгінгі күннің өзекті мәселесіне 

айналып отыр. Бұл көптеген мемлекеттердің тәжірибесінде бар және оң 

нәтижесін беріп отыр.

ӨРКЕНИЕТ


ТҮР

ТКІ


Қожа Ахмет баба құлағалы тұр

Осылардың ішінде күллі Орта Азия 

үшін орны өзгеше Түркістандағы Қожа 

Ахмет Ясауи кесенесінің жөні бөлек. 2004 

жылы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 

баста ма сымен негізгі приоритеті тарих пен 

мәде ниет ескерткіштерін қалпына келтіру, 

реставрациялау, консервациялау және 

мұражайландыру болып табылатын «Мә-

де ни мұра» мемлекеттік бағдарламасы 

жаса лып, қабылданған-тын. Соның нәти-

жесінде еліміздегі бірқатар кесенелер 

күрделі жөндеуден өткен болатын. Әрине, 

тындырылымды істер де көп. Алайда 

артық қыламын деп тыртық қылып, 

жөндеймін деп бүлдіріп жатқан жағ дайы-

мыз бар. Соңғы кездері Түр 

кіс 


тандағы 

Ясауи баба атымен аталатын кесене 

құрылысының табаны ылғалданып, 

қабырғалары түсе бастағаны туралы жиі 

айтыла бастады. Елбасының оңтүстік сапа-

рымен Түркістанға келгенде «Қаз рес тав-

рация» кәсіпорнының директоры Қанат 

Тұяқбаев Ясауи кесенесіне түріктер қайта 

жаңарту жұмыстарын жүргізгенін, бірақ 

олар пайдаланған заманауи оқшаулау 

материалдарының ежелгі құрылыспен 

астасып кете алмағанын айтқан еді. Бар-

лық жауапкершілікті түріктің құрылыс фир-

масына аударып отыра беруге әсте болмас. 

Өйткені хақ исламға тән рухани құндылық 

бәрімізге ортақ. Алайда «Кесененің кесегі 

бүлінді» деген ақпардан соң толассыз 

жүріп жатқан жөндеу жұмыстарының 

сапа сына күмәндана бастадық. Тіпті төбе-

сінің құлап кету қаупі бар көрінеді. Оның 

дәлелі күмбездің төбесі жабындымен ора-

лып, жан-жағына тіреу орнатылуы сон-

дық тан  екен. 

КЕСЕГІ КЕТІЛГЕН КЕСЕНЕ

Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесе-

не 

сінің қазіргі жағдайы алаңдатарлық 



жағ дайда. Бұлай деуіміздің себебі бар. 

Туған өлкенің әр тасынан бастап, бір уыс 

топырағына дейін – қадірлеуге, қорғауға 

тұрар 


лық құндылық. Ғасырлар бойы 

сақталып келген 1,5-3 метр қалыңдықтағы 

дуалдар, кірпіштері мен оған жапсырылған 

араб жазуымен кестеленген өрнекті пли та-

лар бүліне бастады. Бастысы, жерасты суы-

ның ескерткішке келтірген кесірі көп болып 

тұр. Ол бойынша ескерткіштегі майо-

ликалық өрнектер мен басқа да мате-

риалдардың бүлінуі әбден мүмкін. Әрине, 

қайта жаңғырту бойынша жаса 

лын 

ған 


жұмыстардың сапасы сын көтер мейді. 

Әуел баста қолдан жасалынған қиянат 

(Черняевтың атқаруымен кесене күмбезін 

қиратуы) салдарынан, кейіннен түрлі таби-

ғат факторынан қираған кесенені жөндеу, 

қайта қалпына келтіру жұмыстары 

90-жыл дардан бері жүйелі түрде жүргізіліп 

келеді. Алайда он шақты жыл толассыз 

жаса лынып жатқан аталмыш жұмыстардың 

нәтижесінен гөрі кері әсері көбірек болған-

дай. Оған дәлел, кесене қабырғалары 

дым қыл тартып, соры бетіне шыға бастап-

ты. «Орта Азия елдері ішінде Қазақ елі – 

руха ни құнды жәдігерлерге бай өлке. Дей 

тұрғанмен біз осы мүмкіндікті өз дең гейін-

де кәдеге жарата алмай жатырмыз», – 

дейді жас жиһанкез Ерлан Сыздықов. 

Бүгін гі таңда баба басына зиярат етіп кел-

ген туристер де кесененің ішінде емін-

еркін жүре алмаймыз деп наразылық 

таны туда. Себебі кесененің кіреберісіндегі 

үлкен Ақсарай күрделі жөндеуді қажет 

етеді, бірнеше жылдан бері іші өрмекшінің 

торындай болған сатыларға толып тұр. 



Марат ТҰЯҚБАЕВ, «Әзірет Сұлтан» мем-

ле кет тік  тарихи-мәдени  қорық-мұра жайы-

ның тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғау 

және археология бөлімінің жетекшісі:

–Шындығында, ұлы құндылықты қайта 

жаңғыртамыз деп ақауға ұшыратқанымыз 

рас. Мұның басында түрік компаниясы тұр. 

Кесенеге 1995-2000 жылдары қайта 

қалпына келтіру жұмыстарын жүргізген 

«Вакиф Иншаат» ЖШС-і негізінен құрылыс 

материалы ретінде ангидрит ерітінділерін 

ОЙ-КӨКПАР



Басы 1-бетте

Мақсат ЖАҚАУОВ, «Ақ жол» 

партиясының Алматы қалалық филиалы 

төрағасының орынбасары, 

әлеуметтанушы

Атастыру дәстүрін қайта жаңғырту арқылы сүр 

бойдақтар мен кәрі қыздардың санын азайта аламыз ба?

ИƏ

ЖОҚ

Айдос ҚАРТАҢБАЙҰЛЫ,

саясаттанушы

Қазір әркімнің өз талап, талғамы бар, 

өмірге деген өз мақсаты бар, өз жары мен 

отбасын да әркім өз қалауымен таңдағысы 

келеді. Әсіресе осы отбасын құрмай жүрің-

кіреп қалған қыз-жігіттердің таңдауы 

ерекше. Ашығын айтуымыз керек, бүгінде 

баяғыдай адамын таппай, 30-ға не 40-қа 

келгенше, «етегіне намаз оқып жүрген» 

ешкім жоқ. Егер қыз не жігіт белгілі бір жас-

қа келіп, отбасын құрмай жүрсе, оның 

өзіндік себептері бар. Ал атастыру уақы тын-

да адамдардың психологиясы мен 

менталитеті тіпті басқа еді. Перзент жасы 

қан шада болса да, әке-шешесінің айтқа нын 

екі етпей, өзінен тіпті бір жас үлкен адам-

ның бетіне қарсы келмей, көңіліне қарай-

тын. Ол отбасын құруда да өзін сол тәртіп 

шеңберінен шығармайтын. Тіпті «мы наны 

аласың» десе, «жоқ» деп айтуды жігіт ата-

анасының жүрегіне қанжар сұқ 

қан 


мен 

бірдей ауыр қылмыс санайтын. Сон дықтан 

тіпті өзі өмірінде бір рет те көр ме ген қызға 

үйленіп және оның алдындағы жауап кер-

ші лігін өле-өлгенше өз қалауынан артық 

да таңдап, талғап жүрген жаста емес пе?! 

Бұл жағын да ескеру керек. Қыс  қа сын 

айтқанда, егер біз осы мәселені ше бер-

лікпен қолға ала білсек, біздің елі міз дегі 

бойдақ қыз-жігіттердің саны едәуір 

азайып, демографиямыз жақсарар еді, 

ұлттық генофондымыз нығаяр еді. Бүгін де 

кез келген елдің өз ұлттық қауіп сіз дігін 

сақ 


тауы үшін төл ұлттың саны 15 

миллионнан кем болмауы шарт. Біздің осы 

ретте ойла 

на 


тын, тіпті шапшаң шешім 

шығаратын жөні міз бар. Отбасы дегенді 

әркім өз басы на ғана қажет дүние деп 

емес, мемлекетті нығайту жолындағы 

басты құндылық деп танып, дер кезінде 

соған өз үлесін қосуға асығуы тиіс. Ал 

отбасын құрғандар болса, тек өз жағдай-

ларын ғана ойламай, қасын да әлі соған 

жете алмай жүрген жал ғыз бас тылардың 

жағдайын да ойлай жүруі тиіс. Осы ретте 

атастыру бола ма, басқа ма, әйтеуір, отба-

сы құндылығын арттыру жо лында теле-

бағдарламалар жасап, идео логиялық тұр-

ғыда іс жүргізу шарт.



ТҮЙІН

Жалпы, біздің елімізде бүгінде отбасы институтының 

толық қамтылмағандығы анық байқалып қалады. Мұ-

ның бірден-бір салдарын осы сүр бойдақтар мен 

отыр ған қыздардың жыл санап артып бара жат-

қандығынан байқауға болады. Егер 30-дан асып, 40-

қа жетіп қалғанша отбасын құрмағандар ілуде біреу 

ғана болмаса, бәлкім, оны мемлекеттік тұрғыда қарас-

тыру әбестік деуге болар ма еді, алайда дәл қазіргідей 

олар дың саны ушығып тұрған заманда оны мемлекет 

болып қолға алуы ауадай қажет секілді. 

Әзірлеген Мәриям ӘБСАТТАР

Қазақ жылқысына 

тұрғызылған 

ескерткіш 

Ахмет Тоқтабай өзінің бірнеше ондаған 

жылын «Қазақ жылқысының тарихын» 

зерттеуге арнап, қазақ халқының тарихына 

терең революциялық өзгеріс әкелді деп 

білемін. Себебі Кеңес өкіметі кезінде қазақ 

халқының тарихын ХV ғасырдан бастап, 

арғы жағын жауып тастаған біз бір «көктен 

түскен» халық сияқты едік. Құдайға шүкір, 

Тәуелсіздік алып, Елбасымыз қазақ халқы-

ның тарихын нақты деректермен дәлел-

деп, қайта қарап жазу туралы тапсыр-

масына сай келетін осы Ахмет Тоқтабайдың 

«Қазақ жылқысының тарихы» атты еңбегі 

дер едім. Бұл кітаптың құндылығы сол – 

ебек этнографиялық, архивтік құжат-

тармен нақты дәлелденіп жазылған. Мен 

Ахмет Тоқтабайдың бір институт жазып 

шыға алмайтын еңбекті бір өзінің жазып 

шыққанына таңғаламын, халқының 

тарихын сүйетін осындай азаматымыздың 

барлығына қуанамын.

Бұл еңбекпен бүкіл қазақ халқы қуануы 

керек. Себебі осы кітап арқылы біздің 

дүниежүзінде алғашқы болып жылқы 

малын қолға үйреткенімізді, кең-байтақ 

қазақ жерін ата-бабаларымыздың қалай 

иеленіп қорғап тұрғандығын білеміз. Бұл 

кітап – ағылшын, француз, неміс, португал, 

испан, қытай, үнді тілдеріне аударылып, 

қазақтың кім болғандығын таныстыратын 

бірегей еңбек. Мен осы кезге дейін Мем-

ле кеттік сыйлықтың талай ғалымдарға, 

тарихшыларға беріліп келгенін білемін. 

Бірақ бірде-біреуі қазір есімде жоқ. Ал 

Ахмет Тоқтабайдың «Қазақ жылқысының 

тарихы» атты кітабы шықты деп газетке 

жария 


ланғаннан-ақ біреуін алдырып 

оқып, кейін 15 кітап алдырдым. Себебі бұл 

кітаптың біразын Аралға келген 

шетелдіктерге сыйға тарттым. Олардың 

көпшілігі оқи алмаса да, қолына ұстап 

таңғалды. Мұндай күйді 1995 жылы 

Данияға барғанда даниялықтардың балық 

аулау, ау-құрал, қайықтары туралы үлкен 

кітапты қолыма ұстағанда өзім де сезін-

генмін. 


Бұл кітаптың қазақ тарихындағы 

бірегей еңбек екендігін оны оқыған әрбір 

адам сезінеді. Бұл кітап – қазақ бренді.

Кітаптың ең бір ұтымды жері – желден 

жүйрік жануар жөнінде қазақ жерінің 

бәрінен дерлік материалдар жинаған. 

Автор қандай деректі кімнен алғанын 

мәтінде келтіре отырып, атбегі, жылқышы 

т.б. адамдардың аты-жөнін, туған жылын, 

мекенін көрсеткен, олардың жалпы саны 

300-ге жуық. Қазір суретті, визуалды бас-

па өнімдерінің заманы, осы тұрғыдан 

алғанда кітаптағы иллюстрацияларды үш 

түрге бөлуге болады. Мұрағат, көне кітап-

тардан алынған тарихи суреттер, фото-

этюдтер және автордың ел ішінен жинаған 

этнографиялық деректерді, сюжеттерді, 

суретшімен келісе отырып қайта жаңғыр-

тып (реконструкция) шығуында. Жаңғырт-

па суреттердің үлкен маңызы бар, оқушы-

ны бірден өзіне тартады. Көптеген 

зерт  темелер, ой қорытулар, тұжырымдар 

схемалармен, кестелермен берілген. 

Жылқы мүшелері, аттың сыны, жүріс түр-

лері, түс-рең атаулары, ер-тұрман жаб-

дықтары туралы сөздерді типке, жүйеге 

бөліп, қазіргі компьютерлік техниканың 

әдістерін пайдалана отырып жасалған 

кестелер көздің жауын алады. Бір сөзбен 

айтқанда, кітаптың безендірілуі ішкі 

мазмұнына сай.

Жақында «Қазақ жылқысының 

тарихы» энциклопедиялық еңбегінің Мем-

лекеттік сыйлыққа ұсынылғанын оқыдым. 

Бұл – осы атаққа лайық әрі қазақ тари-

хының, қазақ халқының абырой-беделін 

көтеретін еңбек. Бұл кітаптың Мемлекеттік 

сыйлыққа ие болуы әрбір қазақтың үлкен 

абыройы және дүниежүзіне таралуына 

үлкен ықпал етер еді. 



Ахметдулла ҮМБЕТОВ, 

Арал қаласы 

ТАЛҒАМ


ТЕЛЕХИКАЯ

«Қазақстанда» 

«Құтқарушы»...

Төтенше оқиғалар кезінде «қолын мез гі-

лінен кеш сермегендей» көрінетін қыз мет-

керлердің әрбір жұмыс күні бізге беймәлім. 

Кейде біз ірі су тасқыны мен қар көшкіні 

болған жағдайда ғана Төтенше жағдайлар 

министрлігін сынап, сала қыз мет керлерінің 

кәсіби біліктілігіне күмәнмен қарап жатамыз. 

Әйтпесе Төтенше жағ дай лар министрлігінің 

құт қа ру шылары  жы лына  орта  есеппен  65 

мыңға тарта авариялық-құтқару жұмыс та-

ры на шыға ды екен. 10 мыңға жуық адамның 

өмірін құтқарып, эвакуация жасайды. Сон-

дықтан осындай туындылар арқылы құт-

қарушылардың еңбегін әсіресе жастарға 

дәріптеп, техногенді апаттар кезінде аза мат-

тар қалай қорғану керектігін жан-жақ ты 

көрсету көзделген.



Ілияс ЫСҚАҚОВ, «Қазақстан» ҰТА дирек-

торы:

– Біз бұл топтаманы түсіруді екі жыл 

бұрын ойластырғанбыз. Әртүрлі себеп тер ге 

байланысты енді ғана дайын болды. Тіпті 

осы сериалдың ішіндегі кейбір дүние лерді 

қайта түсіруге тура келді. Өздеріңіз біле сіз-

дер, біздің арна шетелдік өнімдерге тосқауыл 

қою  үшін  отандық  телетоп та ма лар ға  көптеп 

тап сыр ма беріп жатыр. Кезек-кезек ұсынып 

жатқан өнімдердің барлығы да көрер мен 

көңілінен шықты. Мысалы, биыл 8 сериал 

ұсынатын бола мыз. Соның басы– міне, «Құт-

қарушы» фильмі. Бізге қол дау көрсеткен 

Төтенше жағ 

дайлар министрлігіне және 

«Құт  қа ру шы ны»  жасаған  топқа  алғы сы-

мызды айтамыз.

Фильмнің бес ай бойы түсірілгенін айт-

қан продюсер Майра Қарсақбаева қан  ша 

қаражат жұмсалғаны туралы «келі сім шартқа 

сәйкес» деп тіс жармады.

Айта кетейік, «Құтқарушы» «Қазақстан» 

ұлттық арнасының эфиріне сенбі және 

жексенбі күндері сағат 12:50-де шығады.



Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ, 

Астана

Денсаулық сақтау министр-

лігімен бірлесіп «Бола шақты», 

Қорғаныс ведомствосымен 

тізе қосып «Көк тарландарын» 

ұсынған «Қазақстан» респуб-

ликалық телерадио корпорациясы 

қалың көрерменге тағы бір 

салалық сериалды көрсетуді 

жоспарлап отыр. Сенбіден бастап 

эфирдегі уақыты басталатын 

теле топтама «Құтқарушы» деп 

аталады. 12 сериядан тұра тын 

телехикаяда төтенше жағ дай-

лардың алдын алушы арнайы 

қыз меткерлердің  күнделікті 

жұмы сы  баяндалады.

Ахмет Тоқтабайдың «Қазақ 

жылқысының тарихы» атты 

энциклопедиялық кітабы 

қолыма түсіп, алғашқы беттерін 

оқи бастағаннан-ақ өзімнің 

қазақ екенімді мақтаныш 

тұтқан сезімге бөлендім. Елін 

сүйген, жерін сүйген, халқын 

сүйген азамат адам ғана өз 

халқы үшін осындай еңбек 

жазса, еңбек етсе деп тілейсің.

Ұлан-ғайыр қазақ жерінде 

қай кезеңде де мәдениеттің 

салтанат құрғанына күмән 

келтіре алмайсың. Әрине, 

оның жанды айғағы да 

баршылық. Олар – бағзы 

заманнан қалған сәулетті 

нысаналар, кесенелер, бал-

бал тастар. Статистикалық 

мәліметтерге сүйенсек, 

бүгін де  елімізде  ірілі-ұсақты           

25 мың ескерткіш бар екен. Ал 

құнды жәдігерлеріміздің қара 

жер астында әлі де сырын 

ашпай жатқаны қаншама? 

пайдаланған. Ертеде ылғалға төзімді гипс 

қоспасын қолданған болатын. Табиғи гипс 

тасын 600-700 градуста күйдіру бары сын-

да ангидрит алынады. Ангидриттің гипстен 

айырмашылығы ол тұтқыр материал болып 

табылмайды. Төбесін жабуға ауа өтпей тін 

пенопласпен қоса, жауын суы өтуден 

сақтау үшін жұқа қаңылтыр пай да ла ныл-

ған. Сондықтан жиі ауа алмас па ған дығы 

себепті кесене қабырғалары дым 

қыл-

данып, тұздана бастаған.  

Зерттеу көрсеткендей, іргетас астын-

дағы грунттар сәл-сәл деформацияға 

ұшы раған. Сары топырақ тәріздес грунттар 

жеткіліксіз тығыздалған және отырғыш 

қыз метін сақтап қалған. Ескерткіштің ірге-

тасының салыну тереңдігі әрқилы бол ған-

дықтан, оның бөліктері де сары топырақ 

тәріздес суланған топырақта жатыр, ара-

тұра құрғақ жерлері де бар. Бір анығы, 

жерасты суының көтерілуі кезінде сәйкессіз 

шөгуі де байқалуда. Бір сөзбен айтқанда, 

бұл кесене шөгіп барады. Бұл жайлы қала 

тұрғындарының да мазасы кете бастады. 

«Күнделікті келіп, рухани күш алып қай-

татын қасиетті орынның ертеңіне ескерусіз 

қарай алмаймыз» дейді.

Қайта жаңғырту, күрделі жөндеу 

жұмыстары еш толастаған емес. Мұндай 

шаруа лар көрші облыстарда да жүр гізі лу-

де. Мәселен, Айша бибі кесенесі 2002 

жылы соңғы рет жаңартылған. Алайда 

біздегідей бүлінуге ұшырамаған. Ал Түр-

кістандағы қорық мұражай аума ғындағы 

Рәбия Сұлтан-бегім кесенесінің күмбезі 

талай жылдан бері жаңғыртылуда. Үстін-

дегі ағаштан жасалған торынан басқа, 

онда жұмыс істеп жүрген тірі жанды көре 

ал 

майсың. Құзырлы орындар осының 



бәрін түсінеді. Дегенмен әлі күнге дейін 

нақты жұмыстардың шеті көрінер емес. 

Қап тал ған  жапсырмалардың  мүжіліп 


Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 3.55 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   25




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет