Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ Әдістемелік кешені


Теориялық талдау мен жинақтау әдісі



жүктеу 1.25 Mb.
Pdf просмотр
бет4/13
Дата23.04.2017
өлшемі1.25 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Теориялық талдау мен жинақтау әдісі: Зерттеу міндеттерін, пәнін, қисынын, 

әдістерін, нәтижелерін теориялық жағынан қарастыру. 

 

СӚЖЖ тақырыбы: Педагогикалық процесті диагностикалау 

 

1. Педагогикалық диагностика туралы ұғым. 

2. Оқушыларды танып білудегі зерттеу әдістерінің рӛлі. 

 

Ӛзін ӛзі бақылауға арналған сҧрақтар 

1. Зерттеуші-педагогтың кәсіби біліктілігін қалай түсінуге болады? 

2. Зерттеуші- педагогтың теориялық біліммен қарулануының маңызы неде? 

3. Теория мен практиканың байланысының қандай маңызы бар? 

4. Эксперименттік зерттеу кезеңдерінің ерекшеліктерін түсіндіріңіз. 

5. Педагогикалық зерттеу әдістерін қалай топтауға болады? 

 

Ӛзіндік жҧмысқа арналған тапсырмалар 

1. Педагогиканың заңдылықтарының зерттедегі маңызын сипаттаңыз. 

2. Педагогиканың зерттеуге қатысты маңызды ұғымдарын жазып түсіндіріңіз. 

3. Мұғалім іс-әрекетінің жүйелі зерттеу қадамдарын ретімен кӛрсетіңіз. 



 

Реферат тақырыптары 

1. Педагогикалық диагностиканың ғылыми зерттеудегі қызметі. 

2.Оқушылардың білім сапасына диагностика жүргізу тәсілдері. 

3. Тәрбиелік диагностиканың мәні. 

 

Әдебиеттер 

1. Журавлев Я.И. Педагогика в системе наук о человеке. М., 1990. 

2.  Педагогика.  Абай  атындағы    Ұлттық  педагогикалық  университет.  Дәрістер  курсы.  - 

Алматы ―Нұрлы әлем‖ 2003. 

3. Пидкасистый П.И. Педагогика. Учебное пособие. – М.:1995. 

4. Проблемы методологии педагогики и методики исследований. Под ред. М.Н.Данилова, 

Н.И.Болдырева. М.:Педагогика 1971. 

5. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика. М.: Асадема 2003. 

6.  Таубаева  Ш.Т.  Исследовательская  культура  учителя:  от  теории  к  практике.  –  Алматы 

―Гылым‖ 20001. 

 

МӚЖЖ тақырыбы: Қазіргі педагогика ғылымдары тҧрғысынан жеке тҧлғаны 

дамытудың және қалыптастырудың қозғаушы кҥштері және негізгі заңдылықтары 

Жоспар:  

1. Тәрбиенің басты мақсаты жеке тұлға тәрбиелеу. 

2. Жеке тұлға-тәрбие процесінің және ӛзіндік дамуының субьектісі. 

 

Ӛзін ӛзі бақылауға арналған сҧрақтар 

1.Жеке тұлғаның қалыптасуына әсер ететін негізгі факторларды атаңыз. 

2.Тәрбие мен дамудың ӛзара байланысты екенін дәлелдеңіз. 

3.Субъектінің іс-әрекеті жеке тұлғаның қалыптасуының басты факторы екенін дәлелдеңіз. 

Ӛздік жҧмысқа арналған тапсырмалар  

1.Ұсынылып отырған арнайы әдебиет бойынша конспект жазыңыз. 

2.  Ӛзіңіздің  педагогикалық  сӛздігіңізге  жеке  тұлғаның  дамуы,  тәрбиесі  және 

қалыптасуымен байланысты негізгі ұғымдарды енгізіңіз. 

3.  Лекцияның  конспектісімен  танысып,  оны  әртүрлі  авторлардың  екі-үш  оқулықтарынан 

алынған материалдармен толықтырыңыз.  



 

Реферат тақырыптары 

1.  Жеке  тұлғаның  дамуы,  тәрбиесі  және  қалыптасуындағы  іс-әрекеттің  және  қарым-

қатынастың алар орны. 

2.  Оқушылардың  индивидуалдық  ерекшеліктері,  оларды  оқыту-тәрбиелеу  процесінде 

ескеру.  

3. Баланың қабілеттілігі мен дарындылығы, оларды алдын ала болжау. 

 

Әдебиеттер 

1.  Педагогика.  Абай  атындағы    Ұлттық  педагогикалық  университет.  Дәрістер  курсы.  - 

Алматы ―Нұрлы әлем‖ 2003. . 41-57 б. 

2. Пидкасистый П.И. Педагогика. Учебное пособие. – М.:1995. 

3. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика. М.: Асадема 2003. 

4.Лихачев Б.Т. Педагогика. Курс лекций. М.: Юрайт 2001. 

 

 

5 тақырып: Жоғарғы мектепгі  педагогикалық процестің заңдылықтары. 



Жоспар 

1.

 



Педагогикалық процестің заңдылықтары туралы түсінік. 

2.

 



Педагогикалық процестің компоненттері. 

3.

 



Педагогикалық процестегі тұлға аралық қатынастар. 

Негізгі ҧғымдар: біртұтас педагогикалық процестің бӛліктері, заңдар, заңдылықтар 

құрылымы, принциптер, жобалау, моделдеу.   

Педагогика  ғылым  ретінде  ӛзінің  пәнін  зерттей  отырып,  оқыту  –  тәрбиелеу 

процесінің теориясын жасайды. Теориялық білімге ұғым ( категория) ,заңдар,заңдылықтар 

жатады,  оларды  зерттеу  теорияны  жасауға  және  оқыту  –  тәрбиелеу  жұмысын 

педагогикалық процесті ұйымдастыру әдістері бағыт береді. 

  Педагогикалық  ұғымдардың  кӛмегімен  педагогикалық  шындыққа,  сонымен  бірге 

мұғалімнің  іс  -  әрекетінің  объектісі  –  біртұтас  педагогикалық  процеске  де  сипаттама 

беруге  болады.  Педагогикалық  процестің  заңдарын  білу  мұғалімнің  іс  -  әрекетін 

ұйымдастыруға  жол  табуға  әсер  етеді.  Заңдылықтар  мен  принциптер  педагогикалық 

процестің қызметін және оны нақтылы жағдайға сәйкес құрауда болжауға болады. 

  Педагогика  тәрбие  туралы  ғылым  ретінде  дамиды,  сол  қоғамдық  қызметіне  сай 

биологиялық  мұра  болмайтын,  ӛткен  ұрпақтың  әлеуметтік  тәжірибенің  ӛсіп  келе  жатқан 

мұрагерлердің  меңгеруіне  байланысты.  Тәрбиенің  мәні  және  оның  мақсаты  индивидтің, 

адамның  барлық  қоғамдық  қатынастардың  бірлігі  ретіндегі  қалыптасуы  болады 

әлеуметтік  тәжірибенің  меңгеру  процесі  барысында  қалыптасатын  қоғамдық  болмыстың 

барлық жақтарымен қатынастары болып саналады.  

Жоғарыдағы  педагогикалық  процестің  тӛмендегідей  заңдары  болатындығын  айтуға 

болады.  

1. Бала ӛткен ұрпақтардың әлеуметтік тәжірибелерінің мұрагері – тек қана ӛзінің белсенді 

творчестволық шығармашылық іс - әрекетінің арқасында ғана бола алады; 

2.  Индивидтің  ӛзін  жүзеге  асыра  алатын  және  ӛз  орнын  таба  алуға  дайын  белгілі  бір 

әлеуметтік – азаматтық дәрежесі бар тұлға. 

3.  Мұғалімдер  мен  оқушыларды  біріктіретін  ұйымдастырылған  бірлесіп  бӛлінген  іс  - 

әрекеттері.  

Педагогикалық процестің заңдылықтары ол оның мәндік ерекшеліктері болады. Ол, 

ең  алдымен,  педагогикалық  процестің  бӛліктері  мен  құрылымының  ерекшеліктері  неде 

деген ұғымды түсіну керек. 

Қандай  да  болмасын  қиыншылықтарды  кәсіби  міндеттерді  шешуде  маман  еңбек 

процесіндегі  әртүрлі  элементтер,  бӛліктер  арасындағы  байланыстылықты  анықтай 

отырып,оның жалпы құрылымын кӛре алады. Мұғалім үшін бұның маңыздылығы біртұтас 

педагогикалық процестің жүйелі - құрылымдық сипаттау алда болатын іс - әрекеттің ойша 

моделін  жасауға  нақтылы  жағдайды  ескере  отырып,  ―ұстаздар  –  оқушылар‖  жүйесінің 

жағдайының  дамуын  болжауға  мүмкіндік  беретіндігімен  анықталады.  Педагогикалық 

процестің белгілері болады. Оған жататындар: 

 1. Жүйенің жалпы мақсаты ,оның қызметі атқаруы тиімділік сипат әкелді; 

2. Ӛзара тәуелді компонентерден бӛліктерден тұрады; 

3. Жүйенің белгілі бір қоры.  

4. Жүйенің ішкі құрылымы  

5. Ішкі қайшылықтар есебінен жүйенің дамуы. 

6. Басқару орталығы  

 Педагогикалық  процесстің  ерекшеліктері  оның  құрамындағы  бӛліктерінің  ішкі 

байланыстарымен кӛрінеді. Процесс ( латынның processus  - қозғалыс) алға басу, жағдай, 

белгілі  бір  нәтижеге  жетудегі  бір  ізді  әрекеттердің  бірлігін  білдіреді.  Кӛрсетілген 

―процесс‖деген ұғымның мағынасы ―ұстаздар – оқушылар‖ жүйесіндегі түпкі мақсатқа бір 

ізді  әрекеттер  бірліктері  арқылы  жету  ұстаздан  қандай  нақтылы  жағдайды  ӛзгерту  және 

осыған сәйкес қандай әрекет істеу керектігін білуі керек.  

Педагогикалық процестің педагогикалық процестің ішкі серпілісі оның негізгі, басты 

ӛзегі тәрбиенің мақсаты болады. 

Қандайда болмасын мақсатқа белгілі бір мазмұнын іс - әрекеттер міндеттерін шешу 

арқылы жетуге болады. Сондықтан педагогикалық процестің бӛліктеріне ұстаздарды және 

оқушыларды жатқызған жӛн. Бұл педагогикалық процестің адамгершілік факторы болады. 



Олардың іс - әрекеттерінің бӛліктерін ( мақсат,міндеттер, мазмұны, құрал, форма, әдістер 

мен тәсілдер, нақтылы тапсырманың түрі, маңыздылығы олардың оқушыларды оқытудың 

мәнінің  құрамына  кіруінде.  Сондықтанда  процестің  бӛліктері  ―ұстаздар  мен  оқушылар‖ 

жүйесінің құрамы және олардың іс - әрекетінің бӛліктері болады.  

Мақсат  –идеал  немесе  іс  -  әрекеттің  нәтижесінің  ӛте  оңды  тамаша  моделі  аралық 

мақсаттарға  жету  арқылы  қол  жетеді,  оларды  мақсат-  міндеттер  деп  анықтауға  болады. 

Басқаша айтқанда, педагогикалық процеске сай мақсат идеалға жету осы нақтылы бӛлікке 

шешуге кӛздейтін кейбір шартты сатыларға бӛлумен байланысты. 

Мақсат  –  міндеттер  арасындағы  айырмашылықтарына  қарамастан  міндеттер 

қойылған мақсат бағытында жасалған ерекше қадам болады және белгіленген нәтиже алу 

үшін  не  істеу  керек  деген  сұрақтарға  жауап  береді.  Ұстаз  үшін  оқушылармен  бірге  тек 

қана қандай нәтижелерге жетудегі қозғалыс қайтып ұйымдастыру ғана емес,сонымен бірге 

алда  істелінетін  жұмыстың  (  не  істеу  керек)  міндеттерін  мұқият  үйілестіру  арқылы 

қойылған мақсатқа саналы қозғалысын қамтамасыз ету ӛте маңызды.   

Педагогикалық  мақсатты  ұйымдастырылған  іс  -  әрекет  олардың  творчестволық 

белсенділігін  қалыптастыру  жағдайы.  Әдеттегі  іс  -  әрекеттер  түрлері  қарым  -  қатынас; 

ойын, еңбек ортаның белгілі бір жақтарына бағытталған. Сондықтан педагогикалық ықпал 

деңгейінің  қалыптасу  барысындағы  тұлғаның  ортамен  (  тек  қана  әлеуметтік  қана  емес, 

сонымен  қатар  табиғаттық,  материалдық  ,  рухани  )  алдын  –  ала  қойылған  мақсатқа 

байланысты  ӛзара  әрекетін  реттеу.  Бізге  тұлғаның  қалыптасуы  іс  -  әрекет  барысында 

қалыптасуындағы  ,  іс  -  әрекет  қандай  болса  тұлға  да  сондай.  Әртүрлі  жас  ерекшелік 

кезеңдерінде бірғана іс - әрекет маңызды болып қалмайды, іс - әрекеттің маңызын барлық 

адамның саналы ӛмір кезеңдерінде байқауға болады.  

Бұл айтылғандардан мынадай қорытынды жасаймыз: 

-

 

қандайда  болмасын  аяқталған  салыстырмалы  мектеп  жұмысының  формасы 



болатын  уақыт  жағынан  шектелген  педагогикалық  процесте  (  сабақ,  экскурсия  ,  мектеп 

кештері  және  т.б.)  жұмыс  міндеттерінен  туатын  педагогикалық  ықпал  етудің  әртүрлі 

құралдарының  қарым  -  қатынас,  еңбек,  ойын  тәсілдері  және  т.б.  объективтік  алғы 

шарттарын кӛруге болады; 

-

 

комплексті түрде педагогикалық ықпал ету құралын қолдану мақсатпен міндеттерді 



мұқият  үйлестіруді  жұмыстың  барлық  ауыртпалығының  ортасын  негіздеуді,  демек 

жетекші, негізгі, ӛзекті іс - әрекетті анықтауды талап етеді

  Педагогикалық процесс компонентерінің ерекшеліктерін талдау олардың арасында 

ішкі  бірліктері  мен  ӛзара  байланыстылығының  бар  екендігі  кӛрсетіледі,  оны 

ескерілмейінше  педагогикалық  процестің  жүйе  ретіндегі  құрылымы  туралы  мәселені 

шешу мүмкін емес. Бұл әрине бӛліктер арасындағы байланыстар анықтаумен бірге, белгілі 

бір  нәтижеге  әкелетін,  яғни  процеске  тән  заңдылықтарды  ақылы  білім  жағдайларды  да 

анықтауды шамалайды.  

  Педагогикалық  процестің  заңдылықтары  дегеніміз  ―ұстаздар  –  оқушылар‖  жүйе 

байланысын  кӛрсету  болады:  жүйенің  ӛзінің  ішіндегі  кейбір  жеке  қосымша  жүйелердің 

және сыртқы басқа одан жоғары сатыдағы жүйелер ( мектепті қоршаған әлеуметтік орта , 

қоғам  ).  Кӛрсетілген  себеп  бойынша  педагогикалық  процестің  қызмет  істеуінің 

ерекшелігін  жағдай  ,байланыс,  қатынас  кӛрсететін  процестің  қасиеті  мен  оның  сапасын, 

заңдылықтары анықталады. 

 Педагогикалық процестің негізгі мынадай заңдылықтары болады: 

1.

 



оқу орнының педагогикалық процесі қоғамның әлеуметтік экономикалық қажеттілігіне 

сай болады; 

2.

 

педагогикалық  процестің  мақсатқа  бағытылығы  қоғамның  мақсатын  кӛрсетеді  ,ол 



әлеуметтік тапсырыс ретіндегі,білім беру заңдары арқылы талап етіледі

3.

 



педагогикалық  процесс  екі  жақты  процесс,  ол  ұстаздармен  оқушылардың  ӛзара 

тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің әрекетімен байланысты , міндетті түрдегі екі жақты 

іс - әрекет; 


4.

 

оқушылардың  творчестволық  белсенділігі  мұғалімнің  мұқият  ойластырған  және 



ұйымдастырылған іс - әрекетінің нәтижесі; 

5.

 



педагогикалық  процестің  қызметі  оның  жасалуымен  ұйымдастырудың  оқушылар 

коллективі, сонымен қатар жеке оқушылардың жас ерекшеліктері мен даму деңгейлеріне 

сай келуіне байланысты ; 

6.

 



педагогикалық  процесс бӛліктерінің мағынасы маңыздылығы әртүрлі , олардың бір  – 

біріне бағыныштылығы ( иерархия) мен бір – біріне әсері бар; 

7.

 

педагогикалық процесс бір қас қағым сәттік емес,ұзақ мерзімге уақытқа бағытталған; 



8.

 

педагогикалық  процестің ішіндегі қосымша жүйелердің ортасы мен ӛзара қиылысқан 



бағыттарының әсері кӛптеген факторларды тудырады, соның ықпалы негізінде ең ақырғы 

нәтиже қалыптасады. 

Заңдылықтар  педагогикалық  процестің  ішкі  және  сыртқы  байланыстарын 

кӛрсетеді,олар  ӛз  арасында  жеткілікті  дәрежедегі  күрделі  байланыстарын  құрайды. 

Сондықтан,  егер  ұстаз  нақтылы  педагогикалық  процесс  негізгі  жағдайда  заңдар  мен 

заңдылықтарды  ескермей  ұйымдастырса,  бұл  ең  ақырында  оқу-  тәрбие  жұмысының 

сапасынан бағалауына әкеледі. 

Барлық  педагогикалық  процестің  заңдары  мен  заңдылықтарын  айқындалғандарды 

ескере отырып, баланың тұлға ретінде дамуының тиімді жағдайын нақтылы әлеуметтік  – 

экономикалық жағдайларда ӛзіндік дамыту және ӛз орнын таба алу қабілетін қамтамасыз 

еткізетін мұғалімнің басшылыққа алуға тиісті сол анықтамаларды принциптері. 

Принциптер  мұғалімнің  іс-  әрекетін  ұйымдастыруға  қойған  негізгі  талаптар  болып 

есептеледі,  олар  тұрақты  нысаналар  болып  және  педагогикалық  процестің  қызмет 

істеуінде  творчестволық  ықпал  кӛрінеді.  Негізінен  принциптерде  педагогикалық 

процестің  заңдары  мен  заңдылықтары  жүзеге  асады.  Бұл  мұғалімнің  теориядан 

практикалық әрекетке кӛшуі болады: 

-

 

педагогикалық процестің ізеттілігі, тұлғалық нысандық бағыттылығы; 



-

 

іс - әрекеттің санамен мінез - құлық бірлігін қалыптастыруға бағыттылығы; 



-

 

педагогикалық  процестегі  іс  -  әрекеттерді  оқушылар  тұлғасын  дамытудың 



кӛкейкесті қажеттілігін ескере отырып ұйымдастыру; 

-

 



педагогикалық  талап  қоюшылықты  оқушының  кӛзқарасын  оны  адамдарға  , 

құбылыстарға, процестерге қарым - қатынасын сыйлаумен ұйымдастыру; 

-

 

оқушы мен ұжымның дамуында жеке даралықты (индивидуалдық ) психологиялық 



физиологиялықты жас ерекшелік пен ұлттық ерекшеліктерді ескеру

-

 



 педагогикалық  басшылықты  оқушылардың  инциативасымен,  қайраткерлігімен 

ұластыру;  

-

 

оқушылардың іс- әрекеттерде тиімді нәтижелерге жетуге кӛмектеседі; 



-

 

ұстаздардың,  оқушылар  ұжымыныңжәне  отбасыларының  оқушыларға  қоятын 



талаптарының үйлесімділігі; 

-

 



әрбір  бала  үшін  тиімді  психологиялық  ахуалдың  әлеуметтік  қауіпсіздігін 

қамтамасыз ету; 

-

 

оқушы тұлғасы мен ұжымның дамуындағы жаңа құрылымды үздіксіз бақылау. 



  Заңдылықтар  және  педагогикалық  процесті  ұйымдастыру  принциптері  ӛзара 

байланыста болады. Бұл ӛзара байланыстылықты процестің мәнінен 

оған  қатысушылардың  практикалық  әрекеттерінен  кӛрінеді.  Педагогикалық 

процестегі  мұғалімдер  мен  оқушылардың  іс-  әрекеттерін  ұйымдастыру  моделі  ретінде 

ұсынылады. Ол: 

 

Нәтиже 



 

Ұстаздар 

 

Мақсаттар 



 

 

 



Міндеттер 

 

Міндеттер 



 

Оқу 

Оқудан тыс 

 

Оқу 


 

Оқудан тыс 

 

Мазмұн 


Мазмұн 

 

ақ



ыл ой

 

ада



м

ге

ршіл



ік

 

ең



бе

к 

де



не

 тәрб


 

за

ң 



эк

он

ом



ик

алы


қ 

жә

не



 т.б

Ақ  ақыл 



–ой

 

 



 

 

 



ада

м

ге



рш.

 

 



 

 

 



 

 

ада



м

ге

рш



 

 

 



 

 

ең



бе

к 

де



не

 

эс



те

ти

ка



 

За

ң 



эк

он

ом



ик

а 

жә



не

 т.б


 

 



Құрал 

 

Құрал 



 

қа

рым



қа

тн



ас

 

ой



ын

 

ең



бе

к 

ӛн



ер

 

та



би

ғ-

ты 



қорға

у 

қа



рым

қа



тын

ас

 



ой

ын

 



ең

бе

к 



ӛн

ер

 



та

би

ғ 



ы 

қорға



у 

 

 



Формалар 

 

Формалар 



 

же

ке



 

же

ке



 

ең

бе



к 

колл


-в 

топ


тық 

ең

бе



к 

 

же



ке

 

же



ке

 

ең



бе

к 

колл



в 

топ



тық 

ең

бе



к 

 

 



Әдістер мен тәсілдер 

 

Әдістер мен тәсілдер 



 

 

 



Тапсырма 

 

Оқушылар 



 

Тапсырма 

 

 

 



  Жалпы  практикада  мұғалімнің  екі  тәуелсіз  оқыту  және  тәрбиелеу  іс  -  әрекеттер 

саласы  бар  деп  есептелінеді.  Осыған  сай  мұғалім  екі  роль  атқарады  :  пән  мұғалімі  және 

сынып  жетекшісі.  Оқытудың  тәрбиелік  мүмкіншілігін  жоспарда  қарастыру  әрекеті 

кӛбінесе  оқылатын  материалдың  мазмұнымен  байланыстырады,немесе  оқушыларда 

қайсарлықты,  мақсаттылықты,  жауапкершілікті  және  т.б.  қалыптастыруға  ықпалын 

тигізеді. 

  Бұл  екі  мәселемен  байланысты  :  біріншіден  меңгерілетін  пәннің  мазмұны 

қаншалықты  қоғамның  даму  деңгейіне,оның  мүддесіне  сай  келетіндегіне;  екіншіден  бұл 

мазмұнның  оқушыларды  қаншалықты  табиғаттың,  қоғамның  және  адам  ойлауының  , 

дамуының объективтік заңдылықтарын түсінуімен қаруландырады, яғни кӛзқарастарының 

қалыптасуына ықпал етуімен байланысты. 

 А.С. 


Макаренко,  тұлға  кемшілігін  оның  қоғамдағы  қатынастарындағы 

кемшіліктерімен байланысты деген болатын. Демек процестің негізгі тәрбиелік тетіктерін 

оқушылардың  қалыптасқан  қатынастары  кеңестерінен  іздестірген  жӛн.  Жалпы  білім 

беретін  мектептің  педагогикалық  процесінде  оқушы  үшін  екі  маңызды  қатынастың 

маңызы  бар.  Ол  мұғалімдер  мен  оқушылар  арасындағы  ӛзара  қатынастар  және 

оқушылардың бір – бірімен ӛзара қарым - қатынастары. Сондықтанда жалпы білім беретін 

мектептің педагогикалық процесіне сәйкес екі бір – бірін ӛзара толықтыратын және ӛзара 

әрекетте болатын тәрбиелеуші тетіктері туралы айтуға болады. 

  Тіпті  бірінші  сыныптың  ӛзінде  бала  үшін  оның  мектеп  мұғалімдерімен,  әсіресе  ӛз 

мұғалімімен  қатынасы  тартымды  және  маңызды  болады.  Бастауыш  мектептерде 

мұғалімнің  оқушыларға  қатынасының  маңыздылығының  арта  түсуі  кездейсоқ  емес  : 

себебі  кішкентай  оқушы  ӛмірінде  мұғалімнің  маңызы  зор,ол  үшін  мұғалім  білімінің 



беделінің,  оның  тәжірибесінің,  даналығының  маңызы  зор,оның  жетістіктері  қандай 

мұғаліммен  кездескендігінен  қатты  байланысты  оқушыларды  бірте  –  бірте  ӛзінің  білім 

кӛлемі,  тәжірибесі  жинақталады,тұрақты  қатынас  ӛрісі  қалыптасады,  мұғаліммен 

қатынасының  маңыздылығы  тӛмендемейді.  Бірақ  жоғары  кластардың  ӛзінде  де  толық 

жойылмайды. 

 Бірақта  зерттеулердің  мұғалімнің  оқушылармен  іскерлік  ынтымақтастығында 

балаларға  еркіндік  берумен  іс  -  әрекет  тәсілдерін  оқу  барысында  тактикалық  кӛмек 

кӛрсету арасында тепе- теңдіктің керектігі анықталған. Онда балалар мұғалімнің біліміне, 

тәжірибесіне  сенеді,  алдымен  ақылдауға  келеді,  себебі  олар  ӛздерінен  үлкен  адамдар 

тарапынан шексіз сыйластықты, қадыр құрмет ( тіпті олар қателесіп жақсылық жасаса да 

және  шебер  тактикалық  кӛмегі  болатындығына  сенімді,  бұл  мұғалім  мен  оқушылардың 

ӛзара  қатынастарының  тәрбиелік  әсерінің  ықпалының  негізгі  мәнін  құрайды,  одан 

оқушының  мектепке  сол  мұғалім  беретін  пәнге,  оның  ӛнегесі,  тәрбиеге  кӛзқарастарға, 

сенімдеріне, ӛмір принциптеріне қалайша қарайтындығы байланысты болады. 

  Оқушылар  арасындағы  ӛзара  қарым  -  қатынастары  Н.К.  Крупская  ӛзінің 

мақалаларында бірнеше рет балалар ұжымындығы қатынастардың тәрбиелік ролі туралы 

ойды  айтқан  болатын.  Ал  А.С.  Макаренко  нақтырақ  болды  ол  :  ―ұстаздың  жұмысы 

бастапқы  ұжымға  тым  жақын  жүруі  керек.  Оның  жұмысының  мәні  ұжымның  жеке 

тұлғаларға талабын тудыруға бағытталған болуы керек‖ дейді. 

 Оқушылардың  бір  –  бірімен  ӛзара  әрекеттерімен  байланысты  тәрбиелеуші 

механизмінің  мәні  сол  бұл  тетік  бірінші  кӛрсетілген  тетік  сияқты  тек  қана  іс  –  әрекет 

болғанда ғана пайда болады және қызмет атқарады. Сонымен қатар іс  - әрекет ұжымдық 

және  мұқият  ұйымдастырылған  болуы  керек,  сонда  ғана  іскерлік  ынтымақтастықпен 

жауап керектігін қатынастарды қалыптастыру үшін алғы шарттар жасалынады. 

 Олай болса бірінші және екінші тәрбиелеуші тетіктері арасындағы жалпы ұқсастық 

(  іс  -  әрекетпен  оның  ерекшеліктері)  ӛте  маңызды  қортынды  жасауға  мүмкіндік  береді. 

Егер негізгі тәрбие сайманы болып балалар ұжымын қалыптастыру үшін ұстаз әртүрлі іс - 

әрекеттер  арқылы  балалардың  айнала  қоршаған  ортамен  белсенді  ӛзара  әрекетін 

ұйымдастыра алса онда оған ұжымдық іс - әрекетті ұйымдастыру барысында балалардың 

ӛз арасындағы қатынасты кәсіби сауатты қолдануы керек. 

 


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 1.25 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет