Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені



жүктеу 5.75 Kb.
Pdf просмотр
бет4/20
Дата23.04.2017
өлшемі5.75 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

14.2 Емтихан сҧрақтары 
1.
 
Бірлескен кәсіпорындарды бірегейлендіру. 
2.
 
Сатып алу әдісін  қолдану.  
3.
 
Ҧйым-сатып алушыны бірегейлендіру.  
4.
 
Кәсіпорындарды біріктіру қҧны.  
5.
 
Сатып алынатын ҧйымның бірегейлендірілген активтері мен міндеттемелері. 
6.
 
Сатып алынатын  ҧйымдардың шартты міндеттемелері  іскерлік бедел.  
7.
 
Шоғырландырылған каржылық есептілікті  ҧсыну. 

 
29 
8.
 
Шоғырландырылған қаржылық есептілікті колдану аясы. 
9.
 
Шоғырландыру процедуралары. 
10.
 
Бухгалтерлік  балансты  және  пайдалар  мен  залалдар  туралы  есептілікті 
шоғырландыру ҥдестері.  
11.
 
Пайдалар мен залалдар туралы шоғырландырылған есептік. 
12.
 
Инвестициялык меншіктің  танылуы.  
13.
 
Инвестициялық  меншіктің  кейінгі   бағалануы. 
14.
 
Инвестициялық меншікті жіктеп ӛзгеруі. 
15.
 
Сатуга арналган айналымнан тыс активтердің танылуы және жіктелуі.  
16.
 
Сатуға  арналған  айналымнан  тыс  активтердің  және  олардың,  топтарының 
қҧнсыздануынан зияндарды тану.  
17.
 
Бағалау міндеттемелерге танылуы және бағалануы.  
18.
 
Накты міндеттемелер ӛткен окиғалар. 
19.
 
Ресурстардың шығып кету мумкіндігі.   
20.
 
Шартты міндеттемелер, шартты жағдайлар, каржылық есептілікті ашып кӛрсетілуі. 
21.
 
Дисконттык, кҧн тҥсінігі. 
22.
 
Жай және кҥрделі пайыздар. 
23.
 
Акшаның болашақ қҧны. 
24.
 
Акшаның ағымдағы қҧны. 
25.
 
Аннуитеттер, олардың турлері. 
26.
 
Жалгерліктің тусінігі.  
27.
 
Жалдың жіктелу.  
28.
 
Жал  алушылардың  және  жал  берушілердің  каржылық  есептілігінде    қаржылық  
жалгерлік  бастапқы  танылуы  мен  бағалануы , кейінгі  бағалануы. 
29.
 
Кері  жал  бойынша  операциялардың  есебі. 
30.
 
Кері операциондық  және  кері  қаржылық  жал.  
31.
 
Функционалды валюта.  
32.
 
Шетел валютасындагы операцияларды бейнелеу. 
33.
 
Бастапқы тану.  
34.
 
Бағамдық айырмашылықтарды тану. 
35.
 
Шетелдік кызмет.  
36.
 
Функционалды валютадан бӛлек есептіліктегі колдану.  
37.
 
Ҧсыну валютаға қайта есептеу. 
38.
 
Салык базасы.  
39.
 
Ағымдағы салык, міндеттемелері және ағымдағы  активтерді тану.  
40.
 
Тҧракты және уакытша айырмашылықтар.  
41.
 
Салық  салынатын уақытша айырмашылықтар.  
42.
 
Шегерілетін уақытша  айырмашылыктар. 
43.
 
Кері іскерлік бедел. Активті немесе міндеттемені  бастапкы тану. 
44.
 
Пайдаланылмаған салықтың зияндар және салыктык несиелер. 
45.
 
Кейінгі қалдырьлган салыктың активтер мен міндеттемелерді . 
46.
 
Кейінге қалдырылган салыктың міндеттемелерді  есептеу.  
47.
 
Кейінгі  қалдырылған  салыктың  активтер  мен міндеттері  шығыстарға  (табыстарга) 
және капиталға қатыстыру. 
48.
 
Әсер ету дәрежесі бойынша ҥлестік қҧралдарды жіктеу. 
49.
 
Маңызды  әсер ету критерийлері. 
50.
 
Ҥлестік қатысу бойынша әдістің қолдануы. 
51.
 
Ҥлестік қатысу әдісінен шегерімдер. 
52.
 
Бӛлек қаржылық 
есептілік. 
53.
 
Шығарылған  қаржылық  қҧралдардың бастапқы  танылуы.  
54.
 
Меншік және тартылған капиталга бӛлу.  
55.
 
Қаржылық міндеттемелердің  бастапқы  танылуы. 

 
30 
56.
 
Әділетті  қҧн  және   оны  анықтау  әдістері. 
57.
 
Амортизациялық  қҧн: дисконт  және  сыйақының  амортизациясы. 
58.
 
Қаржылық  міндеттемелерді  тануын тоқтату. 
59.
 
Кешенді    және    туынды      қаржылық    қҧралдарды    тану    (артықшыландырылған  
кумулятивтік  акциялар). 
60.
 
Біріккен қызмет нысандары.  
61.
 
Біргіп атқарылатын бақылау. 
62.
 
Келісім-шарттык  мәміле. 
63.
 
Бірігіп  бақыланатын операцияларын активтер.  
64.
 
Бірігіп бақыланатын ҧйымдар. пропорциональды шоғырландыру.  
65.
 
Ҥлестік қатысу бойынша есептеу әдісі . 
66.
 
Пропорционалды шоғырландыру және ҥлестік қатысу әдісінде колдануды есептен 
шыгару. 
67.
 
Акциядан   базалық  пайда.  
68.
 
Акцияға сусыздандырылған пайда. 
69.
 
Есеп саясатындағы ӛзгерістер.  
70.
 
Бухгалтерлік  бағалаулар,  маңызды  қателер,  ретроспективті  және  перспективті 
ҧсынулар. 
71.
 
Ретроспективті ҧсынылымдарды шектеу. 
72.
 
Байланысты тараптар туралы акпараттарды ашып кӛрсету. 
 
73.
 
Байланысты тараптармен қарым-қатынастар және операциялар. 
74.
 
Ҧйымдар  мен  байланысты  тараптар  арасындағы  ӛзара  есеп  айырысулардың 
ӛтелмеген қалдығын идентификациялау. 
75.
 
Бухгалтерлік бағалаулар, маңызды қателер, ретроспективті және перспективті 
ҧсынулар. 
 
 
 
 
 
 
 
 
       15. Студенттің білімін бағалау жҥйесі  
Ағымдағы  ҥлгерімді  бағалау  ағымдағы  бақылау  және  рубеждік  (аралық)  бақылау 
бағаларынан тҧрады.  
Ҥлгерімді ағымдық бақылау  – оқу сабағын жҥргізуші оқытушының пәннің әр оқу 
тақырыптары бойынша студенттің жетістіктерін жҥйелі тҥрде тексеруі. 
Рубеждік  бақылау  оқу  пәнінің  ірі  бӛлімдерін  (модульдерін)  аяқтаған  соң 
жҥргізілетін бақылау.  
Пән  бойынша  қорытынды  баға  ағымдағы  ҥлгерім  бағасы  мен  қорытынды 
бақылаудың  бағасынан  тҧрады.  Ағымдағы  ҥлгерімді  бағалау  (жіберу  рейтингі)  пән 
бойынша  қорытынды  бағаның  60%  қҧрайды.  Емтихан  бағасы  пән  бойынша  қорытынды 
бағаның 40% қҧрайды.   
Студенттің  білімін  бағалау  балдық-  рейтингтік  әріптік  жҥйе  бойынша  сәйкесінше 
бағалаудың дәстҥрлі шкаласына аудару арқылы жҥзеге асады.   
 
15.1 Студенттің рейтингін қою шкаласы* 
   Үлгі  
  
№ 
Бақылау тҥрі 
1
-
рей
т
ин
гт
і 
бағал
ау
 
кр
ит
е
ри
йі 
(Р1
),
 
%
 
Апта  
1
-
рей
т
ин
га
 
қо
ры
тынд
ысы

(Р1

2
-
рей
т
ин
гт
і 
бағал
ау
 
кр
ит
е
ри
йі 
(Р1
),
 
%
 
Апта  
2
-
рей
т
ин
га
 
қо
ры
тынд
ысы

(Р1


 
31 


3  4  5  6  7 

9  10 
11 
12 
13 
14  15 
1.
 
 
Сабаққа 
қатысу 
(лекция) 
10 


2  1  1  1  1 


10 








2.
 
 
Лекцияны 
конспектілеу 

 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 


3.
 
 
СОӚЖ 
тапсырмалары
н орындау 
35 
 

5  5  5  5  5 


35 
 







4.
 
 
СӚЖ 
тапсырмалары
н орындау 
(курстық 
жҧмыс) 
20 
 

3  3  3  3  3 


20 
 







5.
 
 
Рубеждік 
бақылау 
тапсырмалары
н орындау 
10 
 
 
 
 
 
 
 
10 

10 
 
 
 
 
 
 
10 

6.
 
 
Басқа тҥрлері 
Практикалық 
сабақ 
20 
 

3  3  3  3  3 


20 
 
 
 
 
 
 
 

Барлығы  
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Қорытынды 
бағадағы ҥлесі 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
 
*Ескерту  - жҧлдызшалардың орнына баллдарды кӛрсету керек  
 
15.2 Қорытынды бағаны есептеу 
 
Пән бойынша қорытынды баға пайыздық мазмҧнда келесі формула бойынша есептеледі: 
 
И% = Р1+Р2  х 0,6 + Э х 0,4 
                                                           2
                         
мҧндағы: 
       Р1 –1- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмҧны; 
           
Р2 – 2- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмҧны; 
       Э – емтихан бағасының пайыздық мазмҧны (тест-емтихан).
         
 
 
15.3  Студенттің  оқу  жетістіктерінің  балдық-  рейтингтік  әріптік  жҥйе  бойынша 
бағалау және сәйкесінше бағалаудың дәстҥрлі шкаласына аудару  
 
Әріптік жҥйе 
бойынша бағалау 
Баллдардың сандық 
баламасы 
Оқу пәнін 
меңгерудің %-қ 
мазмҧны 
Дәстҥрлі жҥйе 
бойынша бағалау 

4,0 
95-100 
ҥздік 
A

3,67 
90-94 
 
B

3,33 
85-89 
жақсы 
B
 
3,0 
80-84 

 
32 
B

2,67 
75-79 
C

2,33 
70-74 
қанағаттанарлық 

2,0 
65-69 
C

1,67 
60-64 
D

1,33 
55-59 

1,0 
50-54 


0-49 
қанағаттанарлықсыз 
 
15.4 Академиялық тәртіп саясаты 
 
 
 
                                              
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
№ 
Тәртіпті бағалау критерийлері 
Баллдар саны*  
1.  Сабақтан кешігу 

2.  Сабақ кезінде ҧялы телефонмен сӛйлесу 

3.  Практика (семинар) сабақтарына белсене қатысу 

4.  Басқа да критерийлер 


 
33 
Алматы экономика және статистика академиясы
 
 
 «Есеп  және аудит» кафедрасы 
 
 
 
 
 
 
ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ   
 
 «Қаржылық есеп 2» пәні бойынша 
 
5В050800
 «Есеп және аудит» мамандығы 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Алматы, 2012г. 
 

 
34 
1.Бірінші   дәрістің тақырыбының атауы:
Кәсіпорындарды біріктіру.  
Сатып алу әдісі  (3  ( IFRS) ХҚЕС) 
2.Лекция мақсаты 
1-ші  дәрістің  мақсаты  бизнесті  біріктіруді  және  оның  нәтижелері  жӛніңде  есеп 
беруші  ҧйым  қаржылық  есептілігінде  беретін  ақпараттың  салғастырымдылығын, 
сенімділігін және салыстыру  мҥмкіндігін жақсарту болып табылады. Осы мақсатқа жету 
ҥшін, сатып алушыға тӛмендегі қағидаттар бойынша жҥзеге асатын талаптар қойылады: 
(a)
 
қаржылық  есептілігінде  сатып  алынған  бірегейленетін  индекстелген  
активтерді, қабылданған міндеттемелерді және сатылатын ҧйымдағы кез келген бақылауға 
салынбайтын пайыздарды тану және бағалау; 
(b)
 
ҧйымдарды  біріктіруде  алынған  гудвилл  немесе  тиімді  сатып  алудан  тҥскен 
кірісті тану және бағалау; және 
(c)
 
қаржылық  есептіліктерді,  қолданушыларға  ҧйымдарды  біріктірудің  сипатын 
және  қаржылық  нәтижелерін  бағалауға  мҥмкіндік  беру  ҥшін,  қандай  ақпаратты  ашып 
кӛрсету керектігін анықтау. 
 
3.Лекция сҧрақтары 
1.Компанияларды біріктіру, оның сипаттамасы және тәсілдері 
2.Біріктіру кезеңіндегі сатып алудың есебі 
 
4.Лекция мазмҧны 
1.Компанияларды біріктіру, оның сипаттамасы және тәсілдері 
Нарықтық экономикада бәсекелестікті жою ҥшін, сатып алушылардың ҥлесін тарту 
ҥшін,  кӛбірек пайданы  тҥсіру  ҥшін  компаниялардың  біріктірілуі  ҧйымдастырылады.  Бҧл 
жерде  бизнестің  бірігуі  -  бҧл  жеке  бизнестердің  бір  бірлікке  бірігуі.    Немесе 
компанияларды  біріктіру  бҧл  бір  экономикалықҧйым  ретінде  компаниялардың  қосылуы 
және  осы  қосылудың  нәтижесінде  басқа  компаниялардың  таза  активтеріне  мен 
операцияларына бақылау жҥргізу.   
Компанияларды біріктірудің 2 тәсілі бар:.сатып алу әдісі және қызығушылықтардың 
біріктіру әдісі.«Бизнестің бірігуі» 3  ( IFRS ) ХҚЕС -ның компанияларды біріктіру 3 нысан 
арқылы жҥргізіледі:сатып алу нысаны, эмиссиялық операциялар нысаны, .акционерлердің 
операциялары.  Барлық  нысандар  бас  және  туынды  мекемелердің  пайда  болуына  алып 
келеді.  Бҧл  жерде  олардың  арасындағы  қарым-қатынас  ішкі  операциялар  ретінде 
танылады.  Сонымен  қоса,  біріктірудің  бас  нәтижесі  болып,  заңды  тҥрде  қосылу 
қарастырылады.  Әртҥрлі  мемлекеттерде  қосылу  ерекше  жҥргізіледі,  бырақ  осы  ҥрдіске 
келесі факторлар тән: 
1.Екі  компания  біріккен  кезде,  бірінші  компанияның  активтері  мен  міндеттемелері 
екінші мекемеге ӛтеді, яғни біріші компания жабылады. 
2.Екі компания активтері  мен міндеттемелерін біріктіріп жаңа компанияны қҧрайды, 
сондықтан алғашқы екі компания жойылады. 
Аталған стандартқа сәйкес біріктіру бойынша келесі анықтамалар бар: 
1)  Туынды  компания-компанияның  бӛлектену  нәтижесінде  филиалының  пайда 
болуы. 
2)  Бас  компания-бҧл  кәсіпорын  ең  негізгі  қызметті  атқарып  барлық  филиалдарға 
басшылық етеді. 
3) Кішігірім ҥлес-бас компанияға тиесілі емес, еншілес компаниялардың акционерлік 
капиталының бір бӛлігі. 
4) Әділетті қҧн - бҧл сомаға келісім жасау бойынша, бір-біріне тәуелді емес жақтар 
активтерді және міндеттемелерді айырбастай алады. 
5)  Сатып  алу  мерзімі-  бҧл  бақылаудың  нақты  тҥрде  компаниядан  иемденушіге 
(сатып алушыға) ӛту мерзімі. 

 
35 
6)  Сатып  алу-  бҧл  компанияның  біріктірілуі  .Бҧл  кезде  компанияның  біреуі  сатып 
алушы  болады.Олар  басқа  компаниялардың  таза  активтері  мен  операцияларын 
бақылайды,  сатушы  компаниялардың  активтерді  беруге,  алынған  міндеттемелер  мен 
акция эмиссияларына айырбастайды. 
7)  Қызығушылықтардың  бірігуі-  бҧл  компаниялардың  бірігуі.  Бҧл  компаниялар 
біріктірілген  активтерге  және  операцияларға  тәуекел  мен  пайданы  бӛлуге  бақылау 
жасайды  және  бҧл  компаниялардың  ешқайсысы  сатып  алушы  болып  табылмайды.  Бҧл 
әдіске 2004 жылдың 1 сәуірінен тиым салынған. 
 
2.Біріктіру кезеңіндегі сатып алудың есебі 
   Сатып  алушы  айырбастау  мерзіміне  әділетті  қҧнның  жиынтық  кӛлемі  ретінде 
біріктірілу  қҧнын анықтауы керек: 
1.
 
сатып  алушы  иемденген  компанияға  бақылауға  айырбасқа  берілген,  иемденген 
компанияның таза активтері; 
2.
 
біріктіруге байланысты кез- келген шығын. 
 Танудың  осы  критериелеріне  сәйкес  келмейтін  активтер  мен  міндеттемелер  іскерлік 
репутацияның оң немесе терісіне әсер етеді. Ол сатып алу кезінде пайда болады, ӛйткені 
ол сатып алудың қалдық қҧны ретінде анықталады.  
  Компанияларды  біріктіру  есебі  мысалы-  сатып  алу  әдісі.  ―Береке‖  компаниясы 
―Дастархан‖ компаниясын 3000000 сатып алды. Компаниялар балансы сату операциясына 
дейін  келесідей тҥрде болды(барлығы шынайы қҧн бойынша):  
1)― Береке ‖ компанияның бухгалтерлік балансы, теңгемен 
Активтер 
Сома 
Міндеттемелер 
мен 
капитал 
Сома 
1.Негізгі қҧралдар 
2500 
Меншікті капитал 
3500 
2.Босалқылар 
1200 
Бӛлінбеген пайда 
2500 
3.Дебиторлар 
1000 
Міндеттемелер 
3000 
4.Ақша қаражаттары 
4300 
 
 
Баланс 
9000 
Баланс 
9000 
2)― Дастархан ‖ компанияның балансы, теңгемен 
Активтер 
Сома 
Міндеттемелер 
мен 
капитал 
Сома 
1.Негізгі қҧралдар 
1000 
Меншікті капитал 
2000 
2.Босалқылар 
600 
Бӛлінбеген пайда 
1000 
3.Дебиторлар 
1200 
 
 
4.Ақша қаражаттары 
200 
 
 
Баланс 
3000 
Баланс 
3000 
   Компанияларды  біріктіргеннен  кейінгі  ―Берекелі  дастархан‖  компаниясының 
балансын қҧру қажет, теңгемен 
  ШЕШІМІ:          ― Берекелі дастархан‖ компаниясының балансы теңгемен 
Активтер 
Сома 
Міндеттемелер 
мен 
капитал 
Сома 
1.Негізгі қҧралдар 
3500 
Меншікті капитал 
3500 
2.Босалқылар 
1800 
Бӛлінбеген пайда 
2500 
3.Дебиторлар 
2200 
Міндеттемелер 
3000 
4.Ақша қаражаттары 
1500 
 
 
Баланс 
9000 
Баланс 
9000 
Идентификацияланатын  активтердің  қҧнынан  сатып  алу  қҧнының  кез-  келген  ӛсімін 
және айырбастау операциясының жасалған мерзімінің жағдайы бойынша міндеттемелерін 
оң іскерлік репутация(гудвилл) ретінде суреттеуге және материалдық емес актив ретінде 

 
36 
тануға  болады.  Сатып  алу  кезінде  пайда  болатын  іскерлік  репутация,  сатып  алған 
кәсіпорын алдағы экономикалық пайданы алу ҥмітінде жасалатын тӛлем. 
 
5.Ӛз-ӛзін бақылау сҧрақтары 
1. Бірлескен кәсіпорындарды бірегейлендіру. 
2.Сатып алу әдісін қолдану.  
3.Ҧйым-сатып алушыны бірегейлендіру.  
4.Кәсіпорындарды біріктіру қҧны.  
5.Сатып алынатын ҧйымның бірегейлендірілген активтері мен міндеттемелері.  
6. Сатып алынатын ҧйымдардың материалдық емес активтері. 
7.Сатып алынатын ҧйымдардың шартты міндеттемелері.  
8.Іскерлік бедел. 
9.Кәсіпорындарды кезең бойынша біріктіру. 
10. Идентификацияланатын активтердің қҧнын тану 
 
6.Ҧсынылатын әдебиеттер 
Негізгі әдебиеттер 
1.ҚР 28-ақпан 2007-жылғы №234-III «Бухгалтерік есеп және қаржылық есептілік туралы» 
заңы.  
2. 3  ( IFRS) ХҚЕС «Кәсіпорындарды біріктіру. Сатып алу әдісі». Баспа ҧйі«Бико»,  Алматы -
2008ж. 
3.  ҚР  Ҧлттық  қаржылық  есептілік  стандарттары.  21.06.2007ж    ҚР  Қаржы  министрлігінің 
№217 бҧйрығы. Бухгалтердің анықтамасы №2 – 2007г. 
4.  Бухгалтерлік  есептің  типтік  жоспары.  23.05.2007  ж    ҚР  Қаржы  министрлігінің  №185 
бҧйрығы.  
5.  Бухгалтерлік  есептің  типтік  жоспары  және  шоттарының  корреспонденциялау  бойынша 
әдістемелік  ҧсынылымдар.  Бухгалтердің  және  кәсіпкердің  кітапханасы.  Баспа  ҧйі«Бико»,  
Алматы -2007ж. 
6.ХҚЕС қолдану бойынша әдістемелік ҧсынылымдар. Алматы. 2007ж. 
 
Қосымша әдебиеттер 
1. Аппақова Г.Н. «Қаржылық есеп 2» Алматы «Әрекет-Принт», 2010 ж. 
2. Баймуханова С.Б. «Қаржылық есеп» Алматы 2007ж. 
3.Миржакыпова  С.  Т.,  Аппакова  Г.  Н.  и  др.  Основы  бухгалтерского  учета  по  МСФО.  – 
Алматы: Экономика, 2009 г. 
4.Назарова В.Л. «Шаруашылық субъектілердегі бухгалтерлік есеп». Учебник. Алматы, 2003. 
 
Интернет- көздері 
1.www.minfin.kz/structure/data/KAZ_2009_IFRIC%208.doc 
2. www.worldbank.org/ifa/rosc_aa_kaz_kaz.pdf 
3.  Айрих,  Н.  ХҚЕС  бойынша  шоттар  жоспарына  ӛту  [Текст]  /  Н.  Айрих.  ...  Кл.слова 
(ненормированные):  экономика  --  бухгалтерлік  есеп  --  шоттар  --  хқес  --  кесте,  ... 
www.webirbis.ksu.kz/.../cgiirbis_32.exe 
4.  МСФО  будет  звучать  так  -  Халықаралық  Қаржы  Есептілік  Стандарттары  -  ХҚЕС  
www.balans.kz/topic12972.html 
5.
 
www.uza.ucoz.kz/_ld/0/34___.doc 
 
 
 
 
 
 

 
37 
1.Екінші  дәрістің  тақырыбының  атауы: 
«Шоғырландырылған    қаржылық 
есептілік»
 
 
2.Лекция мақсаты 
2-ші 
дәрістің  мақсаты-бас  ҧйымның  бақылауындағы  ҧйымдар  тобының 
шоғырландырылған  қаржы  есептілігін  әзірлеу  мен  ҧсыну  ерекшеліктерін  анықтау.Ҧйым 
ӛз еркімен және жергілікті нормативтік-қҧқықтық актілерге сәйкес жеке қаржы есептілігін 
ҧсынған  жағдайларда  еншілес,  бірлесіп  бақыланатын  және  қауымдасқан  ҧйымдарға 
салынған инвестицияларды есепке алу кезінде  қолданылуы тиіс. 
 
3.Лекция сҧрақтары 
1.Шоғырландырылған есеп берудің құрамы және құрастыру жолдары 
2.Пайдалар мен зияндар туралы шоғырландырылған есеп беру 
 
4.Лекция мазмҧны 
1.Шоғырландырылған есеп берудің құрамы және құрастыру жолдары 
Есептiк  кезең  бiткен  соң  шаруашылық  жҥргiзушi  субъект  қаржылық  есеп  берудi 
жасайды.  Шаруашылық  жҥргiзушi  субъекттiң  қҧрамында  Қазақстан  Республикасының 
аймағында және онан тысқары жерлерде тҧратын еншiлес немесе тауелдi cepiктecтіктepi 
бар болса, ӛзiнiң қаржылық есеп беруiмен қоса, шоғырландырылған есеп берудi жасайды, 
яғни бiрнеше заңды тҧлғаның есеп беруiн бiрiктipедi. Бҧл жерде келесі тҧлғаларды бӛледі:  
1)негізгі серіктестік; 
2) еншiлес немесе тәуелдi cepіктестіктер.  
Заңды  тҧлға  басқа  кәсiпорынның  акциясын  сатып  алу  арқылы  ӛз  қызметін  жҥзеге 
асыруы  мҥмкін  және  егер  де  сол  сатып  алынған  акциясы  50%-дан  астам  болса,  онда 
аталған  тҧлға  инвестицияланған  объектiге  бақылау  жасау  мҥмкiндiгiн  алады.  Инвестор 
бақылауды белгiлейтiн болса, онда ол кәсiпорын негiзгi заңды тҧлға болып танылады, ал 
бақыланатын  (инвестицияланған)  кәсiпорынды  еншiлес  кәсiпорын  деп  атайды.  Негiзгi 
және  барлық  еншiлес  кәсiпорындар  бiрiгiп,  бiрiккен  занды  тұлғалар  тобын  қҧрайды 
және олардың мәлiметi бойынша консолидацияланған есеп беруiн жасайды.  
Қаржылық  есеп  берудi  пайдаланушылар  олардың  топтасқан  бӛлiгiн  емес,  тҧтас 
бӛлiгiн бiлуге мҥдделi болып келедi.  
Бҧндай  қажеттiлiк  Қаржылық  есеп-2  койылатын  талапты  кҥшейтедi,  сондықтан 
шоғырландырылған есеп берудiң қҧрамына кiредi: 
1)консолидацияланған бухгалтерлiк баланс, 
2)пайдалар мен зияндар туралы шоғырландырылған есеп беру,  
3)ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есеп беруi, 
4)тҥсініктемe жазбасы.  
Шоғырландырылған  есеп  беруді  «Шоғырландырылған  есеп  беру  жене  еншiлес 
cepiктестігі  инвестицияның  есебi»  27  (IAS)  ХЕҚС  сәйкес  келесi  жолмен 
шоғырландырылады (яғни, бiрiктiредi):  
1)  есеп  берудi  ӛзара  сәйкестендiредi  (есеп  беру  қосымша  ӛңделедi,  жiктемесi 
ӛзгеpтiледi, тҥзетулер енгiзiледi);  
2)  активтер,  мiндеттемелер,  меншiк  капиталы,  табысы,  шығысы  туралы 
мәлiметтердiң әрқайсысы жолы мен бабы бойынша қосылaды;  
3)кейбiр  баптар  бойынша  қайталауға  жол  берiлмейдi  және  кейбiр  баптар  жойытуы 
мҥмкін.  
Бiрнеше  заңды  тҥлғалардың  есеп  беруiнен  бiр  ғанa  қаржылық  есеп  берудi  жасау 
ҥшiн  iшкi  есеп,  бағалы  қағаздар,  меншiк  капиталдар  және  Т.б.  мәлiметтердiң  негiзiнде 
тиicтi тҥзетулер жасалынады.  
Тҥзету  жазбалары  шоғырландырылған  қаржылық  есеп  берудiң  дайындау  барысы 
оның  жҧмысшы  кестесiнде  жасалынады  және  ол  негiзгi  кәсiпорынның  бухгалтерлiк 

 
38 
есебiнде де, еншiлес заңды тҧлғада да кӛрсетiлмейдi.  
Топтық  есеп  беру  жасау  кезiнде  еншiлес  заңды  тҥлғаның  бухгалтерлiк  балансында 
бӛлек  кӛрсетiледi,  яғни  еншiлес  занды  тҧлғаның  нақты  таза  активiмен  алмастырылады. 
Баланста  әрбiр  еншiлес  cepiктестігі  және  негiзгi  заңды  тҧлғаның  ҥлесi  бойынша  меншiк 
капиталы  қалыптастырылады.  Бҧл  жерде  меншiк  капиталында  негiзгi  заңды  тҧлғаның 
ҥлесiнен oған енген (кірген) еншiлес серiктестiктердiң ҥлесi кӛп немесе аз болуы мҥмкін.                                                  
Еншілес    компанияның  акцияларын  сатып  алу  мерзімінде    консолидация  (бірлесу) 
ҥрдісі келесідей кезеңдерден тҧрады:  
1.Бас  және  еншілес  компаниялардың  бір  тектес  активтері,  міндеттемелерінің  және 
меншікті капитал баптары қатарларымен қосылуы;  
2.Ішкі  топтардың  есептері  бойынша  дебиторлық    және  кредиторлық  қарыздарын 
жою бойынша тҥзету жазбаларын жҥргізілуі;  
3.Еншілес    компанияға  салынған  инвестицияның  баланстық  баптары  мен  еншілес  
компанияның  меншікті  капиталындағы  бас  компанияның  сәйкес  ҥлестік  қатысуын  жою 
бойынша тҥзету жазбаларын жҥргізілуі;  
4.Еншілес    компанияның  меншікті  капиталындағы  бас  компанияның  улесіне 
жатпайтын азшылық ҥлесінің анықталуы;  
5.Еншілес  компанияның акцияларына  салынған бас компанияның инвестициясына 
кеткен шығындарының олардың баланстық қҧнынан артық кӛлемінің анықталуы;  
6.Еншілес    компанияның  меншікті  капиталындағы  сәйкес  ҥлестік  қатысуындағы 
еншілес  компаниялардың    активтері  мен  міндеттемелерінің  ағымдық  нарықтық  қҧнына 
дейінгіқҧнның тҥзетілуі; 
7.Іскерлік репутацияның, яғни гудвилдің кӛлемінің анықталуы. 
Шоғырландырылған  бухгалтерлік  балансты  жасау  ҥшін  келесі  операциялар 
жасалады. 
1.-кесте. Шоғырландырылған бухгалтерлік баланс  
Баптар атауы 
Бас 
компания 
Еншілес 
компания 
Тҥзетілгенге  дейінгі 
шоғырландырылған 
сома 
Тҥзетілгеннен 
кейінгі 
шоғырландыры
лған сома 
Активтер 
(инвестициядан 
басқа) (А) 
БА 
ЕА 
БА+ЕА 
БА+ЕА 
Ішкі  топтардың 
есептеріндегі 
дебит.қарыз-ры (ТД) 
ТД 
 
ТД 
 
Еншілес  комп-
ға салынған инвест-р 
(ЕКИ) 
ЕКИ+Г 
 
ЕКИ+Г 
 
Гудвилл (Г) 
 
 
 
 
Г 
Кредиторлық 
қарыздар (К) 
БКК 
ЕКК 
БКК+ЕКК 
БКК+ЕКК 
Ішкі  топтардың 
есептеріндегі 
кредит-қ 
қарыз-ы 
(ТК) 
 
ТК 
ТК 
 
Азшылық  ҥлесі 
(А) 
 
 
 
А 
Меншікті 
капитал (К) 
БКК 
ЕКК=ЕКИ+
М 
БКС+ЕКИ+А 
БКК 
  

 
39 
  Мҧндағы: 
БКА- бас компанияның  активтері;  
ЕКА- еншілес компаниялардың активтері; 
ТД- ішкі топтардың есептері бойынша дебиторлық  қарыздары
ЕКИ-  еншілес    компанияның  акцияларына    салынған  бас  компанияның 
инвестициясына салған қатысу ҥлесі;  
Г- гудвилл оң іскерлік репутация; 
БКК- бас компанияның кредиторлық қарыздары;  
ЕКК- еншілес компаниялардың кредиторлық қарыздары; 
ТК- ішкі топтардың есептері бойынша кредиторлық қарыздары; 
А- еншілес  компанияның меншікті капиталындағы азшылық ҥлесі; 
БКК- бас  компанияның меншікті капиталы;  
ЕКК- еншілес  компанияның меншікті капиталы. 
Каталог: accounting-and-auditing
accounting-and-auditing -> Статистика академиясы алматинская академия экономики и статистики
accounting-and-auditing -> Алматы экономика және статистика академиясы
accounting-and-auditing -> Алматы экономика және статистика академиясы
accounting-and-auditing -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «АӨК бухгалтерлік есеп ерекшеліктері»
accounting-and-auditing -> Статистика академиясы алматинская академия экономики и статистики
accounting-and-auditing -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «Бухгалтерлік есеп және аудит»
accounting-and-auditing -> Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені
accounting-and-auditing -> Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені

жүктеу 5.75 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет