Алматы экономика және статистика академиясы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені



жүктеу 6.2 Kb.

бет6/11
Дата16.05.2017
өлшемі6.2 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

№ 8.  Дәріс. Барлық сахнамен жҧмыс 
Виртуальды  кеңістікте  геометриялық  денелердің  және  кейбір 
объектілердің  үшӛлшемді  сахна  модельдері  компьютердің  жадысында 
орналасады,  ал  экранда  олардың  тек  проекциялары  кескінделеді. 
Проекцияның 
белгілі 
екі 
түрі 
қарастырылады: 
параллельдік 
(аксонометриялық) және орталық (болашағы, келешегі бар). 
Ереже:  Параллельдік  проекциялар  үшін  үшӛлшелді  дененің  кейбір 
нүктелері  жарықтық  бір  шоғыр  сәулесімен  параллельді  осы  сәулелерге 
перпендикуляр 
орналасқан 
берілген 
жазықтыққа 
проекцяиға  
проекцияланады. 
Параллельдік  проекциялардың  дербес  жағдайы  ортографикалық 
проекция  болады,  егер  жазықтық  проекциясы  үш  ӛлшемді  кеңістіктегі  бір 
координаталық жазықтықпен параллель теңестірілсе.  
Орталық  проекция  үшін  нүктелер  осы  нүктеден  шығатын, 
бақылаушының  кӛзі  орналасатын  берілген  жазықтыққа  жазықсыз  шоғыр 
сәулелердің 
проекциясынан 
проекцияланады, 
мүнда 
жазықтықтың 
проекциясының ӛзі орталық сәулеге перпендикуляр орналасады.  
Параллельдік  проекциялар  әдетте  сахна  объектілерін  құруға  және 
оларды  ӛңдеуге  қолданылады.  Орталық  проекциялар  нақты  түрдегі  сахна 
ішіндегі болашақта алу үшін қолданылады сонымен бірге ол сахнаны түсіру 
камерасы  немесе  сыртқы  жарық  тандырғыш  арқылы  бақылаушы  эффект 
қуруға мүмкіндік береді.  
Анықтама.  Проекция  терезесінде  (жасырып  түрде  олар  тӛртеу)  кӛп 
проекциялардың  екі  түрінің  кезкелгенін  беруге  болады,  олар  сахна  кӛрінісі 
(Views)  деп  аталады  белсенді  проекция  терезесінің  Views  ішкі  менюінің 
негізгі командалары: 

 
Perspective  (Болашаққа  кӛрініс)  –  сахна  түрін  болашаққа  кӛрсететін, 
бақылайтын  нүктелер  жайын  реттеуді  мүмкіндік  беретін  орталық  проекция 
құрады. 

 
Camera  (камера  )  –  сахна  түрін  онда  орналасқан  n  номерлі 
камера облып кӛрсететін орталық проекция құру.  

 
Vser  (қолданушылық  тип)  –  кез  келген  турдегі  ағындағы  проекцияны 
параллельдік  проекцияні  түрлендіреді,  кеңістіктегі  жазықтық  проекциясын 
жайын реттеу үшін. 

 
Front  (Алдыңғы  түрі),  Back  (Артқы  түрі),  Top  (Жоғарыдан 
қарағандағы түрі), Bottom (Тӛменнен қарағандағы түрі), Left (Сол жағынан 
қарағандағы түрі), Right (Оң жағынан құрағандағы түрі) бұл алты команда 
бас  жүйе  координаттарды  координаталық  жазықтықта  ортографияның 
проекциялар құралу нәтижесінде кӛрсетілген сахна түрін құрады.  

 
Grid  (Тор)  ішкі  менюға  кіретін  жеті  команда,  қолданушылық  тордың 
жазықтығында қосымша объект – сахна торымен құрылатын ортографиялық 
проекциялар құрайды. 

61 
 
Ереже:  проекция  терезелерінің  ӛлшемдерін  реттеу  үшін  екі  тәсіл 
қарастырылады: 
1. кӛрші терезелерді бӛлетін бір жолақты тышқанмен жылжыту. 
2. екі қиылысқан бӛлетін жолақтарды тышқанмен жылжыту. 
Проекция  терезесінің  бастапқы  ӛлшелдерін  қалпына    келтіру  үшін: 
тышқанын  оң  бастырмасын  бӛлетін  жолақтық  біреуінде  шерту  керек  -  R.L. 
командасы  –  жинақтауды  босату.  Проекция  терезесінің  тек  біреуін  экранға 
шығару үшін  кернесін қолдану керек. 
Сахна кескіні  параметрлерін баптау: 

 
сахна мазмұнын кескіндейтін режім

 
мӛлдір объектілер кескіні сапасының деңгейі; 

 
сахна кӛрінісін қолдану параметрі; 

 
геометриялық денелердің ішкі беттерінің кескінінің режімі.  
Сахна кескінін таңдау  режімі 

 
Smooth  +Highlights  (Тегістеу  -бликтер)-  объектілердің  кескінін  ӛту 
тегістеу  жазық  жақтарының  арасында  тонирленген  режімді  және 
бликтерді қосады; 

 
Wireframe  (қаңқа)-сымды  қаңқа  түрінде  объектілердің  кескіні  режімін 
қосады, объектілердің жақтарының кӛрінетін қырларымен құралған; 

 
Other (Басқа) ішкі меню командасы
1.
 
Smooth(Тегістеу)-  объектілердің  кескінін  жақтарының  арасында 
тонирленген режімді қосады (бликтерсіз);  
2.
 
Facets  +Highlights  (Жақтар+бликтер)-  объектілердің  кескінін  жазық 
жақтарының  арасында  тонирленген  режімді  бликтермен  қосу  арқылы 
қосады; 
3.
 
Facets  (Жақтар)-объектілердің  кескінін  тонирленген  жазық  жақтарын 
барлық жиынтық  режімді қосады  (бликтерсіз); 
4.
 
Flat (Жазық)-жазық пішін түріндегі объектілер кескіні режімі; 
5.
 
HiddenLine  (Жасырылған  сызық)-  объектілер  жақтарының  кӛрінетін 
терезесінде  қырлардан  құралған  объектілер  кескінінің  режімін  қаңқа 
түрінде қосады;  
6.
 
LitWireframes  (Освещенные  каркасы)-  тонирленген  қаңқа  тұріндегі 
объектілер кескінін режімін қосады; 
7.
 
BoundingBox (Габаритты контейнер)- кӛрінетін қырлармен және мӛлдір 
жақтармен  оларға  сырттай  сызылған  тікбұрышты  параллелепипед 
түріндегі объектілер кескінін қосу режімі; 

 
EdgedFaces 
(қырлармен)- 
объектіде 
қырлардың 
кескінделу  
режімінолардың бетіндегі экран кескіні шартымен қосады. 
Ереже:  Проекция  терелерінде  сахна  кескінің  екі  режімі  жиі 
қолданылады: 
WireframeжәнеSmooth 

Highlights 

Олардың 
біріншісіқаңқалырежім,  ал  екіншісі-  толық  режім  деп  аталады.Қаңқалы 
режімде  сахна  объектілері  түрлері  туралы  кескін  олардың  тек  қаңқалары 

62 
 
кескінделгенде  минимальды  визуальды  ақпарат  проекция  терезесіне 
шығарылады.  Толықрежімді  кескін  сахна  объектілері  түрлері  туралы 
кескінолар нақтырақ болғанда максимальды ақпарат шығарылады.  
Кескіннің мӛлдірлілік сапасын баптау. 
Сахнаның  мӛлдір  объектілерінің  кескінінің  сапасының  деңгейін  беру 
үшін  проекцияның  белсенді  терезесінде  Transparency  (Мӛлдірлік)  ішкі 
менюдің келесі 3 командасы қолданылады:  

 
 No ne (Жоқ) – объектілердің мӛлдірлілігін  асыру режимін іске қосу

 
 Simple  (Қысқарту)  –  объектілердің  кескіннің  мӛлдірлілігін  қысқарту 
режимін әртүрлі тығыздықта штрихталған түрде іске қосу; 

 
 Best  (Жақсартылған)  –  мӛлдірлілікті  толық  кескіндеу  режимін  іске 
қосу. 
Координаталар жүйесі  
X,  Y,  Z  арқылы  белгіленген  осьтер  кӛмегімен  сахнаның  үшӛлшемді 
кеңістігінде объектілердің орынын ӛлшеу, сонымен бірге олардың орналасуы 
және  трансформациялау  орындалады.  Программада  сегіз  координаталар 
жүйесін  қолдану  қарастырылған,  ашылатын  тізімде  Reference  Coordinate 
System (Координаталар жүйесі) таңдауы жүргізіледі. 

 
 Бас координаталар жүйесі (World) – негізгі болып сапалады. Ол осінің 
басын сахна кеңістігінде нӛлдік нүктеден алады. Z oci сахна биіктігіне, X oci 
–  оның  еніне,  Y  oci  –  тереңдігіне  сәйкес  келеді.  Берілген  осьтердің  бағыты 
берілген  моментте  қандай  жүйенің  қолданылуына  проекция  терезелерінің 
барлығына тәуелсіз тӛменгі тұрақты түрде сол бұрышта белгіленеді.
 

 
Бас координаталар жүйесі (World) – негізгі болып табылады. Ол ӛзінің 
басын Сахна кеңістігінің нӛльдік нүктесінен алады. Z ӛсі  Сахна биіктігіне, X 
ӛсі –оның  еніне, Y ӛсі- тереңдігіне сәйкес келеді. Бұл ӛстердің бағыты сол 
уақытта  нақты  қандай  жүйе  қолданғанына  тәуелсіз,  сол  тӛменгі  бұрышта 
тұрақты түрде барлық терезелерге кӛрсетіледі; 

 
Карданды  координаталар  жүйесі  (Ginbal)  -    кеністікте  объектілердің 
бұрылу    анимациялары  үшін  Euler  XYZ  Rotation  контроллерлер  түрлерінің 
кӛмегімен  орындалады.  Бұруларды  орындаған  кезде  анимацияның  негізгі 
тректеріне әсер етпейді. 

 
Локальды  координаталар  жүйесі  (Local)  –ӛзінің  басын  ерекшеленген 
объектінің  тірек  нүктесінен  алады,  Xӛсі  еніне,  Y-ӛсі  ұзындығына,  Zось  – 
оның биіктігіне  сәйкес  келеді.  Әдетте объектінің  бастапқы  координаталарға 
қарағанда  кеңістікте  еркін  бағдарланған  бұл  объектіні  трансформациялау 
немесе орын ауыстыруды орындау қажет болған жағдайда қолданылады.  

 
Терезелі 
координаталар 
жүйесі 
(View) 
тыныштық 
күйде 
қолданылады.  Ортографическиялық  проекциялы  терезелер  үшін  (кез  келген 
жағдайда)  жәнеорталық  проекцияның  белсенді  емес  терезесінде  бұл  жүйе 
экрандық  координаталар  жүйесімен,  алорталық  проекцияның  белсенді 
терезесі  үшін  –  басты  координаталар  жүйесімен  сәйкес  келеді. 

63 
 
Координатаның  санап  шығару  нүктесі  кеңістіктің  нӛлдік  нүктесінде 
орналасады.    

 
Ата аналық координаталар жүйесі (Parent)  –байланысқан объектілер 
үшін  қолданылады.  Ӛзінің  басын  тура  ата  аналық  ерекшеленген  туындас 
объектінің тірек нүктесінен алады, оның Xӛсі -еніне, Y ӛсі - ұзындығына,  Z 
ӛсі – биіктігіне сәйкес келеді.  

 
Тор координаталар жүйесі (Gird) – экранда бейнеленетін белсенді торға 
сахнаның әр объектісіне негізделуінде сипатталады. 

 
Саналынатын координаталар жүйесі (Pick) – кез-келген басқа объектіге 
қатысты  сахнаның  ерекшеленген  объектінің  локальді  координаталар 
орналасуын белгілеуге мүмкіндік береді. 

 
Экрандық  координаталар  жүйесі  (Scree)  -  ӛз  бастамасын  сахна 
кеңістігінің  нольдік  нүктесінде  алады.  Оның  осьтері  белсенді  терезе 
проекциясы  үшін  бірдей  белгіленген:      X  осі  –  оңға,  Y  осі  –  үстіге,  Z  – 
бақылаушыға. 
Сахна 
объектилеріне 
орын 
ауыстыру 
немесе 
трансформация 
операцияларын  орындауға  байланысты  сол  сахнаға  сай  келетін 
координаталар жүйесі тағайындалады. 

 
Select and Move (Ерекшелеу және орын ауыстыру); 

 
Select and Rotate (Ерекшелеу және бұру); 

 
Select 
and 
Uniform 
Scale 
(Ерекшелеу  және  бірқалыпты 
масштабтау); 

 
Select  and  Non-uniform  Scale  (Ерекшелеу  және  бірқалыпты  емес 
масштабтау); 

 
Select and Squash (Ерекшелеу және нығыздау)
Ӛлшем бірлігін тағайындау. 
Программада екі түрлі ӛлшем бірліктер қарастырылады: Ағымдағы және 
Жүйелік.    Ағымдағы  ӛлшем  бірліктерінде  сахнаның  координаталары  және 
ӛлшемдері беріледі (геометриялық параметрінің сандық мәнінің оң жағында 
кӛбінесе  ӛлшем  бірлігінің  қысқартылған  атауы  жазылады).  Жүйелік  ӛлшем 
бірлігі  сахна  объектілерін  тышқан  кӛмегімен  масштабын  анықтайды.  Оның 
ерекшеліктері: 

 
Ӛлшеу  кезінде  ағымдағы  сахнаның  барлық  объектілердің  ӛлшемдері 
автоматты түрде масштабталады; 

 
Онымен 
координаталық 
тордың 
кӛршілес 
сызықтарының 
арақашықтықтарымен тығыз байланысты. 

 
Ол  файл  сахнасында  сақталады.  Бұл  келесі  ашқанда  жүйелік  және 
ағымдағы ӛлшемдерде ашуға мүмкіндік береді. 
Торлардың параметрлерін тағайындау. 
Координаталық  тор  (Home  Grid)  барлық  проекция  терезелерінде 
бейнеленеді.  Ол  ортографиялық  проекция  терезелерінің  жазықтықтарында 
орналасады. Координаталық тордың сызықтары әртүрлі қалыңдықта болады. 

64 
 
Оның  жұқа  сызықтары  қосымша,  ал  қалыңдары  –  негізгі  болып  табылады. 
Екі  ең  жұқа  және  ең  қалың  сызықтар  глобальді  координаталар  жүйесінің 
осьтерімен  сәйкес  келеді.  Координаталық  тор  екі  маңызды  функция 
атқарады: 

 
Жасалу  кезіндегі  үшӛлшемді  сахна  кеңістігінде  орналасқан 
объектілердің геометриялық параметрлерін сынауға мүмкіндік береді. 

 
Сахна объектілерін тегістеуге мүміндік береді. 
Тордың кӛршілес сызықтарының арақатынасы бірдей ӛлшемге ие, бірақ 
оларды басқаруға болады. Бұл ӛлшем проекция терезесіндегі берілген сахна 
кӛрінісінің масштабымен және сахна қадамымен анықталады. 
Ереже:  Координаталық    тордың  параметрлері  Grid  and  Shap  Setting 
(Торды сипаттау) модальды емес диалогтық терезенің  Home grid (Бастапқы 
тор) еңгізілімінде беріледі. Бұл терезе екі түрлі әдіспен ашылады: 

 
Customize  (Настройка)  менюінің  Grid  and  Shap  Setting  командасы 
арқылы; 

 
Негізгі құралдар жолағының Shaps Toggle (еңгізбелерді қосу) пернесіне 
тышқанның оң жақ пернесімен басу арқылы. 
Бұдан  басқа  тағы  екі  тордың  түрі  бар:  Қолданылмалы  (User  grid)  және 
Автотор (Autogrid). Колданылмалы тор тікбұрышты формалы орын ауыстыру 
және  трансформация  мүмкін  болатын    қосымша  сілтеме-объектіден  пайда 
болады. Ол кеңістікте кезкелген ориентацияға ие сахнаның нақты объектісіне 
ӛзгерту және тегістеу операцияларын орындауды жеңілдетеді. Автотор  бар 
объектіге  қатысты  Сахнаның  жасалынатын  объектінің  орнын  тағайындауға 
арналған.  Берілген  режімді  қосу:  Create→Autogrid.  Автотор  жасалатын 
объектінің негізгі жазықтығында орналасады, ал оның ортасы, Сахнадағы бар 
объектінің  бетіндегі  таңдалған  жанасу  нүктесі  болып  табылады. 
Қолданылмалы  және  автоторлар  параметрлері    User  Grid  енгізіліміндегі  
келесі баптау элементтері арқылы реттеледі: 

 
 Activiate  grids  when  created  жалаушасы  –  құрастырып  біту  кезіндегі 
қосымша  объект  торының  қолданбалы  торға  автоматты  түрде  ӛткізу 
режіміне қосу; 

 
World  space    және  Object  space  қосып  ажыратқыштары    -  біріншісі 
глобальды  координаталар  жүйесіне  қатысты  үштік  векторларының 
автотордағы бейнелеу режиміне белгілейді, ал екіншісі -  локальдіге.  
Ереже:Views  (Кӛріністер)  менюінің  Grids  (Торлар)  қосымша  менюінің 
тӛрт  командасы  координаталық  және  ӛолданылмалы  торларды  бейнелеуді 
басқару  үшін  қолданылады:  Show  Home  Grid  (Бастапқы  торды  кӛрсету), 
Activate Home Gtid (бастапқы торды іске қосу), Activate Grid Object (торлы 
объектті іске қосу), Align Gtid to View (торды түр бойынша реттеу).  
 
 
Әдебиет: 2 нег.., [187-195]; 4 қос., [395-398],  7 қос . [402-405]. 
Бақылау сұрақтары: 
 
1.
 
Параллель проекцияларды сипаттап беріңіз. 

65 
 
2.
 
Орталық проекцияларды сипаттап беріңіз. 
3.
 
Кӛрініс менюінің командаларын атап беріңіз. 
4.
 
Кескінді кӛрсетудің параметрлерін сипаттап беріңіз. 
5.
 
Кескінді кӛрсету режимінің таңдау командаларын сипаттап беріңіз.  
 
№9 ДӘРІС.Кескін объектілерімен жҧмыс 
Анықтама.Тіреуіш  деп  үшӛлшемді  кеңістік  кескінде  осы  объект  үшін 
бейімделу бұрышы мен координаталарын есептейтін объект нүктесі. 
Белгіленген  объектке  бастапқы  тіреу  нүктесінен  шығатын  экранда  үш 
ості координаттарын кӛрсету үшін  ShowTransformGizmo (Трансформациялау 
контейнерін 
кӛрсету)командасына 
белгі 
қойып, 
объктілерді 
трансформациялау  контейнерін  кӛрсету  режимін  қосу  керек.  Программа 
тіреу  нүктелері  мен  объектілердің  жағдайын  реттеуге  мүмкіндік  береді.Ол 
үшін  Pivot  (Тіреу)  Hierarchy  (Иерархия)қосымшасыныңAdjustPivot  (Тіреуді 
реттеу)бӛлігінің  инструментін  қолданады.3D  Max  2008-де  (Working  pivot) 
жұмыс тіреу нүктесімен жұмыс істейтін жаңа функция пайда болды, таңдап 
алынған  объектілердің  кӛшіру  мен  трансформациялау  кезінде  тіреу 
нүктелерін  уақытша  ауыстыру  мақсатында  жұмыс  жеңілдетеді.  Берілген 
функция  Pivot  (Тіреу)  Hierarchy  (Иерархия)→  Edit  Working  Pivot  (Жұмыс 
тіреуін 
реттеу) 
қосымшасының 
Adjust 
Pivot 
(Тіреуді 
реттеу) 
инструментімен орындалады. 
 
Объектілерді инструменттермен белгілеу 
 

 
Select and Move  (Белгілеу және кӛшіру); 

 
Select and Rotate (Белгілеу және бұру); 

 
Select and Uniform Scale (Белгілеу және біркелкі масштабтау); 

 
Select and Non-uniform Scale (Белгілеу және біркелкі масштабтау) 

 
Select and Squash  (Белгілеу және сығу).  
Бұл инструменттер объектті екі әдіспен белгілеуге мүмкіндік береді: 
1.
 
Оның айналасынан бӛлінетін шектер орналастыру; 
2.
 
Егер  олар  бірнеше  болса,  берліленген  объектілерде   
клавишін басып тұрып тізбекті шерту. 
Жұмыс процессі кезінде келесілерді ескеру қажет: 

 
Олар  SelectionFilter    (Айыру  фильтрі)  негізгі  панелінде  берілген  үш 
категориялы объектілерді ғана белгілейді. 

 
Пішінді  ерекшелейтін  жақтауларнегігі  панелдің  батырмаларымен 
беріледі:  
1.
 
Rectangular Selection Region (Айырудың тікбұрышты облысы); 
2.
 
Circular Selection Regoin (Айырудың домалақ облысы); 
3.
 
Fence Selection Region (Айырудың кӛпбұрышты облысы); 
4.
 
Lasso Selection Region (Айырудың туынды облысы); 
5.
 
Paint Selection Region (Айырудың бояу облысы); 
6.
 
Window/Crossing(Терезелі/Қиылысатын). 

66 
 

 
Егер объектілердіңнемесе қосымша объектілердіңорындарын ауыстыру 
не  пішіндерін  тышқан  арқылы  ӛзгерту  кӛзделсе,  ондаSelectObject  –  ті 
пайдаланған жӛн. 
Ереже:  Егерсахнамен  жұмыс  кезіндебір  комбинациялы  бірнеше 
объектілерді  бәір  сәтте  кӛптеп  ерекшелеу  керек  болса,  онда  объектілер 
аттарына  қатысты  теруді  қолдануға  болады,  бірақ  олар  алдымен  жасалу 
керек.  Аталмыш  терулер  Edit  Named  Selection  Sets  (Айырудың  аталмыш 
тобын  реттеу)  пернесі  арқылы  жасалады.  Керекті  объектілерді  теру  екі 
түрлі тәсілмен құрылады: 
1.
 
кезекті  теруді  ұйымдастыратын  проекция  терезесіндегі  объектілерді 
ерекшелеу  жолыментерезенің  жоғары  жағындағы  бірінші  батырмаға 
тышқанға шертіп; 
2.
 
терезенің  (+  белгісімен)  пернесі  арқылы  оған  керекті  Сахна 
объектілерін қосу мен жалғасқан жаңа бос теруді құру.  
Объектілердің байланысы 
Анықтама.Объектіні  байланыстыру  объектінің  Сахнаның  берілген 
элементке тартылуы тәрізді, Сахнадағы олардың орын ауыстыруының немесе 
пішіндерінің  ӛзгеруінің  ретімен  айтады.  Байланыстыру  режимі  Сахна 
объектілерімен келесі операцияларды орындау үшін арналған: 

 
объектілердіңнемесеолардың құрама бӛлшектерінің орнын тегістеу; 

 
құрастырылмалы объектілердің ӛлшемдерінің секірмелі ӛзгерулері. 
Программадаерекшеленген  объектінің  тышқан  арқылы  үш  түрлі 
байланыстыру  режимдеріне  орнын  ауыстыруға  болады.  Сол  режимдерді 
таңдау негізгі жолақтың келесі пернелері арқылы жүзеге асады: 

 
  ағымдағы  проекция  терезесінің  координаталық  жазықтығында 
орналасуын  сахнаның  берілген  геометрия  элементтеріне  орын  ауыстыру 
режимін қосатын екіӛлшемді байланастыру

 
Проекцияның  белсенді  терезесінің  координата  жазықтығында 
орналасқан 
сахна 
элементтеріне 
орын 
ауыстыратын 
объектінің 
жартысыйымдыбайланыстырылым    режімін,  сонымен  бірге  проекция 
нүктелерінде осы жазықтыққа сахнаның басқа элементтерін қосады

 
 Бүкіл  үшӛлшемді  кеңістікте  берілген  сахна  элементеріне  орын 
ауыстыратын объектінің үшӛлшемді байланыстырылым режімін қосады.  
Ереже:  Үш  режімнің  біреуіне  қосылғандағы  орын  ауыстырушы 
объектіне байланыстырылым жасалынатын сахна элементтерін таңдау  Snaps 
(Байланыс)  құралдар  жолағындажәне  модальды  емес  Grid  and  Snap  Settings 
диалогтық терезесінің біратты ӛосымша бетінде жүзеге асырылады.  
Айналмалы  объектілерді  байланыстыру  негізгі  панельдің  Angle  Snap 
Toggle  (Бұрыштық байланысты қосу) пернесі арқылы қосылады. Ол  Options 
қосымша  бетінің  Angle  ӛрісінде  белгіленетін  ӛсімше  қадамымен  таңдалған 
объектінің  бұрылу  бұрышының  дискретті  ӛзгерімін  қамтамасыздандырады, 
бұрылу  операциясын  орындағанда    Select  and  Rotateқұрал  сайманы 
қолданылады.  

67 
 
 
Масштабтанылатық    объектілерінің  байланыстырылу  режимі  негізгі 
панельдің  Рercent  Snap  Toggle  (Проценттік  байланысты  қосу)  пернесі 
арқылы белгіленеді. Ол процентті түрде ӛрісте берілетін ӛсімше қадамымен  
таңдалған 
лобъектінің 
бқрышының 
дискретті 
ӛзгерісін 
қамтамассыздандырады. Масштабтау опреациясы орындалғандағы келесі үш 
құралдың  біреудің  қолданылады:  Select  and  Uniform  Scale,    Select  and  Non-
uniform Scale, Select and Squash.  
Негізгі  жолақтың  Snipper  Snap  Toggle  (Ӛсімше  байланыстырылымы 
есептеушін 
іске 
қосу) 
пернесіменобъектілердің 
параметрлерін 
есептеуіштермен  реттелетін  қосымша  бетпен  қосылады.  Ол  Preference 
Settings  (Орнату  параметрлерін  икемдеу)  диалогтық  терезесінің  General 
(Негізгі) қосымша бетте берілетін бекітілген қадам ауқымына программаның 
кезкелген есептеуішіне бір ретті ӛсімше қамтамассыздандырады..  
Объектілердің дублдеуі және реттелуі 
 
   Кез келген объектіден сол объектінің үш түрлі дубликаты немесе клонын 
(Clones) жасауға болады: Кӛшірімдер, Үлгілер, Даналар.  
Анықтама.  Кӛшірім  депобъектінің  тәуелсіз  дубликатын  айтады.  Бұл 
бастапқы  объектіге  кӛшірілімнің  ӛзгеруі  әсер  етпейді.  Үлгі  (Instance)  деп 
берілген  объектімен  оның  басқа  үлгілері  арасындағы  екі  жақты  байланысы 
бар  объект    дубликатын  білдіреді.  Бұл  Modify  жолағындағы  параметрлерді 
реттеу  немесе  модификаторлар  кӛмегімен  бастапқы  объектіні  немесе  оның 
үлгісін  ӛңдеу  сол  объектінің  бастапқы  күйін  де  ӛзгертеді.  Даналардың 
(Reference)  үлгілерден  ерекшелігі  қосымша  модификаторлар  кӛмегімен 
кейінгі  ӛңдеу  бастапқы  объектіні  және  оның  үлгілеріне  ісерін  тигізбейді. 
Бастапқы объектілер және олардың үлгілері  арасындағы байланыстар келесі 
операцияларға орындалғанда таралмайды: 

 
Олардың кезкелгенін жою; 

 
Орындарын  ауыстыру  және  трансформациялау  (масштабтау  және 
бұрылу). 
Ереже:Mirror  (Айна)модификаторын  соңғыларға  қолдану  бастапқы 
объектінің  орнын  ауыстыру  немесе  пішінін  ӛзгерту  жолымен  үлгі  немесе 
дана түріндегі дубликаттарды басқаруды қамтамассыздандырады. Егер үлгіні 
немесе  дананы  құрастырудан  кейін  оның  немесе  бастапқы  объектінің 
құрылымы  ӛзгертілетін  болса,  онда  бұл  объектілер  арасындағы  байланыс 
жойылады.  
 
Tools  (Сервис)  менюінің  Align  (Реттеу)  командасын  қолдану  арқылы 
басқа объектіге қатысты объектіні тегістеу жүзеге асырылады.  
 
Tools (Сервис) менюінің Array (Кӛптік) командасы   арқылы таңдалған 
сахна  объекті  негізінде  бірӛлшемді,  екіӛлшемді  немесе  үшӛлшемді  берілген 
типтегі  дубликаттарының  массивін  құруға  болады  (бұл  массивке объектінің 
ӛзі де жатады).   
 
 

68 
 
Объектілердің  трансформация нүктесінің ӛзгеруі. 
Сахна  объектілеріне  масштабтау  немесе  бұру    операцияларын 
орындағанда  әрбір  бұл  объект  ӛзінің  тірек  нүктесіне  қатысты  пішінін 
ӛзгертеді. Ерекшеленген объектілердің трансформация нүктелерінің топтарға 
біріктілу  мүмкіндігі  не  сол  топтың  геометриялық  ортасымен  не  ағымдағы 
координаталар 
жүйесінің 
ортасымен 
қарастырылады. 
Ӛңделетін 
объектілердің  трансформация  нүктесін  тағайындау  негізгі  құралдар 
жолағының келесі үш пернесімен жүзегге асырылады: 

 
Use  Pivot  Point  Center  (Объектілердің  тіреу  нүктелерін  қолдану)  – 
әрқайсысының  тірек  нүктесіне  қатысты  ерекшеленген  объектілердің 
тобының трансформация режімін қосу (тыныштық күйде беріледі); 

 
Use  Selection  Center  (Айыру  ортасын  қолдану)  –  ерекшеленген  топ 
объектілерінің ортасына қатысты трансформация режімін қосу

 
Use  Transform  Coordinate  Center  (Координаттардың  басын  қолдану)- 
ағымдағы  координаталар  жүйесінің  ортасына  қатысты  ерекшеленген  топ 
объектілерін  трансформациялау режімін қосу.  
Қабаттар бойынша объектілерді тарату 
Сахнадағы  қабаттардың  бар  болуы  объектілердің  бейнеленуінің, 
тіркелуінің  және  визуалдануының  басқаруын  жеңілдетеді.  Бӛлек  қабатқа 
белгілі  бір  локальді  кеңістіктің  облысында  орналасқан  немесе  белгілі  бір 
функцияларды жасайтын сахна объектілерін жатқызуға болады. Қабаттармен 
жұмыс жасау үшін екі түрлі әдіс қолданылады: 
1.
 
Layers (Қабат) құралдан жолағы 
2.
 
Layer  Manager  (Қабат  Диспетчері)  пернесі  арқылы  ашылатын    Layer 
беймодальді диалогтық терезесі. 
Сахна  объектілерін  бейнелеуін  және  бекітуін  басқару  үшін  келесі  лер 
қолданылады: 
Қабат диспетчері терезесі; 

 
Қабат диспетчері терезесі; 

 
Display (Кескіндеу) командалар жолағының элементтерін басқару; 

 
Display командалары: 
1.
 
Viewport  Lighting  and  Shadows  (Проекция  терезесіндегі  кӛлеңке  мен 
кӛрініс)  қосымша  меню  командалары  –  визуализация  кезіндегі  сахна 
жарықтандыру параметрлерін бейнелеу режимдерін басқарады. 
2.
 
Isolate  Selection  (Аударуды  оқшаулау)  сахнаның  ерекшеленбеген 
объектілерін проекция терезелерінде жасырады. 
3.
 
Unfreeze All (Барлығын босату) – бекітуді жоққа шығарады. 
4.
 
Freeze Selection (Айыруды бекіту) – ерекшеленген объектілерді бекітеді. 
5.
 
Unhide  by  Name  (Аты  бойынша  кӛрсету)  -    әрбір  жасырылған  сахнаның 
объектісі  таңдалына  алатын  Unhide  Objects  (Объеткілерді  кӛрсету) 
диалогтық терезені ашады. 
6.
 
Unhide All (Барлығын кӛрсету)  – бұрын жасырылған барлық объектілерді 
бейнелейді. 

69 
 
7.
 
Hide 
Unselected 
(Айырылмағандарды  жасыру)  –  ерекшеленген 
объектілерді жасырады. 
8.
 
Save SceneState (Сахна жағдайын сақтау) – белгілі бір атта сахнаның жаңа 
қалпын құру. 
9.
 
Manage  Scene  States  (Сахна  жағдайын  басқару)  –  бар  сахнаның 
қалпынымен түрлі операцияларды жасайды. 
 
Әдебиет: 2 нег.., [187-195]; 4 қос., [395-398],  7 қос . [402-405]. 
Бақылау сұрақтары: 
6.
 
Объектінің қай нүктесі тіреуіш нүктесі деп аталады? 
7.
 
Объектілердің аталмыш тобы не үшін құрылады? 
8.
 
Объектілерді кӛшірудің әдістері 
9.
 
Объектілердің байланысы деп нені түсінеміз? 
10.
 
Сахна объектілерінің дубликаты қалай жасалады? 

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал