Алматы экономика және статистика академиясы «Экономика және менеджмент» кафедрасы



жүктеу 5.65 Kb.
Pdf просмотр
бет6/10
Дата26.04.2017
өлшемі5.65 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

6.2 Бизнес ортада болжану ҥлгілері 
 
ИЖҚ құрылымы  жобалық жоспар мен тапсырыс берушінің қажеттілігі 
арасында байланыс орнатады.  
ИЖҚ  құру  жұмысының  бас  кезінде  менеджерге  жоспарлауда  келесі 
мүмкіндіктерді береді:  

 
Қандай жұмыс есебінен әр бір жоба мақсатына жететіндігін 
түсіндіреді.   

 
Жоспар қызметінде барлық мақсаттар кӛрсетілгенін тексету 

 
Тиімділік құрылым есебін жасау 

 
Күнтізбелік жоспарда және жүйеде нақты кӛрсетілуін нақтылау 
нәтижесінің сәйкес келетін деңгейде кӛрсету 

 
Нақты нәтижеге жетуге жауапты менеджерлерді кӛрстеу және олардың 
барлық нәтижеге жетуін кепілдендіруі  

 
Топ мүшелерін түсіністікпен қамтамасыз ету олардың рӛлі жалпы 
жобаны орындау жұмысы бойынша түсінігі болады. 
ИЖҚ  ӛңдеу  тӛменнен  жоғары  немесе  жоғарыдан  тӛменге  әдісімен 
немесе  оларды  бір  уақытта  қолдану  арқылы  жүзеге  асырылады.  Бұл 
интернационалдық  үрдіс,  ең  тиімді  «мозгового  штурма»  әдістемесімен  
жобалық топ мүшелерімен орындалады жүргізіледі.   
ҰҚҮ(ұйымның  құрылымдық  үлгісі)  және    жауаптылық  матрицасы 
менеджерге  мықты  топ  құрудағы  құралы  болап  табылады.    ҰҚҮ  белгілі  
жұмысында  орындау  қажеттілігінде  ҰҚҮ  ұйымдық  құрылымның 
сипаттамасы  болып  табылады.  ҰҚҮ  мақсаты  ҰҚҮ  жұмысының  нақты 
деңгейінің жиынтық орындалуын анықтайды.   
2  кестеде    жауапты  матрица  мысалы  келтірілген.  Мысалда  жұмысқа 
қатысушы  бӛлімдердің  түрі  кӛрсетілген:  О  –  жауапты  орындаушы,  И  - 
Орындаушы, П – жұмыс қабылдаушы, К - кеңес.  
  
2 кесте. Жауапты матрица   
  
Орындаушылар  
Тапсырмалар 
Жоба 
менеджер  
Жоба 
әкімі 
Қаржылық -
жоспарлық бӛлім 
Ӛтімділік 
бӛлімі 
Мақсаттық келісу  
О 
  
  
К 
Жоспар бойынша 
белгісі 
О 
И 
  
К 

57 
 
Жобалық бюджет  
О 
И 
К 
  
Жобаның жоспары  
П 
О 
  
  
Жоспардың 
бекітілуі 
О 
  
К 
К 
 
3 кесте. Инновациялық қызметтегі бюджеттің түрлері  
Жобаның сатылары 
Бюджеттің 
түрлері 
Бюджеттің бағытталуы  
Кемшілігі   
Жоба 
тұжырымдамасы 
Бюджеттік 
күту 
Алғашқы тӛлемдерді жоспарлау 
және қаржылық сұраныс 
25-40%  
Инвестицияның 
негізделуі 
 Алғашқы 
бюджет  
Шығындарды салық дәлелдеу, 
қаржылық құралдарды қолдану 
және тартуды жоспарлауды 
дәлелдеу 
15-20%  
Технико-
экономикалық 
негізделуі  
Тендерлер, 
келіссоӛзедер және  
келісім шарттар 
Бюджетті 
анықтау  
Жеткізушілер мен 
мердігерлермен есеп беруді 
жоспарлау 
8-10%  
Жұмыстық 
құжаттарды ӛңдеу 
Соңғы 
бюджет  
 Ресурстарды пайдаланудың 
директивті шек қоюы 
5-8%  
Жобаны жүзеге 
асыру 
Фактілік 
бюджет 
 Құыны басқару (есепке алу және 
юақылау)  
0-5%  
Эксплуатацияға 
қайтару   
Эксплуатация  
Жобаның аяқталуы  
 
Бюджет келесі түрде құрылуы мүмкін:  
1. шығындардың жоспарлық –графиктік күнтізбесі (1 сурет)  

58 
 
 
2. шығындарды бӛлу матрицасы  
3. шығындардың бағандық  диаграммасы  
4.  кумулятивтік шығындардың бағандық  диаграммасы ( ӛспелі 
қорытындысымен ) (2 сурет)  
 
5. кумулятивтік шығындардың уақытымен бӛлінген сызықтық  диаграммасы 
(3 сурет)  
 
6. шығындар құрылымының шеңберлік  диаграммасы (4 сурет) және басқада.  

59 
 
 
Бюджетті жасау формалары келесілермен баланысты:  

 
Тұтынушы құжаты,  

 
Құжатты жасау мақсаты,  

 
Үлгілерді жинақтау,  

 
Мағлұматтарға қызығушылығы.  
Бюджеттің ӛмірлік цикыл сатылары келесілерге байланысты болуы 
мүмкін:  

 
Алдын ала (бағалылық),  

 
Бекітілген  (ресми),  

 
Ағымдағы (түзетілетін),  

 
Нақты түрдегісі  
 
Ӛз-ӛзін бақылау сҧрақтары: 
1.
 
Инновациялық басқару түсінігіне не кіреді? 
2.
 
Инновациялық  жобаның  жұмыс  істеуіне  қандай  бағалау  жүргізуге 
болады? 
3.
 
Инновациялық идея таңдауда қандай факторлар әсер етеді? 
4.
 
Инновациялық жобаны құруда болжау функциясы қандай әсер етеді? 
5.
 
Инновациялық жобаны жоспарлау қалай іске асады? 
6.
 
Инновациялық  қызметке  бизнес  –  жоспар  дайындау  қажеттілік 
байқалады? 
7.
 
Инновациялық жобаны жүзеге асыру жоспары ӛзімен қандай мүмкіндік 
жасайды? 
8.
 
Қандай  сатыда  инновациялық  жоба  ұйымдық  жұмыстың  формасын 
таңдайды? 
9.
 
Инновациялық жобаның құрылымын қалай анықтайды? 
10.
 
Инновациялық алшақтық (лаг) ӛзімен не мүмкіндік береді? 
 
Ҧсынылатын әдебиеттер: 
1.
 
Головань С.И., Спиридонов М.А. Бизнес-планирование и 
инвестирование. – Ростов на Дону «Феникс», 2009 

60 
 
2.
 
Акуленок Н.А. и др. Бизнес-план фирмы. – М. Финансы и 
статистика, 2009 
3.
 
Балабанов И.Т. Инновационный менеджмент. – СПб: Питер, 2001. 
4.
 
Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М., Альжанова Ф.Г. Наука и 
инновации в рыночной экономике: мировой опыт и Казахстан – 
Алматы: ИЭ МОН РК, 2005. 
 
 
Лекция № 7 
7 тақырып. Инновациялық жобаның бағалау тиімділігі және талдау 
 
Лекция мақсаты: Кәсіпорында инновациялық жобаның бағалау 
тиімділігінің қажеттілігін анықтау  
 
Лекция сҧрақтары: 
7.1  Инновациялық  жобалардың  тиімділігін  бағалаудың  негізгі 
принциптері 
7.2  Инновациялық  жобалардың  тиімділігін  бағалаудың  сызбасы. 
Инновациялық жобадығы ақша тасқыны 
 
 
7.1 Инновациялық жобалардың тиімділігін бағалаудың негізгі 
принциптері 
 
Инновациялық жобаларды келесі маңыздылығы бойынша сипаттайды: 
1.
 
шығындардың кӛлемі бірқатар және күтілетін табыс; 
2.
 
сәйкестелген шығыс / табыс уақытымен «созылған» олар ұзақ 
уақыт мерзіміне қамтылған және оларды бағалау кезінеде уақыт 
факторы есепке алынуы керек;  
3.
 
ірі жобада тек қана экономикалық пайдалылығы ескерілмеу керек 
сонымен бірге әлеуметтік пайдалылығыда ескерілуі керек 
4.
 
кез келген инвестициялық немесе инновациялық жоба ереже 
бойынша ұйым (фирма) үшін толық маңызды болады, жоба 
фирманың жаханданған стратегиясы шеңберінеде жасалуы керек; 
5.
 
тәуекелді есепке алу керек. 
Кез  келген  инвестициялық  немесе  инновациялық  жобаны  бағалауда, 
ереже,жиынтық  мінездеме    ретінде,  тек  қана  санын  ғана  есепке  алмайды 
сонымен бірге сапалық критериін ескереді.  Сонымен қатар, сандық критериі 
маңызды,сондықтанда  олар  ӛте  жоғары  анықтау  сатысының  болуын,  уақыт 
пен кеңістікті салыстыруға т.б түсіндіруге кӛбірек беріледі.   
Қиын қыстау кезеңде жобаның бірлігін бағалау үрдісі немесе бюджетті 
жасауда  капитал  қатысады:  

 
ӛнімге сұраныс мүмкіндігін есептеуді іске асырылған кӛлемін 
болжау (сондақтан жобаның кӛпшілігі қосымша ӛнім шығарумен 
байланысты); 

61 
 

 
жылдар бойынша ақша қаражаты кірісін бағалау;  

 
қаржыл кӛздеріне талабының қол жетімділігін бағалау;  

 
«капитал құнын»  жарамдылық мағынас кӛрсеткішінің бағалауы, 
сноың ішінде дисконтирленген ставкасының сапасын қолдану. 
 
 
 
7.2 Инновациялық жобалардың тиімділігін бағалаудың сызбасы. 
Инновациялық жобадығы ақша тасқыны 
 
Кез  келген  инвестициялық  жобаға  әр  түрлі  жағынан    сипаттама  беруі 
мүмкін:  қаржылық,  технологиялық,  ұйымдық,  уақыттық  және  т.б. 
Мұндағылардың  әр  қайсысы  зӛ  алдына  маңызды,  бірақ  инвестициялық 
қызметтегі  қаржылық  аспектісі    кӛптеген  жағдайда  маңызды  мағынаға  ие.  
Инвестициялық  үрдіс  жағдайындағы  мінездемелердің  маңыздылығын,басты 
түсініктемелері мен категорияларын қарастырамыз.  
Қаржылық жоспарда мақстақа сәйкестік туралы болған жағдайда келесі 
үш сұраққа жауап алу керек:   
(а) қаржылық ресурс кӛлемі қаншалықты қажет?  
(б) қажетті кӛлемдегі источниктерді қайдан табуға болады және олардың 
құны қанадай?  
(в) салынған салым орны толды ма, болжанған түсім мен жасалған 
инвестицияны салыстырғанда кӛлемі жеткілікті ма? 
Сандық  категориясына  жататын,  негізгі  осы  сұрақтарға  жауап  беру 
тәртібі  қолданылатын  және  басқару  шешімін  әзірлеу  негізінде  сандық 
әдістерінде  ақшаның  уақытша  құндылығы  және  капитал  құны  түсініктері 
қатысады. 
Ақша құндылығын уақытша есепке алу  
Қаржылық  шешімнің  сипатының  басымдылығы  кӛп  жағдайда  жоспарда 
байқалған  шағымдар  салдары    бір  кезеңді  болмайды.    Құрымдалған  ұқсас 
шешімдер негіз қаржылық есептеуіш деп аталатын, бұрынғы салты болатын 
соның ішінде есептік аналитикалық тәжірибесі.  Қаржылық есептеу ақшаның 
құндылығын уақытша есептеу түсінігіне базаланады. Соның кӛмегімен уақыт 
аспектісінің тиімділігін басқару шешімін қабылдауға кӛмектеседі. 
Негізгі  алгоритмнің  логикалық  құрылымы  жеткілікті  қарапайым  және 
екі операцияға негізделген  арттыру (наращения)  және дисконттау. Алғашқы 
жағдайда «қазіргі кезегіден» («настоящего») болашаққа қозғалады, ал екінші 
жағдайда  керісінше  болады.  Екі  жағдайда  да  үлгінің  кӛмегімен  болашаққа 
немесе «қазіргі жағдайдаға» ақшалық ағымның күрделі пайыздық позициясы 
бағалауға болады  
Жетілдіру  (FV)  және  дисконтталған(PV)  есептеулер  мӛлшері  келесі  (1) 
және  (2) формулалары бойынша жүзеге  асады:  
FV  PV  (1  r)
n
  PV  FM1(rn),    (1) 

62 
 
Мұндағы    FV    арттыру  сомасы,  сонымен  қатар n-ші  жылы  алынады  деп 
жоспарланған  пайда;  PV    инвестицяланған  сома;  r    арттыру 
мӛлшерлемесі. 
        (2) 
Мұндағы:  FV    n-ші  жылы  алынады  деп      жоспарланған  пайда;  PV   
дисконттауды  іске  асыру  кезіндегі  FV  ағымдағы  кезеңдегі  немесе  кезеңдік 
позициясының  мӛлшерін  бағалаудың  келтірілген  құны;  r    дисконттау 
мӛлшерлемесі. 
Келтірілген формула қаржылық есептеудің базалық қатарына кіреді, сол 
үшін мағынасының кӛбейткішін пайдалану жайлылығы FM1(r,n)  (1  r)
n
 и 
FM2(r,n)  1/(1  r)
n
 әр түрлі мағыналар үшін r және n табулиярланған. 
Ақша ағымы және оларды бағалау 
Қаржылық  сараптаудың  негізгі  элементінің  бірі  болып  және  инновациялық 
жобалардың құрылымы болып С
1
С
2
, ... , С
n
 ақша ағымын бағалау. Ағымның 
С
k
  элементтері  тәуелсіз  болу  мүмкі,  немесе  белгілі  бір  алгоритммен 
байланысты болуы мүмкін. Бәрінен бұрын уақыттық мерзімдері тең болады 
деп  шамаланады.  Сонымен  қатар,  бұл  бӛлімде  материал  қарапайым  
шамаланады,ақша  ағымының  элементі  бір  бағытталған  болады.  Алғашқы 
жағдайда  В  первом  случае  поток  называется  потоком  пренумеранданған 
ағым  немесе  аванстық  ағым  деп  аталады,  ал  екінші  жағдайда   
постнумерандо ағымы. 
Тәжірибеде кӛп постнумерандо ағымы, инновациялық жобаны сараптау 
әдісінде осы ағым ерекшеленеді. Бұған есепке алу принциптерін қоса алғанда 
кейбір  түсініктемелерді  беруге  болады.  Кезекті  есеп  беру  мерзімінің 
аяқталуынан  кейін  қаржылық  нәтижелерді  бағалау  және  оларды 
қорытындылау.    
Ақша  ағымын  бағалауда  екі  тапсырманы  шешу  деңгейінде  жүргізілуі 
мүмкін:  (а)  тура,  болашақ  позициясына  бағалау  жүргізіледі;  (наращения 
үлгісі  жүзеге  асырылады);  (б)  кері,  қазіргі  кездегі  позициясына  бағалау 
жүргізіледі (дисконттау үлгісі жүзеге асырылады). 
Тура  тапсырма  наращенленген  ақша  ағымының  жиынтық  бағалануына 
негізделген,  оның  негізі  болашақ  құнына  бағытталған.  Егер  ақша  ағымы 
күрделі  үлгі  бойынша  капитал  салымына  (Р)  уақтылы  пайызды 
мӛлшерлемесін аударып отырса, онда наращенленген жиынтық ақша ағымы  
(1) формуламен есептелінеді.  
Постнумерандо    FV
pst
  ақша  ағымының  болашақ  құнын  наращенленген 
сомасының түсімі бағалануы сияқты кӛрсеті қиын емес. Жалпы  түрде келесі 
формуламен кӛрсетіледі: 
 

63 
 
 
Кері  тапсырма  дисконтталған  ақша  ағымының  жиынтығын  кӛрсетеді. 
Сондықтан  ақша  ағымы  элементі  әр  түрлі  уақыт  ара  қашықтығына 
генерирленеді,    ал  ақшаның  уақытша  құндылығы  болады,  оларды  табиғи 
(непосредственное)жиынтықтау  мүмкін  емес.    Ақша  ағымы  элементін 
мезгілдің бір уақытында жүзеге асырылуы (2) формуламен жүргізіледі.  Есеп 
айрысудың  басты  нәтижесі  болып,  ақша  ағымының  жалпы  келтірілген 
кӛлемін  анықтайды.  Сонымен,  бұл  есеп  айрысу  формулаларын  қолдану  әр 
түрлі ағымның  постнумерандо немесе пренумерандо  түрлеріне байланысты.  
Осы  кері  тапсырма  инновациялық  жобаларды  бағалауда  негізгі  болып 
табылады.  
Ақша ағымының постнумерандо PV
pst
  келтірілген құны жалпы жағдайда 
келесі формула бойынша есептелуі мүмкін:  
 
Пренумерандо ағымы үшін (3)  және(4) формулалары және келесі түрде 
трансформирленеді: 
FV
pre
  FV
pst
  (1  r);    (3) 
PV
pre
  PV
pst
  (1  r).     (4) 
Қаржылық  және  коммерциялық  есеп  айрысу  кезінде  аннуитета  түсінігі 
орын  алады.  Аннуитеттік  тӛлемінің  логикасы  схемада  орнатылған 
борышкерлік  және  үлестік  бағалы  қағаздарды,инновациялық  жобаларды 
сараптағанда,сонымен  қатар  жалгерлікті  сараптағанда  бағалағанда  кең 
қолданылады.  
Аннуитет  ӛзімен  бірге  ақша  ағымының  кезей  соқ  жағдайы  болып 
табылады. Бірінші сәтке байланысты аннуитет  ӛзімен бірге бір бағытталған  
ақша  ағымы  болып  табылады.  Екінші  сәт  қосымша  шек  қойылады,соның 
ішінде:  ақша  ағымының  элементтері  мӛлшері  бойынша  біркелкі.  Егер 
шектелген уақыт ара қашықтық саны тең болса аннуитет шұғыл деп аталады.  
Мына жағдайда: 
С
1
  С
2
  ...  С
n
  А
Аннуитеттің  болашағын  және  келтірілген  құнын  бағалауда  жоғарыда 
келтірілген формула қолданылады. Сонымен қатар аннуитеттің спецификасы 
қаражат түсімі теңдік қатынасында жеңілдетілген мағынада болуы мүмкін.  
Тікелей 
тапсырманы 
шешуде, 
шұғыл 
аннуитетті 
бағалауда 
постнумерандо  және  пренумерандо    берілген  мӛлшерде  уақтылы  түсімі  (А
және пайыздық мӛлшерлемеде  (r) (8) и (9) формулада қолдануға болады: 
 
 

64 
 
мұндағы  
 
FM3(r,n)  экономикалық  мағынасы,  мультиплицирующим  кӛбейткіш 
аннуитет үшін келесілер болып табылады: уақыт мерзімінің соңында шұғыл 
аннуитеттің  жиынтықталған  мӛлшері  ақшаның  бір  бірлігіне  шаққандағы 
жиынтық  мӛлшері  қаншаға  тең  болатынын  кӛрсетеді.  FM3(r,n)  кӛбейтіндісі 
қаржылық  есеп  айрысуда  жиі  қолданылады  және  олардың  жалпы  түрде    r 
және n байланысты болады олар тағыда табулировтса етеді. Кері тапсырманы 
шешу  үшін  шұғыл  аннуитетті  бағалауда  постнумерандо  и  пренумерандо  
инвестициялық  жобаны  сараптауда,  аннуитеттік  түсім  түріндегі  ақша 
ағымының  негізін  болып  табылады,  (11)  және  (12)  формулаларын 
қолданылады:  
 
 
мұнда 
 
FM4(r,n)  экономикалық  мағынасы,  дисконтталған  кӛбейткіші    аннуитет 
үшін  келесілер  болып  табылады:  ол  ағымдағы  мерзімінің  позициясы 
аннуитеттің  мӛлшері  уақтылы  ақшалай  түсімі  ақшаның  бір  бірлігіндегі 
мӛлшері(мысалы  бір  теңге),  n  мерзіміміне  тең  қаншаға  тең  r    берілген 
пайыздық мӛлшерлемесі. Бұл кӛбейткіштердін мәні табулирленген.  
Кейбір  инноациялық  есеп  айрысуларда  техникалық  бағалаудың 
мерзімсіз аннуитеті қолданылады. Егер ақша түсімі ӛте ұзақ мерзімде болса 
онда  ол  мерзімсіз  аннуитет  деп  аталады.  (батыс  тәжірибесінде  мерзімсіз 
аннуитетке қатысуы 50 және оданда жоғары жылға есептелген). 
Бұл жағдайда тапсырмаға мағынасы жоқ. Кері тапсырмаға қатысты оны 
шешу үшін постнумерандо аннуитет негізгі формулаға бӛлінеді 
 
Келтірілген  формула  мерзімсіз  аннунитетте  алынған  пайдалылығын 
бағалауда  қолданылады.  r  дисконттау  коэффицентінің  сапалығында  негізі 
кепілденген  пайыздық  мӛлшерлеме  қолданылады,  бұл  жағдайда,  жылдық 
түсімнің кӛлемі белгілі (мысалы мемлекеттік банкпен ұсынылған пайыз) 
 
Ӛз-ӛзін бақылау сҧрақтары: 
1.
 
Нарықта  «зондаж»  инновациялық  қызмет  шеңберінде  қалай 
жүргізіледі? 

65 
 
2.
 
Инновациялық  жобалануда  жаңашылдық  енгізу  коммерциализациясы 
сӛйлемі қандай орын алады? 
3.
 
Коммерциализация  үрдісі  жобасында    новатор  қандай  мәліметке  ие 
болады? 
4.
 
Инновациялық  жобадағы  бизнес  –  жаспар  қандай  реттілікпен 
дайындалады? 
5.
 
Инновациялық жобаның қандай ұйымдық формалары қолданылады? 
6.
 
Инновациялық қызметтегі ұйымдық жұмыс істеуі ӛзімен не мүмкіндік 
береді? 
7.
 
Инновациялық  қызметтегі  ұйымның  тематикалығы  қандай  мақсатта 
жұмыс істейді? 
8.
 
Ұйымның  қандай  бӛлімдері  инновациялық  жобада  бизнес  –  жоспар 
жасауы керек? 
9.
 
Инновациялық жобадағы бизнес – жоспардың мазмұнына не кіреді? 
10.
 
Бизнес – жоспар әзірлеуде қатеге бақылау жасау керек пе? 
 
Ҧсынылатын әдебиеттер: 
1.
 
Головань С.И., Спиридонов М.А. Бизнес-планирование и 
инвестирование. – Ростов на Дону «Феникс», 2009 
2.
 
Акуленок Н.А. и др. Бизнес-план фирмы. – М. Финансы и 
статистика, 2009 
3.
 
Балабанов И.Т. Инновационный менеджмент. – СПб: Питер, 2001. 
4.
 
Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М., Альжанова Ф.Г. Наука и 
инновации в рыночной экономике: мировой опыт и Казахстан – 
Алматы: ИЭ МОН РК, 2005. 
 
 
Лекция № 8 
8 тақырып. Инновациялық жобадағы оперативті-күнтізбелік бизнес-жоспар 
 
Лекция мақсаты: Инновациялық жобадағы оперативті-күнтізбелік бизнес-
жоспардың маңызы және құрылымымен танысу   
 
Лекция сҧрақтары: 
8.1  Оперативтік-ӛндірістік  жоспарлау  оның  мақсаты  және  мазмұны. 
Оперативті-календарлық  бизнес-жоспар түрлері  
8.2  Әр  түрлі  типтегі  кәсіпорындардағы    оперативті-ӛндірістік  бизнес-
жоспар жүйесі 
 
8.1  Оперативтік-ӛндірістік  жоспарлау  оның  мақсаты  және  мазмҧны. 
Оперативті-календарлық  бизнес-жоспар тҥрлері  
 
Оперативті-календарлық  жоспарлау  –    кәсіпорынның  табыстары  мен 
шығындарының  ӛзара  байланысын  қамтамасыз  ететін  және  қаржылық 

66 
 
тиімділігін  арттыруға  мүмкіндік  беретін  қаржы  бойынша  іс-  әрекеттерді 
жоспарлау.  
Қаржылық жоспарлау барысында келесідей есептеулер жүргізіледі: 
1.
 
кәсіпорынның табыстары (пайда) мен шығыстарын жоспарлау 
2.
 
меншікті айналым қорларына қажеттіліктерді есептеу 
3.
 
ақша ағымдарын талдау және жоспарлау 
4.
 
қажетті  қарды  ресурстарын  есептеу  (ішкі  және  сыртқы 
қаржыландыру кӛлемі мен құрылымы, несиелік ресурстарға қажеттіліктер) 
5.
 
кәсіпорынның табыстары мен шығындарының балансын құру 
Қаржы  жоспары  стратегиялық,  ағымдық,  оперативті  жоспардың  құраушы 
бӛлігі болып табылады.  
Ағымдық  қаржылық  жоспарлаудың  негізі  болып  табыстар  мен  
шығыстардың  балансы,  ақша  қаражаттары  қозғалыстарының  жоспары  және 
пайда мен зиян жоспары табылады. 
Оперативті қаржылық жоспарлау – тӛлем күнтізбесін, кассалық жоспар және 
қысқа мерзімді несиеге қажеттіліктердің есебін құру болып табылады.  
Қаржылық  жоспар  бӛлімдерінің  мазмұнын  келесі  негізгі  табыстар  мен 
шығыстар баптарынан кӛрсетуге болады: 
I.
 
Табыстар мен қаражат түсімдері: 
1. ӛнімді ӛткізуден түсетін түсім  
2. басқаларды ӛткізуден түсетін түсім: (негізгі қорлар) 
3.  жоспарланған  ӛткізуден  түскен  тыс  табыстар:  (басқа  кәсіпорынның 
жарғылық  капиталына  үлестік  қатысудан  түсетін  түсімдер,  бағалы 
қағаздардан  алынатын  табыстар,  банк  т.б  қаржылық  несиелік  мекемелердің 
депозиттік  шоттағы  ақша  қаражаттары,  мүлікті  жалға  беруден  түсетін 
түсімдер) 
4.  негізгі  қорлар  және  материалдарды  емес  активтерді  қалпына  келтіруге 
амортизациялық аударымдар 
5.  басқа  кәсіпорындардан  түсетін  қаражаттар  (ғылыми  зерттеу  жұмыстары 
жӛніндегі  келісім  шарт  бойынша  құрылыста  үлестік  қатысудан  болатын 
түсімдер) 
6. бюджеттік емес қорлардан түсімдер 
7. басқа да табыстар 
II. Шығыстар мен қаражат аударымдары: 
1.
 
табыс салығы 
2.
 
таза пайданың жинақтау немесе тұтыну қорларына бӛлінуі 
3.
 
ұзақ мерзімді инвестициялар 
4.
 
басқа да шығыстар 
Қаржылық  менеджмент  бұл  –  кәсіпорынның  нарықта  қызмет  етуінің 
стратегиялық  және  тактикалық  мақсаттарына  жетуге  бағытталған 
кәсіпорынның қаржыларын басқару жүйесі. 
 Оперативтік қаржылық жоспарлау: 
1.
 
тӛлемдік күнтізбені құру – бұл барлық есептеулерде жүргізудің нақты 
ретін немесе (тәртібін) және мерзімін анықтау. Бұл бюджет және бюджеттік 

67 
 
емес  қорларға  уақытылы  тӛлем  аударуға  және  кәсіпорынның  қалыпты 
шаруашылық қызметін қаржыландыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. 
2.
 
кассалық  жоспар  –  бұл  банктен  нақты  ақшаларды  ӛз  уақытында  алу 
және  оның  түсімдерімен  пайдасына  бақылауды  қамтамасыз  ететін 
кәсіпорынның кассасы арқылы ӛтетін нақты ақшалардың айналым жоспары. 
Кассалық жоспардың бӛлімдері: 
а) нақты ақшалардың түсім кӛздері 
б) шығыстар   
с) еңбек ақы және басқа да тӛлемдердің есебі 
д)  белгілі  бір  мерзімдегі  жұмысшылар  мен  қызметшілерге  еңбек  ақы  тӛлеу 
күнтізбесі жатады. 
2) Бюджеттеу – қаржылық шығындар мен нәтижелерді анықтау мақсатымен 
кәсіпорын  және  оның  бӛлімшелерінің  жалпы  бюджетін  құру  жолымен 
кәсіпорын қызметінің ӛндірістік қаржылық жоспары.  
 
 
Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 5.65 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет