Алматы экономика және статистика академиясы «Экономика және менеджмент» кафедрасы


 Магистранттың білімін бағалау жҥйесі



жүктеу 5.65 Kb.
Pdf просмотр
бет3/10
Дата26.04.2017
өлшемі5.65 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 
14. Магистранттың білімін бағалау жҥйесі 
Ағымдағы  үлгерімді  бағалау  ағымдағы  бақылау  және  рубеждік  (аралық)  бақылау 
бағаларынан тұрады.  
Үлгерімді ағымдық бақылау – оқу сабағын жүргізуші  оқытушының пәннің әр оқу 
тақырыптары бойынша студенттің жетістіктерін жүйелі түрде тексеруі. 
Рубеждік  бақылау  оқу  пәнінің  ірі  бӛлімдерін  (модульдерін)  аяқтаған  соң 
жүргізілетін бақылау.  
Пән  бойынша  қорытынды  баға  ағымдағы  үлгерім  бағасы  мен  қорытынды 
бақылаудың  бағасынан  тұрады.  Ағымдағы  үлгерімді  бағалау  (жіберу  рейтингі)  пән 
бойынша  қорытынды  бағаның  60%  құрайды.  Емтихан  бағасы  пән  бойынша  қорытынды 
бағаның 40% құрайды.   
Магистрант  білімін  бағалау  балдық-рейтингтік  әріптік  жүйе  бойынша  сәйкесінше 
бағалаудың дәстүрлі шкаласына аудару арқылы жүзеге асады. 
 
14.1 Магистранттың рейтингін қою шкаласы 
  № 
Бақылау  
Түрі 
Б
аға
лау
 бел
гі
лер
і 
1
-ші
 р
ей
ти
нг (
Р1
),
 %
 
Апталар  
1
-ші
 р
ей
ти
нг
 н
әт
иж
ес
і 
(Р1

Б
аға
лау
 бел
гі
лер
і 
2
-ші
 р
ей
ти
нг
 (
Р2
),
 %
 
Апталар 
2
-ші
 р
ей
ти
нг
 н
әт
иж
ес
і 
(Р2


 
 

5  6  7 

9  10  11  12  13  14  15 
1.
 
 
Сабаққа 
қатысуы 
(Лекция) 
100  100 100  100 100  100 100 100 100 100 100  100 100  100  100  100  100  100  100 
2.
 
 
Практика 
тапсырмалар
ын орындау 
100  100 100  100 100  100 100 100 100 100 100  100 100  100  100  100  100  100  100 
3.
 
 
МОӚЖ 
тапсырмалар
ын орындау 
100  100 100  100 100  100 100 100 100 100 100  100 100  100  100  100  100  100  100 
4.
 
 
МӚЖ 
тапсырмасы
н орындау 
100  100  
100  
 
 
100  
100 100   
 
100   
 
100   
100 
5.
 
 
Рубеждік 
бақылау 
тапсырмасы
н орындауы 
100   
 
 
 
 
 
 
100 100 100   
100   
 
 
100   
100 
6. 
Барлығы 
100   
 
 
 
 
 
 
 
100 100   
 
 
 
 
 
 
100 
 
Қортынды 
бағадан 
үлесі 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30%
 
 
 

24 
 
14.3
 
Магистранттың оқу жетістіктерінің балдық-рейтингтік әріптік жҥйе бойынша 
бағалау және сәйкесінше бағалаудың дәстҥрлі шкаласына аудару   
 
Әріптік жүйе 
бойынша бағалау 
Баллдардың сандық 
баламасы 
Оқу пәнін 
меңгерудің %-қ 
мазмұны 
Дәстүрлі жүйе 
бойынша бағалау 

4,0 
95-100 
Үздік 
A

3,67 
90-94 
 
B

3,33 
85-89 
Жақсы 
B
 
3,0 
80-84 
B

2,67 
75-79 
C

2,33 
70-74 
қанағаттанарлық 

2,0 
65-69 
C

1,67 
60-64 
D

1,33 
55-59 

1,0 
50-54 


0-49 
қанағаттанарлықсыз 
 

25 
 
АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                                    
ЛЕКЦИЯЛЫҚ КЕШЕН  
 
 
«BPIP 6303 Инновациялық  жобаны бизнес-жоспарлау» пәні бойынша 
            
6M050600 «Экономика» мамандығы
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Алматы, 2014 ж. 
 

26 
 
Лекция № 1 
1-тақырып. Инновациялық қызметтегі  бизнес–жоспардың 
тҧжырымдамасы 
 
Лекция  мақсаты:  Инновациялық  қызметтегі  бизнес–жоспардың  ролін 
анықтау, инновациялық жобаларды тұжырымдауды айқындау. 
 
Лекция сҧрақтары: 
 
1.1
 
Инновациялық жоба жоспарлау объектісі ретінде 
1.2
 
Жобаларды жіктеу, инновациялық жобаның ерекшелігі 
1.3
 
Жоспарлау жобасының стандарты және әдістеріне шолу 
1.4
 
Инновациялық  жобаларды  жоспарлау  проблемаларындағы 
әлеуметтік–технологиялық проблемасы 
 
1.1
 
Инновациялық жоба жоспарлау объектісі ретінде 
 
Инновациялық  қызметтегі  бизнес  –  жоспарлауды  жаңашылдық  енгізу 
және  құру  шаралары  бойынша  жоспарлау  үрдістерін  табысты  –  нысаналы, 
ӛндірістік  –    басқарушылық  кӛрсеткіштерін,кәсіпорындық  болжауды  және 
экономикалық табыстылығын есептеу жолымен түсіну керек 
Инновациялық  қызметті  бизенс  –    жоспарлаудың  басты  мақсаты, 
инновация 
шығарудағы 
маркетингтік, 
ұйымдық, 
басқарушылық,экономикалық нәтижесімен табыс табу  
Инновациялық қызметті бизнес – жоспарлаудағы негізгі міндеттері:  
-
 
Нарық  талабына  сай  жаңа  тауар  мен  технологияны  инновациялық 
қызметтерді болжау;  
-
 
Кәсіпорында  инновациялық  қызметті  жүргізуге  дайындау 
сатысының толық және нақты мағлұмат беру;  
-
 
Негізгі ресурс түрінің тиімді қажеттілігін анықтау; 
-
 
Тәуекелділік деңгейінің тегістірілу бойынша негізгі шаралар. 
Инновациялық  қызметтегі  бизнес–жоспардың  мазмұны  инновациялық 
қызметте  соңғы  және  аралық  мақсат  қоюдан  тұрады,      экономикалық  оң 
тиімділігімен  салынған  қаражаттың  қайтуы  және  нарықтық  қажеттіліктен 
хабардар болу,табысқа жету құралдарын және әдістерін анықтау, орындаушы 
мен  ресурс  қажеттілігінің  арасындағы  байланысты  мерзімді  анықтап  отыру 
керек. 
 
1.2
 
Жобаларды жіктеу, инновациялық жобаның ерекшелігі 
 
Жүйелеудің маңыздылығын беруде және инновациялық қызметтің негізгі 
мінездемесінің  бизнес  жоаспардың  мазмұнына  сәйкестігін  келесі 
ерекшеліктерімен  бӛліп  кӛрсетуге  болады  (1  сурет)  Олардың  ішіндегі 
қолданыстағылары болып:  

27 
 
1)
 
Табыс алуға мақсатты бағыт; 
2)
 
Инновациялық қызметтің нәтижелерін белсенді қолдану; 
3)
 
Ресурстардың концентрантын соңғы қажеттілігі; 
4)
 
Инновациялық  қызметтегі  бизнес  –  жоспарлаудың  ұзақ  мерзімді 
ӛзгермелілігі; 
5)
 
Инновациялық қызметтегі бизнес –жоспардың жобалық характері.
 
 
 
 
 
1 сурет инновациялық қызметті бизнес жоспарлаудағы ерекшеліктері 
 
Белгіленген  ерекшеліктер  инновациялық  қызметтегі  бизнес  –  жоспра 
үрдісінің  жүзеге  асыру  қызметіне  бірін-бірімен  байлансыты  және  бірін  – 
бірімен толықтыру  әсер етеді. 
 
1.3
 
Жоспарлау жобасының стандарты және әдістеріне шолу 
 
Инновациялық қызметтегі бизнес – жоспарлау үрдісі ұзақ мерзімді және 
еңбек  сыйымды  болып  сипатталады,  жоспарланған  нәтижеге  жету 
мүмкіндігінен  бастау  керек.  Инновациялық  қызметтегі  кӛптеген  бизнес–
жоспарлардың қорытындысында инновациялық белсенділіктің бағалары әсер 
етеді,    кәсіпорында  инновациялық  қызметті  жүргізуді  жүзеге  асыру 
дайындығын  куәләндыруын  және    инновациялық  мүмікндігін  қолдану.осы 
позициядан  шығады  инновациялық  қызметтегі   бизнес  –  жоспар  қажеттілігі 

28 
 
мен  инновациялық  белсенділік  арасында  ӛзара  байланыс  бар  деп  ұғынуға 
болады. 
Инновациялық 
белсенділік 
инновациялық 
мүмкіндіктерді 
тұтынушылардың  жаңа  құндылықтарын  (ӛнімдер,технология)  жасауда  және 
басқарушылық  ӛзгерістер  енгізуде  тиімділік  сатысы  ретінде  анықталады. 
Осы жағдайды ескере отырып, инновациялық қызмет жаңашылдықты соңғы 
тұтынушыға  дейін  жеткізуді  кӛздейді,  соңында,  инновациялық  қызметтен 
алынған  инновациялық  белсенділікті  соңғы  қаржыландыру  нәтижесінмен 
бағалауға негізделген.  
Инновациялық  қызметті  іске  асырудағы  шығындар  және  әр  мерзім 
уақытында  әр  түрлі  алынған  экономикалық  табыстың  бірдей  еместігі, 
ӛндірістік  инновациялық  деңгейіне  жауапты  болуы  керек.Базалық 
экономикалық тиімділік кӛрсеткіштері уақтылы капитал салымы мен берілу 
қатынасын ескере отырып «Тиімділік индекс»кӛрсеткішін қабылдау. 
 
1.4 Инновациялық жобаларды жоспарлау проблемаларындағы 
әлеуметтік–технологиялық проблемасы 
 
Иновациялық  қызметтегі  бизнес-жоспарлау  жүйесінде  ұйымның 
жиынтық  құрылымы,қатысушылары,  сонымен  қатар  нақты  тәртіптер, 
басқару  формалары  және  әдістері,  ӛндіруді  қамтамасыз  ету  және    бизнес  – 
жоспар құру бойынша және жаңашылдық енгізу бойынша түсіндіріледі. Осы 
курс бойынша келесілер, қазіргі формальданған жүйе мақсатқа бағытталған, 
күрделенге  форма  бойынша  және  мазмұнды,  заңдық  жүйеге  бағынылған 
және  құрылымдық  пинциптері  және  дамуы    анықталды.    Ұсынылған 
инновациялық 
қызметтегі 
бизнес 
жоспар 
жүйесінің 
үлгісінің 
тұжырымдамасы  2-суретте берілген.  
Инновациялық қызметтегі бизнес – жоспарлаудың коп деңгейлі құрылым 
басқару үрдісінде қалыптасқан құрылымын есепке алады. негізгі бӛлімшелері 
ажыратылған:ресурстық,қамтамасыз  етуші,  функционалдық-мақсаттық  және 
бӛлімшелердің іске асуы. 
Ресурстық  бөлімшелер  инновациялық  қызметтегі  бизнес  жоспарлау 
үрдісінде 
қажетті 
ресурстармен 
(материалдық,еңбектік,қаржылық) 
уақтылы,талап  етілген  сапасы  мен  мерзімді  қойылған  санымен  қамтамасыз 
етілуін  қадағалайды.  қойылған  тапсырманың  шешілуі  және  ұйғарылған 
функцияны  орындамағанда  қойылған  мақсатқа  жету  мүмкін  емес.  Бұл 
инновациялық  қызметтің  бизнес  жоспарлау  құрылымдық  жүйесінің 
функционалдық - мақсаттық бөлімшесінің  бӛлінуіне   талабына ұсынылады. 
Қамтамасыз  еті  бөлімшесі  инновациялық  қызметтің  бизнес  жоспарлау 
құрылымдық  үрдісінің  қажетті  құқықтық  сауаттылығын  және  түзетілуі 
болып табылады. инновациялық қызметтің бизнес жоспарлауды қамтамасыз 
ету  бӛлімшесінің  құрамына  нормативтік-құқықтық,  ақпараттық-әдістемелік, 
ұйымдық, ғылымдық түрлері қамтамасыз етуге бӛлінген. 
 

29 
 
2

ур
ет
 –
 и
нн
ова
ци
ял
ы
қ қы
зметті
ң б
из
нес жо
сп
ар
ла
у 
жүйес
ін
ің
 
тұ
ж
ы
ры
м
дамал
ы
қ ә
ді
сі
 
 
 
 
 
Үлгідегі шартты түрде қысқартылып алынғандар келесіні білдірелі: 
ОМТС – материалды-техникалық жабдықталған бӛлім 
ФО – қаржылық бӛлім; 
ПЭО – жоспарлы - экономикалық бӛлім; 
ЮО – заңдық бӛлім;  
ОМ – маркетинг бӛлімі;  
ОТиЗ – еңюек және еңбек ақты тӛлеу бӛлімі; 
ОК – кадрлар бӛлімі;  
ОГК – бас құрастыру бӛлімі; 
ОГТ – бас технолог бӛлімі; 
ПП – кәсіпорынның бӛлімшелері; 
ОИТ –ақпараттық технология бӛлімі. 
орындалушылық  бөлімшесінің  тағайындалуы  ұйымдық  жағдай  жасауда 
инновациялық  қызметтің  бизнес  жоспарлау  барысындағы  тиісті  басқару 
шешімдерін  қабылдау.  Орындаушылық  бӛлімше  инновациялық  қызметтің 
бизнес  жоспарлаудың  ілгері  жүруін  және  ӛңдеуді  басқару  компоненттерін 

30 
 
қосады;  инновациялық  қызметтің  бизнес  жоспарлау  барысының  іске  асуын 
бақылау. 
Инновациялық  қызметтің  бизнес  жоспарладағы  жобаның  мінездемесін 
ескере  отырып,  басқару  субъектісінің  сапасы  ретінде  инновацияны  бизнес 
жоспарлау жобалау топтарына ұсынылуы мүмкін. 
 
Ӛз-ӛзін бақылау сҧрақтары: 
1.
 
«Инновации»,  «инноватика»,  «инновациялық  қызмет»,  «инновациялық 
үрдіс» түсініктеме беріңіз; 
2.
 
Бәсекелік  нарық  жағдайында  инновациялық  қызметтің  міндеті  және 
мақсатыны тұжырымдау; 
3.
 
Инновациялық қызметтің дамуында ғылыми – техникалық  үрдістің рӛлін 
анықтаңыз; 
4.
 
Қоғамның 
шаруашылық 
ӛміріндегі 
инновацияның 
пайда 
болу 
циклділігінің теориялық негізгін ашу
5.
 
 Қолда  бар  кәсіпорын  қызметіндегі  олардың  объектілік  қажеттілігін  және 
«бизнес жоспар» және «инновациялық жоба»  түсінігін тұжырымдау; 
6.
 
Инновациялық  жобаларды  басқарудың  маңызын  ашу.  «Инновациялық 
жобаны басқару не үшін керек?»деген сұраққа жауап беріңіз; 
7.
 
Құрылып  жатқан  инновациялық  жобаның  шеңберінде,  бизнес  –  жоспар 
мазмұнының құрылымы және оның мақсатын анықтаңыз; 
8.
 
Инвестицияны  басқару  мен  инновациялық  жобаның  негізделуінің  қарым 
қатынасы; 
9.
 
Инновациялық жобаларды басқарудағы әлемдік елдердің тәжірибесін ашу; 
10.
 
Инновациялық үрдістегі бизнес – жоспар дайындаудың үрдісін түсіндіру; 
 
Ҧсынылатын әдебиеттер: 
1.
 
Головань С.И., Спиридонов М.А. Бизнес-планирование и 
инвестирование. – Ростов на Дону «Феникс», 2009 
2.
 
Акуленок Н.А. и др. Бизнес-план фирмы. – М. Финансы и 
статистика, 2009 
3.
 
Балабанов И.Т. Инновационный менеджмент. – СПб: Питер, 2001. 
4.
 
Кенжегузин М.Б., Днишев Ф.М., Альжанова Ф.Г. Наука и 
инновации в рыночной экономике: мировой опыт и Казахстан – 
Алматы: ИЭ МОН РК, 2005. 
 
 
Лекция № 2    
2 тақырып. Бизнес–жоспарлауды ҧйымдастыру және мазмҧны  
 
Лекция мақсаты: Кәсіпорында бизнес–жоспарлауды ұйымдастырудың 
негіздерін білу және жоспарлау жүйесін құрылымдау 
 
Лекция сҧрақтары: 

31 
 
2.1 Жоспарлау қажеттілігі және анықтамасы 
2.2 Жоспарлау принциптері және шектері. Жоспарлау түрлері  
2.3 Фирманың жоспарлау жүйесі. Экономикалық ұйымдардағы 
жоспарлау схемасы. Бизнес – жоспар шығыны. Жоспарлау 
масштабы  
 
 
2.1 Жоспарлау қажеттілігі және анықтамасы 
 
Кәсіпорын  –  халық  шаруашылық  сферасында    ӛз  бетімен  ұйымдық  – 
ӛзімен  ӛзі  шаруашылықпен,  ӛнімді  шығаратын  және  іске  асыратын, 
ӛндірістік  мінездегі  жұмыстарды  атқарады  және  ақылы  қызмет  кӛрсетумен 
айналысушы субъект.   
  Жоспарлау  –    тәртіпке  келтірілген  негізгі  ақпаратты  ӛңдеу  үрдісі 
бойынша  жобаны  дайындау,  болашақтағы  мақсатқа  жету  параметрлерін 
анықтайды. 
  Жоспарлаудың  жоғарғы  мақсаты  кәсіпорынның  мақсатқа  жету  құрал  
–  сайманымен  әрекет  етуден  тұрады,уақытында  альтернатив  құралдарын 
айқындау,  сонымен  қатар  мақсатқа  жету  үшін  мүмкіндіктер  мен  тәуекелдер 
және сәйкес келетін шараларды таңдау. Кәсіпорын экономикасы теориясында 
жоспарлау  ерекше  қарқынды  зерттелетін  мәселелер  саласына  жатады. 
Кәсіпорынның  сыртқы  ортада  белгісіздігінің  жоғары  болу  жағдайында 
кәсіпорын  қызметін  жоспарлау  қажеттілігі  нарық  жағдайында  объективті 
ӛседі. Жоспарлау келесі мәселелерді шешуі қажет: 
1.
 
Кәсіпорынның нарықтағы орны мен рӛлін анықтаушы; 
2.
 
Ӛз қызметінің бағдарламасын жоспарлау; 
3.
 
Шығарылатын ӛнімнің бағасын болжау; 
4.
 
Бір ӛнімге шығынды тӛмендету (ӛзіндік құн); 
5.
 
Кәсіпорынның техникалық дамуын жоспарлау
6.
 
Меншіктік  қаржы  құралдарының  қолданылу  бағытын  міндетті 
түрде анықтау(егер олар болған жағдайда); 
7.
 
жер құралдарының жағымдығын жоспарлау қажет (қанша,қашан 
беру). 
Ӛзінің қызметін жоспарлай алмайтын немесе қажет емес деп ойлайтын, 
құралдары біреудің мақсаттарына жету үшін, ӛзі жоспарлау объектісі 
болып табылатын кәсіпорын.  
Жоспарлаудың екі мағынасы бар: 
1.
 
жалпы  экономикалық,  кәсіпорынның  теориялық  кӛз  қарасынан 
оның табиғаты. 
2.
 
Басқарушылық  мағынасы,  жоспарлау  менеджменттің  бір 
функциясымен алға шыққан жағдайды (алдын ала болдай білу және алдын 
ала болжауды қолдану).  

32 
 
 
 
2.2 Жоспарлау принциптері және шектері. Жоспарлау тҥрлері 
 
 
Кез  келген  кәсіпорын  ӛзінің  қызметіне  сыртқы  ортаның  әсерін  толық 
жоя  алмайды,    қазақстан  нарығы  жетерліктей  апаттық  жағдайда 
болады,біресе кәсіпорындар нарыққа бақылау орнатуға тырысады.  
Нарыққа бақылау келесі әдістер арқылы жүргізілуі мүмкі: 
1.
 
Тіктелген (вертикальная) интеграция; 
2.
 
Сұранысқа бақылау; 
3.
 
Келісім – шарттық қатынас; 
4.
 
Кәсіпкерлік жүйе құру. 
Тіктелген  интеграция  жоспарланушы  ұйым  құйылу  жолымен 
қосылады немес жабдықтаушы фирма және фирманың клиенттері фирмаға 
қосылады, біркелкі техникалық тізбек құрамына кірушіге сыртқы келісімді 
ішкіге  айналдыруға  мүмкіндік  жасайды  және  соңында  кәсіпорын  шикі 
заттықа тапсырысты тұрақты кепілдемесімен алады және оларды реттеуге 
мүмкіндігі барын білдіреді. 
Сұранысқа  бақылау  ӛткізілетін  тауарлар  кӛлемін  бақылау  жолымен 
сұранысқа  әр  түрлі  әсерлерді  бақылауға  кәсіпорынның  мүмкіндігінің  бар 
екендігін  білдіреді.сұрансты  бақылаудың  бір  нұсқасы  болып,  нарықтағы 
кәсіпорындардарға  монополяның  әсерін  орнату.  Маңызды  жабдықтаушы 
болатын  оның  немесе  басқада  ӛнімдерімен  сұраныс  кӛлемін  ӛз  бетінше 
және ӛзінің ӛніміне тұтынушылардың әрекетін   реттей алатын кәсіпорын.  
Келісім – шарттық қатынас бұның мағынасы, потенциалды ӛндіруші 
алдымен ӛніміне сатып алушы табады, одан кейін тиісті дайындаумен ӛнім 
ӛндіреді. Потенциалды сатып алушы мен сатушы арасында келісім – шарт 
жасалады,  ол  жерде  белгілі  уақыт  мерзіміне  жеткізілетін  ӛңімнің  бағасы 
мен кӛлемі,   келісімге келуші екі жаққада келісім  – шарт тиімді. 
 Кәсіпкерлік  жүйе  иілгіштік  қарым  –  қатынас  негізінде  бір    –  біріне  
экономикалық  қызығушылық  танытқан  кәсіпорындарды  біріктіреді.  Тік 
интеграциядан  негізделген    қатаң  байланыстан  кәсіпкер  жүйесі  еркін 
әрекерімен ерекшеленеді, ал соның құрамындағы кәсіпорын экономикалық 
және заңдық тәуелсіздігін сақтап қалады.  
Экономикалық ұйымдардың жоспарлау принциптері 
1.
 
Бірлік принципі. 
2.
 
Қатысу принципі. 
3.
 
Үзіліссіз принципі. 
4.
 
Иілгіштік принципі. 
5.
 
Дәлдік принцип. 
Жоспарлау принциптері экономикалық ұйымның жоспралы қызметінің 
мазмұнын және мідетін анықтайды.  Жоспарлау принциптерін дұрыс 
сақталғанда, фирма қызметінің тиімділігінің алғышарттарын жасайды және 
жағымысыз нәтижелер мүмкіндігін тӛмендетеді. 

33 
 
 
2.3 Фирманың жоспарлау жҥйесі. Экономикалық ҧйымдардағы 
жоспарлау схемасы. Бизнес – жоспар шығыны. Жоспарлау масштабы 
 
Жоспарлау бойынша қызметтер. 
   
      1.  
 
 
 
2.  
 
 
 
      3.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Жоспарлау қызметі бойынша келесі кезеңдерді қосады: 
1.
 
Жоспарлау үрдісі; 
2.
 
Жоспардың орындалуы; 
3.
 
Нәтижені бақылау. 
1-  ші  кезеңді  орындағаннан  кейін  нәтижесінде  4  –  ші  кезең  пайда 
болады. Ол «жоспарлар жүйесі» деп аталады. 
2  -  ші  кезеңді  орындағаннан  кейін  нәтижесінде  5  –  ші  кезең  пайда 
болады. Ол «жоспарлардың орындалу қорытындысы» деп аталады. 
1.  Жоспарлар  құрастыру  үрдісі,  ұйымның  болашақ  мақсаттарына 
шешімдер қабылдау және оларға жету түрлері. Жоспарлау үрдісінің нәтижесі 
болып жоспралау жүйесі болып табылады. 
 2. Жоспарлы шешімдерді жүзеге асрыу қызметі бойынша. Бұл қызметтің 
нәтижесі, ұйым қызметінің нақты кӛрсеткіштері болып табылады.  
3.  Нәтижені  бақылау.  Бұл  кезеңде  жоспарлы  кӛрсеткіштерді  нақты 
нәтижемен салыстыру жүргізі, сонымен қатар ұйым әрекетін қажетті бағытқа 
түзету  үшін  алғышарттар  құрылады.  Ұйымның  жоспарлы  үрдісінің 
тиімділігіне бақылау орнатады.  
Жоспарлау үрдісі келесі этаптардан тұрады.: 
1.
 
Кәсіпорынның ішкі және сыртқы ортасын бағалау және сараптау 
(  ұйымдық  ортаның  компоненттері  мағлұматтар  жинау,ортаның  болашақ 
жағдайын болжау, кәсіпорын жағдайын бағалау). 
2.
 
Стартегиялық  мақсаттарын  анықтау.  Кәсіпорын  ӛзінің  қызмет 
бағытын орнатады: кӛріну, миссиясын, мақсаттар жиынтығы. 
3.
 
 Стратегиялық сараптау және альтернативтік анықтау. Кәсіпорын 
ішкі  және  сыртқы  орта  факторларының  зерттеу  нәтижелерін  және 
мақсаттарын 
салыстырады, 
олардың 
арасындағы 
үзілуді 
және 
стратегиялық дамудың әртүрлі нұсқалары құрастырылады.  
4.
 
Стратегияны  таңдау.  Альтернативті  стратегиялардың  ішінен 
біреусі таңдалады және оның жұмыс істеуі.  
Жоспарлау үрдісі 
Жоспардың 
орындалуы 
Нәтижені бақылау 
Жоспарлау 
жүйесі 
Жоспардың 
орындалу 
қорытындысы 

34 
 
5.
 
Соңғы  стратегиялық  жоспар  дайындау.  Соңғы  стратегиялық 
жоспар беріледі. 
6.
 
Орташа  тездетілген  жоспарлау.  Орташа  тездетілген  жоспар 
немесе бағдарлама дайындалады.  
7.
 
Қысқа мерзімді жоспарлау. Стратегиялық жоспар негізінде және 
оның нәтижесінде кәсіпорынның орташа тездетілген жоспары ӛңделеді.  
8.
 
Жоспарды жүзеге асыру.  
9.
 
 нәтижені бақылау.  
Мысал: Құрылыс ұйымының жоспарлау жүйесі. 
Құрылсы ұйымының жоспарлау жүйесіне келесілер кіреді: 
1.
 
Кәсіпорынның ӛндірістік қуаттылығын жоспарлау; 
2.
 
Кәсіпорынның ӛндірістік бағдарламасын жоспарлау; 
3.
 
Ұйымдық – техникалық шараларын жоспарлау
4.
 
Ӛзіндік құнын тӛмендету жоспары; 
5.
 
Табыс бойыншы жоспар; 
6.
 
Механикаландыру бойынша жоспар; 
7.
 
Еңбек бойынша жоспар; 
8.
 
Қаржылық жоспар 
Кез келген жоспар ӛзіне жаңалық енгізудегі жететін жетістігінің 
нәтижесін және негізгі қызметтің кӛрсеткіштерін қосуы тиіс.  
Жоспардың әр түрлілігі: 

 
Стратегиялық жоспар (5 жылғы алдын ала құрылады) 

 
Жалпы  фирмалық  жоспар.стратегиялық  жоспардың  жалғасы 
құрылады  және  ұйымның  дамуының  басты  міндетін  анықтайды.Осы 
жоспар негізінде даму жоспары жасалады. 

 
Ұйымның жедел жоспары (ағымдағы қызметтің жалпы фирмалық 
жоспары бір жылға есептеледі)  
Стратегиялық жоспар 
  Стратегиялық  жоспар  кӛріну  және  миссиясын,  жалпы  мақсатын, 
ұйымның  болашақтағы  орнын  анықтайтын,белгіленген  стратегиялық 
қызметті    ӛзіне  қосады.  стратегиялық  жоспарды  құрайтын  бӛлімі  ұйымның 
саясаты  болып  табылады.  Стартегиялық  жоспарға  ұйымның  бағдарламасы 
кіреді.  Кез  келген  ұйымның  жоспарлы  әрекетін  шабуылдау  сияқты  немесе 
қорғау сияқты сипаттауға болады. Шабуылдаушы жоспар ұйымның дамуын 
шамалайды:  ӛндіріс  жаңа  тауар  және  қызмет,  ӛтімді  жаңа  нарыққа  шығу, 
бәсекелік  артықшылығын  жаулап  алу.  Қорғаушы  жоспар  нарықта  ӛзінің 
орнын  устап  қалуға  кӛзделген  және  кәсіпорынның  күйреуін  (банкротства) 
ескерту.  
  Ұйымның даму  жоспары, кәсіпорын  қызметінің  жаңа  саласын  шабуыл 
жоспарының болуының айтылуын, жиынтық шаралардың қосылғанын құруға 
қажеттіліктер. Даму жоспары жаңа позицияның шығу жолын анықтауы тиіс 
және келесі сұрақтарға жауап бере алуы тиіс: 

35 
 
1.
 
Болашақта  сіздің  ӛніміңізге  немесе  сіздің  кәсіпорыныңыздың 
ӛніміне сұраныс жағдайы қалай болады және тұтынушылар қандай тауар 
және қызметті кутеді? 
2.
 
 Оның  дамуы  үшін  қажетті  ұйымның  сыртқы  элементінің 
мінездемесі қалай болу керек? 
3.
 
Кәсіпорын  наменклатурасы  қандай  жаңа  ӛнім  түрімен 
толықтырылуы керек? 
4.
 
капитал салымы кезіндегі және жаңа ӛнім құрастырудағы қателік 
туралы ескерту қандай әдіспен болу керек? 
5.
 
Кәсіпорынға  жаңа  тауар  мен  қызметке  керек  экономикалық 
ресурстардың мӛлшері қандай болу керек? 
6.
 
Жаңа  ӛндіріс  құруға  ұйымның  тәсілдері  қандай  болу  керек 
(нарықты бақылау тәсілдері қандай)?  
Шығындарды жоспарлау 
Жоспарлаумен байланысты шығындарды келесідей кӛрсетуге болады: 
1.
 
НИиОКР; 
2.
 
Ұйымның жоспарлық қызметі немесе бӛлімшелері; 
3.
 
Қосымша мамандарды тарту. 
Жетіспейтін  құралдар  жайында  сӛз  болмақ,  әсіресе  шағын 
кәсіпорындар  үшін  олар  экономикалақ  шығындарды  басқада  маңызды 
шешімдерге бағыттайтын еді.  
Егер  қаржылық  емес  шығындарды  айтатын  болсақ,  онда  жоспарлау 
уақыт шығынын талап етеді, сонымен бірге жетіспейтін және ӛте шектелген 
ресурстарға.  Жоспарлау  енгізу  шығындардың  толығымен  орнын  жабады 
және  табыс  әкелуі  мүмкін  (  ӛзіндік  құнды  тӛмендеуі,  еңбек  ресурстарын 
қолданудың  тиімділігі)  жоспарлау  бойынша  кез  келген  шығын  болашақта 
экономикалық  тиімділік  беруі  мүмкін,  әйтпесе  қызметті  жоспарлаудың 
мағынасы жоқ. 
Сонымен  бірге,  жоспралау  –  менеджменттің  бірден  бір  маңызды 
функциясы,мақсаттарды  қою  негізіндегі  жүйелік  шешім  қабылдау,  міндетті 
таңдауда  және  оған  жетудін  дәлелдемелік  тәсілдері.  Сондықтан,  кез  келген 
шаруашылық  объектісін  басқарушы  үшін  бизнес  –  жоспар  есептеуші  жүйе 
ретінде қажетті құрал болып табылады. 
 
Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 5.65 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет