Алматы экономика және статистика академиясы «Экономика және менеджмент» кафедрасы


  100   100       100   100 100



жүктеу 1.05 Mb.
Pdf просмотр
бет4/10
Дата29.04.2017
өлшемі1.05 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

100  100  

100  


 

 

100  



100 100   

 

100   



 

100   


100 

5.

 



 

Рубеждік 

бақылау 

тапсырмасы

н орындауы 

100   

 

 



 

 

 



 

100 100 100   

100   

 

 



100   

100 


6. 

Барлығы 


100   

 

 



 

 

 



 

 

100 100   



 

 

 



 

 

 



100 

 

Қортынды 



бағадан 

үлесі 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



30%

 

 



 

 

 



 

 

 



 

30%


 

 

 



15.  Білім  алушылардың  балдық-рейтингтік  оқу  жетістіктерінің  бағасын  дәстүрлік    

баға шкаласына ауыстыру  

 

Таңбалық жүйе 

бойынша баға 

Сандық эквивалент 

бойынша баға 

Оқу пәнін меңгерудің % 

мазмұны   

Дәстүрлі жүйе бойынша 

баға 



4,0 



95-100 

Ӛте жақсы 

A



3,67 



90-94 

B



3,33 

85-89 


Жақсы  

B

 



3,0 

80-84 


B

2,67 



75-79 

C



2,33 

70-74 


Қанағаттанарлық  

2,0 



65-69 

C



1,67 

60-64 


D

1,33 



55-59 

1,0 



50-54 



0-49 

Қанағаттанарлықсыз  



      

 

 



27 

 

АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ  



 

«Экономика және менеджмент»  кафедрасы 

 

 

 

 

 



 

 

                             



ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ 

 

             

Пәннің атауы: «КӘСІПОРЫННЫҢ АНТИКРИЗИСТІК САЯСАТЫ» 

  

Мамандығы: «6M050600 - ЭКОНОМИКА» 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Алматы, 2014 ж. 

28 

 

Тақырып 1. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы дағдарыстар 



Дәрістің мақсаты:  кәсіпорындарда дағдарыстардың туындау себептерін, 

салдарларын және негізгі белгілерін ашып кӛрсету 



 

Негізгі сұрақтары 

1.1. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы дағдарыстар түсінігі. 

1.2. Дағдарстың туындау себептері. 

1.3. Дағдарыстың мүмкін салдарлары. 

1.4. Дағдарыстардың белгілері. 

 

1.1. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы дағдарыстар түсінігі 

Кәсіпорындардың  қаржы  бейшаралығының  құбылысы  қатынастардың  нарықтық 

бағыты  бар  кез  келген  елінің  экономикасында  қатысады.  Ол  жаңа  емес  және  отандық 

кәсіпорындар  үшін.  Ымырасыз  және  сәтсіз  кәсіпкерлердің  қорқыныш  және  масқарасы 

"борышты  шұңқырға"  кӛрсетсін,  олардың  барлық  үй-ішісіне  ӛмірлік  қоғамдық  ұялту 

ізінше сол жеке себептер дағдарыстан жекене дейін бекзаттық Ресейдің экономикасының 

қуатты қорғау құралдарымен сӛз сӛйледі. 

Банкроттық  бүгін  біздің  елде  қайта  кӛкейкесті.  Иммунитет  ең  алдымен  мұндай 

банкроттық  құбылыс  шынын  айтқанда  ретке  келтіру  керек  пайда  болатын  шарттардағы 

дағдарыстарына ресейлік кәсіпорындарында істеп шығарсын керек үшін. 

Әр  түрлі  түсіндірме  термин  сот  тәжірибелерінде  қолданылатын  банкроттықтың 

негізгі  институттарына  дәл  анықтама  беру  керек,  заңның  нормаларының  дұрыс  емес 

қолдануына бағытталғандығына дәл анықтама беру керек.  Бұл ӛте  маңызды  сондықтан, 

анықтауды  заңға  сүйенген  жүйеде  ғана  емес  ұғымдарды  талдаған,  яғни    тиісті  құқық 

нормасының түсінуіне кілттер болып табылады. Заңға сүйенген норманың болжамдарына 

қосылады. 

(Банкроттық  )  бейшаралықтың  институты  2014  жылдағы  ресейлік  құқығына  чен 

вклю-І болды.  Азаматтық айналымдағы кез келген кәсіпкердің сӛз сӛйлеуі экономикалық 

әріптестердің арасындағы есептеулердің шығармасымен байланған, демек және  мерзімге 

ол  бойынша  міндеттемелерді  орындамауды  тәуекелмен.  Банкроттық  туралы  заң  қажетті 

бағытталған  шараларды  ескереді  несие  берушылардың  тәуекелі  ең  кіші  кӛрсету  үшін 

онда.  Құқықтық  акттердегі  кәсіпорындар  оңай  және  қасақана  бейшаралықты  сонымен 

бірге  ерекшелей  танып  біледі  -  қарыздар,  кәсіпорын  және  кәсіпорын  тӛлей  алмайтын 

дәулетсіз  кәсіпорын  -  банкрот.    белгілі  жай,  қарыздармен  ат  қойылады.  "қарыздар"және 

"бейшаралық"  біз  терме"нің  аралығында  заң  жүзінде  мағыналы  айырмашылық  "  барып 

тұр.  Осылай,  несостоя-денелілік  АҚШтың  заңында  банкроттық  бойынша  процесстің 

субъектінің  сапасын  анықтайтын  белгісі  болып  табылады,  бірақ  әр  түрлі  емес  дәулетсіз 

тұлға процесске такоманы арналған міндетті түрде ӛтеді. 

Қарыздарларды ара-арасындағыларды кәдімгі және несо танып білінуге қабылданған 

ба?  1-ші  сурет.  1.  Бірінші  тән  (уақытша  )  жаттығу  тӛлеу  мерзімдерінің  шабуылы  несие 

берушілері  бар  есептеулерге  арналған  қаржылардың  жоқтықпен  немесе  кемшілігімен 

кезге  шақыратын  тӛлей  алмайтындары  үшін,  қарыздардың  сол  несі  артынан,  ӛз 

талаптарына қанағаттандыру басқа құқықтық қатынастарда несие берушы бола алмайды. 

Оның дебиторларын осы жағдайда кәдімгі қарыздарға ӛзі міндеттіге қарағандасы кӛбірек 

тиісті, және сондықтан ол кредиторлық қарыз сӛндіре алмайды және ӛз тӛлемдері мерзім 

ӛткізуге  жол  бердіре  алды.  Жиі  кәдімгі  қарыздарлар  уақытша  тӛлей  алмайтын 

кәсіпорындармен  дейді,  бейшаралықтың  экономикалық  құбылысы  -  шынжырлы 

банкроттықпен.  Қарыздардың  дебиторында  осы  жағдайда  кәсіпорынның  міндеттемелері 

бойынша жәрдемақы жауапкершілігі тапсыра алады. 

 

 


29 

 

 



Кәсіпорын  - 

қарыздары 

 

 

 



 

Кәдімгі 


қарыздар 

 

Дәрменсіз борышкер 



 

 

 



 

 

 



Жалған 

бейшаралық 

  Әңгүдік 

бейшаралық 

 

 

 



 

Жалғаны 


Қасақанасы 

  Кәсіпорын- 

банкрот 

1-ші сурет.1.Кәсіпорындардың бейшаралығының түрлері 

 

Тән  (созылмалы)  абсолютті  олар  кәдімгі  іс-жүргізуде  ӛз  активтеріндегі  дүниенің 

кемшілігі  жедел  міндеттемелер  сылтаумен  сӛндіре  алмағанда  тӛлей  алмайтын  дәрменсіз 

борышкерлері үшін. 

Әлбетте кәсіпорындардың бұл бір түрлерін айырып танысын - қарыздарларды ма? 

Қарыздардың бейшаралығының анықтауына жолдар барлық қазіргі әр түрлі елдердің 

заңдарындағы  банкротты  қарыздардың  мойындауын  воснове  ескерілгенде  екі 

варианттарға түйістіруге болады. 

Бұдан басқа, мүмкін еместікпен банкроттық құралдар кәсіпорынның ӛндірістік және 

қаражат қожалығы қызметін болмағандықтан жалғастыруға бейнеленеді. 

Кӛп адал шетел заңына қарағанда қарыздарға ресейлік заң атап ӛту керек. Мысалы, 

бейшаралық  туралы  Франция,  істі  қарастыруды  Германия  және  Англияда  алады  сол 

қарыздар  парыздар  тӛлей  алмағанда  жағдайда  енді  басталған  екен.  Тӛленбеген 

парыздардың ең тӛменгі сомасы орнатылмаған. 

Кәсіпорынның  күйінің  бір  түрлері  тысқары  қарастырылған  жоғары  қызметкеріне, 

олардың еңбекақыларына біліктіліктің деңгейінің тӛмендетуімен бейнеленетін әлеуметтік 

банкроттық,  қызметкерлердің  қызыметшінің  рухани  азып-тозуы,  дауларды  жиіліктің 

жоғарылатуы, жаппай босатуларымен ерекшелейді.  



Сайып  келгенде,  кәсіпорынның  банкроттығы  бұл  оның  дүниесіне  жанында  несие 

берушылар төлету жақтан көрсеткен оның төлей алмайтынының белгілі бір күйі. 

 

1.2. Дағдарстың туындау себептері 

Банкроттықтың реттеуін тарихтың зерттеуі  қажетті болып табылады, пайда болатын 

дүние ретінде ыңғайын табып, кәсіпорындардың бейшаралығы туралы жиналған тәжірибе 

ӛңдеуге  және  заңның  әбден  жетілдіруінде  есепке  алып,  экономикалық  қатынастардың 

дамытуын  стратегияны  анықтауға  кӛмектеседі.  Бұл  реттелерді  динамикадағы  екі  кезең 

ерекшелеуге  болады  :  туу  және  дамыту.  Жаңа  дәуірдің  бірінші  жүз  жылдықтарындағы 

тауар  алмасу  операциялардың  тууды  моментіден  біріншіне  дейін  салбыраған,  яғни  яғни. 

сол  алыс  замандарда  енді  міндеттемелерді  орындамаудың  жағдайлары  руластардың 

алдында  кездесті.  Банкроттарға  қатынас  ғасырлардың  бойысында  заңға  барлық 

цивилизациялы формадан астамдар ала біртіндеп іске аса және ӛзгерді. 

Сонымен,  пайда  болу  және  банкроттықтың  құбылысының  ағуын  атам  заманғы 

дүниелік  тарих  бар  болады.  Онда  ӛз  бағытталғандық  айырмашылығы  болатын 

қатынастардың  дамытуының  келесі  кезеңдері  ерекшелеуге  болады  :  мейірімсіз,  алды-

артын байқап, әділ, адамгершілікпен, цивилизациялы және нығаюы. 

Римдік  және  ағылшын  құқығында  қарыздарларға  мейірімсіз  қатынастың  мерзіміне, 

сонымен  бірге  парыздың  қайтып  келмеуіне  басқа  елдердің  заңдарында  ӛлім  жазасы 

ескерілді. Және де ІІге дейін. н . э. қарызын тӛлемеу қарыздарларды заңсыз ажыратусыз 

кәдімгі және дәулетсізге болып есептелді. Бұл шаралар Азия және таяу шығыс елдеріндегі 


30 

 

осыған дейін қолданылады. Ол үйреншікті емес кәсіпкерлерді ара-арасындалар "бұзулар" 



жанында Ресейде де қолданылады. 

Ендігәрі-алды-артын  байқап  мерзім  -  банкроттық  коммерциялық  жұмыстың  бірге 

болатын  құбылысын  сияқты  ерекшелей  бастады.  Сол  сияқты  маманның  бейшаралығы 

туралы  заңның  пайда  болуы  ортаға  XVІ  жатқызады.  Бастапқы  құқықтық  акттер 

қылмыстық  сипаттың  қатты  нормаларында  болды.  ИЖдың  ӛзі  дәрменсіз  борышкер 

қолданылған  қатал  шаралары  тіпті  дегенмен  жаңа  банкроттықтар  сақтап  қала  алды. 

Керісінше,  жазаның  алдында  қорқыныштағы  қарыздар  коммерциялық  жұмысты  ақша 

орналаса  және  қайта  тұрып  жата,  ӛз  тӛлей  алмайтынының  күйі  нақ  сол  асқына 

жалғастырды. 

Нормалардың  саны  уақытпен  бірақ  азаматтық  -  сипаттың  құқығы  үлкейді,  заң 

барлық  цивилизациялырақ  болып  қалыптасты.  Бейшаралық  туралы  тыныш  процесстер 

және заң істен сыртқары қалмады. Баста екінші жартыда XX ., яғни. бейшаралық туралы 

әділ  мерзімге,  заңның  түпкі  мақсатымен  несие  берушыларды  ара-арасындаларды  адал 

қарыздардың дүниесінің әділ үлестірілуі болды. 

Біздің  заманымызда,  қайта  ұйымдастырылған  сипаттың  әр  түрлі  шараларының 

қолдануы  кәсіпорынның  сақтауын  мақсат  тұттың  бейшаралығы  туралы  адамгершілікпен 

мерзім,  заңға  жолымен.  Оның  табысы  жүрісте  экономикалық  қатынастардың  келесі 

субъекттерінің  мүдделерінің  қорғауы  бойынша  есептер  ұйғарылады  :  несие 

берушылардың  қарыздардың  қара  ниет  әсерлерінен;  бір  несие  берушылардың  қара  ниет 

әсерлерінен басқа; оның несие берушыларының қара ниет әсерлерінен қарыздар. 

Ғаламдануды  экономикалық  кеңістіктердің  ірілендіруі  және  олардың  ішіндегілерді 

біртіндеп біліммен біртұтас сипаттайтын жылжып келе жатқан дәуірге банкроттық туралы 

әртүрлі елдердің бейшаралығы және әмбебап эталон институтының біртіндеп құрастыруы 

туралы бұрыннан бар заңдардың консолидацияларын күтіледі. Топшылау бойынша, және 

салдар қалай банкроттықтың ағуын тарихтағы жаңа мерзімі басады, сияқты шартты белгі 

қойылған нығаю. 



Сонымен,  атам  заманғысы  кәсіпорындардың  банкроттықтың  реттеуін 

тарихының  бойысында  қарыздарға  қатынастардағы  маңызды  өзгерістер  пайда  болды. 

Олар  оның  щ«взггұндарына  қарай  барлық  адамгершілікпенірек  болып  қалыптасады. 

Бейшаралыққа  жазаның  мәжбүрлік  қажеттіліктерін  шығарылады.  Үшін  ғылыми-

техникалық  ілгерілеуді  үлкен  тәуекел,  үдеу  тән  болатын  экономиканың  дамытуын  қам 

желетін  динамикалық  мерзім,  қатты  бәсекелестік,  саяси  және  экономикалық 

тұрақсыздық үшін бұл маңызды. 

 

1.4.Дағдарыстардың белгілері 

Отандық  кәсіпорындардың  тәжірибесіне  әрдайым  жауап  беретіндігінен,  батысы 

үлгілері  ресейлік  топыраққа  механикалық  кӛшіре  алмайды.  Банкроттықтың  сот 

процедураларының  отандық  кәсіпорындарына  автоматты  қолдану  жұмыс  орындарының 

қысқартуына  келтіреді  және  қоғамдағы  әлеуметтік  кернеулікті  жоғарылатады.  Бұл 

себептерге меншікті ӛңдеулер және жиналған жаттығу тәжірибесіне жақсы бағдарлау. 

Маңызды  және  пайдалы  мағына  бұл  тӛңкеріліске  дейін  Ресейдегі  банкроттықтың 

реттеуін тарихының зерттеуі болып табылады. Бұл ерекшелік және шешудің дәстүрі қиын 

есепке алатын ақыл үйрете тәжірибе алуға мүмкіндік береді 

Конкурстық  басқарудың  органдарының  выооровы  -  дүние  және  тӛрағаның 

кураторлары.  Бұл  "коммерциялық  соттың  тӛменгі  баспалдағын"  органы  болды, 

бейшаралық  туралы  іс  бойынша  барлық  ӛтініш  қабылдаушы  бастаушы  іс  жүргізуді. 

Конкурстық  басқару  үштен  кем  ақшалай  несие  берушылар  қатысуымен  құрмады.  Ол 

функция бұл жағдайда соттармен орындалды. 

Сот  екі  байлалған  журналдардың  Конкурстық  басқаруына  берді  :  бейшаралық 

туралы  бірі  табыстар  және  істі  қарастыруы  бар  шығындардың  есепке  алуына,  екінші  - 

тағайындалған  органның  барлық  әсерлерін  тізімге.  Жарыстың  жүргізуі  туралы 



31 

 

мәліметтердің беруі талап етуге құқығы болатын соттың Конкурстық басқаруды қызметі 



мерзім бойы, қызметтің тексеруін ӛткізуге бақылап болды. Егер іс болмаса, сол жағдайда, 

қарыздардың  бейшаралығы  туралы  бірінші  жариялауды  моменттен  18  айлардың  ӛтуі 

арналған  сот  жарыстың  бітпеуі  себептері  туралы  Конкурстық  басқарудың  түсіндірулері 

талап етті. 

Конкурстық  басқару  анықтау  туралы  да  оның  тегі  бейшаралық  себептері  туралы 

шешімді  конкурстық  массаны  жинап,  оның  сәйкес  жарғысының  есептеп  шығарыл  және 

бӛліп  беріп  құрады,  сонымен  бірге  ӛз  әсерлері  туралы  есептеу  нәтижесі.  Есептеу 

нәтижесіне  парыздар  және  дүниенің  жалпы  есебі,  сонымен  бірге  кінә  тағуларды 

қанағаттандырудың шамамен есептеуін қоса тіркелді. Бұл құжаттар Конкурстық  басқару 

іске  асырған  тұлғалардың  қосымша  сыйлық  беруі  туралы  шешім  ең  тӛменгі  ӛлшемде 

жарғы  қойылған  2%  жиюлы  конкурстық  массадан  артық  қабылдайтын  несие 

берушылардың жиналысына шолып ӛту және бекітулерге кӛрінді. 

Бұдан басқа, жиналыс күзетшілер астында қарыздардың ары қарай табылуы туралы 

шешімді  қабылдады.  Ол  қайғылы  бейшаралықтың  жанында  дереу  босатуы  керек, 

жанында  әңгүдік  -  күзетпен  ұстау  айлар  8-бен  16  аралығындағы  ұзаққа  созыла  алды,  іс 

жалған  бейшаралықтың  жағдайында  қылмыстық  және  жазамен  сияқты  қаралды  бола 

алды:  саудагерлер  үшін  -  ауылға  сілтеме,  үшін  ӛңге  -  2,  5  жылға  1,  5-тен  2-ге  дейін 

мерзімге бас бостандығынан айыру. 



 

Тақырып 2. Дағдарыстық жағдайды мемлекеттік реттеу 

Дәрістің  мақсаты:  дағдарыс  жағдайында  мемлекеттің  рӛлі,  жүзеге  асыратын 

бағдарламалары, басымды бағыттары және қызметтері қарастырылған. 



 

Негізгі сұрақтары 

2.1.Дағдарысқа қарсы басқарудағы мемлекеттің рӛлі. 

2.2.Дағдарыстық 

жағдайда  мемлекеттік  реттеудің  басымдылықтары  және 

шектеулері. 

2.3.Бүгінгі таңдағы реттеу теориясы тұрғысынан дағдарыстардың жіктелуі. 

2.4.Дағдарысқа қарсы басқарудағы мемлекеттің функциялары. 

 

2.1. Дағдарысқа қарсы басқарудағы мемлекеттің рӛлі 

Біріншіден,  басқару  барлық  деңгейлерінде  ресурсты  сақтауды  стратегияның 

құрастыру  және  іске  асыруы  -  стратегиялық  менеджменттің  ең  маңызды  сұрақтарының 

бірі, ӛйткені қор сыйымдылық (бірінші - сапа ) тауардың екінші тарабы болып табылады, 

екіншіден, қорлардың қолданудың тиімділігі бойынша Қазақстан дамыған елдерден едәуір 

артта қалады. 

Мысалы,  Ресейдегі  электр  энергиясының  қолдануының  тиімділігі  шамамен  екі  рет 

АҚШта, АҚШтың машина жасау ӛнеркәсібіндегі металлдарының қолдану коэффициентін 

0  шамасында  құрауға  қарағанда,  92,  РФ-шыға,  7ге  қарағандасы  тӛменде.  Ресей  кӛмбе, 

технологиялық жабдықты қолдану және машиналар, негізгі және қорлардың айналымдағы 

ақшалар,  Трудовоелері  және  тағы  басқалар  жер  қойнауларынан  дамыған  елдеріден  алу 

коэффициентінене  дейін  едәуір  артта  қалады.  Және  барлық  экологиялық  қауіпті 

объекттердің сапалы орнын толтыруына елдің потенциалы ескі негізгі қорларды меншікті 

салмақ  ӛсуге  құрайтын  құралдары  салдар  қалай  болмағандықтан,  2014  жылда  бәсекеге 

түсе  алатын  ӛнеркәсіптік  ӛнімнің  еншісі  тӛмендейді.  ол  0,  4%  шамамен  құрады  ), 

тұрғынның орташа ӛмірді ұзақтығы және ӛйткені. д. 

Ресурсты  сақтау  стратегиясы  -  бұл  қағида,  экосистеманың  факторлар,  әдістер,  (ел 

шеңберінде) жалпы ұлттық табыстың бірлігі немесе нақты тауардың пайдалы эффектінің 

бірлігіне  жиынтық  қорлардың  шығынының  ұдайы  тӛмендетуі  елдің  қауіпсіздігінің 

қамтамасыз етуін шарт қамтамасыз ететін шаралары, ӛлкелер, фирмалар, адамның кешені. 

 


32 

 

2.2.Дағдарыстық  жағдайда  мемлекеттік  реттеудің  басымдылықтары  және 



шектеулері 

Ел ресурсты сақтаудың келесі қағидалары шеңберінде ерекшелейміз : 

1.

 

шикізат қорлардың экспорттың еншісін кішірейтуі, үлкею тұтынылатын 



қорлардың құрылымының әбден жетілдіруі жолымен қорлардың экологиялық таза және 

тиімді түрлерінің меншікті салмағы; 

2.

 

жер қойнауларынан алу коэффициенттерінің жоғарылатуы кӛмбе; 



3.

 

қор сақтаушы технологиялардың еншісін үлкею; 



4.

 

объекттердің  тіршілік  циклдасының  барлық  кезеңдеріне  арналған  қорлардың 



қолдануының талдауы; 

5.

 



саралау  әдісі,  қорлардың  болжау,  ықшамдау  және  қолданудың  жақсартуын 

ынталандыруын дамыту; 

6.

 

ресурсты  сақтаудың  мәселелерінің  ӛңдеуінің  жанында  менеджменттің  ғылыми 



жолдарының қолдануы. 

Аталған  қағидалар  фирмалардың  деңгейіне  нақты  объекттер,  технологияларға, 

мүмкіндіктерге, стандарттарға бейімделуі керек. 

  

2.3. Бүгінгі таңдағы реттеу теориясы тұрғысынан дағдарыстардың жіктелуі 

Ресурсты  сақтаудың  әдістері  -  жаңадан  салыстырғанда  алмастырылатын  вариантты 

инвестициялық  жобаны  вариантқа  (жұмыс)  пайдалы  эффекттің  бірлігіне  қорлардың 

шығынның  үнемдеуінің  ұйымдастыру  тағы  басқа  әдістері  нақты  технологиялық  әдістер. 

Мысалы,  ресурсты  сақтаудың  әдістері  физикалық  немесе  адамгершілікті  әлдеқашанғы 

технологиялардың  алмастыруы  бойынша  ұйымдастыру-техникалық  шаралар  арқылы 

жүзеге асырылады, жабдық, менеджменттің ұйымдастыру жобалары, экономикалық тағы 

басқа әдістері. 

Ресурсты  сақтауын  стратегиясы  (ӛлке)  елдер  деңгейіне  негізінде  ұзақ 

перспективасына  қарастырылған  жоғары  қағида  ӛндеуі  керек.  Фирмада  ресурсты 

сақтаудың стратегияларымен бола алады :  

1) тауардың кинематиялық (құрылым, әрекет ету қағидаты) схемасының жеңілдетуі;  

2) құрама жиірек тауардың түр аралық және түр ішіндегі бейімдеуі;  

3) тауардың конструкциясының технологиялықтығының әбден жетілдіруі; 

4) ӛндірістің ұйымдастыру-техникалық дамытуы;  

5)  қордың  тиімдірек  нақты  түрі  (тиімдірек)  арзандау  (елдер)  елдегі  оның 

конструкциясы сапалы тауардың шетел ӛндірісінің кеңейтуі ӛзгеріссіз; 

6) ресурсты сақтаудың факторларының іске асыруы. 

 

2.4. Дағдарысқа қарсы басқарудағы мемлекеттің функциялары 

Сайып  келгенде,  Қазақстанның  шикізат  қорларының  құрастыру  және  үнемдеуді 

потенциалдың  толықтыруының  негізгі  бастапқы  кӛздерімен  белгілі  дәрежеге  және 

қамтамасыздық  және халық  шаруашылығындағы қолдануға арналған дайындық  болатын 

оның  табиғи  жаратылыс  байлықтары  болып  табылады.  Мұнда  біздер  бойынша  кӛлемді 

анықтап  алған  және  сапа  ӛңдеуді,  технология  және  пайдалануды  жан-жақты  зерттеу 

бойынша жұмыс ӛткізуге тура келген былайша шамаланған табиғи қорлардың мӛлшерлері 

халық  шаруашылығындағы  олардың  сапасының  қосымша  зерттеуі  және  іске  асырудың 

мүмкіндік талап ететін табиғи қорлардың мӛлшерлерін қосамыз.  Жиналған табиғи қорлар 

заттық  қорлардың  білімге  арналған  негіздер  болып  табылады.  Бірақ  бір-бірімен 

айырмашылығы  болады.  Ерекшелік  бірінші  күштің  олардың  жасаушысымен  дегенмен 

адамына,  оның  табиғилығына  сӛз  сӛйлеген,    адамгершілік  еңбектің  әсерімен  ол 

қалыптасатындығымен. Шикізат қорлардың үнемдеуді потенциалдың мазмұнысы нақ сол 

нақты  және  жеке  компоненттердің  диалектикалық  бірлігін  білдіреді.  Бірінші  компонент 

заттық  және  табиғи  қорлардың  co  вокупностьсі  болады,  ұлғаймалы  ұдайы  ӛндіріске 

қандай  болмасын  себептер  бойынша  қатыстырылған  және  әкеліп  соғылған,  бірақ 



33 

 

материалдық  игіліктердің  орнын  толтыруы  нақты  қатысу  мүмкіндік  ие  болатын 



процесстері.  Екінші  компонент  -  бұл  бар  шикізат  қорлардың  үнемдеуге  қоғамының 

жиынтық  және  қабілеттілігінің  ӛсімге  арналған  шарттардың  мәліметтерінде  және 

материалдық игіліктердің максимал кӛлемінің жасау іс жүзінде пайда болатын. 

Қоғамының  шикізат  қорларының  белгілі  бӛлігінің  материалдық  игіліктерінің 

жоспарлалатын  кӛлемінің  ӛндірісіне  қатыстырылатын  халық  шаруашылық  айналымына 

үнемдеуді  жүзеге  асырылатын  потенциалдың  бір  бӛлігін  құрайды.  Оны  ұсынады, 

негізінде, қоғамының ӛндіргіш күштерінің ӛсуі потенциал құрайтын белсенді мінездейді. 

Оның құрамына одан тысқары қандай немесе себептер бойынша қоғам қолданылмайтын 

заттық және табиғи қорлардың қосатын жиынтығы іске аспаған бӛлік уақытша да кіреді. 

 


Каталог: books
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді Жайлыбай F. Таңдамалы. Астана: Фолиант, 2014
books -> Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері
books -> Бағдарламасы бойынша шығарылды Редакция алқасы: С. Абдрахманов, Н. Асқарбекова, Р. Асылбекқызы
books -> Бағдарламасы бойынша жарық көрді
books -> Ұлы дала тұЛҒалары қҰдайберген
books -> Редакция ал қ
books -> Ббк 84 Қаз-7 82 Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін басып шығару»
books -> Анықтамалық Е. Тілешов, Д.Қамзабекұлы Алматы, 2014 «Сардар» Баспа үйі

жүктеу 1.05 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет