Алматы экономика және статистика академиясы академияның оқу-әдістемелік кеңесінің


 Ӛтілген курс бойынша сҧрақтар тізімі



жүктеу 5.37 Kb.
Pdf просмотр
бет4/11
Дата30.04.2017
өлшемі5.37 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

7 Ӛтілген курс бойынша сҧрақтар тізімі 
7. 1 Аралық бақылау сҧрақтары 
Модуль 1 
1.
 
Жүйелік программалық қамтамасыздандыру дегеніміз не? 
2.
 
ОЖ атқаратын функциялары 
3.
 
ОЖ классификациясы. 
4.
 
ОЖ жұмысын ұйымдастыру.  
5.
 
Файлдық жүйе дегеніміз не? 
6.
 
Кӛпжүйелі есептерде процесс қандай күйде болады? 
7.
 
Орындау күйі дегеніміз не? 
8.
 
Ресурс дегеніміз не? 
9.
 
Ресурстар классификациясы  
10.
 
Утилита дегеніміз не? 
11.
 
Драйвер дегеніміз не? 
12.
 
Есептерді  диспетчерлеу қалай орындалады? 
13.
 
Үзілулер түрлері 
14.
 
Үзілулерді ӛңдеу механизмі 
15.
 
Үзілулер жүйесі дегеніміз не? 
16.
 
Реестр жұмысы 
17.
 
FAT-кесте дегеніміз не? 
18.
 
FAT файлдық жүйесінде файлдардың ұйымдастырылуы 

 
 
37 
 
19.
 
NTFS файлдық жүйесінде файлдардың ұйымдастырылуы
 
20.
 
Linux ОЖ-де файлдардың құрылуы 
21.
 
Қолданбалы программалар пакеті дегеніміз не? 
22.
 
Программалаудық құралдық технологиясы деп нені айтады? 
23.
 
Диск аумағының логикалық құрылымы 
24.
 
Диск құрылымы, секторы, кластерлері 
25.
 
WINDOWS қызметші програмалары. Дисктің диагностикасы 
26.
 
Микропроцессордың қорғалған режимі. 
27.
 
Виртуалды жады ұйымдастырылуы. 
28.
 
Виртуалды компьютер дегеніміз не? 
29.
 
ОЖ-нің динамикалық кітапханалары 
30.
 
ОЖ жұмысының режимдері 
Модуль 2 
31.
 
ОЖ администрлеу қызметтері 
32.
 
MMC консолі дегеніміз не? 
33.
 
Командалық жолдың жаңа құралдары 
34.
 
ОЖ сәулетінің ерекшеліктері. Жүйе ядросы 
35.
 
Linux ОЖ-де мәліметтерге қатынасу құқығы 
36.
 
Тығыздау програмалары және резервтік кӛшірме алу программалары 
37.
 
Процесс приоритетін қалай ӛзгеруге болады? 
38.
 
Енгізу-шығаруды ұйымдастыру режимдері 
39.
 
Енгізу-шығару ағындары 
40.
 
Енгізу-шығаруды қорғау  режимдері 
41.
 
Файлдық жүйе менеджері 
42.
 
ОЖ-де жадыны басқару және ұйымдастыру 
43.
 
Жадының беттік ұйымдастырылуы 
44.
 
Жадының сегменттік ұйымдастырылуы 
45.
 
ОЖ-нің жүйелік шақырулары 
46.
 
Желілі ОЖ-лер классификациясы 
47.
 
Linux файлдық жүйесі 
48.
 
Linux жүйесінің файлдармен жұмыс істеу командалары 
49.
 
Linux жүйесінің каталогтармен жұмыс істеу командалары 
50.
 
Стандартты енгізу және шығару 
51.
 
Фильтерлер жұмысы 
52.
 
Конвейерлер жұмысы 
53.
 
Файлдар мен кталогтарды қорғау құқығы 
54.
 
Құқықтарды ӛзгерту амалдары 
55.
 
Файлдарды архивтеу программалары 
56.
 
Файлдар байланысы, байланыстар түрлері 
57.
 
Процесстер мен процесс атрибуттары 
58.
 
Процесс жағдайлары 
59.
 
Процестің ағымдық бақылауы 
60.
 
Процестермен жұмыс істеу командалары  

 
 
38 
 
 
7.2 ӚЗДІК БАҚЫЛАУ ҤШІН ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ  
№ 1. Бағдарламалық жабдықтау – бҧл … 
А) компьютер жҧмысын басқаратын командалар жиыны. 
B) есептер шешімінің компьютерде бағдарламалық орындалуы. 
С) ұйымдастыру және сақталатын ӛнім арасындағы делдал. 
D) жоғарғы деңгейлі тіл. 
E) есептер алгоритмі. 
№ 2. MSDOS деген не? 
A) CP/M тәріздегі ОЖ. 
B) PCDOS үшін арналған жүйе. 
C) 
Командалар  қабылдайтын,  ақпарат  шығаратын  және  сыртқы 
тасымалдаушылармен жұмыс істейтін бағдарлама 
D) Енгізу /шығару базалық жүйесі (BIOS). 
E) Linux ОЖ утилиті. 
№ 3. Реестр деген не? 
A) Жұмыс столын қалыпқа келтіру. 
B) Қауіпсіздік режимін қосу. 
C) Барлық файлдарды алдын ала кӛру. 
D) Қолданушы профилі. 
E) ОЖ  мәліметтер базасының арнайы қызметі. 
№ 4. System.dat, User.dat реестр файлдары қайда орналасқан? 
A Font бумасында. 
B) Documents and Settings бумасында . 
C) Program Files бумасында. 
D) C:\Windows бумасында. 
E) All Users бумасында . 
№ 5. Есептеу процессінің есебі деген не? 
A) Орындалуына есептеу жүйесінің ресурстары қажет болатын, ӛзара 
байланыстағы бағдарламалық модульдер және мәліметтердің жиынтығы.  
B) Енгізу/шығару ішкі жүйесінің архитектурасы. 
C) PC DOS-та ОЖ орындалуы үшін арналған 16-биттік қосымшасы. 
D) ОЖ директивалары. 
E) Бірбағдарламалық режим. 
№ 6. Ҥзулер нені білдіреді? 
A) Басқаруды орындалатын бағдарламадан жүйеге мәжбүрлі түрде беру.  
B) Компьютерді қайтадан қосу. 
C) Салыстырмалы приоритетті қызмет кӛрсету тәртібі. 
D) Абсолютті приоритетті қызмет кӛрсету тәртібі. 
E) Стек принципі бойынша қызмет кӛрсету тәртібі. 
№  7.  Жеңілдігі  бар  бағдарламалық  модуль  қандай  режимде  жҧмыс 
істейді? 
A) Жеңілдетілген, яғни үзу жүйесі қосылмаған жағдайда.  

 
 
39 
 
B) Үзу жүйесі қосылған жағдайда. 
C) Бірнеше рет үзулер болған жағдайда. 
D) Қайталап ену жағдайында. 
E) Дұрыс жауабы жоқ. 
№  8.  Есептерді  басқарумен  байланысты  қандай  негізгі  функцияларды 
ОЖ орындайды? 
A) Есептерді жасау және ӛшіру,  процесстерді жоспарлау және есептерді 
диспетчеризациялау, есептерді синхронизациялау. 
B) Мүмкін болғанша есептерді аяқтау. 
C) Қысқа процесстерге жол беру. 
D) Барлық қолданушыларға бірдей қызмет кӛрсету. 
E) Динамикалық жоспарлау. 
№ 9. Кӛп байтты мәліметтерде нӛмірлеу қалай орындалады? 
A) Үлкен нӛмірлі байттан бастап. 
B)Орташа нӛмірлі байттан бастап. 
C) Бірден бастап. 
D) Солдан оңға қарай. 
E) Ӛсу ретімен оңнан солға қарай. 
№  10.  Процессорда  қанша  бағдарламалы-адрестелетін  регистрлер 
болады? 
A) 12-разрядты тӛртбағдарламалы-адрестелетін регистрлер. 
B) 10-разрядты сегізбағдарламалы-адрестелетін регистрлер. 
C) 16-разрядты он екібағдарламалы-адрестелетін регистрлер. 
D) 8-разрядты он алтыбағдарламалы-адрестелетін регистрлер. 
E) 32-разрядты онбағдарламалы-адрестелетін регистрлер. 
№ 11. Жадыға рҧқсат ҥшін ақпараттың ең кіші кӛлемі. 
A) 16 бит. 
B) 32 бит. 
C) 10 бит. 
D) 4 бит. 
E) 1 байт. 
№ 12. Оперативті жадыда байттарды нӛмірлеу қалай жҥргізіледі? 
A) 1. 
B) 3. 
C) 2. 
D) 4. 
E) 0. 
№ 13. Компьютердің оперативті жадысы -бҧл… 
A) ТЕСҚ (тұрақты есте сақтау құрылғысы). 
B) Контроллер. 
C) Датчик. 
D) Жартылай ӛткізгіш құрылығы. 
E) Электрондық құрылғы устройство және оларды басқару схемасы. 

 
 
40 
 
№ 14. Стек – бҧл… 
A) паритет жалауы. 
B) толып кету жалауы. 
C) кез келген мәліметтерді уақытша сақтауға арналған бағдарлама аймағы.  
D) IP командаларының нұсқауышы. 
E) бағдарламалардың сегменттік құрылымы. 
№ 15. Файлдық жҥйе – бҧл… 
A) енгізу/шығару операцияларын кэштеу.   
B) синхронды және асинхронды енгізу/шығару. 
C) спецификациялар жиыны және оларға сәйкес бағдарламалық жабдықтар.   
D) DOS жүктелу жүйесінің құрылымы.  
E) енгізу/шығарудың негізгі жүйелік кестесі. 
№ 16 Модульдік принципі  бейнелейді... 
A) функционалды іріктеу. 
B) жүйенің технологиялық және эксплуатациялық қасиеттері. 
C) ОЖ генерациялануы. 
D) функционалды артып кету  . 
E) виртуализациялау. 
№ 17. ОЖ генерациялану принципі– бҧл… 
A) жүйенің технологиялық және эксплуатациялық қасиеттері. 
B)  орталық  басқару  жүйесінің  бастапқы  берілуін  ОЖ  бағдарламалары 
арқылы анықтау тәсілі. 
C) виртуализациялау. 
D) сәйкестілік. 
E) мобильділік. 
№ 18. Ашық және ӛсіріліп отыратын ОЖ приципі ….... мҥмкіндік береді 
A) құрамына жаңа модульдерді енгізуге. 
B) бі типті процессордан екінші типтегу процессорға ӛтуге. 
C) кітапханалық шақыру деңгейін бірлестіруге. 
D) жүйелік шақыру деңгейін бірлестіруге. 
E) процессор командалары деңгейін бірлестіруге. 
№ 19. Микроядро – бҧл… 
A)  модульдік  және  кӛшірілетін  кеңейтулердің  негізі  қызметін  атқаратын, 
ОЖ-нің ең кіші тірек бӛлігі (минимальная стержневая часть). 
B) қолданушы идентификациясын жабдықтайтын құпия ену құралы.  
C) рұқсатты іріктеп бақылау. 
D) жадыны қорғау. 
E) есепке алу және бақылау құралдары. 
№ 20. «Клиент-серверлік» технология ….. мҥмкіндік береді 
A) ОЖ жобалаудың барлық принциптерін орындауға. 
B) есептеу қауіпсіздігін қамтамасыз ету принципін орындауға. 
C) бағдарламалардың сыртқы құрылғылардан тәуелсіз принципін орындауға. 
D) функционалды артып кету принципін орындауға. 

 
 
41 
 
E) модульілік принципін орындауға. 
№  21.  Нақты  уақыт  ОЖ-сі  ҥшін  қандай  қасиеттер  қамтамасыз  етілуі 
керек? 
A) ОЖ монолиттілігі 
B) ОЖ микроядерлілігі. 
C) Виртуалды жадыны басқаруы. 
D) Жауап беру уақытын шектеу және бір уақытта орындау.  
E) Хост құрамы және процессор сервистері.  
№ 22. ОС Windows ….. жҧмыс істейді 
A) бірпроцессорлы режимде. 
B) екіпроцессорлы режимде. 
C) үшпроцессорлы режимде. 
D) тӛртпроцессорлы режимде. 
E) беспроцессорлы режимде. 
№ 23 Linux– те каталог қҧрамын кӛру .... командасымен орындалады.  
A) ar. 
B) ls. 
C) gzexe. 
D) arch. 
E) df. 
№  24.  Linux  файлдық  жҥйесінде  орын  ауыстыру....  командасымен 
орындалады.  
A) ar. 
B) ls. 
C) cd. 
D) mkdir. 
E) at. 
№ 25. Linux–те каталог қҧру .... командасымен орындалады. 
A) at. 
B) mkdir. 
C) ls. 
D) ar. 
E) df. 
№ 26. ЖБЖ (СПО) классына қандай бағдарламалар жатады? 
A) Оқу бағдарламалары, ойын бағдарламалары. 
B) Электрондық кестелер, мәтіндік редакторлар. 
C) Операциялық жүйелер, утилиттер, сервистікбағдарламалар. 
D) Іскерлік бағдарламалар, графикалық  редакторлар. 
E) Дұрыс жауабы жоқ. 
№ 27. Компьютерді ауқымды желіге қалай қоуға болады? 
A) Компьютер+модем. 
B) Телефон сызығы+модем. 
C) Желі+модем. 

 
 
42 
 
D) Модем+файл-сервер. 
E) Желі администраторы. 
№ 28. TCP/IPбҧл … 
A) бастапқы хабарламаны бірнеше фрагменттерге бӛлетін хаттама.  
B) хабарламаларды құрастыру ережелері туралы келісімдер жиыны.  
C)  компьютерлер  арасында  мәліметтермен  алмасуғы  арналған  стандартты 
хаттамалар тобы.  
D) хабарламаларға рұқсат хаттамасы.  
E) электрондық хабарламалардың нақты жіберілуіне жауап беретін хаттама.  
№ 29. Әлемдегі ең белгігі ауқымды желі? 
A) Sprint. 
B) Relcom.  
C) Fidonet. 
D) Internet. 
E) CompuServe. 
№ 30. INTERNET бҧл - … 
A) хаттамалардың жалпы тобын қолданатын біріккен компьютерлік желілер.  
B) біріккен телефондық желілер. 
C) қолданушылардың жергілікті желісі. 
D) почталық желі. 
E) қолданушылардың харықаралық бірлестігі. 
 
Тест сҧрақтарының дҧрыс жауаптарының кілттері 
Сұрақ 
нӛмірі 
Дұрыс 
жауап кілті 
Сұрақ 
нӛмірі 
Дұрыс 
жауап кілті 
Сұрақ 
нӛмірі 
Дұрыс 
жауап кілті 


11 

21 



12 

22 



13 

23 



14 

24 



15 

25 



16 

26 



17 

27 



18 

28 



19 

29 

10 

20 

30 

 
 
 
 
 
 

 
 
43 
 
Студенттің рейтинг шкаласы 
 
№ 
Бақылау түрі 
1

і р
ейтингт
і 
ба
ға
лу
  
кр
итер
ии
і (Р
1)

%
 
Апталар 
1-ші рейтингті 
қорытындысы 
(Р1) 
2-ші 
рейтингті 
бағалау 
критерииі 
(Р2), % 
Апталар 
2

і р
ейтингт
і 
қо
ры
тын
ды
сы
 

2)
 









10 
11 
12 
13 
14 
15 

Сабаққа қатысуы 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 

Студенттің 
белсенділігі  
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 
 

СОӚЖ орындауы  
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
 
 

СӚЖ 
орындауы 
(курстық 
жұмыс, 
реферат, 
презентация т.б..) 
100 
 
 
100 
 
 
 
100 
 
100 
 
 
 
100 
 
 
100 
 
 

Ағымдық 
бақылау 
қорытындысы 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Аралық 
бақылау 
тапсырмаларын 
орындау 
100 
 
 
 
 
 
 
100 
 
100 
 
 
 
 
 
 
100 
 
 
 
Қорытынды 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
100 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Қорытынды баға 
 
 
 
 
 
 
 
 
30% 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30% 
 
 
Ескерту:Емтиханға жіберу үшін қорытынды балл әрбір рейтингі  бойынша 50 %.  
 
 

 
 
44 
 
Қорытынды бағаны есептеу 
 
Пән бойынша қорытынды баға пайыздық мазмұнда келесі формула бойынша есептеледі: 
 
И% = Р1+Р2  х 0,6 + Э х 0,4 
                                                           2
 
мұндағы: 
       Р1 –1- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмұны; 
Р2 – 2- рейтингті бағалаудың пайыздық мазмұны; 
       Э – емтихан бағасының пайыздық мазмұны (тест-емтихан).
 
 
15.3  Студенттің  оқу  жетістіктерінің  балдық-  рейтингтік  әріптік  жҥйе  бойынша 
бағалау және сәйкесінше бағалаудың дәстҥрлі шкаласына аудару 
 
Әріптік жүйе 
бойынша бағалау 
Баллдардың сандық 
баламасы 
Оқу пәнін 
меңгерудің %-қ 
мазмұны 
Дәстүрлі жүйе 
бойынша бағалау 

4,0 
95-100 
үздік 
A

3,67 
90-94 
 
B

3,33 
85-89 
жақсы 
B
 
3,0 
80-84 
B

2,67 
75-79 
C

2,33 
70-74 
қанағаттанарлық 

2,0 
65-69 
C

1,67 
60-64 
D

1,33 
55-59 

1,0 
50-54 


0-49 
қанағаттанарлықсыз 
 
15.4 Академиялық тәртіп саясаты 
 
№  Тәртіпті бағалау критерийлері 
Баллдар саны* 
1.  Сабақтан кешігу 

2.  Сабақ кезінде ұялы телефонмен сӛйлесу 

3.  Практика (семинар) сабақтарына белсене қатысу 

4.  Басқа да критерийлер 

 
 
*Ескерту:студенттің  рейтингін  тӛмендететін  баллдар  минуспен,  жоғарылататын  баллдар 
плюспен қойылады. 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
45 
 
 
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
 
 
АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ДӘРІСТЕР КОНСПЕКТІСІ 
 
 
 
 
«Операциялық жҥйелер» пәні бойынша 
5В070300 - «Ақпараттық жҥйелер» мамандығына арналған 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Алматы 2012 

 
 
46 
 
Лекция №1. Кіріспе. Операциялық жҥйелер (ОЖ) концепциясы. ОЖ 
–  кеңейтілген  машина.  Менеджер  есебіндегі  ОЖ.  ОЖ  тарихы.  ОЖ 
типтері:  мейнфреймді  ОЖ,  серверлік  ОЖ,  көппроцессорлы  ОЖ,  нақты 
уақыттың ОЖ. 
Дербес  компьютерлер  адамзаттың  қазіргі  ӛміріне  ұмтыла  кіріп  келеді. 
Олар  барлық  жастағы  адамдар  мен  алуан  түрлі  маман  иелері  арасында 
танымал  болып  келе  жатыр.  Бүгінде  әлемде  бірнеше  миллион  дербес 
компьютерлер бар. Дербес компьютерлердің мұндай танымалдылығы немен 
түсіндіріледі?  Басқа  классты  есептеу  машиналарына  қарағанда,  оларды 
қолдану оңай, салыстырмалы түрде арзанырақ, оларға аз энергия жұмсалады 
және жоғарғы сенімділікке ие. Бұл оларды кӛптеген кәсіптерде кӛлемді түрде 
қолдануға мүмкіндік береді – жоспарлауда, ӛнеркәсіпте, білім беру аясында, 
навигацияда,  ғылымда,  медицинада  және  т.б.  Компьютерге  ӛмір  беретін  – 
бағдарламалық қамтамасыз ету. 
Бағдарламалық  қамтамасыз  ету  (Software)  –  бұл  компьютерлердің 
жұмысын  басқартын  командалар  жиыны.  Бағдарламалық  қамтамасыз  етусіз 
компьютер  біз  кӛбінесе  онымен  байланыстыратын  тапсырмаларды  орындай 
алмайды. Бағдарламалық қамтамасыз етудің функциялары келесідей: 
-
 
мекеменің компьютерлік ресурстарын басқару; 
-  бұл  ресурстардан  пайда  алудағы  барлық  аспаптармен  қолданушыны 
қамтамасыз ету;  
- мекеме мен сақталынатын ақпарат арасында делдал ролін атқару; 
Жүйелік  бағдарламалық  қамтамасыз  ету  –  компьютердің  әр  түрлі 
компоненттерінің жұмысынбақылайды және  қолданбалы бағдарламалар мен 
аппараттық  қамтамасыз  ету  арасында  делдал  қызметін  атқарады. 
Компьютердің жұмысын басқаратын жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету 
операциялық  жүйе  -  ОЖ(operating  system  –  OS).  Басқа  жүйелік 
бағдарламалық  қамтамасыз  етуге  бағдарламалау  тілінің  командаларын 
орындалатын  машиналық  кодқа  айналдыратын  трансляция  бағдарламалары 
жатады,  және  де  әр  түрлі  утилиттер  (utilities)  –компьютерлерге  және 
қосымша құрылғыларға қызмет кӛрсету бағдарламалары жатады. 
Операциялық жҥйе тҥсінігі 
Операциялық жүйе (ОЖ) – есептеу жүйесінің (ЕЖ) барлық ресурстарын 
ұтымдырақ қолдану үшін және онымен ыңғайлы жұмыс істеу үшін арналған 
жүйелік  және  басқару  бағдарламалар  кешені.  Есептеу  жүйесі  –  ақпаратты 
ӛңдеуге  арналған  есептеу  техникаларының  аппараттық  құралдары  мен 
бағдарламалық қамтамасыз етудің  байланысы.  
ОЖ мақсаты -  есептеу жүйесінде есептеу процессін ұйымдастыру, бӛлек 
шешілетін  тапсырмалар  арасында  есептеу  ресурстарын  рационалды  бӛлу, 
бағдарламалау  процессін  және  тапсырмаларды  кейінге  қалдыруды 
оңайландыратын  кӛптеген  сервистік  құралдарды  қолданушыға  кӛрсету. 
Операциялық  жүйе  қолданушы  мен  ЕЖ  арасындағы  ӛзіндік  интерфейс 
(Интерфейс  –  қосымша  құрылғыларды  ДЭЕМ  қосуға  керекті  аппарат  пен 

 
 
47 
 
бағдарламалау  құралдарының  арасындағы  байланыс)  ролін  атқарады,  яғни 
ОЖ  қолданушыға  виртуалды  ЕЖ  кӛрсетеді.  Бұл  ОЖ  мардымды  дәрежеде 
қолданушыға  ЕЖ  мүмкіндіктері  туралы,  онымен  жұмыстың  ыңғайлылығы 
туралы, оның ӛткізбелі қасиеттері туралы кӛрініс қалыптастырады. Әр түрлі 
операциялық  жүйелер  қолданушыға  есептеу  прцессін  немесе  ақпаратты 
автоматты  түрде  ӛңдеу  үшін  біртекті  техникалық  құралдарда  алуан  түрлі 
мүмкіндіктер береді. 
ЕЖ бағдарламалық қамтамасыз етуінде операциялық жүйе ерекше орын 
алады,  себебі  ол  бүкіл  есептеу  процессінің  жоспарлауын  және  бақылауын 
орындайды. Бағдарламалық қамтамасыз етудің кез келген компоннті міндетті 
түрде ОЖ басқаруымен жұмыс істейді. 
Қолдану шарттарына қарай ОЖ үш тәртібі ажыратылады: пакеттік ӛңдеу, 
уақыттың  және  нақты  уақыттың  бӛлінуі.  Пакеттік  ӛңдеу  тәртібінде  ОЖ 
біртіндеп  пакетке  жиналған  тапсырмаларды  орындайды.  Бұл  режимде 
қолданушы  ЭЕМге  қатысы  бомайды,  ол  тек  есептеу  нәтижесін  алады. 
Уақыттың  бӛліну  тәртібінде  ОЖ  әр  түрлі  қолданушыға  ЭЕМге  сұраныс 
беруге рұқсат бере отырып, бір уақытта бірнеше тапсырмаларды орындайды. 
Нақты  уақыт  тәртібінде  ОЖ  қабылданатын  кіруші  сигналға  байланысты 
обьектілерді  басқаруды  қамтамасыз  етеді.  ЭЕМнің  нақты  уақыттағы  ОЖге 
жауап беру уақытының әсері минималды болу керек.  
Операциялық жҥйенің қҧру тарихы 
CP/M стандарты 
МикроЭЕМ арналған операциялық жүйені құруға ОС СР/М негіз салды. 
Ол  1974  жылы  жобаланды  және  8-разрядты  машиналарға  орнатылды.  Бұл 
операциялық  жүйе  негізінде  кӛлемді  бағдарламалық  қамтамасыз  ету 
құрылды,  оның  құрамына  Бейсик,  Паскаль,  Си,  Фортран,  Кобол,  Лисп,  Ада 
және  басқа  тілдерден  трансляторлар,  мәтіндік  (Мәтіндік  процессорлар  –  ең 
кӛп  қолданылатын  қолданбалы  бағдарламалар  түрі.  Олар  жазу 
машиналарына  қарағанда  құжаттарды  тезірек  және  ыңғайлы  дайындауға 
мүмкіндік береді. Мәтіндік процессорлар сиволдардың әр түрлі шрифттерін, 
абзацтарды  қолдануға,  автоматты  түрде  сӛздерді  келесі  жолға  түсіруге, 
сілтеме  жасауға,  суреттер  қосуға,  беттер  мен  сілтемелерді  автоматты  түрде 
нӛмірлеуге  және  т.б.    мүмкіндік  береді)      және  кестелік  процессорлар, 
деректер  корын  басқару  жүйесі  (Деректер  қорын  басқару  жүйесі  (ДҚБЖ)  – 
үлкен ақпараттар массивтерін – деректер қорын басқаруға мүмкіндік береді), 
графикалық  пакеттер,  символдық  келтірулер  және  басқа  проблемаға 
бағытталған бағдарламалар кіреді.  
Жүйеге оның мүмкіндігінше қарапайымдылығы мен кішкентайлығы және 
ДЭЕМ  әр  түрлі  конфигурацияларына  тез  қондырылуы  сәттілік  алып  келді. 
Жүйенің  бірінші  версиясы  небары  4  Кб  болғандығы  сол  кездегі  ДЭЕМ 
жадыларының кӛлемі шектеулілігіне орай маңызы зор болды. 
 

 
 
48 
 
DOS түріндегі операциялық жүйе 
8088  және  8086  түріндегі  16-разрядтық  микропроцессор  қолданатын 16-
разрядты  ДЭЕМ  пайда  болғанда  DOS  түріндегі  ОЖдоминианды  болды. 
Ӛмірсүргіштігі  жағынан  микрокомпьютерлерге  арналған  басқа  ешқандай 
операциялық  жүйе  DOSқа  тіпті  жақындай  алмайды.  1981  жылдан  пайда 
болған бері DOS таралып кеткендігі сондай, оны дүние жүзіндегі ең танымал 
ОЖ  деп  санауға  болады.  Ӛзінің  кейбір  кемшіліктері  мен 70-ші  жылдардағы 
құруларға  негізделгеніне  қарамастан,  DOS  әлі  күнге  дейін  ӛмір  сүріп, 
таратылып  келеді.  Бұл  жақсы  ма  әлде  жаман  ба,  бірақ  ол  жақын  уақытқа 
дейін  операциялық  жүйелер  рыногында  доминианды  болуы  мүмкін.  Қазіргі 
уақытта DOS үшін бағдарламалық қамтамасыз етудің үлкен фонды жасалды. 
Жоғарғы  деңгейдегі  барлық  танымал  тілдерге,    Бейсик,  Паскаль,  Фортран, 
Си, Модула-2, Лисп, Лого, АПЛ, Форт, Ада, Кобол, ПЛ-1, Пролог, Смолток 
және  басқаларға  арналған  трансляторлар  бар  (Трансляторлар  – 
бағдарламалау  тілінде  нұсқау  бойынша  бағдарламаны  автоматты 
түрлендіруге арналған бағдарлама. Трансляторлардың түрлері – компилятор, 
интерпретатор)  және  де  кӛптеген  тілдерге  трансляторлардың  бірнеше 
нұсқасы  бар.  Бағдарламаларды  машиналық  кодта  құруға  арналған  аспаптық 
құралдар  –  ассемблерлер,  символдық  келтірулер  және  басқалар  бар.  Бұл 
аспаптық  құралдармен  бірге  редакторлер,  компоновщиктер  және  қиын 
бағдарлама  жасауға  арналған  басқа  да  сервистік  жүйелер  қосарлана  жүреді. 
Жүйелік  бағдарламалық  қамтамасыз  етулерден  басқа,  DOS  үшін  кӛптеген 
қолданбалы бағдарламалар жасалынған. 
MSX стандарты 
Бұл  стандарт  тек  қана  ОЖ  емес,  тағы  да  мектеп  ДЭЕМ  арналған 
аппараттық  құралдардың  сипаттамаларын  анықтайды.  MSX  стандарты 
бойынша  машинада  16  Кб  кем  емес  оперативтік  жады,  Бейсик  тіліндегі 
енгізілген  интерпретаторлы  32  Кб  кӛлемді  тұрақты  жады,  256х192  нүктелі 
және  16  түсті  қабілеттілігі  бар  түрлі  түсті  графикалық  дисплей,  8  октавалы 
үшканалды  дыбысты  генератор,  сыртынан  қосылатын  принтерді  қосуға 
арналған параллельді порт және ішкі жинақтағышты басқаратын бақылағыш 
бар. 
Мұндай  машинаның  операциялық  жүйесі  келесі  қасиеттерге  ие  болуы 
керек:  талап  етілетін  жады  –  16  Кб  кем  емес,  СР/М  сәйкестігі  жүйелік 
шақырулар  деңгейінде, ішкі  жинақтағыштағы  файл  форматы  бойынша  DOS 
сәйкестігі  майысқақ  магнитті  дискілерге  негізделген,  Бейсик,  Си,  Фортран 
және Лисп тілдерінің трансляторы болу. Сонымен, бұл MSX-DOS атын алған 
операциялық жүйе, СР/М үшін жасалған кең бағдарламалық қамтамасыз ету 
қажеттілігі  еске  алды    және  бір  уақытта  DOS  байланысты  сол  уақыттағы 
жаңа құрылуға хабардар болды. 
 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет