Алашшыл жа с студенттердің әдеби-танымдың журналы



жүктеу 0.81 Mb.

бет5/9
Дата09.01.2017
өлшемі0.81 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Айгүл  Тоқташбай

Қаз.\іемқызПУ Қазақ фило.югиясы және әлем 

тілдері факультетініц 3-курс студенті

Қираган өткел

Тарбағатай  тауынан  бастау  алып,  жол-жөнекей  жср  астына  сіңіп,  бсрі  келе  қайта  жср  үстінс 

шығып, ауылдың сыртын жағалай ағатын «Жас өзен» атты шағын өзен бар. Өзеннің бергі жағы төрт 

жүздей ғана түтіні бар «Ғажапстан» ауылы болса, арғы беті сол ауылдын малы жайылатын жазық, 

күнарлы дала. Екі бетті жалғап түратын ауылдың орта түсындағы кеңес заманынан қалған «қираған 

өткел».  Ескі жүк көлігінің каңқасын  салып,  үстіне калың тақтайларды жалпағынан  койып,  оның 

үстінен күл-қоқыс төгіп тастаған көпірді көктем сайын арнасынан шығып кете беретін «Жас өзен» 

қүр  қаңқасын ғана қалдырып,  ағызып  кете береді.  Ауыл-аймақ болып  қайта жөндеу жасағанмен, 

шала жүмысты «Жас өзен» елей қоймайтын. Жылда сол көрініс қайталана береді.

Ержанның туып  өскен жері  осы -  Ғажапстан.  Тәуелсіздік  алар  жылдан  бір  жыл  бүрын  туған 

Ержанның отбасында өзінен кіші тағы үш бала бар. Әке-шешесі үстаздық кызметте болғандыктан 

болар, Ержан мектепте озат окушылардың катарында жүрді. Ес білді, етек жинады. Студент болды. 

Қызметке түрды.

Жарык,  кен  кабинеттің  ішінде  жалғыз  отырғандығы  болмаса,  миында  он  адамнын  ойы,  бес 

адамның тапсырмасы, тағысын тағылар кезіп жүрген болатын. Өзінен жоғары басшылардың мөрі 

мен қолы қойылған бір жапырақ қағаздың әуре-сарсаңға салатынын сезіп отыр.  Бүрынғы  кызмет 

жасаған  басшылардың  істеп  ксткен  жүмыстарының  есебін  дс  озі  жазу  керек  екенін  есіне  алса, 

жүмыс түгілі өзінен безгісі келеді.

Жүмыс үстеліндегі бей-берекет шашылып жатқан қағаздарға карап отырды да, жүрегі айнып, 

таза  ауамен  тыныетағысы  келді.  Заманауи  үлгіде  салынған  ғимараттын  пластиктен  жасалған 

тсрсзссін  ашып,  күздін  соңғы  айларындағы  тынық  күндсрдің  таза  ауасын  бір  сәт  көзін  жүмып, 

демін  кеудесіне  толтырып  жүтып  түрды  да,  ойындагы  жүйесіз  ойларды  үмытып,  балалық 

шағындағы  сағым  кездерге  шомып  кетті.  Таза,  кіршіксіз  көңілді  бала  кездің  таусылмас  қызық 

сәттерін көз алдына елестетті. Сағым болған сол күндердін бірінде болған окиға есіне орала кетті. 

Он  бірінші  сыныпты  бітіріп,  түлектер  кешінен  кейін  түнделетіп  «Жас  өзеннің»  арғы  бетіндегі 

жазыққа барып кастер жақпақ болған сыныптастар өткелге қарай бет алып келе жатқаны, көктемнің 

тасқын  суы  қопарып  кеткен  қираған откелді  көргені  коз  алдына  елестеді.  Сол  шақга  омірдін бір 

белестен бір белеске отетін копір іспеттес корінген өз өмірін ойлаған болатын. Жастык шағымнан 

үлкен  өмірге  өтетін  откелім  де  осы  бір  су  шайған  өткел  сияқты  болмаса  екен  деді.  Қазіргі  өмірі 

калай шынайы болса, үлкен өмірдегі қадамым да шынайы болса дейтін. Жас күніндегі суреттер көз 

алдына  бір сэтке тізбектеліп  келе берді.  Әсіресе,  осынау бір  кенседегі  жүмысқа отыруға септігін 

тигізген жоғарғы сыныптағы белсенді оқушы болып жүрген кезендерін есіне алды. Бэрі де шынайы 

еді  сол  шакта.  Студент  болды.  Қоғамдык  жүмыстарга  бслссне  араласып,  жастар  үйымдарына 

белсенді  студенттердің  қатарында  жүрген  кездері  де  кызык  та,  шынайы  болушы  еді.  Ең  алғаш 

университетке  Елбасы  келгенде,  оның  алдында  түрып  сөз  сойлегені,  университет


П Р О З А

А л а ш ш ы л   ж ас

2013  № 3-4  (5-6)

басшыларының  жазып  берген  сөздерін  жаттап  айтып  берсе  де,  ол  үшін  кызык,  ең  бастысы 

шынайы  көрінетін.  Қазір  міне,  ақыл  токтатып,  білдей  мемлекепік  мекемеге  кызметке  келіп, 

шынайы өмірге қадам бастым деген сайын, өмірдің шынайылығы кеміп бара жатқанын ойлады. 

Кенет, компьютеріндегі олеуметтік желі -  агенттегі достарынан хат келгендігі жайлы дыбыстан 

селк етіп,  терезені жартылай  жауып, кеңсе ортасында орналасқан столына жайгаса кетті.  Сол 

тұнжыраған  күйі  Ержан  жабырқау  ксйіптс  үйінс  барып,  миын  қажыткан  кағазбастылықтан 

біразға дейін үйықтай алмай, ой үстінде жатып қалғып кеткен болатын.

Бүтін  ерте  түрды.  Аядай  ғана  бір  бөлмелі  пәтердің  күн  ашық  болса  да,  күннің  сәулесі 

түспейтін қисынсыз койылған терезесінен далаға көз салмақ болып еді,  көршілес  орналасқан 

үш  қабатты  коттеджбен  оның  жалдамалы  пәтерін  бөліп  түрған  тас  қамалға үқсас  коршаудан 

басқа ештеңе байқай алмады. Үйде өзінен басқа төрт жан бар. Бір бөлменін ішінде орналасқан 

асхана, жуынатын орындарға сркін қатынау үшін өзінің жердегі тосек-орнын жинап, бүрышка 

бүктеп  қойды.  Беті-қолын  жуып,  түнннен  калған  ботқаны  суықтай бір-екі  асады да,  заттарын 

жинап, жүмысқа шығып кетті. Үйдің баска мүшелері де оянып жатқан болатын.

Ержан -  төрт  баланың үлкені.  Он  бірінші  сыныпты  аяқтап,  арман  қуып  Алматыға  келді. 

Абырой болғанда, жүрт сияқты үйдегі жалғыз сиырды қүрбан қылмай,  білдей бір жоғары оқу 

орнына  тіл  мамандығына  грантқа  түсіп  кетті.  Жасынан  еті  тірілігінің  аркасында  қоғамдық 

жүмыстарға  араласып,  университет  басшылығының  көзіне түсіп  жүрді.  Баспана жағынан да 

елге  қарағанда  есесі  кете  койған  жоқ.  Алыс  ағайындар  болса  да,  өзімен  қатарлас,  бауырмал, 

аталас  туыстары  аядай  болмеге  сыйғыза  білді  мүны.  Ойы  озық,  талабы  таудай,  аздаған 

аңқаулығы бар Ержан университеттегі басшылардың анау-мынау жүмыстарына таптырмайтын 

кадр  болды.  Осы  кісілердін  көнілін  тапсам,  мынау  қиын-қыстау  заманның  қиындықтарында 

қаймықпай  жүрермін,  өмірлік  тожірибе  жинармын  деген  ниетпен  жүре  беретін.  Мамандығы 

бойынша жарытып білім де алмады. Бүгінгі заман -  білімнің заманы екенін, әке-көкенің заманы 

өтіп  бара  жатқанын  сол  бір  орындаушылық жүйемен  жүріп  аңғармай  да  қалды.  Университет 

бітірді.  Қазір төменгі дәрежедегі  мемлекеттік қызметкер.  Бірақ кешегі стеденттік өмірдегі  қүр 

жүгіріс,  орындаушылық  өмір  Ержанның  дүниетанымын  тарьштып,  сол  жүйеге  тәуелді  етіп 

қойған болатын. Әлі күнге оның ойында бүгінгі коғам, мына әлем шынайылыктан түрады деген 

сенім  басымырақ.  Бастықтарына  деген  сснімі  де  жүз  пайызды  көрсетіп  түратын.  Қүр 

жалаулаған сөздерге ергіш.

Алайда, кейінгі кезде үлкен өмірдің белестерін еңсере бастаған түста, теориялык білімнің 

көрсеткішімен  емес,  өмірлік  практиканың көз жеткізгендеріне байланысты  Ержанның өмірге 

деген пәлсапасында өзгерістер пайда  бола бастады.  Өзінің өмір сүріп келе жатқан кезеңінің -  

жастык  атты  жалынды  шактан,  аға  буынға  өтер  сабырлы  шактың  арасына  келіп  қалғанын 

аңғарғандай.  Бір  емес,  бірнеше  рет  өмірлік  сабақ  алуға  итермелегсн  осы  омірі  -   сонау  бір 

ауылында  қалған,  жыл  сайын  су  шайып  кете  беретін  қираған  көпірге  үксап  келе  жатканын 

түсіне бастағандай.

Кең,  самаладай  бастыктың  кеңсесінде  қызу талқыланып жаткан мәселе -  жоғары  жақган 

келетін  Әбекеңнің  келіп-кетуі,  жүріп-түруы.  «Жиырма  адам  Әбекең  келгенде  иіліп  түрсын, 

жиырма адам түріне карап сүйсініп түрсын. Жарты кварталдан кілсм төсеңдср. Қоймада жатқан 

эдсмі  заттың  бэрін  шығарып,  кеткен  соң  қайта  қойып  қойыңдар»  дсп  басексң тапсырмасын 

берді.  Артынан  Басекеңнің  ағайындарының  тойына  байланысты  жағдаяттар  қарастырылып, 

жиналыстан тарасты. Ержанның күнделікті көретіні осы.

Ержан бала кезінде армандайтын. Үлкен өмірге қадам басып, биік шыңдардан көрінген кезде, 

осы бір туған жердегі «қираған өткелді» жаңадан саламын деп. Алайда, онын ойына «қираған 

өткслді»  санасы  қираған  коғам  түрғанда  жаңадан  салу  мүмкін  еместігі  кіріп-шықпайтын. 

«Қираган өткел...»



ш в в ш   іЯЖІЁЧВР

Бауыржан Айткаримов



Абай атындагы Қазақ үлттық педагогикальіқ 

университетінің 2-курс студенті

Бір узім нанның ёәмі

Бүгін күздіңжаңбырлы кеші. Жай кұндегі жаңбыр емее, ерекше нөсер жаңбыр. Баяу ескен 

самал желдің лебі білінер-білінбес кана. Таза ауа. Дэл бір бар дүниенің тұнығын жиып алғандай. 

Аспаннан  жауған  жанбыр  да  бір  ырғақпен  билеп  жауып  тұр.  Табиғаттың  тамаша  тылсым 

көрінісі.

Сағат  кешкі  жетіден  жаңа  ауған  кез.  Ауыл  арасы  тым-тырыс.  Өрістен  қайтқан  мал  да 

қорасына кіріп қойған болатын.  Әншейінде жолға тыныштық бермейтін машиналардың да ізі 

жоқ. Анда-санда бірен-сарандары болмаса. Мэншүк көшесінің атақты сүт сатушысы Базаркүл 

апай бүғін көрінбсйді.  Әдетте,  Базаркүл апай ксшкі жсті мсн ссгіздің арасында бұл  көшемен 

кем дегенде үш рет өтетін.  Мэншүк көшесіне  кіре бергенде кок дарбазалы бірінші  үй -  менің 

үйім.

Мұндай  жанбырлы  күні  жарықтың  сөніп  қалуы  қалыпты  жағдай.  Мен  майшамның 



жарығымен кітаптың кызығына беріліп кетіппін. Үйдің іші қоңырланып, қараңғылана бастады. 

Сырттан тек терезені соққан тамшылардың сықылы ғана естіледі. Кенет есік ашылды. Қарасам, 

үсті-басы малмандай су, бірақ өзі шуағын шашкан күн секілді күлімдеп тұрған Айнаш екен.

Айнаштың шын  аты -  Айнагүл.  Үйіндегілср «Айнаш» деп  еркелеткеннен кейін  бэріміз 

солай  атап  кеткенбіз.  Айнаш  менің  үйімнен  үш  үйден  кейінгі  үйде  тұрады.  Екеуміз  бала 

кезімізден тай  құлындай қатар ойнап,  кайғы-куанышымызды бөлісіп өстік.  Мектепке де бірге 

бардық.  Тіпті,  екінші  сыныпта  бір  балаға  ғашык  болғанбыз.  Ол  екеуімізге  де  қараған  жоқ. 

Балалықтың бала махаббаты осылай басталған.

Айнаш -  көңілді, мейірбан, тым ақкөңіл, аузын ашса жүрегі көрініп тұратын анқаулау қыз. 

Менің  бір  риза  болатыным,  кім  ұрысса да  әркашан  отыз  екі  тісін  көрсетіп  күліп  тұрады.  Ең 

сүйікті тамағы -  рошки. Рошкиді бешбармақтан артық санайды. Таңғаларлық жағдай.  Бір күні 

бала  ксзімізде  (9-10  жасымыз-ау дсймін)  Мэншүк  көшесінің шанын  шығарып  ойнап  жүрдік. 

Ішегіміз  шүрылдай  бастады.  Айнаштың  апасы  таба  нанды  керемет  пісіретін.  Содан  екеуіміз 

Айнаштын үйіне бардык. Шарбақтан кіре бергеніміз сол еді, үй артынан ыстык нанның иісі бұрқ 

ете  калды.  Үрлана үй  артына  аяңдадық.  Қарасақ,  апасы  жоқ екен,  бірақ жаңа  піскен  нандар 

мұрынды  жарып  барады.  Айнаш  жақындап  барып,  бір  үзім  нанды  үзіп  алды  да,  содан  соң 

екеуміз тығыла қаша жөнелдік. Сайға барып элгі нанды бөліп жедік. Бір-бірімізге карап мэзбіз. 

Қазір  ойлап  қарасам,  сол  кезде  неменеге  үрланып  барып  бір  үзім  нанды  алып  қашып 

жүргенімізді  түсінбеймін.  Апасынан  адамша  сұрасақ  та  бермейді  емес,  беретін  еді  ғой.  Әй, 

балалық не істетпейді?! Кештстіп ксліп тұрған сол Айнаш сді. Орнымнан тұрып:

-   О,  Айнаш,  қалайсың?  Жаңбырлатып  жайшылық  па? -  дедім.  Айнаш  аяқ-киімін  шеше 

беріп:


-   Жақсымын, Шэкенай! Жақсы емеспін, өте жаксымын! - деді жадыраңқы жүзбен.

-   Жаксылыққа  жол  болсын,  төрлет!  -   дедім.  Айнаш  ксліп  жанымдағы  диванға  ксліп 

жайғасты.

Менің алдымдағы  оқып  отырған  кітап тарс  жабылды.  Айнаштың  қуанышын  білгім  келіп 

шыдамсыздана отырмын. Айнаш сәл бөгслді де энгімссін бастап кстті:

-   Көрдім!  -  деді. Баяғы сары пэле Сейпішті көрдім.Түске таман апам дүкенге жіберіп еді. 

Дүкеннен  шығып  келе  жатыр  едім,  артымнан  таныс  дауыс  «Айнаш»  деді.  Жалт  карадым. 

Сөйтсем,  екі  езуі  екі  құлағында  тұрған  Сейпіш  екен.  Көргенде  өз  көзіме  өзім  сенбедім.  Бір 

жағынан  таңғалып,  бір  жағынан  аяғымдағы  қызыл  галёштан  ұялып  жергс  кіріп  кстугс  шақ 

қалдым.  Қал  сұрасып,  амандасып  болдық.  Ол  үндемей  көзіме  қадала  қараи  тұр.  Бес  жыл 

бұрынғы мектептің артындағы маған  караған жанары элі өзгермепті.  Мен  не істерімді білмей 

тыпырлай  калдым.  Өзімнің  асығып  тұрғанымды  айтып,  үйге  қарай  жүгірдім.  Сейпішті 

көргсніме қуанып келс жатканда ак жаңбыр құйды да кстті. Шәкенай, қалай ойлайсың? Сейпіш 

мені іздеп келді ме екен? -  деп, кілт тоқтады.



34

П Р О З А

А лаш ш ы л жас

2013  № 3-4  (5-6)

Сейпіш  мектепте  бізбен  бірге  окыған.  Анығырақ айтсақ,  сегізінші сыныпта  Айнаш пен 

Сейпіш бір-бірлеріне ессіз ғашық болды. Бүкіл мектеп олардын кіршіксіз пэк махаббаттарына 

қызығатын.  Мектеп бітіргеннен кейін, Айнаш оқуға кетті,  Сейпіш  эскерге кетті. Осылай екеуі 

бір-бірінсн айырылып қалды. Хабарсыз кетксн соц Айнаш та үмітін үзе бастаған сді. Ал Сейпіш 

болса әскерден келгенде экесі қайтыс болып, үйінің үлкені ретінде анасы мен артынан ерген үш 

бауырын алып Семейге көшіп кетеді. Содан бері бес жыл өтті. Екеуінің кездесіп отырғаны осы.

Айнаш маған үңіле қарап жауап күтіп отыр. Сейпішті көргеніме мен де қуанып:

-   Әрине, сені  іздеп келді!  Сенен баска осы ауылда іздейтіндей кімі бар еді оның?!-дедім. 

Айнаштын жүзі бал-бүл жанып, үшып кстердей болып отыр.  Ананы-мынаны айтып, даланыц 

қараңғыланып  кеткенін  байқамай  қалыппыз.  Жаңбыр  да  саябырлаған  секілді.  Айнаш  мэз- 

мейрам болып үйіне қайтты.

Ертеңінде  мен  ерте  ояндым.  Далаға  шықсам  таңғы  табиғат  қүшағын  жайып  түрғандай 

керемет күй кештім. Аспанда нүрын шашып, күн де күлімсіреп түр. Терең демалып, табиғаттың 

рахатына  бөленіп  біраз  түрдым.  Кенет  бүгін  жсксснбі  скені  ссімс  түсіп  кстті.  Бүгін  қалаға 

кететін  күн. Ертен  сабақ басталады. Ауылымды қимай, уакыт тоқгап калса екен деп ойладым. 

Түс  ауа  Айнаштікіне  бардым.  Барсам  абыр-сабыр  жолға  дайындалып  жатыр  екен.  Сонымен 

кешкі алты жарымда жолға шығатын болдық.

Айнаш екеуіміз Алматыдағы Кыздар  университетінде  3-курста  оқып  жатырмыз.  Болашақ 

казақ  тілі  мсн  әдебиеті  пэнінің  мүғаліміміз.  Гоголь  көшесінің  бойындағы  жатақханада  бір 

бөлмеде түрамыз.

Қалаға келген соң Айнаш Сейпішпен кездесе бастады. Бес жыл бүрынғы махаббат қайта бүр 

жарды. Ал, менің жеке басымда ешқандай жаңалық та жоқ, жігіт те жоқ. Анда-санда Айнаш та:

-   Шәкенай-ау, кішкене былай-былай қимыл жасасайшы!-деп, қылқылдайды. Менін

оған уақытым да қүлқым да жоқ.  Осылай уақыт зырғып өте берді.  Бір  күні Айнашқа ауылдан 

экесі хабарласты.  Түтқаны көтерген Айнаш тыңдап түрды да есінен танып қүлап қалды.  Есім 

шығып Айнашты жүлкылай бсріппін. Бетінс су шашып, эрсң есін жидырдық. Сөйтсем, өмірдегі 

жалғыз тірегі санайтын апасы кайтыс болыпты. Жанарымнан жас еріксіз төгіле берді. Ертеңіне 

Айнаш ауылға кетті.  Апасының жаназасын өткізіп, бір аптадан  кейін  бір-ақ келді.  Айнаштың 

бүл өмірде жалғыз сенері, көз-куанышы апасы еді. Қатты киналды. «Уакыт -  емші» -  деген, бүл 

ауыртпалық та үмтыла бастады.

Көп үзамай көктем дс кслді. Айнаш псн Ссйпіш үйлснугс бсл байлады. Ссйпіш үйлснетінін 

айтуға Семейге кетті.  Айнаш  ол  кеткелі  тыным  таппай толкып, оның қоңырауын  асыға күтті. 

Бірақ ол кеткелі хабарласпады. Айнаш та бірдеңені сезгендей уайымдай бастады. Екі күн өткен 

сон басын салбыратып Сейпіш келді. Айтуына қарағанда, анасы келісімін беріпті, бірак көкесі 

«экесі  мүгедек,  анасы жок  келін керек емес» депті.  Былтырғы  апасының қайтқаны тағы  бар. 

Анасы болса ағасына қарсы шыға алмай үндемспті. Ссйпіш:

-  Қайтсем де Айнашқа үйленемін!  -  деп, үй-ішімен үрысып  кетіп  қалыпты.  Айнашқа бүл 

жағдай да ауыр соккы болып тиді.  Айнаш ауылдан мүгедек әкесін  алып  келді. Әкесі  қызының 

түрмыс  қүратынына  қатты  қуанып,  күйеу 

жақтың  карсылығын  біле  түра,  Айнашқа  демеу 

болды.


Наурыздың  жиырма  сегізінде  сксуі  нскеге  отырды.  Отбасылық  жатақханаға  орналасты. 

Сейпіш қара жүмыс істеп, өз күндерін өздері көріп, бақьпты жанұяға айналды. Бақыттарын көп 

көргендей, бір қырсық шалып, Сейпіштің денсаулығы сыр бере бастады. Жөтел  пайда  болып, 

күннен-күнге асқына берді.

Бүгін түнде Сейпіш қатты ауырды. Айнаш не істерін білмей, тиын-тебенін жинап дэріханаға 

кстті.  Ол  снтігіп  келгснше,  Сейпіш  о  дүниегс  жүріп  кстксн  болатын.  Айнаштың  жүрегі  қан 

жылады.  Мсн  канша  жұбатсам  да  құлақ  аспады.  Жанын  жегідей  жсп,  жылай  бсрді,  жылай 

берді...


35

аш ш ыл жас

3  № 3-4  (5-6)



ПРОЗЛ

Мен Айнаштың жанына қонып жүргеніме, міне, бүгін үшінші күн. Айнаш жылауын койса 

да,  терең  ойға  шомып  отыратынды  шығарды.  Күн  кешкіріп  қалды.  Мен  кешкі  ас  дайындап, 

Айнашты шақырдым. Үстел үсті тым-тырыс. Үн жоқ. Кенет Айнаш шоқтай көзімен жалтқарап:

-Ш әкенай, Сейпіш өлсе де, артындатүяғы қалды. Енді осы балам үшін емір сүремін! -деді. 

Менің қуанғаннан қолымдағы қасығым түсіп кетті.  Бір жағынан қүрсағындағы нәрестенің бар 

екеніне  гаңғалдым. Алла Тағала біреуін алса, біреуін береді деген осы екен ғой. Мен Айнашпен 

бірге түратын боп шештім. Уақыт өткен сайын іші де үлкейе бастады. Сейпіштің анасына барып 

едік,  еш  нәтиже  болмады.  Ол  аман-есен  босанды.  Өмірге  шекесі  торсыктай  үл  келді.  Есімін 

Айнаштың әкесі Қастер деп қойды.

Қастер  тілі  былдырлап,  сөйлей  бастады.  Айнашты  «мама»  деп,  мені  «әпе»  деп  айтатын 

болды.  Айнаштың  әкесі  аз  да  болса  зейнетакысын  беріп  түрды.  Онын  үстіне  мен  де  «Қазақ 

әдсбисті» газстінс жүмыска кірдім. Осылай үшсуіміз күн көрдік.

Бүгін қасистті жүма күні. Айнаштың жүзі салынқы. Себсбі, бүгін Сейпіштің омірдсн өткен 

күні.  Жсті  шелпек пісіріп,  көрші  балаға  қүран  оқыттырдык.  Ксш  қүрым Қастерді  көрші үйгс 

тастап,  Айнаш  екеуіміз  сыртка  шықтык.  Асықпай  эцгімс  айтып,  жол  жисгінс  қалай  таяп 

калғанымызды байқамай қалыппыз. Қарасам, кақ алдымнан үлксн жүк көлігі зулап кслс жатыр 

ексн.  Тура  сол  сәттс  көзім  ештеңе  кормей,  күлағым  да  естімей  бақырайып  қалыппын.  Тск, 

Айнаштың  «Шәкенай»  дегсн  дауысын  естіп,  жол  шстіне  итеріп  жібсргсні  есімде.  Сол  бір 

минуттар қас каққанша өтті де кетті. Басымды көтерсем Айнаш жол бойында домаланып жатыр 

екен...  Көз  алдымда  жан  қүрбым  мені  күтқарамын  деп  өлім  қүшты.  Мен  есеңгіреп,  көзімнің 

алдын  түман  торлап  кеткендей  болды.  Жас  жанарға  толам  десе  бір-ақ  сэт  екен.  Айнаштың 

соңғы рет «Шэкенай» деп шыңғырғаны қүлағымнан кетпеді.

Қызының өлімін көтере алмай, Айнаштың экесі де жарты жылдан кейін көз жүмды. Айлар 

аттап,  жылдар  жылжыды.  Қастер  он  үшке  келді.  Атпалдай  азамат  болды. 

Айнашымның 

шырағын  өшірмейін  деп  Қастерді  туған  баламдай  тәрбиеледім.  Ендігі  көз-куанышым, 

Айнашымнан қалған көз Қастер болды.

Мен  түмау  тиіп,  төсек  тартып  жатып  қалдым.  Қастер  ауылға  кеткен  болатын.  Кеш  бата 

оралды. Үйге кіре сала төсекте жатқан мені көріп жүгіріп келді. Қызуымды көріп, сулы орамал 

экеліп бэйек болды. Көзіме аянышты жүзбен қарап қалыпты. Бүрын мен көрмеген көзкарас. Бір 

кезде жаныма жақындап:

Мама,  ауырмаңызшы!-деді.  Әлгі  «мама»  деген  сөзді  естіп  жүрегім  елжірегі,  жанарым 

жасқа толды. Бүрын «Шэкенай тэте» болып жүріп, бүгін «мама» атанғаныма балаша қуандым. 

Ауруымды үмытып, Қастерімнің маңдайынан иіскеп үзақ жаттым.  Аяқ астынан ойыма Айнаш 

оралып,  бүрынғылар  еріксіз  еске  түсті.  Тандайыма  бір  ыстық  дэм  келді.  Кезіндегі  бір  үзім 

нанныңдэмі екені анық.

Маржан  Әбішова

ҚазліемқызПУ  Қазақ филологиясы және элем 

тілдері факулътетінің  1-курс студенті

36


АУДАРМА

А л а ш ш ы л   ж а с  

2013  №3-4  (5-6)

Қайта оралу

Ву СһгІ8 Ко.че «Тһе СотеЬаск»

(Агылшын жазушысы Криз Роустыц энгімесі)

Фаусто Руиз ксмсден түсіп көшс бойымсн қалага қарай аяндап кслсді. Ол бұл өлксде елу 

жыл  бұрын  дүниеге  келіп,  сонғы  жиырма  жыл  шамасында оралмаған.  Ол теніз жағалауымен 

жүріп  кслсді жэнс өзінің туылған жерінің мүншалықты озгсріп кстксніне таңырқап, сснс алар 

емес.  Көптеген  зэулі.м  түрғын  үйлер  қаланы  коршап  түр.  Оның  есінде  калғаны  -   теңіз 

жағасындағы  ескі  түрғын  үйлер  мен  дүкендер.  Ол  эрі  карай  теніз  жағалауымен  каланың 

орталығына қарай бет алды. Шынымен де барлығының озгергеніне таңырқай келе жатып озінің 

жас  кезіндегі  жиі  баратын  кішкентай  кафені  кореді.  Тек  өзгермеген  осы  кафе  ғана  болатын. 

Фаусто кафеге кіріп, барға қарама-карсы орындыққа жайғаса бастайды. Сол жердегі даяршыны, 

басқа да жүмысшыларды танып кояды. Олар Фаустоға оғаш коздерімен карағанда, Фаусто озін 

жайсыз  сезінеді.  Әйтсе  де  ол  орындыққа  жайғаскан  соң  даяршының  келгенін  күтеді.  Тіпті, 

даяршыны  10-20  минут  бойы  күтеді.  Ал  даяршы  Фаустоны  еш  көзге  елемей,  жүмысын 

жалғастыра береді. Фаусто ашуланған күйі қолын бүлғап дауыстап даяршыны шақырады, бірақ 

еш өзгеріс болмайды. Даяршы болса эрі карай жүмысын жалғастырып кете береді. Ашуланған 

Фаусто орнынан түрып кафеден шығып кетсді, артынан ссік акырын жабылып қала береді. Ол 

көше  бойымен  үзақ  уақыт  серуендеп  келе  жатқанда  сол  жерде  орналасқан  театрды  коріп 

неліктен  қайтып  оралғысы  келмегендігі  ссінс  түседі.  Театр  Фаустоны  үрсйлендіріп,  жиырма 

жыл бүрын болған оқиғаны есіне түсіртеді.

Жиырма  жыл  бүрын  Фаусто  элемдегі  атақты  эншлердің  бірі  болған.  Ол  Лондонда, 

Москвада,  Нью-РІорк,  Буэнос-Айрес,  Сидней,  Токио  қалаларындағы  опера  үйлерінде  эн 

шырқап,  әлемнін  түкпір-түкпірін  аралаған.  Оның  эн  кеші  үшін  халық  комакты  ақша  төлеп 

билеттер  алған.  Фаусто  эн  шырқағанда  халық  шапалақ  соғып,  үзақ  уақыт  бойы  қошемет 

корсетіп түратын. Бір күні ол атак-даңқы бар болған кезінде кала шетінде орналаскан театрға эн 

кешін  үйымдастырады.  Аз  ғана  уақыт  ішінде  билеттср  түгелдей  отіп  кетеді.  Кеш  қүрым  эн 

кешіне  мыңдаған  адамдар  жиналады.  Олар  есімі  аңызға  айналған  Фаустоны  көруге  келеді. 

Барлығы  тынышталғанда, Фаусто  сахнаға шығып  эн шырқауды  бастады.  Әнді аяктады,  бірақ 

элі  сол тыныштық.  Фаусто халықтан қошемет күтті.  Бірак ешкім  кол сокпады.  Ол келесі энін 

жалғастырды,  бүл  эні  дс  шырқалып,  аякталды.  Тағы  сол  тыныштык  сақталып  тұра  бсрді. 

Кенеттен ыскырык пен айқай шу басталды. Фаусто бүл шуды басу үшін келесі энді жалғастыра 

бергенде барша халык эйгілі Фаустоға кызанақ пен апельсин, яғни, жеміс-жидектер мен ескі аяк 

киімдер лақтыруларын тоқтатпады.  Фаусто театрдан ашуланып шығып кетті де, сол түні озінің 

туылған жерін тастап, енді кайтып оралмайтынына өзіне уэде етіп кетіп қалды. Бірақ жиырма 

жыл откеннен кейін Фаусто озінің ойын озгертіп, озі туылған олкесіне кайта оралады. Ол театр 

бойын жағалай серуендеп  келе жатып билет сатып тұрған ер адамды көреді.  Ол жиырма жыл 

бұрын  билет сатушы болған.  Фаусто оған  жакындап барып «Сәлеметсіз бе» деп амандасады. 

Бірак ол  адам  оған  ешқандай тіл  қатпады.  Фаусто театрдың  ішіне  кіріп,  сахнаға көтерілгенде 

жиырма жыл бұрын болған оқиғаны есіне түсіріп, жабырқап, мұңайып кстеді. Тсатрдан шығып 

озінің елу  жыл  бұрын  дүниеге  келген  үйіне  карай  беттейді.  Фаусто  эуелі  озінін  үйіне  жақын 

жсрде  орналаскан  бала  ксзінде  ойнайтын  бақка  барып,  құрдастарын  жэне  мектеп  кезіндегі 

достарын  кореді де,  жақынырақ барып  «Сәлеметсіз бе» деп  амандасады.  Тағы да ешқайсысы 

оны  козгс  слсмсйді  де,  жауап  кайтармайды.  Сол  маңайдағы  дүксндсргс  кірсді,  ол  жсрдс  сш 

нәрсе озгермеген,  адамдары да сол  калпы.  Фаусто  оларға амандасады,  бірақ ешкім  оны  козге 

ілмей,  жұмыстарын жалғастырабереді.

Фаусто катты ашуланып, кошс бойымсн келс жатып барлығына айқайлайды:

-  

Мен  эйгілі  Фаусто Руизбін!  Мен атақты  эншімін!  Бэрің де естігі тұрсыңдар ма? -  дейді. 



Бірақ ешкім тағы да тіл қатпайды. Ол эрі қарай жалғастырады: «Неге мені білмейсіңдер? Неге мені



1   2   3   4   5   6   7   8   9


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал