Алашшыл жа с студенттердің әдеби-танымдың журналы



жүктеу 0.81 Mb.

бет3/9
Дата09.01.2017
өлшемі0.81 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

15

аш ш ыл жас

3  № 3-4 (5-6)



К ЕШ Е ГІ  СТУДЕН Т - БУГІНГІ  Г АЛ Ы М

абыройы мойындалганын ескесалады. «Абайдың қандай ресми білімі болды?» деген сұракқа да 

осы мақалада жауап берілген. Жоне әдебиетші Ә.Бөкейханов Абайдың бала оқытуга ерекше мон 

бергенін атап көрсетеді. Ә.Боксйханов Абай шыгармашылыгын суропалық акындар дәрсжесінс 

көтеріп,  мұндай  қазак  акыны  бұрын  болмаганын  ескертеді.  Абай  шыгармаларын  оның  ұлы 

Тұрагұлмсн  катар,  бірінші  шыгарушысы  болганын  да  осы  мақала  аркылы  білсміз.  Сонымен 

қатар  Ә.Бөкейханов  -   тұңгыш  рет  Абайдың  оқыган  кітаптарынын  тізімін  аныктап  берген 

галым.


-

 

Қазіргі қазақ әдебиетіпде айтылып жүргеп постмодерпиш жопінде козқарасыцыз 



қалай?

-  


Постмодернизм бізге ұнаса да, ұнамаса да борібір келеді.  Модернизм одебиетте XX 

гасырдың  басында  туган.  Екінші  дүниежүзілік  согыстан  кейінгі  әдебиеттегі  кұбылысты 

постмодернизм деп жүрміз. Постмодернизмнін басында казақ топырагында Олжас Сүлейменов 

тұрса,  бүгінгі  күні  Бакытжан  Момышұлы,  Аслан  Жақсылықов,  Айгүл  Кемелбаева,  Дидар 

Амантайдың туындыларындагы  стиль  постмодернизмге  сай  қалыитаскан.  Әрине,  олар ондай 

мақсат коймаган да  болуы  мүмкіп. Бірақбұл заманстилі.



-  

Қазіргіжазушы.іарлан кімдерді баіалар едіңіз?

Жұмабай  Шаштайұлын.  Ол  кісінің  Ксңсс  заманында  қойшылардың  омірінсн 

жазылган «Қызыл  қар» повесі бар.  Борі  коммунизмнін жақсылыгының аркасы, партия  қолдап 

жатыр,  қойшыларымыз  жүз  қойдан  жүз  елу  козы  алып,  жемісті  енбек  етуде,  койшылардын 

жагдайы  жақсы  деп  жалган  ұрандаган  Кеңес  үкіметінің  саясатын  эшкерелеп,  қойшылардың 

ақпандагы  жұтта  көрген  киыншылықтарын  жазган.  Бұл  романды  мен  сонау  1986  жылы 

окыдым.  Сонда Жұмабай  Шаштайұлының шындықты  жазудагы жүректілігіне тамсанганмын. 

Өйткені ол заманда Кеңес үкіметінің идеологиясына карсы жазу киынның киыны еді. Жұмабай 

агамыз сол  романы  үшін  сөгіс те  естіді.  Ол  кісінің бүгінгі  биліктегі  агаларымыздың образын 

бейнелеген «Біздің заманның Аяз биі» романы  бар.  Қазіргі күннің шындыгы суреттеледі. Қай 

заманда  омір  сүрсс де,  өз  ксзенінін  шындыгын  жаза  білгсні  үшін  дс,  Жұмабай  Шаштайұлын 

жогары багалаймын.

Поэзияда  Ардақ  Нұргазыұлының  өлеңдері  ксрсмет.  Ардак  отс  сауатты  жігіт. 

Постмодернистердің борін оқыган.  Коп адам Ардақты түсінбейді. Достүрлі өлең үлгісін бұзды 

деп  кіналайды.  Меніңшс,  ұйқассыз  елсң жазды  сксп дсп  Ардакты  «тәртіпке»  салудың  кажсті 

жоқ.  Ойткені  олеңінің  кұрылымына емес,  мазмұнына  карау  кажет.  Түсінген  адамга Ардактың 

өлеңінің ор жолында терең мазмүн мен гибрат бар.

-

 



Соңгы  уақытта  оқыган  көркем  шыгарчаларыңыздың  бірін  атасаңыз.  Және  ол 

несімен қүнды?

 Айн Рэнд дсгсн жазушы бар екенін бұрыннан білуші сдім.  1905 жылы туып,  1982 

жылы қайтыс болган (Айн Рэнд - псевдонимі). Ең үздік бестселлердің авторы. Өмір бойы торт- 

ак кітап жазган. «Атлант расправил плечи» деп аталады.  Бұрын агылшынша аздап оқыганбыз, 

сойтсек,  ол  аздык  етеді  екен.  Биыл  гана  Москеуден  орысшага  аударылып,  жарық  корді.  Үш 

кітабы сатылымга түсті. Алматынын дүкендерінде бар. Т ортінші кітабы аударылу үстінде.

Соны м ен,  бұл  кітап  несім ен  құнды?  Еуропа  не  үшін  таласы п  окиды, 

американдықтардың  үстелінде  не  үшін  Інжілмен  катар  қойылады?  Ойткені  АҚШ-тагы  ұлы 

депрессия ксзі, дагдарыстың туу ссбсптсрі,  мемлекст басықаа отырган  адамдардың жауапсыз 

орекеттері, дагдарысты колдан жасагандары өте шебер суреттелген. Оқитын болсаңыз, бүгінгі 

біздің  когамды  корссіз.  Рухани  дагдарыстын  экономикалык  дагдарысқа  ссбсп  болганы 

дәлелденеді. Жемкорлык кайдан  келеді, оның зардабы қандай. Жогары лауазымдардан бастап, 

кішігірім кызмсттегілсргс дсйінгі аралык романда жан-жақты корсстілгсн. Үсак коррупңияиың 

мемлекетке  тигізетін  зардабы  тізбек  ретінде  айкындалады.  Мемлкеттік  шенеуніктердін 

бейнесін көресіз.  Көпшілік алдында оділ сөйлеп, керісінше, істің басында табылады. Ойткені, 

соган  можбүр.  «Сен  ақылды  болсаң,  неге  бай  емессің?»,  «Адамзатқа  «акша  жасау»  деген 

түсінікті американдыктар үйреткен» деген секілді создер осы кітаптан шыққанын да айта кету 

керек.

16


Адамдар бірін-бірі алдайды, арбайды. Бірак бэрібір Ардың тазалығынсыз берекеге жете 

алмайды. Романның басты кейіпкерлері ең бай, ең табысты, бүгін бэрімізге үлгі боларлык адам -  

ол  ары  таза  адам  скені  дәлслдене  түссді.  Оқитын  болсаңыз,  түсінесіз.  Автордың  идеясы 

мемлекетті  үстап түратын,  қүлдыратпай,  көркейтетін  қасиет  іскерлік,  сонымен  катар,  Ардын 

тазалығы дегснгс саяды. Қазіргі XXI ғасырдағы интеллектуалды проза дсгсніміз -  осы.

-  Ал қазақ жазушыларынан окырман ретінде кімдерді окын жүрсіз?

-  Дулат  Исабековтің  «Қарғын»  романын  қайталап  окып  шыктым.  Дулат  ағамыз  казақ 

әйелінің психологиясын аша білген жазушы. Бас кейіпкер Жасынды оқығанда көз алдыма Асқар 

Сүлейменов  келеді.  Думан  Рамазанның  «Көшін»  оқып  шыктым.  Дүкенбай  Досжанның  эл- 

Фараби  туралы  повесін  оқып  тауыстым.  Дүкенбайдың  «Ақ  орда»  романын  алғаш  колыма 

алғанда,  билікке  жағыну,  билікті  мақтау  мақсатында  жазылған  роман  ғой  деп  ойлағанмын. 

Оқыи  біткесін  мүлде  бөлек  күй  кештім.  Тәуелсіздіктің  көркем  шежіресі  екен.  Қазіргі  саяси 

романның  ең  бір  жарқын  үлгісі.  Дүкенбайдың  «Иненің  үшы»  атты  зиялы  адамдардың 

балаларынын  СПИД  жүқтырғаны  туралы  повесін  оқып,  бүгінгі  күннің дертін  айта  білгеніне 

разы  болдым.  Онан  сон  казіргі  шет  елде  оқып  келген  жастардың  шетелден  алған  білімінің 

қазақы  ортаға сай  келмей  жатканын  айткан  романы  бар.  Жалпы Дүкснбай Досжанның соңғы 

жылдары  жазған дүниелері  керемет.  Жанадан  көрініп  жүрген  Ерболат Әбікенұлының «Пэтер 

іздсп жүр едік» дсгсн шағын әңгімесін окып, жыладым да.  Бір эңгіменің бойына қалаға ксліп, 

пэтерден-пэтерге  көшіп  жүрген  қазак  жастарының  қасіретін  сыйғыза  білген.  Әңгімені  оқып 

отырғанда,  өзіміз  тәуелсіз  мсмлсксттс  омір  сүрс  отыра  жас  отбасының  үйғырдын  куықгай, 

терезесі жоқ, төбесінен су сорғалаған тас кепесінде бағынышты болып, кожайынынан  қорқып 

үйіне конақ шақыра алмай, адами қүкығы тапталғанына кынжылдым, бір жағы намыстандым.

-

 



«Ар ілімі» деген журналыңыз туршіы айтып өтсеңіз.

-Екі жылдан бері «Ар ілімі» деген журнал шығарып жатырмыз. Бүл журналдың атауына 

көп адам үрке қарайды. Діни журнал  ма, элде діни үйымның аты  ма?- деп сүрайтындар да бар. 

«Ар  білімі» десек,  шенеуліктер  бүл  журналды  тарихшыларға,  эдебиетшілерге,  психологтарға 

ғана қатысты дсп ойлауы мүмкін. Сондықтаи эр адамға қажстті рухани қару -ар ілімі екснін алға 

үстандық. «Ар ілімі» деген -  каруы жоқ адам жыртқыштык санаға салынады. Алып қалсам, жеп 

қалсам, өз отбасым, өзім-өзім дсп, өзімшілдік түйсігімен кстіп калуы мүмкін.  Бірак күндсрдің 

бір  күнінде  сол  өзі  аттап  кеткен  ары  өзін  токтатады.  «Малым  жанымнын  садағасы,  жаным 

арымның  садагасы»  дегсн  ел  екенімізді  үмытып  бапа  жатқандаймыз.  Ата-бабамыз  алдымсн 

шаригатқа,  содан  соң  осы  ар  іліміне  жүгінетін.  Ардың тазалығын  кажет  еткен  заманда Төле, 

Қазыбек, Әйтеке сынды би-аксақалдар болған. Хандар мен батырлар осы кісілерден бата алмай 

ел басқармаған, жорыкка шықпаған. Қазір сол кісілердің жасына жеткен адамға аксақал десеніз 

ашуланады. Қүдай сактасын, қазақ ақсақал болуды армандаушы еді ғой. Жүсіпбек, Міржақып, 

Мағжан, Қошкелер ақсақал болуды армандап, соған жете алмай шәһит болып кеткен. Міне, осы 

нэрселерді  еске  салатын  басылым  болсын  деген  ниет.  Осындағы  шэкірттірмен  бірігіп,  өз 

қаржымызға  шығарып  жагырмыз.  Ісімізге  жауап  беретін  кезде  біз  колымыздан  келгенше 

осындай істің басынан табылдык деп айтармыз. Окырманымыз жок емес, бар. Шүкір дейміз!

Ал сіздсрдің «Алашшыл жас» журналдарыңызды да окып, танысып жатырмыз. Бастауы 

жаман  емес,  эрі  карай  да  осы  карқынмен  шыгып  түрса,  көпшілік  оқырманның  көңілінен 

шығады дегсн ойдамыз. Сіздсргс дс тск сэттілік тілсйміз!



-  Сіігекөпрахмет,  шыгармашылық  табыс,  отбасыңызга  амапдық  тілейміз.

Сұхбат жүргізген:  Сания Кырыңбшй

ҚазмеиқызПУ Қазақ филологиясы және 

элем тілдері факультетінің 3-курс студенті

17


іаш ш ы л жас

13  № 3-4 (5-6)

Шсрхан  Талап

әл-Фараби атындагы Қаз¥У 

Фшачогия, эдебиеттану жэне элем тілдері 

факультетінің 3-курс студенті

Арман қалам-ай...

Ей, Алматы!

Жатсынба баласын кырдың.

Көтерген едім жаеымнан наласын жырдың. 

Белі ісіз жакка асыккан адамдарыңмен,

Келеді бірге тал түсте адасып жүргім.

Багым ба, сор ма?

Білмеймін...  шакырдын бүгін.

Жүректе күш бар көтерер батырдың жүгін. 

“Ақын” боламын деп келген “акымак үлга”, 

Сыйлыкка тартып жүрмеші пакырдың күнін.

Қоргансызыңды киыііда калкалап корі ін. 

Жылап жатпайын төсінде шартарап белдің. 

Ұсакта -  үсак тиынды тергізіп қойма,

Құшакта  күшак арманды аркалап келдім.

Тірілді кайта бейуакта жоғалған арман. 

Ескертіп коймас барыңды тонарда жатған. 

Сұлуларыңды көзіме оттай баспашы,

Жан жүрегімнің жартысы Оралда калған.

Айтса да кеше ауылдың құмдары сырды, 

Айтпайды шынын тым жүмбақ, мұндағы 

құрбы.


Қаксаң да шетке жамбастап жатып аламын, 

Алатауыңның кар баскан шыңдары сынды.

Ақынның жолы бұралаң, сокпак келеді. 

Кетпеймін енді қусаң да, боктап та мені. 

Арман қалам-ай, жагамнан жармаса берме,

Ақ Жайык маған: “Қадырды жоқтатпа” -  деді.

Адасқанда арманға сан оастадың, 

Жүрегіме жыр-сәуле жақкан едің. 

Махамбеттің асынтып алдаспанын, 

Жұбан-жырды алка ғып такқан едін.

“Акын бол” деп жібердің “тұл далаға”, 

Акындыктын азабын тарггы жаным. 

Кадыр ақын каргайған бұл калада, 

Кадырымды калайша артгырамын?

Толқыныңда тербеліп бұла-тұнык, 

Арман куып алыска кетіп едім.

Нон калада кайгыдан уатылып, 

Жетімсіреп жылайды “жетімегің”.

Қамсыз ойнап-күлгенім төсіңдегі, 

Бакыт екен...  жуыма, капы кайғы!

Ей, Алматы, айналдым, кешір мені, 

Оралыма онын да татымайды!

Бура бұлттар бұйдасы шұбатылып, 

Кабыргасы сөгілсе нұр саулаган. 

Ора.тыма оралам кұлаш ұрып,

Түкірем дс тірлікке кұрсаулаған.

Жетем бір күн оранып ақ жалынга, 

Асфальтында каланын қалып ізім.

.. .Мені күтіп жүр ме екен вокзалында, 

Сагыныштан сарғайған Сары кызың?



Жетім қозы

Жетім қозым, жетім козым, жетімек, 

Кашан сенің бел-буьшың бекімек? 

Азғын тірлік азыткандай ауырып, 

Өтксн күзде анан тасіап кетіп ед. 

Жетім козым, жарым көңіл. жстімек.

Қу жанымның  азабынан жиі ұлып, 

Тәтті ойдан көңілімде суынып, 

Тірлігіңе қараймын да қиналам, 

Өзегімді өксікті мұң куырып.

енен  атырамын танды мын, 

гай келмегесін каңғығым.



Қозым сені, артык көрем досымнан, 

Үқсағасын тағдырыма тағдырың.

Сұлулығыңа сүктанып, 

Алайын сығып жасымды.

А лаш ш ы л жас

2013  № 3-4  (5-6)

Кедейге біткен байлығым, 

Бүралып өскен бүласың. 

Қасиетін үғын қайғьшын, 

Жыласа жаным жыласын.

Жасытпак боп жынды заман жекірді,

Бірак мұлде бой бермеуге бекіндім.

Сен жетімсің еріп жүрер анаң жоқ,

Анашым бар, бірак мен де жетіммін....

Арманымның есі ауысты ербендеп,

Қасіретімнен құтылармын өлгенде.

Ардан безғен алқаш кұсап шабасың.

Қолымдағы бөтелкені көргенде.

Жанарымда мөлт етсе де мөлдір мұң,

Күдігімді үмітіме жендірдім.

Қалың қойға ілесе алмай койдың-ау,

Қалың оймен күресе алмай мен жүрмін.

Сэби болып колын бұлғап поктігің.

Көкірегіме орнап алды тэтті мұң,

Сені емізбей тепкілейді сұр ешкі,

Ылғи мені тепкілейді шаттығым.

Жырлар шакта күмілжіді комей мың,

Енді мұңды көр-бесікке бөлеймін.

Сен ешкіге қаншалықты жат болсан,

Мен өмірге соншалықты өгеймін.

Қошақаиым, қал-жайымды сезбедің,

Мен өмірдің тарлығына  төзбедім.

Мөлдірейді сенің мұнды көзіңдей,

Жасы кенкен, жазығы жоқ коздерім.



Сезімнен мөлдір шық тамып...

Жалған үмітке сеніп кей,

Қашанғы шыдар құр сүлде.

Жзудіркөз ару еліктей,

Жатырқап элі жүрсің бе?

Керімсал мінез, керім Сен,

Тэуекелім ен бекінсем.

Кермаралдайын керілсең,

Көктемге сіңіп кетуші ем.

Жанымды өртеп, шарпып от,

Шері боп тұндым ғасырдың.

Тәкәппарлығыңа тэнті бон,

Менмендігіңе бас ұрдым.

Тірі жан ұқпас мұң ба едің?

Жетпейтін қолым биікте ең.

Асқақтығыңмен құнды едің,

Сен соныңменен сұйікті ен!

Сезімнен молдір шык тамьш,

Паңдана керші  касыңды.

19

Тербейді талмай күйші үміт:



“Тек мені қалқам күтердей”

Жүрейін сырттай сүйсініп,

Қол жетсе киял бітердей.

Жақындамай-ақ жаныңа,

Ең ұлы жырды жазамын!

Қинашы мені тағы да,

Таусылмас тэтті азабым...

Театрга бару керек...

Театрға бару керек...  жалғызбын...

Іздеп жүрмін жүзі сұлу, жанды ізгі. 

Маған киын ұқсамаса Гұліме,

Білегінен ұстап кету эр кыздың...

Театрға бару керек... жүдеумін... 

Карашы снді сағыныштың үдеуін. 

Жалғызыма ұксап кетті бір ару,

Ойға мас боп отырғанда түнеу күн.

Театрға бару керек... мұңды арман -  

Жүргімде жазылмаған жыр калған... 

Жанымызды бір тазартып алайық, 

Дүниснің боқтығына былғанған.

Тсатрға бару керек ұдайы,

(Корғансызға жар болсыншы Құдайым) 

Лас өмірде жұбанатын не калды? 

ІІІырмалайык басқа әлемде шынайы.

Театрға бару керек ұғынып,

Күрең күндер өтіп жатыр кұбылып. 

...Әрііс жігіт эсерлетіп соз айтса,

Менін ішкі әлемімнін сырын ұк.

Театрға бару керек... бұ:іа шақ...

Бізде жұрттың бір қатарын құрасак.

Тек екеуміз драмаға ду күліп,

Тек екеуміз комедияға жыласақ...

Театрға бару керек жұп болып, 

Жанарына молдірген шық толыи.

Ырыс тұнған шанырак қой киелі,

Кетер бэлкім басымызға құт конып.


іаш ш ы л жас

13  № 3-4  (5-6)



поэзия

Өлтіріп барып тірілткен мені 

Перйнтелерімді өлгенше сұйем.

Махаббат үщін өлмесем керек,

Өлім деген ол ойыма орнек. 

Өлмеймін деймін алайда маған 

Не істеймін егер айтса ол: «Өл» деп?!

Өлімге мені кимайтын шығар,

Мен өлсем, оган өзгесі ұнар.

Білетін жалгыз дерегім менің 

Бұл сезім мені өлтіріп тынар.

Өшпейді жалыны оның...

Тағы да толгагым келіп, 

Босанам толагай жырлар 

Кэрілік бойыма  еніп, 

Елеусіз қалады жылдар.

Балсан  Мәді



ҚазмемқызПУ 

Қазақ филологиясы және элем  тілдері 

факультетінің 3-курс студенті

Келіп қачты қоңыр...  аза-куз

Трасса...

Көше бойын жагалаган фарфор шам,

Ойым менін ойсырайды сәл тұрсам. 

Жұлдыздар да козін кысып қоймайды 

Келетіндеи ұшып құдцы шакырсам.

Қызыл-жасыл...

Қала түні мазасыз,

Мүлгімейді шіркін тірлік қазасыз.

Мен «ояумын» деп жүргенде байқатпай 

Келіп капты коныр, күңгірт аза-күз.

Ғашыктаржоқ...

Саябакка сән берген,

Бұлбұл құс жоқ, ертеменен эн беріен 

Тыр жалаңаш күйге енуде талдар да 

Ерте көктем келместен-ак сэнденген.

Көшебойын көңілсіздікжайлаған,

Ен болмаса жымимайды айналам.

Бүгін мен де жапырақпын сап-сары,

Күні ертен-ақ ак ұлпаға айналам.



Ақын сезімі

Үңіліп кетсем қиялға терен,

Жан жок жерден де өзіңді көрем. 

Өзінді іздеп өлімші гүлдін 

Солмаған соңғы кауызын өбем.

Өлен жолдарын тағы да сол бір 

Өлімші күйде сагынып орем.

Басымнан өтсе де нелер, 

Өшпейді жалыны онын!

Бір күні алдыма келер 

Өлеңім көтеріп тоңын!

Шекпенін аркама жабар, 

Беліме белбеуін тағып 

Өзіне қажетін алар 

Шабыттың дінгегін жарып.

Досым да ұмытты мені, 

Адыра калдырып бэрін. 

Бойдагы күдікті енді 

Шарпыды «шайтани» жалын.

Коңілді боп жүруші едім, 

Кеудемді сокса да кайғы. 

Себепсіз күлуші едім 

Езуім антынан тайды.

Үнсіздік ұнайтын дара, 

Басқаша сезімсымақтан 

Жүректі каптаған жара 

Жанымды басты жыр аққан.

сінуші едім, 

рдың құбылысы деп.

жыр ұсынушы еді 



амың тұғыр ісі кеп.

пынган тарпаң қанатым, 

Талды да алысқа бармай 

Козімде арман жанагын

20


поэзия

А лаш ш ы л жас

2013  № 3-4 (5-6)

Қала берд(і) асуын алмай...

Осылай өте де берді, 

Өксікпен күндерім талай. 

Жыр «кайғы» көтере келді 

Шыдаймын енді оған калай?!

л

Тац сыры ол әкемиіц қүманында

Қүлақ ашьш келемін жылға-жырға,

Есейіп өмір танып жылдан-жьшға.

Мен үшін ен керемет уакыт болған 

Таң сыры ол экемнің күманында.

Таң атып жақсылықтың жүрнағымен, 

Қауътшьтп жарык әлем сырларымен. 

Жатқанда біздін үйдің тіршілігі 

Басталады әкемнін күманымен

Шашканда күн өмірге базарлыгын, 

Еститінім мешітген азан үнін.

Намазға дәрет алтан экемнің сол 

Көрсететін күманы  газалығын!

Қүлақ аспай шайтанның арызына, 

Бақьгттілеп ертемен үл-кызына.

Құманынан үлесін алғаннан соң 

Түратын АЛЛАҺ үшін парызына,

Аткарып ретіменен міндеттерін,

Орындап намазының сүннеттерін.

Болған сон үйкысынан оятатын,

Үйінің тағы баска үмбеперін.

Міне, осьшай тіршілік жаш асатын,

Екінті ақшамменен алмасады.

Күміс күман көмегін аямайды,

Әкеме енбекпенен арбасатын.

Қараңғьтлык түссе де жан-жағыма,

Іліксе де «күн» түннің қармагына.

Әкем тағы намазға жығылады,

Жүгініп сол баяғы күманына.

Мен тагы да қауыштым қараңгьшен

Мен тағы да жогалттым жарыгьшды 

Сондірдім жанарымды,

Өшіріп бар үнімді.

Мен тағы да кауыштым караңғыме 

Төлей алмай жарықка салығымды.

Шам жақкым кеп тағы да көңіліме,

Сәуле іздедім нэр болар өміріме.

...Сокыр сезім алайда оянбады,

Болмағасын жарыктын сенімінде.

Қаранғылык. Түншыктым тағы да мен, 

Бүйырса да «жап-жарык» бағыма өлең. 

іағына кірген соң каранғыңын. 

аспастан соңынан  тағыдаерем.

раңғы. Жалғызбын, тьгныштықта, 

Сырбазівлең ертсе де дүрыстыкка. 

Шалын^сып аяғым қалабердім,

Сол шегі жок қараңғы тьгныш ыкта.

Қараңғылық, 

ешқашан таусылмайды,

Мендегі саған деген «Қараңғы үміт»!

Мүмкін, ол даменііздейді...

Көптен бері жабьтрқаған көңілдің, 

Тапқандаймын себебін.

Байкап түрсам, мендегі бүл өмір-мүң 

Өйткені жоқсерігім.

Өліп-талып сүймеймін мен ешкімді, 

Ешбір жанға елжіремес жүрегім.

Көз алдыма келетін бір кескіннің 

Бар екенін бүл өмірде білемін.

Алайда ол кім екенін сезбеймін, 

Кездестіріп қалмаймын да кенеттен. 

Бірақ, бірақ ол жанды мен іздеймін 

Табамын ба деген үлкен тілекпен.

Мүмкін,


Мүмкін

Ол да мені іздейді,

Кітапхана,театр ма парктен.

Ү мітін де жалғап жүріп үзбейді 

Қараңғыда іздер мүмкін жарыкпен.

Жағалауда жүрген шығар мүмкін ол, 

Сьтрын айтып шағалага көктегі 

Шын іздесе бірімізге табар жол 

Бүфшік жару үшін коңіл коктемі.

Ойлы көздер көріп қалсам көшеден, 

Шақырамын козімдегі елесті.

Бар элемді іздеп оны кезер ем 

Бағындыру үшін бақыт белесті.

Жүрем ылғи тасып-толған шабытпен, 

жанға айтар менде әркез сөз дайын.

-  .ерімді тағы жүмып альш мен 

нзадамды ақ ат мінген сомдайын.

омдайын да, сиқын оның мәңгіі е, 

Жүрегімніңсандығынасалайы 

Тілейтінім атқан кезде тан күле 

Маган шашсын махаббаттын арайын.

21


Алмас Мүрагбеков

Қостанай 

мемлекеттік 

педагогикалъщ 

институты 

Қазақ 

және 

орыс 

филологиясы 

факулыпетінің 

2-курс 

студенті

Торгайда туып, өседі...

Кешегі өткен бір күнде,

Сырағам жолда жүргенде.

Қойыпты сауал бір кісі,

Жакындап оған  келген де:

-  Сүрайтын, ага, жайым бар,

Торғайға деген уайым бар.

Сіз жақта неге терек, тал,

Өспейді  неге қайыңдар?

Тындай кеп кісі сауалын,

Азырақ қана түңіліп.

Беріпті сонда жауабын 

Кісіге элгі  үңіліп:

-  Табиғат қылған  ісі де,

Нс амал Тэңір күшіне?

Деді алып:  «өнер шыққан ғой 

Торғайдың сары тесіне!»

Сөзімен алған есені,

-  Ақыныменен, шешені 

Бэрі д е,- дейді,- суынан 

Торғайдың туып-өседі.

Жауапқа бітіп сүрағы, 

Жолаушы сөйтіп тынады. 

Сыр аға осылай танытты 

Екенін сөзге қырағы.

Домбыра

Күй  шықса домбырадан тамылжыған, 

Көңілдін мүңды шерін алып жығам.

Ал егер күніренсе кос ішегі,

Күйге енем көңілсіздеу, абыржыған.

Күй шықса домбырадан жорғалаған, 

Көңілдің қүм сағаты сорғалаған.

Ал егер жсліктіріп жөнелсе кеп,

Өзімді мына өзім зорға бағам!

Күй өнері -  қүдіреті казактың,

Өзі  ырғакты, бойды  үйытар, ғажап тым. 

Осы  күймен куанышын жеткізген,

Жэне ауырын  басқа түскен азаптың.

Күйді  шерткен батыры да карасы, 

Күйші.  ақын- бүкіл қазак баласы:

Жер мен кекті  қос ішекке сыйғызған, 

Өр Алтай  мен  Агыраудың арасы.

Сол  күй  шыккан домбыраға қарашы, 

Шерте білсен артық оның бағасы.

Қара  казақ домбырамен егіз ғой, 

Тұрсып үйдің төрінде бір данасы.

Өмір-озен

Өмір берген  бақытты бір сәттерде,

Өмір жайлы толғау түрттім дэптерге. 

Өмір- озен ағып жатқан аркырап, 

Өмірге бұл тенеу жок еді эйткенде.

Өмір өзі мөлдір,  тұнык тамшыдай,

Өмір бойы таусылмайтын тамшылай. 

Өмірді біз осылайша айтқанмен,

Өмір деген сабы қыска қамшыдай.

Өмірге біз келеміз де, кетеміз,

Өмірде бір армандарға жетеміз. 

Өміріміз санамызға бағынса,

Өзімізді  бақыттырақ етсміз.

Өмір жолын  өтс биік айға алма,

Өмірге ен, таза адамға айнал да.

Өмірде адамдарды пснде дейді, 

Өтінемін, күнаһарға айналма.


поэзия

А лаш ш ы л жас

2013 № 3-4  (5-6

Өмірге сен ғашық та бол, безінбе, 

Өмір түгел қолымда деп сезінбе. 

Өмір сені элі талай сынайды, 

Өміріңді бүзба жастык кезінде.

Өмір сүлу, сүйсініп бір қарасан, 

Өмір ғажап, маңызды деп санасаң. 

Өмір кейде буырканып қайнайды, 

Өмір бейне бүрқыраған арасан.

Өмір сүрсең имандыққа бет бүрып, 

Өмір сені кинамайды тек түрып. 

Өміріңді кылғың келсе адал, ақ, 

Өмір сүргін нэпсіңе өзің шек қүрып.

Өмір-өзен кідірместен ағады, 

Өлшеп-пішсең, бағынды да жағады. 

Өмірге мен келдім, оған өкінбен... 

Өмір-өзен шайып кетер жағаны.

(Сырбай ақынга арнау)

Сүңғыла жырды жазыпсың, 

Сыртына теуіп от-жалын. 

Сөздерің елгс азық шын, 

Суырылып, тарттың ат жалын!

Санаға тоқып, қайралған, 

Сыршылын шығыс, батыстын. 

Сескенбей қанды майданнан, 

Соғысқа да катыстың.

Сезімі - алау жасынан, 

Сыйлапты Тэңір тарланды. 

Сүйіп те өстің жасыңнан, 

Сексеуілді далаңды.

Сэуле-жыр төгу -  сол мақсат, 

Саралап ойды, гүл-бақты. 

Серкс жырың жол бастап, 

Сүйсінтер біздей үрпақты.

Сикыр сөз ерген ғүлама, 

Сел-тасқындай молайдың. 

Суын  іштің, Сыр аға, 

Сырдария мен Торғайдын.

Саған тартып үланың, 

Салмақты жырды  қүрадым.

Сенің жырың, өр аға,

Самалы сынды Түранның!

Сағынады ел сені,

Сар далаң түрар эн кылып.

Сүлу сөздің семсері -  

Сырбай жасар мэңгілік!

Қыз журегі мықты екен...

Қыз жүрегі мықты екен камалдан да,

Оған карсы уэжің, дауаң бар ма?.. 

Шыңғысханның әскері  Отырарды 

Шырғалаң боп,  алты айда ала алғанда, 

Мені алты ай шырғалаң еткен жүрек 

Мықты сксн-ау сол  күлгі қамалдан да.

Шындап  мыкты  ол жүрек...

Амал бар ма?!

Берілсем де соны  ойлап, сан арманға,

Ол жүрск бсрілмсді.

Бәлкім онда

Бір бслгісіз күпия қамалған ба?.. 

Мүкағали жырлаған жүрек -  осы, 

Мыстан, элде коладан жаралған ба?!..

Сергелдең болдым қайтіп, санам барда?!.. 

Баһадүріц шыгар сан камалдарға 

Бір ару жүрегіне амал таппай,

Мұншалык капаланып, арандар ма?... 

Бакытына  кызығам...

Қарап түрып,

Жүрск оиай берілгсн адамдарға.

Ажалың да сүрамас жан алғанда,

Сезім жоктан жалғанда жаман бар ма?!.. 

Несі  жақсы  қан катып жүрегіңе,

Мүн көріпіп түрса сгер жанардан да?..

Дсгсндсйін жауабын таба алмаймын, 

Тосыннан туындаған сауалдарга.

Әйтеуір, бір жібі гер отым бар-ау, 

Мүз-қамалды...

Себеп жок алаңдарға.

Бастысы, барша жүкті көтерсрге 

Жүрекке күш,  сабыр бер маған да, Алла...


паш шыл жас

13  № 3-4  (5-6)



поэзия

Мен..

і қазагымның рауанды,

ын табанды. 

Жалгызы  (көздеме)

Танитын жанымды багымның жалынды 

Мен...

Қар қызы  (озгеге)

Қаритын қаныңды,  жауратар жаныңды..!

Ана тілің...

Туған тілін білмейді  екен бір інім,

Бөгдс тілде былдырлап жүр бүгін.

Асфальт дейді сүрағанға түрағы 

Өзге тілде көріп жатыр тірлігін.



1   2   3   4   5   6   7   8   9


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал