Ала ды. Ал Линда Мэйоттқа мұндай жеңілдік 18 жылғы жа за өтеуден соң берілуі мүмкін



жүктеу 2.41 Mb.

бет6/20
Дата10.02.2017
өлшемі2.41 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Дайындаған Сандуғаш ӘЛІМЖАНОВА

Қызғалдақ АЙТЖАНОВА

ТҮЙТКІЛ


Иммун тапшылығы ұрпақ тапшылығына ұрындырмаса игі

ВИЧ-СПИД

XX ғасырдың аждаһасы атал ған бұл 

дауасыз дерттің бүгінде аз ай тылуы оның 

айылын жиғандығының көр сет кіші емес. 

Қазір де қағанағымыз қарқ, сағанағымыз 

сарқ болған түгі де жоқ. БАҚ-та бұл мәсе-

ле ні көтеру сирегенімен, дерт толастап, 

ты ныстаған емес. Бүгінгі күні де бұл дерт 

кемеріне келген орасан әлеуметтік про бле-

маға ұласып тұр. 

Өткен ғасырдың 80-жылдарында со-

нау Африкада пайда болған беймәлім ін-

деттің ізін суытпай Қазақстанға келерін 

әс те ешкім ойлаған да жоқ. Алайда ауыз 

жиып үл гергенше, СПИД бүкіл әлемді кезіп 

кетті. Са наулы ғана уақыт ішінде мыңдаған 

қа зақ стандық  тажалдың  тұтқы нына  ай-

налып үлгерді. Саяси ғылымда р докторы 

Сейілбек Мұсатаев бүгінде ВИЧ ин фек ция-

сы мен СПИД-ті «Қазақстан де мо гра фия-

сын діңкелететін қауіпті ауру» деп бағалауы 

да жайдан-жай емес. 



Сейілбек МҰСАТАЕВ, 

саяси ғылымдар докторы: 



–ВИЧ-инфекциясы мен СПИД – әлем-

дік дерт. Әлем бойынша әрбір 10 секундта 

бір адам СПИД-тен өлсе, жыл сайын 5 млн 

адам ВИЧ-инфекциясын жұқтыратыны дә-

лел денген фактіге айналды. Әлемдік қа-

уым дастықтың 1 желтоқсанды «Дүние жү-

зілік СПИД-пен күрес күні» деп жариялауы 

осы ның айғағы. ҚР Денсаулық сақтау ми-

нистрлігі «СПИД-тің алдын алу және күресу 

жө 

ніндегі республикалық орталығының 

мәліметі бойынша, 2010 жылмен салыс-

тыр ғанда (14 812 ВИЧ-инфекция жұқ тыр-

ғандар, 1102 СПИД-пен ауыратындар), 

2012 жылы Қазақстандағы ВИЧ-инфек-

ция сын жұқ  тырғандар – 18 830, СПИД-

пен ауы ра  тындар саны 1595 адамға же тіп, 

едә уір өскен. Жалпы, ВИЧ/СПИД-пен ауы-

ра тын қазақстандықтардың 70,1% ер лер, 

27,6% әйелдер, қалғаны жас балалар. Жас 

ба лалардың 200-ден астамы қазақ ұлты 

көп шо ғырланған Шымкент өңірінен. Ере-

сек тер арасында бұл дерт Алматыда ең көп 

тір келген – 3 мыңнан астам, ең азы Қы зыл-

ор 

да облысында – 59 адам. ВИЧ-ин-

фекция сын  жұқ  тырудың  67,1%  стерильді 

емес шприц пен тамырға есірткі егу ар-

қылы, 24,4% жыныстық жолмен, қал ған-

дары ме дициналық салғырттықтан (дәрі 

егу, қан құю кезінде) болған. Ал барлық 

ау ру лардың 58,3% Қарағанды облысында 

тір келіпті. 2010 жылы 2507 қазақстандық 

ВИЧ/СПИД-тен өлген және бұл тен ден-

цияға айналуда.

Қанға түсетін қоздырғыштың берілуі 

бү гінгі таңда басқа жолдарына қарағанда, 

ине арқылы есірткі қабылдайтын наша-

қор 

лар арасында белең алып барады. 



Оның басым көпшілігі 20 мен 29 жас ара-

лы ғындағы өрімдей ұл-қыздар. Па йызға 

шаққанда – 43,7 пайыз. Одан әрі ор да 

бұзатын 30-дан қамал алатын 40-қа же тіп 

жығылғандар тұр (33,8 пайыз). Әлеу-

меттік мәртебесіне келсек, жұмыс сыз дар 

– 71,1 пайыз. Жұмысы, жағдайы бар-

лардың үлесі 15 пайызды құраса, ше тел-

діктер – 6,1 пайыз. Өкінішке қарай, олар-

дың арасында аяғы ауыр болашақ аналар 

да бар. Алайда бұл аналардан сау ба ла 

тууы үшін орталықтан БҰҰ-ның қоры 

арқылы қаржыландырылатын аса күшті 

дәрі-дәрмектер беріледі. Соның ар 

қа-

сында кейбір аналар дені сау сәбилерді 



дүниеге әкелген жағдайлар да кездеседі.

ҚҰРТ АУРУЫ ҚҰРДЫМҒА ӘКЕТПЕСІН

Қазақтың бағынан гөрі соры басым ба 

дей сіз кейде. ТМД мен Еуропа елдері ара-

сында да туберкулез ауруы бойынша ал-

дыңғы орында тұрғандығымыз осылай 

де меске амал қалдырмай отыр. Алдыңғы 

жыл дармен салыстырғанда жағдай бір ша-

ма дұрыс дегенмен, статистикалық көр сет-

кіш көз қуантарлықтай емес. Дүниежүзілік 

ден сау лық сақтау ұйымының ұйғарымы 

бо   йын ша, ауру көрсеткіші 100 мың адамға 

шақ 


қанда 50 болса, бұл эпидемиялық 

жағ дай деп есептеледі екен. Ал біздің елде 

бұл көрсеткіш үш есеге жуық артық кө рі-

неді. Ғалым ағаларымыз келтірген де рек-

терге жүгінсек, «100 мың адамға шаққанда 

Мол дова Республикасынада – 170, Қыр-

ғыз станда – 160, Румынияда – 130, Өз-

бек  станда – 130, Ресей Федерациясы мен 

Гру зияда 110 ауру адамнан келеді. Из-

раиль де – 6, Чехияда – 9, АҚШ пен Герма-

ния да – 5 ауру ғана». 

Құзырлы орындардың мәліметтері бо-

йын ша осы күні елімізде туберкулездің 

ашық түрімен ауыратын 25 500-ден астам 

адам тіркеуде тұр. Жыл сайын 15 мың 

адам ға туберкулез диагнозы қойылады 

екен. Статистика бойынша құрт ауруынан 

Б

АЙҚА



У

ИГІ ІС


Үздік журналистік 

материалдар анықталмақ

Оралда сал ауруын атпен емдейді

Байқаудың мақсаты: бұқаралық ақпа-

рат құралдарындағы инновациялық да му-

ды кеңінен насихаттау және берілетін ақ-

па раттардың сапасын арттыру.

Байқауға бұқаралық ақпарат құрал да-

ры  ның барлық түрлері: басылымдар мен 

электрондық бұқаралық ақпарат құрал да-

ры, телеарналар мен радио өкілдері қа-

тыса алады. Материалдар қазақ және орыс 

тілдерінде қабылданады. Байқауға қа-

былданатын барлық материалдар елі міз-

дегі ұлттық инновациялық жүйенің қа лып-

та 


суы мен даму болашағы жайлы 

ақ  паратқа  құралуы  тиіс. 

 2013 жылғы 3 қаңтар мен 20 қыр-

күйек ара  лығында республикалық бұқа-

ралық ақ  парат құралдарында жария лан-

ған бей не материалдар, теле және радио 

ба ғ дар ламалар,  мақалалар,  ғаламтор 

жаз балары мен басқа да материалдар 

қа былданады. 

Байқау жеңімпазы 1 000 000 теңге кө-

л е міндегі жүлдеге ие болады. Байқаудың 

жал пы жүлде қоры – 2,6 млн теңге. Соны-

мен қа тар әр аталым бойынша қазақ және 

орыстілді материалдардың автор 

ла 

ры 


ретінде екі жеңімпаздан анықталмақ. 

 «Үздік телевизиялық бейнематериал 

– бағдарлама», «Үздік басылым мақа ла-

сы», «Үздік радиобағдарлама – Ра дио ре-

пор таж», «Үздік ғаламтор материалы – 

Фо то   репортаж»  аталымдары  іріктеледі. 

Сон  дай-ақ биыл жаңадан «Инновациялық 

та қы рыптағы  үздік  блогер»  аталымы  қо-

сылып отыр. 

Өтініштер (байқауға қатысатын мате-

риал дармен қоса) «Өрлеу ақпараты бай-

қа уына» деген белгімен orley13@yandex.ru 

электрондық поштасы арқылы қа был да на-

ды. Анықтамалық теле фон дар:+7 /707/ 

454 63 66, 8 /775/ 560 06 16.

Байқау туралы толығырақ ақпаратты 

жә не өтінім формасын Технологиялық да-

му жөніндегі ұлттық агенттігінің сайтынан 

(www.natd.gov.kz) ала аласыздар. Рес пу б-

ликалық инновациялық тақырыптағы үз дік 

журналистік  материалдарды  са ра пта й тын 

«Өрлеу ақпараты» байқауы 2010 жыл дан 

бері ұйымдастырылып келеді. Бай қаудың 

«Технологиялық даму жөніндегі ұлттық 

агенттігі» акционерлік қоғамы елі міз дің 

Индустрия және жаңа технологиялар ми-

нистрлігінің қолдауымен ұйым дастырып 

келеді.


Ұйымдастыру комитеті

«Күймемен қала ішін аралап жүрге нім-

де маған балалары сал ауруына шалдыққан 

ата-аналар көп жолықты. Иппотерапия де-

ген әдістің бар екендігін алғаш солардан 

ес тіп, осы шешімге келдім. Енді аптасына 

төрт рет ұландарды атпен серуен дет пек ші-

мін. Ең бастысы, бала атқа ер-тоқымсыз 

оты рады. Сонда атпен «тірі» байланыс ор-

нап, тез сауығуына жәрдемдеседі», – дейді 

Елдос.

Юлия АСИНОВСКАЯ, 

«Өмір үшін» жануарларды қорғау 

қоғамының жетекшісі: 

– Елдостың бастамасын естігенде қатты 

қуандық. Әуелі көршілес Самара қаласына 

ба рып, иппотерапия әдісін меңгерген ма-

ман таптық. Қазір екі топ жинап жатыр мыз. 

Бі рінші топ дүйсенбі мен сәрсенбіде келсе, 

екін шісі сейсенбі мен бейсенбіде атқа оты-

рады. Ата-аналарға қолайлы болу үшін ем-

ша раны кешкі уақытқа қойдық. Бала атқа 

отырған кезде оны бір жағынан ата-анасы 

демеп жүрсе, иппотерапевт екінші жағынан 

емшараның өту барысын қадағалайды. Со-

ны мен қатар тайдың иесі мен мал дә рі ге рі 

де қасымызда жүреді. 

Жануарлар қоғамының жоба-жоспары 

қо мақты. Алдағы уақытта осындай қайы-

рым ды жандар табылса жаңа топтар ашуға 

дайын.

Тоқтар КЕНЖЕҒАЛИЕВ, 

Орал

«Технологиялық даму жөніндегі ұлттық агенттігі» акционерлік қоғамы 

Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің қолдауымен «Өрлеу 

ақпараты» инновациялық тақырыптағы үздік журналистік материалдар 

байқауын жариялайды.

Мүгедек ұландарды атқа отырғызып емдеу тәсілін иппотерапия деп 

атайды. Оралдық кәсіпкер Елдос Есқалиев осы әдіс арқылы мүмкіндігі 

шектеулі жандарға жәрдем беруді ұйғарды. Ол үшін тіпті ақы да 

алмаймын деп отыр. Кәсіпкердің жекеменшігінде Марусь есімді тайы 

бар-тұғын. Соны той-томалақ көп болатын сенбі-жексенбі күндері 

күймеге жегіп, нанын тауып жүрген кәсіпкер иппотерапия туралы 

кездейсоқ естіпті.

көз жұмғандардың қатары да аз емес. Айт-

пақ шы, туберкулезбен ауыратындардың 

жас шамасы 18-54 жас аралығында болса, 

оның тең жартысы 34 жасқа дейінгі аза-

маттарымыз екен. 



ОНКОЛОГИЯЛЫҚ АУРУ ДА 

ОҢДЫРАР ЕМЕС

Елімізде 30 мыңға жуық адам қатерлі ісік 

ауруына шалдықса, олардың 19 мыңы жыл 

сайын көз жұмады екен. Осы дерттің 

асқынуына байланысты өлім саны ха лықтың 

өсімі мен өмір жасының ұзақ 

ты 

ғы 


на да 

айтарлықтай ықпал жасауда. Қа тер лі ісік 

ауруынан елімізде 100 мың адам ның бестен 

бірі зардап шегеді. Қа тер лі ісікке шалдыққан 

отандастарымыздың 100 мың адамнан 18,4 

пайызы – сүт безі рагы, 19,5 пайыз – асқазан 

рагы, 18,9 па йы зы – өңеш рагы, 8,2 пайызы 

жатыр  мо й  нының  рагына  ұшырайтын 

көрінеді. Ал жа 

ман аурудың түбі алып 

тынбайтыны бел гілі. Бұдан бөлек, жүрек-

қан тамыр 

ла 

ры ау 


руларының да жас 

талғамай жат қан дығы тағы бар. Оның да 

ұрпақтың өнуіне әсері батпандай.

Әлем ғалымдарының пайымдауынша, қазіргі кезде жаппай қырып-

жоятын бомба жармай-ақ, адамзат ұрпағын жер бетінен жойып 

жіберудің жолы көп. Сондай жолдың бірі – ауру тарату. Ал ондай 

дерттің бірі, ХХ ғасырдың соңында жер бетінде кең етек жайған тажал 

– адам ағзасындағы иммун тапшылығы ауруы (СПИД). Өкінішке қарай, 

бұл дерт Қазақ елін де айналып өткен жоқ. Әлбетте, үкімет тарапынан 

бұл бағытта атқарылып жатқан шаруаны жоққа шығарып, ауызды қу 

шөппен сүртуден аулақпыз. Дегенмен де демографиямыз ды 

діңкелететін дерттердің айылы жиылмай тұрғанын айтқан жөн. Әрине, 

аурудың жақсысы жоқ. Туберкулез бен онкологиялық аурулар 

бойынша да жағамыз жайлауда болмай тұр. Десек те, ұрпақты ұры-

ғымен құртатын ең қатерлі дерт – ВИЧ/СПИД жайлы айтып, жас та-

рымызға ондай аурудан сақтану керектігін ұдайы жадына салып 

отыруға тиіспіз. 

ОЙ-КӨКПАР



Басы 1-бетте

Ғалымжан ХАСЕНОВ, ҚР Ішкі істер 

министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі 

комитетінің баспасөз хатшысы

Сол арқылы олар әке-шешесі мен жа-

қын  дарына телефон со ғу мүмкіндігі қа рас-

Қамаудағылар үшін қалта телефонын 

пайдалануға рұқсат беру керек пе?

БЕЙТАРАП ПІКІР

Рамазан СӘРПЕКОВ, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: 

– Жалпы, қылмыстық жазаны атқару туралы арнайы кодекс бар. Соның ішінде 

бү гінгі күні бас бостандығынан айырылғандар жазасын өтеуде режимге бай ла-

ныс  ты қойылған әртүрлі шектеулер болады. Оларға жақындарының кездесуі, 

тамақ алып тұруы колонияның ішкі режиміне байланысты. Оның ішінде туған-

туыстарымен телефон арқылы байланысқа шығып тұру деген тағы бар. Түзеу 

мекемесінде туған-туыстарымен хабарласып тұратындай стационарлық 

мүм кін дігі болса, ондай жерде тыйым салуға болады. Ал егер ондай мүмкіндік 

жоқ болған жағдайда ұялы телефонмен белгілі бір уақыттарда туыстарына 

хабарласуы үшін кейбірінің үлгілі тәртібі мен жұмысқа белсенді араласуына 

қарап рұқсат беруге де болады. Оған заң тыйым салмайды. Тек қана қаланың 

ішінде орналасқан тұрғын үйлерге жақын тәртіп түзеу мекемелеріндегі ұялы 

телефонның желісіне түгел тосқауыл беріп, бейбіт адамдардың құзырларына 

нұқ сан келтіруге жол берілмеуі керек. Ондай кезде шараны бақылаудан шық пай-

тындай етіп жұмыс істеуге тура келеді. Алдын ала байқап, қандай нысандарға 

ты йым салу керектігін анықтайды. Заңның аясында жұмыс істейтін болса, еш қан-

дай айғай-шу шығармайтындай шешімге келуге болады. 

отыр. Соның ішінде телефонға тыйым салу 

да қа растырылған. Бұл дұрыс емес.

ИƏ

ЖОҚ

тырылған және оған 15 минутқа де йін 

шектеу жоқ. Күнде сөй лесем десе де рұқ-

сат. Ендеше, оған басқа бай 

ланыстың 

қажеттілігі не?

Түптеп келгенде қамаудағыларға қал  та 

телефонын пайдалануға рұқсат бе 

ре 

-

тіндей Қазақстанға әлі уақыт келген жоқ. 



Рас, әлемнің кейбір мемлекеттерінде мұн-

 дай мәселе шешілген. Алайда оны рет  теу 

үшін ұзақ уақыт жұмыс істеп, тың ғы лықты 

дайындықпен келген жөн. Терең са-

раптама жасап, содан кейін барып қа рас-

тыруымыз қажет. Қазақстандағы қыл мыс-

тық жазасын өтеу колонияларында бұ ған 

дейін ұялы телефонды қолдануға рұқ сат 

берілмеді. Және жуыр уақыттары оңай -

лықпен шешілетін шаруа емес. Айта ке -

тетіні, 15 минутқа дейін шектеусіз рұқ сат 

берілетін сөйлесу уақытының өзі көп тік 

етіп отырған жайы бар. Сондықтан рұқ сат 

беруді құптау, жазасын өтеушілерге 

еркіндік беруді енгізудің қажеті жоқ деп 

санаймын. Себебі түрмеде қылмыс жаса-

ған азаматтар жазасын өтеп жатқанын 

естен шығармауымыз керек. Осы арқылы 

олар қылмысын одан әрі жалғастыра бе-

реді. Әрине, олардың сөйлесуі тың 

да-

лады, дегенмен де сөйлесуге мол мүмкін-



дік  тің берілуінің өзі қауіпсіздік жағынан 

тиімсіз. Осыған қатысты жазасын өтеуші-

лер дің құ қығын алға тартып, ұялы теле-

фон  ды ен гізуді көксеп отырғандар бар. 

Егер тәр тіп түзеу мекемелерінде ұялы те-

ле фон қол данылатын болса, ол түбі кері 

әсерін ти гізетіні анық. Мысалы, коло ния-

ның қыз меткерін жазасын өтеуші жақтыр-

маған бол са, сырттағы сыбайластарына 

те лефон ша лып, қастандық ойластыруы 

мүмкін. Сол тәрізді соңы қылмыстық оқи-

ға ға әкеп соғатын жайттардың көбею ық-

ти  малдығы басым болып отыр.

Рауан ШАЕКИН, 

ҚР Парламенті 

Мәжілісінің депутаты

Қылмыстық-ат 

қару жүйесі комитеті 

осыған мүмкіндік беріп, қылмыс жасаған-

дар отбасы, бала-ша ғасымен сөйлесіп тұр-

са, одан бізге еш қан дай зиян келмейді. 

Сосын біз қыл мыс кер ді не үшін түрмеге жа-

бамыз деген қа рапайым сұраққа ке ле йік ші. 

Жауапқа тар 

тылғандар тәртібін тү 

зесін, 

қылмыскер мі 



незі оңалсын дейміз. Ал 

олардың оңа луы на қандай жағдай жа сап 

жатырмыз? Жұ мысын дұрыс істеп, тәр тіп 

бұзбаса,  бас шы ға  бағынса,  онда  от ба сы нан 

алыстамай жа қынырақ сөйлесу үшін қо-

сымша тағы мүм кіндік беруіміз қа   жет емес 

пе? Ал бұған қа тысты ұялы те ле  фонмен 

сөйлесуді  қам та масыз  етудің  ар  тығы  жоқ. 

Так софон  бол маса,  жазасын  өте у  ші  ұялы 

те лефонын  қа да ғалаушыларға  тап  сырып 

қой сын,  соған  бір лікті  туған-туыс  тары  са-

лып тұрды делік. Сөй лесу уа қыты келгенде 

түр ме  қыз ме т кер лерінің  кө зінше  телефон 

шалады. Ко ло нияның ішін де ол өзін қалай 

ұстап жүр, осы ған орай сөй лесу мүмкіндігі 

қа растырылса. Із гілік деген сол емес пе? 

«Гу ма низация» деп жү ріп біз жа засын өтеу-

ші лер ді  мерзімінен  бұ рын  бос тандыққа 

шы ғарып та жүрміз ғой. Тәр тібі дұрыс бол-

са, қосымша сөйлесу мүм кін дігін неге қа-

рас тырмасқа?!  Сөйлесіп  бол ған нан  кейін 

оны түрме қызметкері қай  та ба қылауға ал-

сын. Ешқандай қауіпті әң  гіме ай тылмаса, 

біз бұған толық мүм кін дік бе руі міз керек. 

Ал  қамауда  отыр ған дар   дың  қыл мыстық 

топ пен  байланыс  жа сап,  жос па рын  іске 

асы рады деу бос әң  гіме. Ондай нәр сенің 

бәрі  бақылаудың  жоқ  тығынан  бо ла ды. 

Осындай келелі іске келгенде кері тарт-

па сақ екен. Әйтпесе сол түрмедегілерді 

қал та телефонынсыз қалдыру мақсатында 

қыл  мыстық-атқару жүйесі аппаратура мен 

ке рек-жараққа 1,5 млрд теңге бөлеміз деп 

Аурудың алдын алу үшін қолданылып жатқан шаралар аз емес. Бірақ шара бар 

болғанмен, нәтиже мардымсыз. Себебі денсаулық саласында кінәрат көп. Қателесуге 

жол берілмейтін бірден-бір мамандық ақ халатты қауым деп білеміз. Сөйте тұра 

бұларда қызметінен ши шығу ара-тұра емес. Кәдімгідей дәстүрге айналып барады. 

Денсаулық саласындағы тамыр-таныстық жойылуы тиіс. Мәселен, қарапайым 

мысал: дәрігерлер балабақша тәрбиешісінің туберкулезбен ауыруы бойынша есепте 

тұратынын жасырып, дені сау деп анықтама берген жағдайлар кездесіп жатады. 

Осыдан кейін не дерсіз?..

P.S.

ҚОҒАМ


МӘСЕЛЕ

Керекудегі Май ауданының тұрғындары мал шаруашылығының тізгінін 

ұстаумен қатар, өңір экономикасын дамытуға сеп болар өзге салаларды 

игеруді қолға алуда. Мәселен, күнделікті тұрмысқа қажетті тұз өндіру, 

кірпіш шығару ісі де даму үстінде. Ертістің Павлодар өңірінде биылдан 

бастап жүзеге асқан «Жайлау» бағдарламасы аясында 1400 бас қой Май 

ауданындағы 14 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушіге бес жылға 

лизингке берілген.

Дегенмен ауданға қарасты Баскөл ауы-

лы тұрғындарының мәселесі өлке дегі мал 

шаруашылығына біршама кедергі кел-

тіретін түрі бар. Бұл жолы шаруалар та би-

ғат тың тосын мінезінен емес, қолдан жа-

салған өзекті мәселеден зардап шегуі 

ық тимал. Баскөлдік шаруалар Ертістің арғы 

бе тінен шапқан мал азығын қорасына жет-

кізе алмауда. Май ауданына қарасты үш 

ауылдың тұрғындары шауып алған жем-

шө бін таси алмай дал болуда. Қысқа бүгін-

нен қамданбасақ, ертең малымыз қы ры-

лады деп реніштерін білдірді ауылдықтар. 

Өзен нің қос жағасын байланыстыратын 

өткел (паром) су түбіне кетіп, ауылдықтар 

шабындыққа қатынассыз қалды. Күн суыта 

қиындық туындайтынын шаруалар әу 

бастан білген. Сондықтан жергілікті билікке 

шағымданған. 

Бұл түйткілді Май ауданының әкімі 

Асхат Жармағамбетов жақсы біледі. Бір не-

ше рет арнайы техниканы жұмыл ды рып, 

өт келдің топырағын көтермекке әре кет ет-

кен. Бірақ оны түбегейлі шешуге қау қар-

сыз. Жалпы, өзеннің арғы бетіне ай налма 

жол арқылы жетуге болады. Ол үшін ша-

ма мен 80 шақырымдай жолды өткеру қа-

жет. Ал қайтар жолды есептесек, 200 

шақы рым ға  жуық.  Шаруалар  мәселені  осы 

жол 

 

ды таңдау арқылы шешсе де, қал-



талары қағылатыны сөзсіз. Паромды қайта 

қал пына келтірмесе, оның зардабын Бас-

көл ауылының тұрғындары ғана тартпайды, 

дәл осындай шарасыз жағдайға тағы да екі 

ел ді мекен тап болмақ. Қазіргі таңда өзен-

нің арғы бетінде 6000 гектардан азық шөп 

шабылып тұр. Дер кезінде оны жинап ал-

маса, жаз бойғы еңбек желге ұшары анық.



Айтмағамбет РҮСТЕМХАНОВ, 

Баскөл ауылының тұрғыны: 

– Жаз бойы шапқан шөбімізді қора-

мыз ға тасу қиын болып тұр. Өзен бол са 

қақаған қыстың бел ортасында қа тады. 

Оған дейін төрт түлікті қалай асы рай-

мыз? Мал өсіру мен үшін күн кө рістің 

жалғыз жолы екенін жасыр 

май 

мын. 

Біздің мәселеміз шешілмесе, күніміз не 

болмақ деп уайымдаймыз.

Асхат ЖАРМАҒАМБЕТОВ, 

Май ауданының әкімі:

– Шаруалардың шағымынан құ лағ-

дармыз. Алғашқыда мәселені ше 

шу 

мақсатында арнайы техниканы ша-

қырт тық. Алып крандардың өзі өт  кел дің 

топырағын көтеруге тал пын ды. Ешқан-

дай нәтиже шықпады. Де ген мен мәсе-

ле ні оң шешуге ірекет етіп жатырмыз. 

Ақмарал ЕСІМХАН,

Кереку

Шаруалар шөбін таси алмай отыр

Дайындаған Жангелді ҚАРЖАН

Нұрғиса ЕЛЕУБЕКОВ (фото)



Қарағанды

www.alashainasy.kz

e-mail: info@alashainasy.kz

y

y

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№167 (1078)

              



25.09.2013 жыл, 

сәрсенбі


Әділ НҰРМАҚОВ,

саясаттан

ушы

, блогер:

Амалбек ТШАНОВ,

Республикалық спорт 

колледжінің директоры, 

мемлекет және қоғам 

қайраткері:

Алтай ТАЙЖАНОВ,

фил

осо

фия ғы

лымыны

ң 

док

тор

ы, 

про

фессор

, Қ

Р 

Әлеуметтік ғылымдар 

академиясының

академигі:

– Басшылардың жалған ақпарат беруі Қазақ стан ның 

ең басты «ауруларының» біріне айналды. Қа ғаз жүзінде, 

сөз жүзінде бәрі тамаша. Ал іс жүзінде қан дай? Мысалы, 

жылыту маусымына дайын болса құ бырлар жарылмауы 

тиіс, жол жөнделген болса кө лік теріміз шоқалақтамай, 

бұ

зы

лмау



ы тиіс тағыс

ын

 т



ағы. Шындығына келгенде, б

із 


қағаз жү

зі

ндегі жал ған ақпаратқа әбден сеніп алдық. Оның 



себебі  жа за лау шараларының жоқтығында. Президен ті-

міздің өзі әлеуметтік мәселелерге қатысты бірнеше нұс қау-

лық беріп, біршама мәселені көтерді, бірақ орын да лып 

жатқаны шамалы. Сондықтан жылыту мау сы мына қатысты 

болсын, басқа мәселеге қат

ыс

ты бол сын өті



рі

к сөйлеп, 

жалған есеп берген кінә ліл ер д

ің

 бар



лығы

н 

жа



за

лау кере


к 

деп есептеймін. 

– Жылыту маусымына дайындық қыс түсуге бірнеше апта қалғанда 

емес, жыл бойы жүргізілуі тиіс. Демек, ол дайындық шынымен де жү-

ріп жат са халық көретін еді, өзге үшін емес, өзім үшім жауап берейін. 

Ал  ма тылық  ретінде мен әлі мұндай дайындықты көрген емеспін. Ал-

ма  тының жылыту маусымына қалай ғана 100 пайыз дайын екені бел-

гі

сі



з,

 с

е бебі  к



өш

ел

ерде



 қазылған құбырлар әлі күн

ге көм


іл

ме

ген,



 ж

өн

-



деу жұ мыстары аяқталмаған. Жылыту маусымына тек жылу құ

бы

рлары



емес жол, тротуар да кіреді. Мысалы, өткен жылы қар қалың жауып, 

қан  шама құбыр жарылып, қаншама адам жылусыз қалды. Жолдың 

жыр ты ғын жамап, жеңіл-желпі асфальт төсеу барып тұрған көзбояу-

шы лық.  Се бебі  қыстыгүні ол қайта үңірейіп, жолдағы шұңқырлар апат-

ты жағ дайлардың о

ры

н 



ал

уына себепші болады. Сондықтан өткен 

жыл ғы  жы лыту мау

сы

мынд



а 

бо

лғ



ан

 о

лқ



ыл

ықта


р

оң

алды дегенге сену 



қиын.

– Кабинетте отырып қала әкімінің «жылыту маусымына мын-

ша пайыз дайынбыз» деген сөзіне сенем не сенбеймін деп тура 

айту қиянат болар. Дегенмен жыл сайын алғашқы қар жауғанда-

ақ құбырлардың жарылып, электр желіле рі нің  үзіліп, жиі-жиі 

жылусыз, жарықсыз қалатынымыз жасы рын емес. Қыста қалың 

қар  түссе көлік кептелісі ор

нап, қ


а 

ты нас  қиы

нд

ай т


үседі, қар 

тазалайтын техниканың өз

і 

уа қытында қарды күрей алм



ай

 өздері 


де қиналып, халықты да қинайды. Демек, жылыту маусымына 

дайындық дегеннің өзі бір ғана тұрғын үйлерге жылу беру емес

халықтың қы ты мыр қыста қатынайтын тайғақ жолын дайындап, 

тех никаны сақадай сай етіп, жылу құбырларын уақытында жөн-

ге к

ел

тіру еме



с 

пе? Бір сөзбен айтқанда, әкімдердің 

бе

р 

ге



н

ес

еб



ін

ің

  н



әтиж

ес

і 



ал

ға

шқ



ы 

қар жауған күнгі көрініс

  д

еп б


іл

у

керек, яғни сол күні көре жатармыз. 




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал