Ала ды. Ал Линда Мэйоттқа мұндай жеңілдік 18 жылғы жа за өтеуден соң берілуі мүмкін



жүктеу 2.41 Mb.

бет5/20
Дата10.02.2017
өлшемі2.41 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Республикасына еңбегi сiңген ғылым мен техника қайраткері

Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының 

(ҚазҰЖҒА) академигi, заң ғылымының докторы, профессор

Елеген Қайыржа

нұ

лы Қайыржанов елге танымал. 

Ар

тынан өшпес 

із

 қ

алдырған заң

 с

ал

ас

ын

ың тарланы Елеген Қайыржан

ұлын

ың

 

бүгінде туылғанына 80 жыл толып отыр. 

Менің білгім келетіні, жоғарғы технологиялы өндірісте қай елдің 

компаниялары көш бастап тұр?

Бекжан, Алматы

Жуырда ресейлік 

«Т

АС

С-



Те

ле

ко



м»

 

сарапшылары жоғарғы технология 



өн дірісіндегі әлемдегі ең озық 100

компанияның  рейтингісін жасап

шыққан болатын. Олардың арасында 

посткеңестік елдердің компаниялары 

жоқ. Осыдан бірнеше жыл бұрын

ре

йт



ин

гт

ің



 с

оң

ын



да

 т

ұр



ған ресейлік 

IT компаниялар тізімнен біржола түсіп

қалды. Жалпы айтқанда, әлемдегі ең 

озық компания ретінде Samsung мо-

йы

н далды. Келесі кезекке әйгілі Apple 



мен Hewlett-Packard табан тіреді. Ал-

ғашқы ондыққа, сондай-ақ IBM, Pa-

naso nic,  Sony, Toshiba, Dell, Fuji және 

Intel енді. Дәл қазір жоғарғы техно ло-

гиялы компанияларының саны бо-

йын ша АҚШ көш бастап тұр. Тізімдегі

 

100 комп


ан

ияның 


46

-сы 


АҚ

Ш-

қа



 

тән. Әлемдік IT компаниялардың 90 

па йыз  табысы  АҚШ, Жапония, Тай-

вань және Қытайдың үлесінде. Ай-

Халыққа одан келер пайда

  ж


оқ

. Сол 


үш

ін

 



мұндай басшыларды жұмыстан боса тып, 

оларға ықпал етудің барлық шара ла рын 

қолдану керек. Аталған мәселе қала әкім-

деріне де қатысты», – деді Серік Ахметов.



ҚАЗАНДЫҚТАР ӨН

ДІ

РІСІН АШУҒА 

БО

ЛАДЫ

Сондай-ақ Премьер-министр комму-

нал дық қызмет үшін халықтың дебиторлық 

қарызын ары қарай азайту жұмысын жал-

ғастыруды тапсырды. Ресми ақпаратқа 

сәйкес, соңғы жылыту маусымында тұ-

тыну шылардың  коммуналды

қ қызм


еттер 

үшін дебиторлық қарызы 6,8 млрд теңгені 

құраған. Қазір бұл 675 млн теңгеге (10 па-

йыз) азайып, 5,8 млрд теңгеге жеткен. Ал 

ескі қазандықтарды жаңарту бойынша Үкі-

мет басшысы тағы бір ұсынысты ортаға тас-

та

ды. «Мен сағатына 100 гиго-калория ға 



де

йі

н 



жы

лу

 б



ер

етін қаз


ан

ды

қтарды қай та 



жабдықтауды қолдаймын. Бұл мәселені 

ше шетін кез келді. Сонау кеңестік заманда 

салын ған қазандықтар 40-50 жылдан бері 

жұмыс істеп келеді. Шыны керек, соның 

бар лығы  ескірді. Қазір ондай қазандық тар-

ды қайта жабдықтау қажет

Әсір


ес

е 

ша



 ғын

 

қалалар мен кенттерде ти



іс

ті

  жұмыс тар ды 



жүргізу керек», – деді Серік Ахметов. Осы 

орайда Үкіметбасы көмірі екі есе аз жа-

ғылатын жаңа қазандықтардың бар екен-

дігін еске салып өтті. «Осының бар лы ғын 

индустриялық-инновациялық  бағдар ла ма 

аясында қарап, қажет болса, тиісті 

кәсі

порындар


ға

  қ


ол

да

у жасайық. Олар 



жаңа қондырғыларды (қазандықтар - авт.) 

шы ғаруды бастасын. Соны Индустриялан-

дыру картасына қосайық. Негізі, ондай кә-

сіпорындар үшін ондаған жылдарға жұ мыс 

табылады. Себебі  бізде  барлық  қа з ан -

дықтардың 80 пайызын қай

та

  жаб дық тау 



қажет», – деді Үкіметбасы Се

рі

к 



Нығм

ет

ұл



ы.

мақ тық  тұрғыдан Солтүстік Америка 

(АҚШ пен Канада) компьютер өндірі-

сі және оны бағдарламалармен қам-

та мас

ыз

 е



ту

IT



 т

ех

нологи



ял

ар

 бойын-



ша ә

лемд


ег

і ең ірі м

ак

ро

аймаққа 



жа тады.  Жоғарғы технологиялар 

өндірісінде екінші белсенді аймаққа 

Азиялық-Тынықмұхиты елдерін 

(Тайвань, Қытай, Жапония, Оңтүстік 

Корея т.б.) жатқызуға болады. Мұнан 

кейінгі кезекте Еуроод

ақ е

лд

ер



ін

 

атай мыз. Жалпы айтқанда, жоғарғы 



тех нологиялар бойынша 20 жетекші 

держава Еуропада орналасқан.



Біздің ауыл шекараның дәл іргесінде орналасқан. Көрші 

Қытай елінен туыстарымыз қонаққа келмекші еді. Заң 

бойынша оларға шектеулер қойылған дейді. Бұл ақпарат 

рас па?

Нұрдәулет, Шығыс Қазақстан облысы

Негізінен, «Қазақстан Рес-

пуб ли касының  Мемлекеттік  ше-

карасы туралы» Заңына сүйен-

сек, шетелдіктердің және 

аз

а 



 м

ат

тығы



  ж

оқ ада


мдардың 

ше каралық  аймаққа кіруі жеке 

басын куәландыратын құжаттар 

және ҚР Үкіметі айқындайтын 

тәртіппен ҚР Ішкі істер министр-

лігі беретін шекаралық аймаққа 

кіруге арналған рұқсаттамалар 

бойынша жүзеге асырылады.

Де мек,  туыстарыңы

з 

шека



ра

лы

қ 



аймаққа келген кезде жеке ба-

сын куәландыратын құжат 

та-

рын, сондай-ақ осы заңның 



40-бабында көрсетілген рұқсат 

беру құжаттарын үнемі өздері-

мен бірге алып жүруге тиіс. Ше-

каралық ай

маққа кіру

ді, 


онда

 

уақытша болуды, тұруды және



жүріп-тұруды бақылау ҚР Ұлт тық 

қауіпсіздік комитетінің Ше кара

қызметі және ҚР Ішкі істер 

министрлігіне жүктелген. Сол 

се

бе

пт



і 

де

 нақты мәлімет алғы-



ңыз келсе, өзіңіз тұратын ай мақ-

тың құзыретті органдарына ба-

рып, өтініш жасағаныңыз дұ рыс. 

ТҮРТ

КІ

Саясат әлемімен қо

ш айтысуды

ң 

екі-



ақ 

жолы бар. Бірінші жолдағылар өз мис-

сиясы аяқталған соң «ләм-мим» демей-ақ 

арбадан секіріп түсіп қалады. Ел үшін 

тауды бүркіп, тас шайнағандары халық 

санасында сақталып, өзгелері уақыт өте 

ұмытыл

а 

бастай



ды. 

Тек ара-тұра арнайы 

ма қал

а 

жа



за

ты

н жу



рн

алис


тер сондай ұмы-

тылғандарды іздеп қоятыны бар. Сая-

сатпен бақұлдасудың екінші соқпағы – 

мәлімдеме жасау. Әлемді былай қойып, өз 

тәжірибемізге сүйенсек, мәлімдеме ар-

қылы саясат ауылынан қара үзгендердің 

саны саусақпен санарлық. Есте барларын 

ғана айталық. Осыдан бір

ер

 жыл бұр


ын

 

Серік Әбдірахманов осы жолмен өз



інің

 

саяси карьерасын аяқтады. Енді, міне, осы 



аптада белгілі оппозиционер Болат Әбілов 

саяси күрес жолын тоқтататынын ресми 

түр де  жариялады. Оппозиционер неге 

мұ

н дай  қадамға  барды, бұл ұстаным дұ-



ры

с 

па, 



бұры

с 

па, ол ара



сын екшеу біздің 

мін дет емес. Өйткені арыны былай қойып

Тәуелсіздік алған жылдардан бері саясат 

мінберіне сан саясаткер көтерілді, сан 

саясаткер  түсті. Келді, кетті. Оның бә рін 

тізіп жатудың қажеті жоқ. Сол үшін де бұл 

мәлімдеме бізге жалпы, саясаткер лерді

ң 

саяси міндеттің, саяси жауапкер ші лік тің 



ауыр болғанын аңғарамыз. Фран ция ны 

ұлы державаға айналдыру міндеті жүктел-

ген Николя С

ар

козиді



ң 

20

 ж



ыл

ды

қ 



са

яси 


өмірі Ливанды һәм 

Му

аммар Кадда фиді 



қолдаймын деген уәдені орындай алмауы-

мен тамам болды. Саркози саяси плат фор-

масын  дұрыс қалыптастырға нымен,  істі 

аяғына жеткізе алмады. Әрине, айта 

берсе, мұндай мысалдар жетерлік. 

ДӘУІРДІҢ АУЫСҚАНЫНЫҢ БЕЛГІСІ

Саясаттанушы Дәурен Бабамұрат сая-

саткердің саяси сахнадан жылыстауы 

дәуірдің ауысқанының белгісі екенін айта-

ды. Ол өз сөзінде: «Мәселен, 2000 жылда-

ры біздің бірқатар ағаларымыз де

мо

кра-


тия лық  мақс

аттард


ы 

кө

здеп, 



саясат

 

сах    насына  көтерілген  болатын. Олардың 



сол кездегі міндеті ел ішіндегі демокра-

тиялық құндылықтарды арттыру болды. 

Қоғам ның  едәуір  бөлігін арттарына ерте

білді. Со дан кейінгі 10-13 жыл ішінде олар 

кө  терген демократиялық мәселелердің 

бәрі бол


ма

са

 д



а, бірқатары шешілді. Енді 

ес

кі



 сүр

ле

умен



 а

рттарына электорат ерту 

оңай емес. Бұл  бір  дәуірдің  ауысқанын 

көр се теді», – деді. 



Дәурен БАБАМҰРАТ, саясаттанушы:

– Біз жалпы, саясаткердің саясаттан 

кетуі мәселесіне көп мән бере бермейміз. 

Біріншіден, са

ясаткер 

са

ясаттан өз

ін

ің

 

дә уірі  аяқталғанын  се

зі

не

 б

астаған кезде 

кетуге мәжбүр болады. Екіншіден, сая-

сат кер саяси сахнадағы миссиясын то лы-

ғымен орындаған соң өз орнын ке йінгі 

буын

ға

 б

осат

ып

 бер

ед

і. Мысалы, қа зір 

бі

рқатар ағаларымыз мемлекеттік тіл 

төңірегінде шырылдап жүр. Егер  де 

алдағы  бес-он жылдың ішінде Қазақ-

стандағы тіл проблемасы түбегейлі ше-

шіл се, онда ол ағаларымыздың қазақ 

қо ғамындағы миссиясы орындалды деп 

айтуға болады. Бұл иде

я 

тө

ңі

регінд

е 

қо-

ғам ның  топтасуы да саябырси бастайды. 

Бұл бір ғана тілге байланысты емес, қай 

мәселеде болмасын, проблема шешіл-

ген соң ол бағытқа электорат жию қиын 

болады.

ЖА

УАПК

ЕР

ШІ

ЛІКТ

ЕН

 Б

АС ТАРТУ МА?

Әлемдік тәжірибеге сүйеніңіз, өзіміздің 

мысалды алыңыз, саяси бағытта ұзақ мер-

зім өмір сүретін саясаткерлер некен-саяқ. 

Десе де, бұл әлемге аяғын іліктіргендер 

бір 


ден қош айтыса салуы қиын. Саяси 

ойыннан кетем десең де, ке

тк

ізбесі


ң ұс

тап 


тұруы мүмкін. Себебі ал ке

тт

ім



 де ге

н 

дер, 



көп  ұзамай-ақ осы саланың қаза нында 

қайнап жататыны бар. Мұндай қош-

тасуларды кей саясаткерлер саяси 

тех-


нологтердің  ұйымдастырған пиарына 

балап жататыны бар.



Нұрл

ан СЕ

ЙДІН, 

са

яс

ат

та

ну

шы: 

– Біріншіден, саясаткер саясаттан жас 

келуіне байланысты кетеді. Екінші ден, 

басқа салаға ауысуы себеп болады.

Бірақ кеңестік кезеңде Орталық коми-

тетке бір ілінген адам, өмір-бақи саясат-

тың айналасында жүреті

н.

  Қ

азір  бұл 

үрдіс ескірген. Десек те



кейбір саясат-

кер лердің «саясаттан қол үзем» деген 

мә лім демелері саяси әдіс болуы әбден 

мүмкін. Осы қадам арқылы қарсыласта-

рына  үн қатады, саяси ұпай жинайды

ас тарлап өз ойын жеткізеді, тіпті қыр 

көр сетеді.  Бұл – бірінші қыры. Екінші қы-

ры

 – к

ей

 с

аяса

тк

ер

ле

р 

осындай мәлім-

де

ме

  арқ

ыл

ы 

ос

ығ

ан

  д

ейін мойнына 

жүктеп келген жауапкершілікті ысырып 

тастай алады. Мұндай саясаткер тиімді 

кезде келіп, тиімсіз кезде қара көрсет-

пейді. Үшінші қыры – бұл қадам арқылы 

саясаткер өзін-өзін көрсетуге, өзге де 

ұсыныстар алуға мүмкінді

к 

ту

ғы

за

ды.

Мұндай мәлімдеме жас

ай

тын адам 

тұлға болуы керек деп ойлаймын.

Б

Е



З

БЕ

Н



Саясат сахнасынан келу 

мен кетудің жолы – сан 

тарау. Біреуле

р 

бұ

л са

лаға 

соқтықпалы соқпақты 

жол, енді біреулері түп-

түзу даңғыл арқылы ентіге 

жетеді. Ентіге жетеді де

саясат сахнасындағы өзіне 

бөлініп 

бе

рген

 рөліне 

қанағат етіп, саяси ойынын

бастап келіп жібереді. 

Қара халыққа «тар жол, 

тайғақ кешумен» жүріп 

ойналатын 

со

л ойын

ны

ң 

нәтижелі, пайдалы болғаны

ғана қажет. Содан болса 

керек, көп жағдайда бұқара 

саясаткердің саясат әлеміне

келуі мен кетуіне бас 

қаты

ра

 берме

йді.

Қанат БІРЛІКҰЛЫ

саяси белсенділігінің шыңы мен құзын бір 

бағамдауға ғана түрткі бола алады. 

МИ

СС

ИЯ

 А

ЯҚ

ТА

ЛС

А,

 Б

ӘР

І 

ДЕ БІТЕДІ

Мамандардың айтуынша, әр саясат-

кер дің өзіне жүктелер міндеті болады. Сая-

саткер  бүкіл мәселені бірден көтере 

алмайтындықтан, бір ғана миссиямен ал-

ды ға қарай жүйіткуіне тура келеді. Бірі – 

демократияны желеу етуі, біреуі – 

со

циа-



ли

зм

 жолын ұстануы, енді б



ірі 

ұл

тт



ық

 

мә се лелерді ту етіп алуы мүмкін. Ол міндет 



ма ңыздылығын жойған күні саясаткердің 

де саяси өмірі түгесіледі. Мәселен, іргедегі 

Ресейдің саяси сахнасында бір кездері

Виктор Черномырдин деген саңлақтың 

болға нын 

бі

лемі



з.

 Ол Ре


се

й 

ме



н Украина

ара сы


н 

дағы саяси

эк

он



ом

ик

ал



ық

 һәм 


мәде 

ни байланыстарды күшейту, қала

берді, қолдан келсе, екі елді қосып жіберу 

мақса тында  жұмыс жасады. Бірақ бұл

саяси ойын іске аспайтын болғандықтан, 

жұл 


дыз Черномырдин гудбайламай-ақ 

саясат сахнасынан сырғып түсті. Тура осы 

ке

с 

темен Ресей мен Белоруссия



ны

ң ара-


сындағы «делдалдықты» атқарған Павел 

Бородин да ізім-ғайым ұмытылды. АҚШ-

тың мемлекеттік хатшысы болған Кондо-

лиза Райстың саяси белсенділігінің ақыры 

Ирактағы соғысқа келіп тірелді. Кондолиза

Райсты


ң 

саяси ықпалы Таяу Шығыстағы, 

Ауға

нста


нд

ағ

ы 



қа

қт

ығ



ыстарға 

әс

ер



 еткені, 

тіпті қазіргі Сирия қақтығыстарының алғы-

шарттарын жасап бергені айтылып жүр. 

Осы бір қара нәсілді әйелдің тұсында Бал-

тық жағалауындағы елдер, Польша, Чехия 

Ресейден іргесін аулақ салып, АҚШ ұста-

нымына қарай өткенін ескерсек,

 ол 


үшін

 

ТҮЙІНТҮЙІН



Құдай қаласа, әлі талай оғланымыз саясат деген ағаш атты ертеп мінеді. Олар да елдің 

көкейіндегі сауалдарды ту етеді. Халық үшін олардың аттан қалай түскені маңызды емес,

маңыздысы – еткен еңбектері. Біздің айтқымыз келгені осы болатын.

 P.S. Алдағы уақытта Қазақстанда «Жылумен қамтамасыз ету туралы» жаңа 

заң қабылданады. Үкіметтің кешегі отырысында Серік Ахметов осы ұсынысты 

да қолдады. Айта кетерлігі, бүгінге дейін елімізде мұндай заң мүлдем болмаған. 

Себебі тиісті мемлекеттік органдар бір-біріне сілтеумен жүріп, ондай маңызды 

құ

жа

тты да

йындаудан қашқақтаған кө

рі

не

ді. Бәлк

ім, мұ

нд

ай

 заң

 қ

абылданған-

на

н ке

йі

н жылу маусымына дайындық жұмыст

ар

ы жыл 

са

йы

н 

ой

да

ғыдай өтер. 

Ал оған дейін әккі кәсіпкер қытайдың арзан жылу құрылғысын Арқа жаққа 

арқа лап әкеліп, көптеп сата алады. Әйтсе де соның зардабын өрт сөндіру қыз-

метінің есебінен көре жатармыз. 

Нұр


ғиса ЕЛЕУБЕКОВ 

ото



)

ұр

ф



                

www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№167 (1078) 



25.09.2013 жыл, 

сәрсенбі


Еліміздің ірі қала әкімдерінің «жылыту маусымына дайынбыз» деген сөзіне сенесіз бе?

Әділ НҰРМАҚОВ, 

саясаттанушы, блогер:

Амалбек ТШАНОВ, 

Республикалық спорт 

колледжінің директоры, 

мемлекет және қоғам 

қайраткері:

Алтай ТАЙЖАНОВ, 

философия ғылымының 

докторы, профессор, ҚР 

Әлеуметтік ғылымдар 

академиясының 

академигі:

? А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

– Басшылардың жалған ақпарат беруі Қазақ стан ның 

ең басты «ауруларының» біріне айналды. Қа ғаз жүзінде, 

сөз жүзінде бәрі тамаша. Ал іс жүзінде қан дай? Мысалы, 

жылыту маусымына дайын болса құ бырлар жарылмауы 

тиіс, жол жөнделген болса кө лік теріміз шоқалақтамай, 

бұзылмауы тиіс тағысын тағы. Шындығына келгенде, біз 

қағаз жүзіндегі жал ған ақпаратқа әбден сеніп алдық. Оның 

себебі жа за лау шараларының жоқтығында. Президен ті-

міздің өзі әлеуметтік мәселелерге қатысты бірнеше нұс қау-

лық беріп, біршама мәселені көтерді, бірақ орын да лып 

жатқаны шамалы. Сондықтан жылыту мау сы мына қатысты 

болсын, басқа мәселеге қатысты бол сын өтірік сөйлеп, 

жалған есеп берген кінә ліл ер дің барлығын жазалау керек 

деп есептеймін. 

– Жылыту маусымына дайындық қыс түсуге бірнеше апта қалғанда 

емес, жыл бойы жүргізілуі тиіс. Демек, ол дайындық шынымен де жү-

ріп жат са халық көретін еді, өзге үшін емес, өзім үшім жауап берейін. 

Ал  ма тылық ретінде мен әлі мұндай дайындықты көрген емеспін. Ал-

ма  тының жылыту маусымына қалай ғана 100 пайыз дайын екені бел-

гісіз, се бебі көшелерде қазылған құбырлар әлі күнге көмілмеген, жөн-

деу жұ мыстары аяқталмаған. Жылыту маусымына тек жылу құбырлары 

емес жол, тротуар да кіреді. Мысалы, өткен жылы қар қалың жауып, 

қан  шама құбыр жарылып, қаншама адам жылусыз қалды. Жолдың 

жыр ты ғын жамап, жеңіл-желпі асфальт төсеу барып тұрған көзбояу-

шы лық. Се бебі қыстыгүні ол қайта үңірейіп, жолдағы шұңқырлар апат-

ты жағ дайлардың орын алуына себепші болады. Сондықтан өткен 

жыл ғы жы лыту маусымында болған олқылықтар оңалды дегенге сену 

қиын.

– Кабинетте отырып қала әкімінің «жылыту маусымына мын-



ша пайыз дайынбыз» деген сөзіне сенем не сенбеймін деп тура 

айту қиянат болар. Дегенмен жыл сайын алғашқы қар жауғанда-

ақ құбырлардың жарылып, электр желіле рі нің үзіліп, жиі-жиі 

жылусыз, жарықсыз қалатынымыз жасы рын емес. Қыста қалың 

қар түссе көлік кептелісі орнап, қа ты нас қиындай түседі, қар 

тазалайтын техниканың өзі уа қытында қарды күрей алмай өздері 

де қиналып, халықты да қинайды. Демек, жылыту маусымына 

дайындық дегеннің өзі бір ғана тұрғын үйлерге жылу беру емес, 

халықтың қы ты мыр қыста қатынайтын тайғақ жолын дайындап, 

тех никаны сақадай сай етіп, жылу құбырларын уақытында жөн-

ге келтіру емес пе? Бір сөзбен айтқанда, әкімдердің бер ген 

есебінің нәтижесі алғашқы қар жауған күнгі көрініс деп білу 

керек, яғни сол күні көре жатармыз. 



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал