Академик н. О. Базанова физиология, морфология



жүктеу 0.99 Mb.
Pdf просмотр
бет1/10
Дата20.03.2017
өлшемі0.99 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

ҚАЗАҚ ҦЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ 

 

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӚНІМДЕРІН ӚНДІРУ ЖӘНЕ ӚНДЕУ 

ТЕХНОЛОГИЯСЫ  ФАКУЛЬТЕТІ 

 АКАДЕМИК Н.О.БАЗАНОВА ФИЗИОЛОГИЯ, МОРФОЛОГИЯ 

ЖӘНЕ БИОХИМИЯ КАФЕДРАСЫ 

 

 



 

 

                                                           



 

 

       



 

                                                                                                                                                   



 

БД  KF  

ҚҦС ФИЗИОЛОГИЯСЫ  

 

 



пәнінің оқу - әдістемелік кешені 

(ПОӘК) 

 

 

5В080200– 



Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы 

 

 



Кҥндізгі оқу формасы 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

АЛМАТЫ 2013 

 

 

 



 

 

Авторлар: - профессор Несіпбаев Т., профессор Алданазаров С., доцент Исхан Қ.Ж., аға 

оқытушы Несіпбаева А.Қ.. 

 

 



 

 

 



 

 

 



Пәннің оқу-әдістемелік кешені «

5В080200»

– 

Мал шаруашылығы ӛнімдерін ӛндіру 



технологиясы» мамандығының негізінде «Қҧс физиологиясы» пәнінің оқу 

бағдарламасына сәйкес дайындалған.  



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пәннің  оқу-әдістемелік  кешені  «Физиология,  морфология  және  биохимия» 

кафедрасының мәжілісінде қаралды. № 1 хаттама, «27» тамыз 2013 ж. 

 

Кафедра меңгерушісі ___________  Алданазаров С.С.



 

 

 

 

 

 

 

 

Пәннің  оқу-әдістемелік  кешені  «Мал  шаруашылығы  ӛнімдерін  ӛндіру  және  ӛндеу 



технологиясы»  факультеті оқу-әдістемелік комиссиясының мәжілісінде мақҧлданды. № 1 

хаттама, «   » тамыз 2013 ж. 

 

 

              ОӘК тӛрағасы/тӛрайымы ___________  Бӛпебаева Л.Қ. 



 

 

 

 

  



 

 

 

 

 



Мазмҧны  

 

№ 



Қҧжат тҥрлері  



Пәннің жҧмыс оқу бағдарламасы  



Пәнді оқытудың студентке арналған бағдарламасы (Sуllabus) 



Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандыру картасы 



Пән бойынша аудиториялық сабақтарды ӛткізудің кҥнтізбелік-тақырыптық 

жоспары 



Дәрістік кешен (дәріс тезистері, иллюстрациялық және таратылатын 

материалдар, ҧсынылған әдебиеттер тізімі) 



Семинарлық (тәжірибелік) сабақтар жоспары 



Пәнді оқытуға арналған әдщістемелік 



Студенттің ӛзіндік жҧмыстарына арналған материалдар 



Студенттердің білім деңгейін бақылау мен бағалауға арналған материалдар  

10 

Оқыту пәнін арналған аудиториялар, кабинеттер және лабораториялар  

11 

Пәннің студентке арналған оқу-әдістемелік кешені  

 

 



 

           

 


ҚАЗАҚ ҦЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ 

 

МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ӚНІМДЕРІН ӚНДІРУ ЖӘНЕ ӚНДЕУ 

ТЕХНОЛОГИЯСЫ ФАКУЛЬТЕТІ 

 АКАДЕМИК Н.О.БАЗАНОВА ФИЗИОЛОГИЯ, МОРФОЛОГИЯ 

ЖӘНЕ БИОХИМИЯ КАФЕДРАСЫ 

 

 



                                                                    

                                                                           «БЕКІТЕМІН» 

                                                                           Оқу және оқу-әдістемелік  

                                                                    жҧмыстары жӛніндегі проректор  

                                                                             __________ Сәмбетбаев Ә.Ә.

 

                                                                                  «___» ______ 2012 ж. 



 

 

 



 

5В080200– Мал шаруашылығы ӛнімдерін ӛндіру технологиясы

                   

мамандығына арналған 

 

БД КF - «Қҧс физиологиясы»

 

 

ПӘНІНІҢ 



ЖҦМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

 

  

 



                                                    Кредит саны 2

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



АЛМАТЫ  2012 

 

«Қҧс  физиологиясы»  таңдау  пәндер  циклінің  элективті  пән  болып  табылады  (каталог 

ҚазҦАУ 2010-2011 ж. Хаттама №5 «4» наурыз 2010 ж. ОӘК хаттама №14 «14» шілде 2010 

ж) . 


 

 

 



 

Қҧрастырушылар:   Несіпбаев Т., проф. 

                                  Алданазаров С.С. проф. 

                                  Исхан К.Ж., доц.  

                                  Несіпбаева А.Қ., аға оқытушы. 

                               

                             

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



«Қҧс  физиологиясы»  пәнінің  жҧмыс  оқу  бағдарламасы  «Физиология,  морфология  және 

биохимия» кафедрасының мәжілісінде талқыланды.  

Хаттама №1, «27» тамыз 2013 жыл. 

 

Кафедра меңгерушісі __________ Алданазаров С.С.



 

 

 



 

 

 



 

Пәннің  жҧмыс  оқу  бағдарламасы  «Мал  шаруашылығы  ӛнімдерін  ӛндіру  және  ӛндеу 

технологиясы»  факультеті  оқу-әдістемелік  комиссиясының  мәжілісінде  қаралып 

ҧсынылды.  Хаттама №1, «   » тамыз 2013 жыл. 

 

 

                                          ОӘК тӛрағасы ___________ Бӛпебаева Л.Қ. 



 

 

 



          

 

 

 

 

 



 

 

 


МАЗМҦНЫ 

 

Кіріспе 



 

 

1. 



Негізгі бӛлім 

 

1.1 



Қан жҥйесі 

1.2 



Жҥрек және қан тамырлары физиологиясы 

1.3 



Тыныс алу жҥйесінің физиологиясы 

1.4 



Àñ ºîðûòó 

жҥйесінің ôèçèîëîãèÿñû 

1.5 


Çàò пен энергияның àëìàñóы 

1.6 



Á¼ëó æ¾éåñiíi» ôèçèîëîãèÿñû 

1.7 



Ішкі секреция бездерінің физиологиясы 

1.8 



Кӛбею физиологиясы 

1.9 



Бҧлшық ет пен жҥйке ôèçèîëîãèÿñû 

1.10 



Îðòàëûº 

жҥйке æ¾éåñiíi» ôèçèîëîãèÿñû 

1.11  Жҥйке жҥйесінің вегетативтік бӛлімінің физиологиясы 



1.12 


Жоғары ä¸ðåæåëi жҥйкелік ºûçìåò және жануарлар этологиясы 

1.13  Анализаторлар 



2. 


Ҧсынылатын лабораториялық сабақтардың тізімі 

3. 



Ҧсынылатын тәжірибелік сабақтардың тізімі 

4. 



Ҧсынылатын студенттердің ӛзіндік жҧмыстарының тізімі 

5. 



Ҧсынылатын әдебиеттер 

10 


 

     


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ò¶ÑIÍÄIÐÌÅ ÕÀÒ 

 

 

Қҧс  физиологиясы  –  биологияның,  оның  ішінде  физиологияның  маңызды 

салаларының  бірі.  Физиология  деген  сӛз  грек  тілінде  тірі  организмнің  функциялары 

туралы  ғылым  немесе  тіршілік  тану  деген  мағына  береді.  Физиология  организмнің 

тіршілік  әрекетін,  жеке  мҥшелер  мен  жҥйелердің  қызметін  зерттеп,  олардың 

ерекшеліктерін,  биологиялық  маңызын  анықтайды,  организмнің  сыртқы  ортамен 

қарым-қатынастарындағы заңдылықтарды ашады.  

Физиологиялық мағлҧматтар негізінде қҧстың қоректік заттар мен энергияға деген 

мҧқтаждығы  анықталып,  нормативтер  белгіленеді;  қҧс  ӛсіру  мен  қҧсты  кҥтіп-бағудың 

ғылыми  негіздері  ҧсынылады;  қҧс  ӛсірудің  тиімді  жолдары  анықталып,  практикада  әр 

тҥрлі техниканы қолдануға жол ашылады (мысалы, тҥрлі технологиялық қондырғылар); 

қҧсты ҥйрету, баптау, машықтандыру негіздері анықталады; қҧстың ӛсуін жеделдететін, 

ӛнімділігін  арттыратын  тҥрлі  биологиялық  белсенді  заттар  –  дәрмендәрілер 

(

витаминдер), гормондар, ҧлпалық қуаттандырғыш заттар қолданылады. 



Қҧс физиологиясы да тәжірибелік (эксперименттік) ғылым. Ол мал физиологиясы 

қолданатын  әдістер  мен  тәсілдерді  пайдаланады  да,  ӛзге  пәндермен:  морфология, 

биохимия,  биофизика,  мамандыққа  баулитын  басқа  зоотехниялық-ветеринариялық 

пәндермен тығыз байланыста дамиды.  

Ôèçèîëîãèÿíû 

îºû¹àí 


ñòóäåíòòåðäå 

äèàëåêòèêàëûº-ìàòåðèàëèñòiê 

ê¼çºàðàñ ºàëûïòàñàäû. Îëàð ì¾øåëåð ìåí æ¾éåëåðäi» ºûçìåòi, ôèçèîëîãèÿëûº 

ïðîöåñòåðäi 

ðåòòåó, 

iøêi 


îðòàíû» 

ò½ðàºòûëû¹ûí 

ñàºòàó 

(ãîìåîñòàç) 



ìåõàíèçäåði, 

қҧстарды  àçûºòàíäûðó  ìåí  áà¹ó  æà¹äàéëàðûíà,  ºîðàëàð  ìåí 

¼íäiðiñ  êåøåíäåðiíäåãi  ìèêðîêëèìàò  ¼çãåðiñòåðiíå  îðãàíèçìíi»  áåéiìäåëói 

òóðàëû  òåîðèÿëûº  áiëiì  àëàäû,  ºàí  ºàñèåòòåðií,  ãåìîãëîáèíäi,  ºàííû» 

òîðøàëûº    ýëåìåíòòåðií,  ºàí  ºûñûìûí,  æ¾ðåê  ºûçûìåòií,  òûíûñ  àëó,  àñ 

ºîðûòó,  ê¼áåþ,  ò.ñ.ñ.  ïðîöåñòåðäi, 

қҧстардû»  íåãiçãi  ðåôëåêñòåði  ìåí  ìiíåç-

ºûëû¹ûí çåðòòåó ¸äiñòåðií ìå»ãåðiï, ïðàêòèêàëûº æ½ìûñºà äà¹äûëàíàäû.  



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÊIÐIÑÏÅ 

 

Қҧс  шаруашылығы  мал  шаруашылығының  маңызды  салаларының  бірі.  Сондықтан 

нарықты экономика жағдайында оның тиімділігін арттыра тҥсуге баса кӛңіл бӛлінуі керек. 

Ол  ҥшін  қҧстың  физиологиялық  ерекшеліктерін,  оның  энергия  мен  қҧрылымдық 

материалдарға мҧқтаждығын жан-жақты зерттеп білген жӛн. Бҧл проблеманы шешу ҥшін 

қҧс организміне тән морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктерді білу керек. Осы 

мақсатта  Қазақ  ҧлттық  аграрлық  университетінде  оқу  жоспарына  таңдалымдағы  пәндер 

ретінде қазақстан қҧстары, қҧс морфологиясы және қҧс физиологиясы пәндері ҧсынылған. 

Қҧстарға бірнеше биологиялық ерекшеліктер тән. Олар тез ӛсіп-жетіледі, ӛте ӛсімтал 

әрі ӛнімтал келеді, физиологиялық тҧрғыдан ерте толысады, дене температурасы кӛтеріңкі 

(40-42°),  эмбрион  ана  организмінен  тыс  дамып,  жетіледі,  тері  жабыны  мен  оның 

туындыларына ӛзіндік ерекше сипат тән.

 

 

         Қҧс физиологиясының негізгі мақсаты - ҥй қҧстарының тіршілік әрекеттерін зерттеп, 



олардың  ӛнімділігін,  ӛнімінің  сапасын  адамның  мҧқтажына,  талабына  сәйкес  арттыру. 

Демек, физиология қҧс шаруашылығының биологиялық негізі.  

Қ½ñòàð  îðãàíèçìiíå ò¸í  ïðîöåñòåðäi»  æàëïû  çà»äûëûºòàðû ìåí  îëàðäû 

ðåòòåó 


ìåõàíèçìäåðií 

çåðòòåóäå, 

ìîë 

¼íiìäi 


қҧс  îðãàíèçìiíå  ò¸í 

ôèçèîëîãèÿëûº    åðåêøåëiêòåðäi  àíûºòàóäà 

қҧстар  ôèçèîëîãèÿñûíû»  ìà»ûçû 

çîð. 


Ôèçèîëîãèÿíû»  ºàçiðãi  êåçäåãi  äàìó  äå»ãåéi,  ôèëîñîôèÿ,  àíàòîìèÿ, 

ãèñòîëîãèÿ,  õèìèÿ  æ¸íå  ãåíåòèêà  ï¸íäåðiìåí  ëîãèêàëûº  áàéëàíûñû. 

Ôèçèîëîãèÿ  äåðåêòåðiíi» 

қҧстардû  àçûºòàíäûðó  ìåí  ¼ñiðó,  çîîãèãèåíà,  àóðó 

òàíó,  ìàëä¸ðiãåðëiê  àêóøåðëiê,  òåðàïèÿ,  õèðóðãèÿ,  àóðóëàðäû»  àëäûí  àëó, 

òåõíîëîãèÿëûº  ïðîöåñòåðäi  ¼çãåðòó, 

қҧс  øàðóàøàëû¹ûí  ½éûìäàñòûðó  ñèÿºòû 

ï¸íäåðäi ìå»ãåðóäåãi ìà»ûçû. 

Ãåíåòèêàíû»,  áèîõèìèÿíû»,  áèîêèáåðíåòèêàíû»,  áèîíèêàíû»  æ¸íå 

áàñºà  ¹ûëûìäàðäû»  æåòiñòiêòåðií  ïàéäàëàíà  îòûðûï,  ìîë  ¼íiìäi 

қҧстарäû» 

ìiíåç  -  ºûëû¹û  ìåí  ôóíêöèÿëàðûí  íåéðî-ãóìîðàëüäûº  ðåòòåó  ì¸ñåëåëåðií 

íåãiçäåó - ôèçèîëîãèÿ ¹ûëûìûíû» ïåðñïåêòèâàëûº áà¹ûòû. 

Ôèçèîëîãèÿ  ¹ûëûìûíûң  ºûñºàøà  äàìó  òàðèõû..  Ä¾íèåæ¾çiëiê  ôèçèîëîãèÿ 

¹ûëûìûíûң äàìóûíäà¹û íåãiçãi êåçå

ңäåð. Ôèçèîëîãèÿíûң æåêå ¹ûëûì  ðåòiíäå 

ºàëûïòàñóû.  Ôèçèîëîãèÿäà¹û  ýêñïåðèìåíòòiê  ¸äiñòåðäi

ң  äàìóû    Ó.Ãàðâåé  – 

ýêñïåðèìåíòòiê  ôèçèîëîãèÿíûң  íåãiçií  ºàëàóøû  È.Ì.Ñå÷åíêîâ  Ðåñåéäå 

ôèçèîëîãèÿ  íåãiçií  ñàëóøû  æ¸íå    îíûң  ôèçèîëîãèÿíû

ң  ôèëîñîôèÿëûº  æ¸íå 

ìàòåðèàëèñòiê  íåãiçií  ºàëûïòàñòûðóäà¹û    ð¼ëi.  Îðûñ  æ¸íå  ¸ëåìäiê  

ôèçèîëîãèÿíû

ң  äàìóûíäà¹û  È.Ï.Ïàâëîâ  åңáåêòåðiíiң  ìàңûçû.  Àòàºòû 

ôèçèîëîãòàð  Ì.À.Ìèñëîâñêèé,  Ââåäåíñêèé  À.,  À.Óõòîìñêèé,  Ë.À.Àíîõèí, 

È.Ñ.Áåðèòîâ  æ¸íå      áàñºàëàðäû

ң  ôèçèîëîãèÿ  ¹ûëûìûí  äàìûòóäà¹û  ð¼ëi. 

Í.Ô.Ïîïîâ,  ².Ð.Âèêòîðîâ,  À.À.Êóäðÿöåâ,  Ï.È.Æåðåáöîâ,  Ã.È.Àçèìîâòû

ң, 

Ä.Ë.Êðèíèöèí,  Ï.Ô.Ñîëäàòåíêî,    Ê.Î.Áàçàíîâàëàðäû



ң  æàíóàðëàð  мен  қҧс 

ôèçèîëîãèÿñûí  äàìûòóäà¹û ð¼ëi  ²àçàºñòàíäà  ôèçèîëîãèÿ ¹ûëûìûíû

ң  æ¸íå 

îíû


ң  íåãiçãi  ñàëàëàðûíûң  áiði  –  æàíóàðëàð  мен  қҧс  ôèçèîëîãèÿñûíûң  äàìó 

òàðèõû. 


  

Қҧс  физиологиясын  зерттеп  дамытуда  ТМД  мен  егемен  еліміздің  ғалымдары 

айтарлықтай  ҥлес  қосқан.  Бҧл  тҧрғыда  А.В.Леонтович,  К.Р.Викторов,  В.В.Ли, 

В.И.Георгиевский, Е.Б.Бегайылов, А.Б.Танатаров, Ш.Әлпейісов, Н.Егоров т,б, атап 

кеткен жӛн. 

 

 



 

 

                                                                НЕГІЗГІ БӚЛІМ 

    

 

²ÀÍ Æ¶ÉÅÑI 

²àí  æ¾éåñi  òóðàëû  æàëïû  ò¾ñiíiê.  ²àí,  ½ëïà  ñ½éû¹û  æ¸íå  ëèìôà 

îðãàíèçìiíi»  iøêi  îðòàñû.  ²àííû»  íåãiçãi  ºûçìåòòåði.  °ð  ò¾

рлі  қҧс  ºàíûíû» 

ì¼ëøåði  ìåí  äåíåãå  òàðàëóû.  ²àííû»  ôèçèêà-õèìèÿëûº  ºàñèåòòåði.  ²àí 

òîðøàëàðû  (ýðèòðîöèòòåð,  ëåéêîöèòòåð,  òðîìáîöèòòåð).  Ýðèòðîöèòòåðäi» 

º½ðûëûñû  ìåí  ºûçìåòi.  Ëåéêîöèòòåðäi»  º½ðûëûñû,  æiêòåëói  æ¸íå  ºûçìåòòåði. 

²àííû»  ½þû.  ²àí  òàáàºøàëàðû,  îëàðäû»  º½ðûëûñû  æ¸íå  ºàíäû  ½éûòóäà¹û 

ðîëi.  


 

 

ƶÐÅÊ ÏÅÍ ²ÀÍ ÒÀÌÛÐËÀÐÛ ÔÈÇÈÎËÎÃÈßÑÛ 

    

²àí 


àéíàëó 

æåëiñi 


æ¸íå 

îíû» 


îðãàíèçìäåãi 

ìà»ûçû. 


ƾðåê 

ôèçèîëîãèÿñû. 

ƾðåê 

åòòåðiíi» 



ºàñèåòòåði: 

ºîç¹ûøòûº, 

¼òêiçãiøòiê, 

æèûðûë¹ûøòûº,  ðåôðàêòåðëiê..  Æ¾ðåê  àâòîìàòèÿñû.  Ïåéñìåêêåð  -  æ¾ðåê 

ûð¹à¹ûí  ºàëûïòàñòûðóøû.  Æ¾ðåêòi»  ¼òêiçãiø  æ¾éåñi.  Æ¾ðåêòi»  ¼çiíäiê  íåðâ 

àïïàðàòû. 

ƾðåê ºûçìåòií ðåòòåó. Æ¾ðåê ºûçìåòií íåðâòiê ðåòòåó. Æ¾ðåê ºûçìåòií 

ðåòòåéòií  îðòàëûº  æ¸íå  îíû»  ºàñèåòi.  ²àí  òàìûðëàðûíû»  ºûçìåòi. 

Òàìûðëàðäà¹û  ºàí  àéíàëûì  çà»äûëûºòàðûí  ò¾ñiíäiðóäå  ãèäðîäèíàìèêà 

çà»äàðûí  ïàéäàëàíó.  ²àíäû  òàìûðëàð  àðºûëû  æûëæûòàòûí  ôàêòîðëàð.  ²àí 

òàìûðëàðûíû» 

ôóíêöèîíàëäûº 

òîïòàðû. 

²àí 


ºûñûìû 

æ¸íå 


îíû 

ºàëûïòàñòûðàòûí  ôàêòîðëàð.  ²àí  ºûñûìûí  ¼ëøåó  ¸äiñòåði.  ²àííû» 

àðòåðèÿëàðäà,  âåíàëàðäà  æ¸íå  êàïèëëÿðëàðäà  à¹ó  åðåêøåëiêòåði.  ²àííû»  à¹ó 

æûëäàìäû¹ûí  àíûºòàó  ¸äiñòåði.  Àðòåðèÿëûº  ïóëüñ  æ¸íå  îíû»  ïàéäà  áîëó 

ñåáåái. Âåíàëûº ïóëüñ. 

²àííû»  ½ñຠ òàìûðëàð  àðíàñûíäà¹û  àéíàëûìû.  Îðãàíèçìäå  ºàííû» 

òàðàëóûí ðåòòåó. Òàìûðëàð òîíóñûí íåðâòi-ãóìîðàëüäû ðåòòåó. Ðåôëåêñîãåíäiê 

àéìàºòàðäû» ºàí àéíàëûìûí ðåòòåóäåãi ðîëi. Òàìûð ºîç¹à¹ûø îðòàëûº. Ëèìôà 

æ¸íå ëèìôà àéíàëûìû. µëïà ñ½éûºòû¹û æ¸íå îíû» ìà»ûçû. µëïàëûº ñ½éûº 

ïåí ëèìôàíû» /ñ¼ëäi»/ º½ðàìû.  



ÒÛÍÛÑ ÀËÓ 

Òûíûñ  àëó  ïðîöåñiíi»  ì¸íi.  Ñûðòºû  òûíûñ.  Äåì  àëó  ìåí  äåì  øû¹àðó, 

îëàðäû» àòºàðûëó  ìåõàíèçìäåði. °ð ò¾

рлі қҧс òûíûñûíû» æèiëiãi ìåí òèïòåði. 

Òûíûñ àëó æîëäàðûíû»  ìà»ûçû. ²îð¹àíûñòûº òûíûñ ðåôëåêñòåði. Òûíûñòû 

ðåòòåó.  Òûíûñ  îðòàëû¹û.  ²àí  òàìûðëàðûíäà¹û  õåìîðåöåïòîðëàðäû»  òûíûñòû 

ðåòòåóäåãi 

ðîëi. 


Àë¹àøºû 

òûíûñ 


àëóäû» 

ìåõàíèçìi. 

Êåçåãåí 

æ¸íå 


ñèìïàòèêàëûº  æ¾éêåëåðäi  òûíûñòû  ðåòòåóäåãi  ðîëi.  Òûíûñòû»  øàðòòû 

ðåôëåêòîðëû ¼çãåðói. Äåíå æ½ìûñû êåçiíäå òûíûñòû» ¼çãåðói.  



ÀÑ ²ÎÐÛÒÓ 

Àñ ºîðûòó òóðàëû ò¾ñiíiê. Àñ ºîðûòóäû» ì¸íi ìåí ìà»ûçû. Àñ ºîðûòó 

ò¾ðëåði. Àñ ºîðûòóäû çåðòòåó ¸äiñòåði. È.Ï.Ïàâëîâ - àñ ºîðûòó òóðàëû 

iëiìíi» íåãiçií ñàëóøû. Àñ ºîðûòó æ¾éåñiíi» ºûçìåòòåði. 

Àóûç ºóûñûíäà¹û àñ ºîðûòó. ²àðíûíäà¹û àñ ºîðûòó. Iøåêòåãi àñ ºîðûòó. 

µéºû  áåçi  ñ¼ëiíi»  iøåêòåãi  àñ  ºîðûòóäà¹û  ðîëi.  µéºû  áåçiíi»  ñåêðåòîðëûº 

ºûçìåòiíi»  ðåòòåëói.  Àñ  ºîðûòóäà¹û  ¼òòi»  ðîëi.  ´òòi»  º½ðàìû,  ºàñèåòòåði, 

ò¾çiëói  æ¸íå  á¼ëiíói.  Áàóûðäû»  ïèãìåíòòåð  àëìàñóûíäà¹û  ðîëi.  ´òòi»  ò¾çiëói 

ìåí á¼ëiíóiíi» íåéðîãóìîðàëüäû ðåòòåëói. 

Àçûº    ºàáûëäàóäû»  ôèçèîëîãèÿëûº  íåãiçi.  Àøòûº  ïåí  òîºòûº,  ø¼ëäåó 

ìåí ñóñûíäàó ìåõàíèçìi. ¶é º½ñòàðûíû» àñ ºîðûòó åðåêøåëiêòåði. 

 


ÇÀÒ ÏÅÍ ²ÓÀÒ ÀËÌÀÑÓÛ 

Çàò  àëìàñóäû»  áèîëîãèÿëûº  ì¸íi,  ïðîöåñòåði  ìåí  êåçå»äåði.  Çàò  ïåí 

ºóàò  (ýíåðãèÿ)  àëìàñóûíû»  áàéëàíûñû.  Àññèìèëÿöèÿ  æ¸íå  äèññèìèëÿöèÿ 

ïðîöåñòåði.  Çàò  àëìàñóäû  çåðòòåó  ¸äiñòåði.  Áåëîêòàðäû»  àëìàñóû.  Ìàéëàðäû» 

àëìàñóû. Óãëåâîäòàðäû» àëìàñóû. Ä¸ðìåíä¸ðiëåðäi» (âèòàìèíäåðäi») àëìàñóû. 

Ñó  ìåí  ìèíåðàëäû  çàòòàðäû»  àëìàñóû.  ²óàò  àëìàñóû.  Æûëó  òå»äåñòiãi. 

Æûëóäû ôèçèêàëûº æîëìåí ðåòòåó.  

Á´ËÓ ÏÐÎÖÅÑÒÅÐI 

 Á¼ëó ì¾øåëåði ìåí îëàðäû» ãîìåîñòàçäû ñàºòàóäà¹û ðîëi. 

Á¾éðåê 

ôèçèîëîãèÿñû. 



Á¾éðåê 

ºûçìåòi. 

Íåéðîí 



á¾éðåêòi» 



ôóíêöèîíàëäûº  íåãiçi.  Á¾éðåêòåãi  ºàí  àéíàëûìûíû»  åðåêøåëiêòåði.  Á¾éðåêòå 

æ¾ðåòií  ñ¾çiëó,  êåði  ñîðûëó  (ðåàáñîðáöèÿ),  ñåêðåöèÿ  ïðîöåñòåðiíå  ñèïàòòàìà. 

Ǹðäi»  ïàéäà  áîëó  ìåõàíèçìi.  Àë¹àøºû  ç¸ðäi»  ïàéäà  áîëóû.  Íåôðîííû» 

èiðiìäi  æîëäàðû  æ¸íå  Ãåíëå  ò½çà¹û  àðºûëû  ¸ð  ò¾ðëi  çàòòàðäû»  êåði  ñîðûëóû. 

Òåði æàáûíû æ¸íå îíû» òóûíäûëûðû òóðàëû æàëïû ìîðôî- ôóíêöèîíàëüäûº 

ñèïàòòàìà.  Òåði  æàáûíû  ìåí  òåði  òóûíäûëàðûíû»  ôèëî  æ¸íå  îíòîãåíåçi. 

Òåðiíi»  º½ðûëûñû. 

Қауырсын  äàìóû  ìåí  º½ðûëûñû.  Òåði  æ¸íå  òåði 

òóûíäûëàðûíû»  æàíóàðëàð  ò¾ði  ìåí  æàñûíà  áàéëàíûñòû  åðåêøåëiêòåði.  Òåði 

æ¸íå òåði òóûíäûëàðûíû» ºàíìåí ºàìòàìàñûç åòiëói, æ¾éêåëåíó ¾ðäiñòåði. 

Æûë ìåçãiëiíå áàéëàíûñòû òåðiäå áàéºàëàòûí ¼çãåðiñòåð. Ò¾ëåó ôèçèîëîãèÿñû. 

 

 



 

IØÊI ÑÅÊÐÅÖÈß 

Iøêi  ñåêðåöèÿ  áåçäåðiíi»  æàëïû  ñèïàòòàìàñû.  Ãîðìîíäàð  æ¸íå  îëàðäû» 

îðãàíèçìäåãi  ðîëi.  Ïàðàãîðìîíäàð,  ãîðìîíîèäòàð  æ¸íå  àíòèãîðìîíäàð. 

Ãîðìîíäàð ¸ñåðiíi» ìåõàíèçìi. Ãèïîòàëàìóñ-ãèïîôèçäiê æ¾éåíi» ðîëi. 

Æûíûñ  áåçäåðiíi»  iøêi  ñåêðåöèÿëûº  ºûçìåòi.  Àíàëûº  æ¸íå  àòàëûº 

áåçäåðäi» iøêi ñåêðåöèÿëûº ºûçìåòi. Ýñòðîãåíäåð, àíäðîãåíäåð æ¸íå  îëàðäû» 

ºûçìåòi. 

Ñàðû äåíå ãîðìîíûíû» ðîëi, қҧс îðãàíèçìäåãi ôèçèîëîãèÿëûº ¼çãåðiñòåð. 

 

                                                         Ê´ÁÅÞ 

Қҧстарäû»  æûíûñòûº  æ¸íå  ôèçèîëîãèÿëûº  æåòiëói.  Қораздû»  æûíûñ 

æ¾éåñiíi»  ìîðôî-ôóíêöèîíàëäûº  ñèïàòòàìàñû. 

Ш¸óåòòi»  ïiñiï  -  æåòiëó 

ïðîöåñi,  îëàðäû»  æûëæó  æ¸íå  åí  ºîñàëºûñûí  û¹ûñóû  æ¸íå  îíäà  ñàºòàëóû. 

²îñàëºû  æûíûñ  áåçäåði  ñåêðåòòåði  ìà»ûçû.  Ø¸óåòòi»  ôèçèêà-õèìèÿëûº 

ºàñèåòòåði.  µð¹àøû 

қҧстың  æûíûñ  à¹çàëàðûíäà  ½ðûºòû»  /ñïåðìèÿíû»/ 

æûëæóû æ¸íå òiðøiëiê ºàáiëåòií ñàºòàó ìåðçiìi. 

µð¹àøû 


қҧстың  æûíûñ  æ¾éåñiíi»  ìîðôî-ôóíêöèîíàëäûº  ñèïàòòàìàñû, 

æûíûñòûº  ºûçìåòiíi»  ºàëûïòàñóû.  Ôîëëèêóëàíû»  äàìóû.  Àíàëûº  æûíûñ 

òîðøàñûíû»  æåòiëói.  Àíàëûº  æûíûñ  áåçiíäåãi  îâóëÿöèÿ  æ¸íå  ñàðû  äåíåíi» 

ïàéäà áîëóû. Îâóëÿöèÿíû» ò¾ðëåði. µð¹àøû 

қҧстың æûíûñòûº àéíàëûìû ìåí 

øà¹ûëûñó ìàóñûìû  æ¸íå îëàð¹à ¸ñåð åòåòií ôàêòîðëàð.  

 

ÁµËØÛ² ÅÒ ÏÅ͠ƶÉÊÅ ÔÈÇÈÎËÎÃÈßÑÛ 

²îç¹ûø ½ëïàëàð ôèçèîëîãèÿñû. ²îç¹ûø ½ëïàëàðäû» æàëïû ñèïàòòàìàñû. 

²îç¹ûøòûº  æ¸íå  ºîçó.  ²îç¹ûøòûº  òàáàëäûðû¹û,  òèiìäi  ìåðçiì,  õðîíàêñèÿ, 

º½áûëìàëûëûº  (ëàáèëüäiëiê).  Àêêîìîäàöèÿ  æ¸íå  ºîç¹ûøòûº  ãðàäèåíòi. 

Í.Å.Ââåäåíñêèéäi» ïàðàáèîç òóðàëû iëiìi. ²îçó ìåí òåæåëó ïðîöåñòåðiíi» iøêi 

áàéëàíûñû.  Îïòèìóì  æ¸íå    ïåññèìóì.  Òiòiðêåíäiðãiøòåð  æ¸íå  îëàðäû» 

æiêòåëói. 



Á½ëøûº  åò  ôèçèîëîãèÿñû.  Á½ëøûº  åò  òàëøûºòàðûíû»  º½ðûëûì 

åðåêøåëiêòåði.  Á½ëøûº  åòòi»  ºîç¹ûøòûº,  ¼òêiçãiøòiê,  æèûðûë¹ûøòûº, 

ñîçûë¹ûøòûº,  èêåìäiëiê,  îðàëûìäûº  ñèÿºòû  ôèçèîëîãèÿëûº  ºàñèåòòåði. 

Èçîìåòðèÿëûº  æ¸íå  èçîòîíèÿëûº  æèûðûëó.  Á½ëøûº  åòòi»  äàðà  æèûðûëóû. 

Òiñòi  æ¸íå  òåãiñ  òåòàíóñ.  Á½ëøûº  åò  æèûðûóûíû»  ºóàòòàíóû  (õèìèçìi).  Ìîë 

ºóàòòû çàòòàð ìåí êàëüöèé êàòèîíäàðûíû» ðîëi. 



Каталог: attachments -> article -> 285
285 -> Технология және биоресурстар факультеті
285 -> Биохимия кафедрасы
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ ФАКУЛЬТЕТІ мал шаруашылығы және балық Өнімдерін өндіру технологиясы
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢдеу
285 -> Технология және биоресурстар факультеті
285 -> Мал шаруашылығЫ Өнімдерін өндіру және өҢдеу
285 -> Мал шаруашылығЫ Ӛнімдерін ӛндіру және ӛҢдеу технологиясы
285 -> Биохимия кафедрасы
285 -> Технология және биоресурстар факультеті

жүктеу 0.99 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет