АҢдатпа дедім-ай, ау! -бетте


Шығыс Қазақстанда пияздан



жүктеу 2.07 Mb.
Pdf просмотр
бет8/18
Дата16.02.2017
өлшемі2.07 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18

Шығыс Қазақстанда пияздан 

рекордтық өнім алынды

Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданындағы диқан 

Төлеген Екімбаевтың көкөніс шаруашылығында биыл пияздан 

бұрын-соңды болмаған мол өнім алынды. Мұндағы 18 гектардың 

әрқайсысынан 50 тоннадан пияз жиналған көрінеді.

Гүлнар АХМЕТОВА

Нұрғиса ЕЛЕУБЕКОВ (фото)

Нұрғиса ЕЛЕУБЕКОВ (фото)

№179 (1090) 



11.10.2013 жыл

жұ

ма



www.alashainasy.kz

e-mail: info@alashainasy.kz

y

y

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

Биржалардың басын қосу – бүгін шық-

қан жаңалық емес. Әлемдік биржаларды 

біріктіру үрдісі ХХ-ХХІ ғасыр аралығында 

шыққан болатын. 2000 жылы Амстердам, 

Брюссель жән

е 

Па



риж қор биржаларының 

бірігуі нәтижесінде еуропалық Euronext 

бир жасы құрылды. 2002 жылы Euronext-

ке Лондон халықаралық биржасы (LIFFE) 

және Португалия биржасы қосылды. 2003 

жылы Стокгольм мен Хельсинки қор бир-

жа ларының  қосылуынан ОМХАВ элек-

трон ды  биржасы пайда болды. Екі жылдан 

кейін оған Копенгаге

н 

қо



р бирж

ас

ы ен



ді. 

Қысқасы, айта берсе мысал көп. 

Сонда неліктен биржа атаулы бірігуге 

ұмтылады? 

Кезінде әлемдік биржалардың  бірігу 

себебін іздеген мамандар мынадай ортақ 

тұ

жырымға ке



лг

ен еді


құнды қағаздар кө-

ле

 мін


ің ө

су

ін



е 

қо

са



, би

рж

алар шығынын 



азай тып, сауда жүргізудің бірлескен тәжі-

ри бесін пайдалануды көздейді. Ал Кеден 

одағындағы қор биржаларын  біріктіру

идеясының ар жағында не тұр? 

Бұлай дейтініміз, Кеден одағына мүше 

елдердің  бірыңғай қо

р 

би

ржас



ы 

20

14-



2016 жылдары құрылуы мүм

кі

н деген сөз 



бар. «Альпари» компаниясының сарапта-

ма департаменті директорының орынба-

сары Дарья Желаннованың айтуынша,

бир жалық  сауда жүйесін ұйымдастыру ба-

ҚАРЖЫ НАРЫҒЫ

ғы тындағы жұмыстар қазірдің өзінде жүр-

гізіліп жатыр.

На

қты айтқанда, Бірыңғай э



ко

но

ми



ка

-

лық кеңістіктегі ортақ биржалық ереже лер-



ді үйлестіру жұмысы қолға алынған. Ал ай-

да әр елдегі қор биржасының мүмкін дігі

мен мемлекеттік реттеу өзгешеліктеріне

бай ланысты  халықаралық  биржалық ын-

ты мақта

ст

ыққа



 қ

ол

 ж



еткі

зд

ік



 д

еуге әлі ерте.

Де

ге

нмен



  биылғы 

жы

лғы 



қа

ңтарда


БЭК елдерінің банк-резиденттерін валюта

нарықтарына жіберуге және саудаға қосу-

ға арналған өзара Жол картасы әзірленген.

Ал ақпан айында БЭК ішінде ұлттық валю-

талардың биржалық саудасы жолға қо-

йы

лд



ы.

 Былайша айтқанда, мүше елде

рдің

интеграцияланған биржа-валюталық сау-



дасы жүргізіле бастады. Бұл одақтағы банк-

резиденттердің  бір-бірінің қаржы нары-

ғына шығуына теңдей шарттарды қамта-

масыз етеді. 

САММИТ

Ақ

та

у 

қа

ласы «

Бі

рі

кк

ен қалалар мен жергілікті 

би

лі

к»

 

бүкіләлемдік конгресіне мүше болды. Дүниежүзіндегі 136 

мемлекеттің 3 мыңнан астам шаһарын біріктірген бұл одақ қалалар 

деңгейіндегі ең беделді де үлкен ұйым саналады. Осылайша Ақтау 

да әлемдік қалалар қауымдастығына кіріп отыр. Ұйым құрылғалы 

бері оның құрылтайлық саммиті үш жылда бір рет қана өтеді. Бұған 

дейі

н басқосу 2004 жылы 

Па

ри

жд

е, 2

00

7 жы

лы

 Чеджуда (Оңтүстік 

Корея), 2010 жылы Мехикода өткен болса, бұл жолы қала басшы-

лары Марокконың астанасы Рабат қаласына жиналды. Қазақстан 

атынан саммитке Ақтау қаласының әкімі Еділ Жаңбыршин 

де қатысты. Конгресте ақтаулық делегацияға ерекше құрмет 

көрс

ет

іліп, 

қа

ла

 ә

кімі

 ұ

йымның Атқарушы бюросыны

ң 

құра

мы

на

 

қабылданды.

Әлем қалаларының саммиті Рабатта 

өтуі тегін емес. Марокко астанасы – ЮНЕС-

КО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген 

тарихи

 қ

ала.



 К

ез

ін



де

 а

ра



б мәде

ни

еті 



мен 

ғылымын Жер шарына паш еткен орталық. 

Бұл қаланың аты арабтың «жиналу» деген 

сөзінен шыққан екен. Кезінде ислам дінін 

тарату үшін арабтар осы жерде бас қосып, 

қол жиған. 

Саммитке әлемнің 3000 қаласынан 

3700


 делегат қатысты. Басқосуда,

 н

егізі-



нен, қалалар арасындағы ынтымақтастық-

ты жол ға қою, қала тұрғындарына қолай-

лы жағ 

дай жасау  бағытында тәжірибе 



алмасу мәселелері сөз болды. Бір қызығы, 

дамы ған қалалардың мэрлері денсаулық 

сақ тау,  біл

ім

 беру, тұрғынд



ар

 үшін қолже-

тім ді  бас

па

на



 салу,

 халық


тың 

де

ма



лы

сы

на, 



бос уақытын тиімді өткізуіне қолайлы жағ-

дай жасау сынды мәселелерді қозғады. Ал 

енді дамып келе жатқан шаһар  басшы-

ларын экологиялық ахуал мен жол қауіп-

сіздігі, халықты азық-түлікпен қамтамасыз 

ету 


және к

оммунальдық қызмет көб

ір

ек 


тол ғандырады екен.

«Біздің мақсатымыз да – осы. Біз 

осын дай  басқосуларда проблемалары-

мыз ды талқылап, тәжірибе алмасуға тиіс-

піз. Мы салы, кеше ғана Токио, Стамбул 

сияқты алып мегаполистер бетпе-бет кел-

ген қи ы

н шы


лықтарды ш

ағ

ын



 қ

ал

ал



ар

 не-


ге қай талауы тиіс. Одан да осындай жи ын-

дарда оны болдырмаудың жолын сұ рап, 

проб леманы алдын ала шешкені дұ рыс 

емес пе? Ал, жалпы, Жер шарын ур ба ни-

зация, яғ ни халықтың қалаларға қа лай 

ағ

ылу процесі жау лап алды. Біз бұдан еш-



қа

йда 


қаша ал маймыз. Қалалар дың 

бү

 г



ін

 

бас тарынан  өт ке ріп  отырған  қи ын шы-



лықтары болашақта бүкіл әлем нің бас 

ауруына ай налады. Се бебі көп ұза май-ақ 

адамзат тың басым бөлігі қала ларға шо-

ғыр ланады. Сондықтан біз бүгін тек қа ла-

лардың ғ

ан

а 



емес, 

бүкіл 


әлем

ні

ң 



мә

 се ле-


лесін ше

ші

п 



жа

ты

рм



ыз

», – д


ед

і 

өз



 с

өз

інде 



БҰҰ Хабитат ұйымының өкілі Аиша

Кираба.


Осы саммитте, сонымен қатар үлкен қа-

ла лардың адамдард

ың емес, т

ехника


ны

ң 

мекені болып бара жатқаны да айтылды. 



Мы салы, қазір Штутгарт қаласында бала-

лар дың  санынан  автокөліктердің саны төрт 

есе көп болып кеткен. Барлық мегаполис-

тер  үшін көлік кептелісі деген үйреншікті

көрініске айналып отыр.

Ерекше


 а

тап өтетін

 нәрсе – бұл ұйым-

ның  президенті  бауырлас  Түркиядағы 

Стам бул қаласының мэрі Қадір Топбаш 

бо лып  табылады. Яғни ол – әлемдегі бар-

лық қала жетекшілерінің көшбасшысы. Қа-

зақстаннан келген делегацияға ол кісі

ерек ше  ықылас  көрсе

тт

і. Басқа 3 мың мэр 



тұр ғанда  Еділ  Жаң

бы

ршин



ді

 б

өлек



 ш

ақ

ы-



рып тілдесті, тек қазақстандық журналис-

терге ғана сұхбат берді. 

«Мен Астана мен Алматыда бірнеше 

рет болдым. Бауырлас елдің әрбір жетіс ті-

гіне қуанып отырамыз. Ақтаудың  біздің 

ұй

 ы



м ға

 мүш


е 

бо

луы 



осындай жетістіктердің 

бі

рі



 деп о

йл

ай



мын.

 Я

ғни енді Ақтау да ха-



лық аралық аренаға шықты. Менің тәжі ри-

беме сеніңіздер, мұндай кездесулерден 

сіздердің алар пайдаларыңыз көп болады. 

Себебі  үлкен мегаполис болып отырған 

Стамбулдың өзінде біз осында айтылған 

тәжірибелердің бір

ша

масын па


йд

ал

ан



у-

дамыз», – деді Қадір Топбаш. 

Ақтаулық делегация болса, осы саммит 

аясында Волгоград мэрімен қалалар ара-

сында  бауырластық  орнату мәселесін де

шеш ті.  Сондай-ақ ұйымның қолдауымен 

Ақтауда Еу

ра

зия қалаларының бүкіләлем-



дік 

мұ

ра



ла

ры

 а



тт

ы ко


нференция өткізу мә-

селесін де шешті. Ал жиын соңында Стам-

бул мэрі Қадір Топбаш ұйым Президент-

тігіне қайта сайланса, 2016 жылғы келесі 

сам митті өткізу құқын Колумбияның Баго-

та қаласы жеңіп алды. 



Ах

ме

т 

КӘРІМ,

Ма

ро

кк

о-

Ақ

та

у

Өзбекстанда энергия қуатын тиімді, үнемдеп пайдалану мақсатында лауазымды

тұлғаларға әкімшілік жаза қолдану туралы жаңа заң нормаларын қарастырып қойыпты. 

Ол қандай жаза?

Расул КЕНЖЕҰЛЫ, Оңтүстік Қазақстан облысы

Рас,  бұдан  былай энергия қуатын ысырап 

қылған мемлекеттік қызметк

ер

ле



рг

е 

ір



і 

кө

ле



мде 

айыппұл салу туралы Кодекске өзгертулер мен 

толықтырулар енгізілген. Жылу және энергия 

қуатын үнемдеп пайдаланбай тын дарға  алды-

мен ескерту жасалады. Егер ережені екінші рет 

бұзса, онда 500-1000 АҚШ доллары көлемінде 

айыппұл төлеуге мәжбүр  болады. Айта кете-

йі

к,



  м

ұн

да



й 

әк

імші



лі

к 

жа



уапкершілікке тар-

тыла тын  тікелей тұлға – жылу және энергия қуа-

тын шамадан тыс қолданған кәсіпорынның бас-

шылығы.


Қа

зі

рг

і 

кезд

е ТМД 

елдерінің қор нарығы 

дамудың әртүрлі 

сатысында. Ресей, Украина 

және Қазақстанның 

қор нарығы

 ана

ғұрл

ым

 

дамығандар қатарында 

болса, Түрікменстан мен 

Тәжікстанда қор нарығы 

мүлде жоқ дерлік. Бірақ 

ТМД елдері арасындағы 

бирж

а 

алаң

дарының 

бірігуі қазіргі кезде 

келешегі бар жоба ретінде 

қарастырылады.

Ресейлік сарапшы Антон Сороко «әзір-

ге  бірлескен  биржа туралы сөз қозғауға 

ер

 т



е» д

ег

ен



 п

ік

ір



де

. «Егер де қандай да бір 

бірлескен алаң жайында айтар болсақ, ол 

қазір жұмыс істеп тұрған алаңның негізінде 

құрылуы қажет. Мұндай жағдайда, менің 

ойымша, таңдау Мәскеу биржасына түсуі 

тиіс. Себебі Кеден одағы аймағында ең ірі 

биржа – соның өз

і.

 Б

із



ді

ң 

болжам бойын



-

ша Мәскеудің қ

ор

 б

иржа



сы таз

а па


йд

ас

ын



 

15-20 пайызға арттыра алады. Әрі тұрақ-

ты түрде таңсық өнімдер пайда болып оты-

рады, ал бұл инвесторлардың белсен ді-

лігін ынталандырады» дейді ол. 

Сороконың айтуынша, Қазақстан, Бе-

ла

русь


  ж

әне 


Ресе

йдің сауда алаңдарын-

дағы ө

ті

мділікке мемлекеттік активтерді 



жекешелендіру бағдарламалары түрткі 

бола алады. Өйткені дәл осылар батыс 

инвесторлары үшін тартымды. Сарапшы-

ның ойынша, қазақстандық активтерді та-

ны мал  етудің бір жолы – МОЕХ (Мәскеу 

қор биржасы) пен KASE-де (Қазақстан қор 

биржасы) қос листинг

  р


әс

ім

ін ж



үргізу

Осы лайша қазақстандық активтерге Мәс-



кеу биржасының қызметін пайдаланатын 

инвесторлар да оңай қол жеткізе алар еді. 

Бұл өз кезегінде осы елге келетін шетелдік 

капитал ағымын арттырады. 

Ай

та

  к



ет

у 

кере



к,

  К


ед

ен одағы шең-

бері

нде бі


рт

ұт

ас



 қор б

иржа


сын құру – 

Ресей тарапынан айтылған ұсыныс. Алай-

да бұл әлі ресми сипатқа ие болған жоқ. 

Мұндай ортақ биржа құрыла қалған жағ-

дайда ресейлік алаңның негізгі биржа рө-

лі не ие болатыны күмән тудырмайды. 

Мәселен, инвестициял

ар

 рен



табе

ль-


ділігін зерттеу агенттігінің аға сарапшысы 

Жаннұр Әшіғали «Біздің еліміздің өз алаңы 

негізінде ортақ биржа құруға мүмкіндігі 

аз. Біріншіден, сауда көлемі жағынан Қа-

зақ стандық қор биржасы (KASE) ресейлік 

биржаға ілесе алмайды. Екіншіден, тұтас 

ал ғ

ан

да



терістік көршіміздің қор нарығы 

ан

ағ

ұрлы



м серп

ін

ді



 дам

ығ

ан



» дейді. 

Біздің сарапшының айтуынша, Кеден

одағының өзі эмитенттердің санын көбей-

туге ықпал етпейді. «Меніңше, Кеден ода-

ғы аясында басқа алаңдар эмитенттерді 

өзіне тарта алмайды. Өйткені бұл нарық 

онсыз да мобильді. Ал эмитен

тт

ер



 қ

орлан-


дыру үшін қай кезде де Кед

ен

 о



дағы ш

ең

-



берінен шыға алады және осылай болып 

та жатыр. Алайда келешекте бірігу әрекеті 

жасалатын болса, Қазақстанға өз қор на-

ры ғының тәуелсіз инфрақұрылымын қол-

дап, реттеу құзырын бекітіп алғаны дұрыс 

бо

 л



ар еді

. Кері


сі

нш

е,



 ж

ағ

да



йда тәуекел қау-

пі

 арта түсе



ді

», – дей


ді Ж

аннұр Әшіғали. 

Оның үстіне, егер де Кеден одағы идея сы 

биржаға да қатысты болса, бұл жай ға на Ке-

ден одағы емес, толық жұтылу бол мақ. Ал ол 

экономикалық тәуелсіздікке қа уіп төнді реді. 

М

ӘС

Е



Л

Е

«Б



ал

ық тап


шы

лы

ғы



ны

ң себебі – бір 

емес, бірнешеу» дейді мамандар. Климат-

тық өзгерістерге байланысты ел аумағы 

шө лейттеніп  барады. Яғни ірі өзендер тар-

тылып, шағындары мүлде жойылу үстін де. 

Тағы бір себеп – трансшекаралық су ай-

дындарының ауыр ахуалы. Аспанасты 

елінде Ертістің алқымы

на

н 



ал

ушылар көп

Өзбектер Сырдың су



ын

  а


яу

сы

з па



йд

а 

ла



-

нуда. Ресейден басталатын Жайықтың да 

жайы сондай. Жайық-Каспий бассейндік 

инс пекциясының  басшысы Бисен Қуанов-

тың айтуынша, Қазақстан-Ресей бірлескен 

комиссиясының өткен жылғы шешіміне 

са

й 

Жайық өзені бассей



ні

не келген су көзі-

нің мөлшері – 

0,82


-0

,8

9 текше шақырым. 



Бұл бекітілген талаптан екі есеге аз.

Бисен ҚУАНОВ, Жайық-Каспий 

бассейндік инспекциясының басшысы: 

– Негізі, 2008 жылдан бері Жайық 

өзе нінде су көлемі қатты азая бастады. 

Өт

кен ғасырдың 90-ыншы жылдарымен 

са лыстыр ғанда  су жиналу көлемі екі есе-

ге дейін кеміді. Көлдіктер мен тоғайларға 

су мүлде шықпайтын болды. Нәтижесін-

де ағаштар қурады, қуаңшылық күшей-

ді. Балық шар уа шылығы үшін де бұл 

үл

кен 

пробле

ма

ға

 айн

ал

ып

 тұр



Комис-

сия ның  отырысы бір не ше  рет өтті. Бірақ 

Ресей жағы «бізде басы артық су жоқ» 

деуінен танар емес. Се бебі Жайық бо-

йын дағы Ириклин су қоймасы бүкіл суды 

өзіне қотарып алады да, Қазақстан 

жағы на  қарай су жетпей қа лад

ы.

 Біздің 

ен

ді

гі талабымыз – осы су қой 

ма

сына

 с

у 

жинау және су жіберу тәртібі қай тадан 

қаралып, екі жаққа да тиімді шешім 

алынуы тиіс. Әйтпесе таяқтың екі ұшы 

бар. Экологиялық апат орын алса, одан 

Ресей жағы да зардап шегетіні сөзсіз.

Егер су ре

сурстары

н 

па



йдал

ан

удың 



жә не 

ба

сқаруд



ың

  т


иі

мд

іл



іг

і 

ар



тп

айтын 


болса, онда су тапшылығы күшейіп, рес-

пуб ликадағы сегіз су бассейнінің алтауы 

2020 жылға қарай едәуір кемуі мүмкін. 

Оны  болдырмау үшін ҚР Экология ми-

нистр лігі су ресурстарын басқару жөніндегі 

ме

мл



ек

еттік бағдарламаны әзірл

еу

де

. Ол



 

сәтті жүзеге асса, 2050 жылға қарай Қа-

зақ станда су ресурстарына байланысты 

барлық проблемалар шешілуі тиіс. Биыл 

Нұра, Елек өзендерін тазарту  бойынша 

жо ба лар  жалғасуда. Сонымен қатар ел-

дегі бар

лы

қ 



су тоғандарын тазалау, жаңа 

суқо


йм

ал

арын салу жұ



мы

сы да 


бі

р 

тіндеп 



шешімін таба бастамақ.

БАЛЫҚҚА ДА БАП ҚАЖЕТ

Алдағы уақытта елдегі балық қорын 

молайту үшін Каспий теңізінде бекіре тұ-

қым дас  балықтарды аулауға  бесжақты 

мо раторий енгізу мәселесі талқы

ла

нуда



Қазақс


тан өз тарапынан ондай

 т

ый



ым

ды

 



қабылдады. Сонымен қатар жыл сайын 

мем лекеттік кәсіпорындар республиканың 

өзен-көлдеріне 158 млн дана құнды  ба-

лық шабақтарын жіберуде. «Жасыл» эко-

номикаға көшу жөніндегі тұжырымдаманы 

іске а


сы

ру

 ш



еңбе

рі

нд



е 

20

20



 ж

ыл

ға дейінгі 



балық шаруашылығын дамыту бағдарла-

масы әзірленбек. 

«Келешек тауарлы  балық өсіруде» 

дейді мамандар. Мысалы, 2012 жылы біз-

де 300 тонна тауарлық балық өсірілсе, 

2025 жылға дейін оның мөлшерін жыл

ын

а 

50 мың тоннаға жеткізу жоспарланған. 



Кү

 н

і 



бү

гі

н 



Ба

лық шаруашылығы комитеті-

нің қарамағында жеті республикалық 

мем лекеттік-қазынашылық  кәсіпорын 

жұмыс істеуде. Олар: Атырау бекіре өсіру 

зауыты, Жайық-Атырау бекіре балық за-

уы ты,  Қапшағай  уылдырық шашу-өсіру 

шаруашылығы, Қ

ам

ыс

тыбас  балық пи-



том нигі,  Петр

оп

ав



л  ба

лы

қ пи



то

мн

иг



і,

 

Май балық  балық питомнигі және Қазақ 



өндірістік-акклиматизациялық стансысы. 

Бұл кәсіпорындар жыл сайын еліміздің су 

айдындарына сазан, бекіре, албырт, тұқы 

секілді құнды балық түрлерін жіберуде. 

Сондай-ақ жеке кәсіпорындар да ортақ 

іске үлес қосуда

Атыр


ау

 обл


ыс

тық Ауыл шаруашылығы 

басқармасы  басшысының орынбасары 

Ер болат Қадымовтың айтуынша, 2013 

жылы облыстағы балық аулау кәсіпорын-

дары 180 млн теңгені игермек. «Облыста-

ғы  балық аулау шаруашылықтары үлкен 

әлеуметтік-эко

но

микалы


қ 

мә

нге ие



Өз

-



деріңіз білесіздер, 

Ка

сп



ий

 тең


із

і,

 О



рал мен 

Қиғаш өзендері еліміздегі балық аулана-

тын негізгі су көздері  болып табылады. 

Атырау  облысында  балық өнімдерінің 

жартысынан астамы өндіріледі. Жылдық 

орташа балық аулау көлемі шамамен 13-

17 мың тоннаны құрайды. Жеті балық

аулау 


кәсі

порн


ы 

са

па



 м

енеджменті жүйе-

сін енгізді. «Амангелді» өндірістік коопера-

ти ві өткен жылы еуронөмір алды, бұл оған

өзі өндірген өнімін Еуропалық одақ ел-

деріне тікелей өткізуге мүмкіндік береді.

Облыста екі бекіре зауыты бар, онда ба-

лық тың осы түрін сақтап қал

у 

мақсатында



жылына 7 млн жас бекіре 

өс

ір



іл

іп



Ка

сп

ий



теңізіне жіберіледі. Бүгінгі күні балық шар-

уашылығына едәуір инвестиция тарты-

луда, биыл да жоспардағы 180 млн тең-

геден астам қаржыны игереміз деп отыр-

мыз», – деді Е. Қадымов.


Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 2.07 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет