Абай атындағы ҚазҰпу-дың хабаршысы, «Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы



жүктеу 1.74 Mb.

бет1/18
Дата03.02.2017
өлшемі1.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

Абай атындағы ҚазҰПУ-дың ХАБАРШЫСЫ, «Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы,

 

№ 3 (21), 2009 ж. 

 

 



1

Абай атындағы Қазақ ұлттық 

педагогикалық университеті 

 

ХАБАРШЫ 

«Жаратылыстану-география 

ғылымдары» сериясы 

№ 3 (21), 2009 ж. 

 

Шығару жиiлiгi - жылына 4 нөмiр. 

    2001 ж. бастап шығады 

 

 Бас редактор  

хим.ғыл.д.,проф. М.Е.ЕРМАҒАНБЕТОВ 

 

Бас  редактордың орынбасарлары: 

б.ғыл.д., проф.  А.Т. Канаев, 

пед.ғыл.д.,проф. Ж.Б. Шильдебаев 

 

Редакциялық алқа мүшелері: 

геог.ғыл.д.,ҚР ҰҒА академигі А.С.Бейсенова, 

б.ғыл.д., проф. Т.Д.Доолеткельдиева 

( Қырғызстан), 

биол.ғыл.д., проф. Б.А. Тохторалиев 

(Қырғызстан), 

геог.ғыл.д. А.А Эргешов (Қырғызстан),        

биол.ғыл.д., проф.  Ж.Ж. Жатқанбаев, 

пед.ғыл.д., проф. Ж.А. Шоқыбаев

пед.ғыл.д., проф.  Н.К. Ахметов, 

геог.ғыл.д., проф.  Ш.М. Надыров, 

биол.ғыл.д., проф. Е.Т. Тазабекова, 

биол.ғыл.д., проф.  Л.Б. Сейлова, 

мед.ғыл.д., проф.  С.К. Кауашев, 

биол.ғыл.д., проф.   К.С.  Рымжанов

пед.ғыл.д., проф. М.А.Саипов,                

хим.ғыл.д., проф.Н. А.Бектенов

хим.ғыл.д., проф. Т.О.Омаркулов 

Жауапты хатшы 

хим.ғыл.к. Ж.М.Жаксыбаева 

 

 

 

    © Абай атындағы Қазақ ұлттық  

       педагогикалық университеті, 2009 

 

 

Қазақстан Республикасының мəдениет 



 жəне ақпарат министрлігінде 2009 жылы 

мамырдың 8-де тіркелген N 10110– Ж 

 

 

Басуға 27.10.2009. қол қойылды.  



Пішімі 60х84 1/8. Көлемі  12,2 е.б.т. 

Таралымы 300 дана. Тапсырыс 150. 



 

     

050010, Алматы қаласы,  

 Достық даңғылы, 13 

  Абай атындағы ҚазҰПУ 

 

 

Абай атындағы Қазақ ұлттық 



педагогикалық университетiнiң редакциялық-баспа 

бөлiмi жанындағы 

жедел полиграфия учаскесi 

Тел. 291-82-49 



 

М а з м ұ н ы 

С о д е р ж а н и е 

 

ФАКУЛЬТЕТ ЖЫЛНАМАСЫ 

ЛЕТОПИСЬ ФАКУЛЬТЕТА 

 

Обаев Сəкен. Тəкең – кəсіби маман даярлаудың қас шебері 

əрі ана тілімізді ардақтап өткен ғалым. . . . . . . . . . . . . . . . . . .  



Демеуов Ж.Д. Профессор А.М. Бекетаевтың 90 жылдығына 

байланысты еске алу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

 

БИОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ 

БИОЛОГИЧЕСКИЕ НАУКИ 

 

Мынбаева  Б.Н.  Микробные  сообщества  урбаноземов 

г.Алматы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Жубанова  А.А.,  Баубекова  А.С.,  Мусаева  Ж.К. 

Комплексный  подход  к  биоремедиации  нефтезагрязненной 

почвы месторождения Жетыбай. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

Савицкая 

И.С. 

Антибиотикорезистентность 

новых 

штаммов кишечных лактобацилл. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  



Мынбаева  Б.Н.  Сравнительная  характеристика  состояния 

дрожжевого сообщества урбанизированных почв г. Алматы.. 



 

ХИМИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ 

ХИМИЧЕСКИЕ НАУКИ 

 

Омаркулов  Т.О.,  Шокыбаев  Ж.А.,  Омарова  Г.А. 

Стабильность 

стационарного 

никель-хромового 

катализатора  в  селективном  гидрировании 

β-ионона  в 

дигидро-

β-ионон. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  



Колушпаева  А.Т.  Өнеркəсіптік  қалдық – кротон 

альдегидінен пиперидин туындысын алу əдісі. . . . . . . . . . . . . 



Омаркулов  Т.О.,  Шокыбаев  Ж.А.  Избирательность 

нанесенных  палладиевых  катализаторов  в  селективном 

гидрировании ацетиленовых карбинолов С

6

. . . . . . . . . . . . . . . 



Əкімбаева  Н.О.,  Ермағанбетов  Р.Р.,  Əнуарбекова  И.Н., 

Саурбаева  Б.С.,  Ержанов  Қ.Б.  Этаноламинопропиндер 

синтезі 


жəне 

олардан 


дитиокөмір 

қышқылының 

туындыларын алу. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

 

ЖЕР ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМДАР 

НАУКИ О ЗЕМЛЕ 

 

Нұрғызарынов  А.М.  Арал  теңізінің  суындағы  жəне 

құрғаған орнындағы тұздардың жылжу ерекшеліктері. . . . . .  



Есимов  Б.Қ.,  Абдирова  Т.О.,  Калиева  А.  Ауыл 

шаруашылық    дақылдары  мен  кейбір  тыңайтқыштар 

əсерінен  топырақтың    өңделген    қабаттарындағы  protozoa 

динамикасы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 



Нұрғызарынов  А.М.  Қазақстандық  арал  теңізі  табанының 

геоморфологиясына қатысты тың мəліметтер. . . . . . . . . . . . . . 

 

 

 



 

 

 



 

 



 



 

 

 

 

 



 

 

14 

 

18 

 

24 

 

 

 

 

 

 

 

28 

 

31 

 

 

32 

 

 

 

35 

 

 

 

 

 

39 

 

 

 

42 

 

46 

ВЕСТНИК КазНПУ им.Абая, серия “Естественно-географические науки”, № 3 (21), 2009 г. 

 

 



2

Казахский национальный                   

педагогический 

университет имени Абая 

 

ВЕСТНИК 



Серия « Естественно- 

географические науки» 

№ 3 (21), 2009 г.  

 

Периодичность - 4 номера в год. 

Выходит с 2001 года. 

 

Главный редактор                     



д.х.н., проф. М.Е. ЕРМАГАНБЕТОВ 

                   

Зам.гл.редактора: 

              д.б.н., проф. А.Т. Канаев, 

           д.п.н., проф. Ж.Б. Шильдебаев 

 Члены редколлегии: 

д.г.н., академик НАН РК   

   А.С.  Бейсенова

       д.б.н., проф. Т.Д. Доолеткельдиева 

                      ( Кыргызстан),          

д.б.н., проф. Б.А. Тохторалиев 

(Кыргызстан), 

д.г.н. А.А. Эргешов (Кыргызстан), 

д.б.н., проф. Ж.Ж. Жатканбаев, 

д.п.н., проф. Ж.А. Шокыбаев, 

д.п.н., проф. Н.К. Ахметов, 

д.г.н., проф. Ш.М.  Надыров, 

д.б.н., проф. Е.Т.  Тазабекова, 

д.б.н., проф. Л.Б.  Сейлова, 

д.м.н., проф. С.К. Кауашев, 

д.б.н., проф. К.С.  Рымжанов, 

д.п.н., проф. М.А.  Саипов, 

д.х.н., проф. Н.А. Бектенов, 

д.х.н., проф. Т.О.Омаркулов 

Ответственный секретарь 

к.х.нЖ.М.Жаксыбаева  

       © Казахский национальный            

педагогический университет им Абая, 2009 

     


Зарегистрировано 

в Министерстве культуры и информации РК 

8 мая 2009 г. N 10110–Ж 

 

Подписано в печать 27.10.2009. 



Формат 60х84 1/8.  Объем  12,2 уч.-изд.л. 

Тираж 300 экз. Заказ 150. 

050010, г.Алматы, пр.Достык, 13 

КазНПУ им.Абая 

              Участок  оперативной  печати 

  редакционно-издательского отдела 

    Казахского национального педагогического 

университета имени Абая 

Тел. 291-82-49

 

Искакова  Р.Т.  Жамбыл  облысының  жер  бедерін 

қалыптастырушы факторлар. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

 

 

ЭКОЛОГИЯ 

 

Жанбеков  Х.Н.  Исследование  загрязнения  донных 

отложений реки Сырдарья тяжелыми металлами. . . . . . . . . . . 



Маусымбаев  С.С.,  Мұздыбаева  Т.А.  Экологиялық 

дағдарыс аймағында экологиялық білім беру тəжірибелері..... 



Нұрғызарынов  А.М.,  Шілдебаев  Ж.Б.  Арал  өңірінде 

табиғатты пайдаланудың өзекті мəселелері. . . . . . . . . . . . . . . . 



Мұстафаева  Р.М.  Тораңғыларды  қорғау  жолдары  мен 

түрлері, қалпына келтіру жəне пайдалану. . . . . . . . . . . . . . . . . 



 

ПƏНДЕРДІҢ  ƏДІСТЕМЕЛІК АСПЕКТІЛЕРІ 

МЕТОДИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ДИСЦИПЛИН 

 

Мансуров Б.А. Использование справочных материалов при 

изучении химии. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 



Кисымова  А.К.  Эффективность  серийности  в  подготовке 

учебной литературы на примере первой казахстанской линии 

учебников и учебно-методических пособий по биологии. . . .  

Избасарова  Р.Ш.  Роль  компьютерной  технологии  в 

развитии биологических понятий. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 



Манапов  Н.Т.,  Бейсекова  Ə.А.  Химияны  оқыту  үрдісінде 

виртуалды бағдарламалардың мүмкіндіктері. . . . . . . . . . . . . .   



Демеуов  Ж.Д.,  Қауынбаева  Э.  Өсімдіктер  дүниесін  оқыту 

барысында    халықтық    педагогика    материалдарын 

пайдалану. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Саимова  Р.У.,  Шалабаев  Қ.Ы.  Оқушыларды  табиғатты 

қорғауға тəрбиелеуде экологиялық білімнің маңызы. . . . . . . .  



Кисымова 

А.К. 

Исторические 

причины 

проблем 


содержания  школьного  курса  биологии  и  их  решение  на 

основе линии учебников и УМК нового поколения. . . . . . . . .  



Майматаева  А.Д.,  Демеуов  Ж.Д.  Мəдени  мұра  нысандары 

арқылы 


оқушылардың 

адамгершілік 

құндылықтарын 

қалыптастыру. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  



Избасарова Р.Ш.  Информационная  технология  как  одна  из 

важнейших компонентов образования. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  



Джунусова Р.Ж. Жобалап оқыту технологиясының ғылыми-

теориялық негіздері. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 



Тоқтарбекова Г.Қ. Кəсіби тəрбие берудің ерекшілігі. . . . . . . 

 

 



 

 

48 

 

 

 

 

 



51 

 

54 

 

56 

 

59 

 

 

 

 

 

61 

 

 

63 

 

68 

 

71 

 

 

75 

 

78 

 

 

81 

 

 

86 

 

88 

 

91 

94 

Қазақстан  Республикасының  білім  жəне  ғылым  министрлігінің  Білім  жəне  Ғылым  Саласындағы  Бақылау  Комитеті  Алқасының 

(2009  жылғы 21 мамырдан,  Хаттама  №5)  шешімі  негізінде  Абай  атындағы  ҚазҰПУ–дың  «Хабаршы»  журналының  «Жаратылыстану-

география  ғылымдары»  сериясы  бойынша  докторлық  жəне  кандидаттық  диссертациялардың  негізі  ғылыми  нəтижелерін  жариялайтын 

басылымдар тізбесіне енгізілгені туралы хабарлайды. 

         

На  основании  решения  Комитета  по  контролю  в  сфере  образования  и  науки  Министерства  образования  и  науки  Республики 

Казахстан (от 21 мая 2009 год, протокол №5) журнал «Вестник» КазНПУ им. Абая серия «Естественно – географические науки» внесен в 

перечень изданий для публикации основных научных резуьтатов докторских и кандидатских диссертаций. 

 

Печатается методом прямого репродуцирования 


Абай атындағы ҚазҰПУ-дың ХАБАРШЫСЫ, «Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы,

 

№ 3 (21), 2009 ж. 

 

 



3

ФАКУЛЬТЕТ ЖЫЛНАМАСЫ 

ЛЕТОПИСЬ ФАКУЛЬТЕТА 

 

 

 

ТƏКЕҢ – КƏСІБИ МАМАН ДАЯРЛАУДЫҢ ҚАС ШЕБЕРІ ƏРІ 

АНА ТІЛІМІЗДІ АРДАҚТАП ӨТКЕН ҒАЛЫМ 

 

Сəкен Обаев - 

Абай атындағы Қазақ Ұлттық Педагогикалық Университетінің доценті 

 

Биыл  жаратылыстану  факультетінің  ірге  тасын  қалаушылардың  бірі,  Ұлы  отан  соғысының 

ардагері,  КазПИдің  алғашқы  түлегі,  профессор  Тəліп  Мұсақұловтың  туғанына 100 жыл  толды.  Ол  кісі 

жайлы  естелік  жазу  оңай  дүние  емес  екенін  жақсы  түсінемін.  Себебі,  Тəкең - үлкен  ұстаз,  жеке  тұлға! 

Тəкең  жауынгер,  қан  майданды  белшесінен  басып,  Пруссия  жеріне  дейін  барып  қайтқан  офицер.  Бұл 

кісінің майдандағы ерлігін кезінде «Қазақстан мектебі» журналының 1969 жылы 9 - нөмірінде жариялаған 

болатынмын. 

 Ұлағатты  ұстаз,  ғалым-ботаник,  жазушы,  əдіскер,  шебер  басшы  бола  білген  адам.  Ендеше 

осыншама, сегіз қырлы бір сырлы адамға мінездеме беру əркімнің қолынан келе қоймайтыны рас. 

Тек, ол кісінің жанында жақын жүрген, адамгершілік қасиетін дұрыс түсіне білген адамдар ғана өз 

пікірлерін айта алатын шығар. Олай дейтінім, мен Тəкеңмен ширек ғасырдан астам бір кафедрада жұмыс 

істедім.  Ол  кісі 20 жылдан  астам  кафедра  меңгерушісі  болды.  Тəкең  менің  ұстазым, 1-2 курста  оқып 

жүргенде  ол  кісіден  дəріс  тыңдап,  лабораториялық  сабақтарында  белсенді  студент  болдым.  Далалық 

практика  кезінде  сенімді  ассистент  ролін  атқардым.  Кейін  келе,  аспирант  одан  кейін  ассистенттік,  аға 

оқытушылық, доценттік қызметтіде бір кафедрада атқардым. Тəкең екеуіміз бір кафедрада 27 жыл жұмыс 

істедік. Əулие - Əлмерек бабаның ұрпағымыз. Өз басым Тəкеңнің бойындағы не бір асыл қасиеттерінен 

нəр  алып  өскен  жанның  бірімін.  Тəкеңнің  дəріс  оқу  мəнері  өте  тартымды  болатын.  Бүкіл  лекциялық 

материалын туырлықтай үлкен ақ параққа емес, тілдей карточкаларға жазылған жоспар-конспектілерден 

тұратын. Ол кезде лектордың жанында ассистенті, лаборанты бірге жүретін. Тəкең дəріске кірерден 3 - 4 

минут  бұрын  Роза  сияқты  лаборанттары  келіп  тап-тұйнақтай  етіп  тақтасын  сүртіп,  демонстрациялайтын 

кестелері  мен  кептірмешөптерін  даярлап,  рет-ретімен  үстел  үстіне  қойып  кететін.  Соған  қарағанда, 

лаборанттардың өзіде сол дəрістің мазмұнын жақсы меңгергендіктен, алдын-ала лектордан тиісті нұсқау 

алатын  болуы  керек.  Тəкеңнің  осы  сияқты  əр  дəріске  деген  жауапкершілігі  менің  өміріме,  ұстаздық 

жолыма үлкен əсер етті. Тəліп Мұсақұлович өз шəкірттерін тек білгір ұстаз болуға ғана тəрбиелеп қойған 

жоқ.  Институт  қабырғасында  жүргенде  студенттердің  ғылыми  жұмыстармен  айналысуынада  назар 

аударған  ғылым.  Бір  группадағы 25 студенттің  тең  жартысы  сол  кісіден  диплом  жұмысын  алып, «өте 

жақсы» деген бағаға қорғап шығатын. Студенттердің сол ізденіс жолынан жинақталған материалдары шаң 

басып,  кейін  керексіз  дүниеге  айналып  қалмайтын.  Тəкеңнің  күні-түні  отырып,  жіпке  тізген  маржандай 

етіп  тырнақтап  жинап,  тер  төгуінің  арқасында  аты  əйгілі 4 томдық  «Орысша-қазақша  түсіндірмелі 

биологиялық сөздік» кітабы дүниеге келді. Студенттерге арналған «Ботаника», «Өсімдіктер анатомиясы 

мен  морфологиясы»  оқулығы,  мектеп  оқушыларына  арналған  «Табиғаттану»  оқулығы, «Қазақстанның 

өсімдіктері  мен  жануарлары»  атты  т.б.  еңбектері  күні  бүгінге  дейін  өз  мəнін  жоғалтпай  биология  пəні 

мұғалімдерінің  қойын  дəптеріне  айналған.  Кезінде 4 томдық  түсіндірме  сөздікке  баға  берген  ғұлама 

биологымыз  Темірбай  Байбосынұлы  Дарханбаев  былай  деп  жазған  еді: «Бұл  еңбектің  жарық  көруі 

Қазақстан  биологтары  үшін  теңдесі  жоқ  үлкен  қуаныш  деп  санауға  болады.  Ол  тек  қана  ботаниктер 

үшін  емес,  географтар,  геологтар,  гистологтар,  микробиологтар,  палеоботаниктер,  палеозоологтар, 

экологтар үшін де таптырмайтын құралға айналады». Ол шындыққа айналды, өкінішке орай 4 томдық 

дүние Тəкеңнің көзі тірісінде толық жарық көріп үлгермеді. Қолда бары 1-2 том жəне толық жинақталған 



«Қысқаша орысша-қазақша биологиялық сөздік». 

Өкінбейтініміз,  Тəкеңнің  артына  қалдырған  мұралары  жеткілікті.  Атап  айтсақ,  білім  беру 

саласында  бұл  кісінің  еңбегі  ұшан  теңіз.  Бастауышқа  арнап  жазған  «Табиғаттану»  оқулығы 20 жылдан 


ВЕСТНИК КазНПУ им.Абая, серия “Естественно-географические науки”, № 3 (21), 2009 г. 

 

 



4

астам негізгі оқулық болды. Оны С. Жұмабаевпен бірлесіп жазған болатын. Көптеген орыс тілінде шыққан 

оқулықтарды  қазақ  тіліне  аударғандардың  бірі  де,  Тəкең  еді.  Оқу  министрлігі  тарапынан  да  көптеген 

қоғамдық  жұмыстарға  белсене  араласып  жүрді.  УМС-тың  мүшесі,  газет-  журналдардың  редкологиялық 

мүшесі, ғылыми кеңестердің мүшесі т.б. 

Тəкеңнің  редакторлық,  журналистік,  қазақ  тілінің  жетік  маманы  екендігі  жəне  білгір  ботаник 

екендігіне  мына  оқиға  куə. 1949 жылы  шыққан  В.А.  Тетюровтың V-VI сыныпқа  арналған  ботаника 

оқулығын,  Қазақ  ССР  Оқу  министрлігі  бекітіп  мектептерге  тарап  кеткен  оқулықты  алдына  алып,  онда 

орын  алған  қателіктер  мен  терминологиялық  сауатсыздықты,  қазақ  тіліне  деген  немқұрайлықтың  бетін 

ашып, əшкерелеген еді. Сондықтан да мен, ол кісіні ана тілін ардақтап өткен ғалым деп айта аламын. 

Тəкеңнің  ұйымдастырушы  шеберлігіне  келетін  болсақ,  ол  кісі  кафедра  басқарып  тұрған  кезде 

оқытудың материалдық-техникалық базасына ерекше көңіл бөлді. Атап айтсақ, Оқу министрлігіне барып 

жүріп, бұрынғы пионер лагері болған, жер көлемі 5 гектардан астам Дачная көшесінің бойындағы жерді 

ҚазПИдің оқу-өндірістік базасына айналдырғандығы. Оның құрамында екі оқу корпусы, екі жылыжай, бір 

өсімдікжай жыл бойына жұмыс істеп тұратын. Мектеп үлгісіне сəйкестерілген оқу аймағы, ғалымдардың 

ғылыми - зерттеу алаңдары, Дарвин бөлімшесі, бау-бақша алқабы, студенттерге арналған арзан бағалы - 

асхана,  бастауыш  сыныптарға  арналған  алаң,  гүлзарлар, «Жасыл  оқу  кабинеті»,  машиналар  алаңы, 

хоздвор, зоологиялық бөлім сияқты биологтар іс-тəжірибелік білім алатын ордасының негізін қалаған осы 

кісі болатын. Нағыз «Тірі табиғат бұрышында» осы агробиологиялық кешенді құрғызды. Онда жəй ғана 

ұсақ  үй  хайуанаттары  ғана  емес,  Тəкеңе  жерлестері  сыйға  тартқан  теңбіл  марал,  С.  Жұмабаетың 

эксперименталдық  асыл  тұқымды  меронос  қойлары,  Ш.  Ибраев  марқұмнан  қалған  қоян  фермасы  менің 

қарамағымдағы  машина-трактор  паркі  (астық  комбайны,  МГЗ 5 тракторы,  ГАЗ 51 автомашинасы, 

көптеген  егін  егіп  отырғызатын,  топырақ  өңдейтін  машиналар,  сиыр  сауу  аппараты  т.б.)  болды.  Бұның 

барлығы  келешек  биолог  мұғалімдерді  тек  қағазбен,  кітаппен  ғана  «сусындатып»  қоймай  нағыз  тірі 

табиғаттың  тыныс  тіршілігімен  таныстыруға  мүмкіндік  беретін.  Əсіресе,  АБС-қа  келіп  кететін  қонақтар 

Мариям Галимова Сагитованың мəпелеп өсірген 100-ден астам селекциялы сорты бар Сирень (бөртпегүл) 

бағына  тамсана  қарап,  оны  аралағанда  мəз-мейрам  болушы  еді.  Харитон  Саевич  Байда  басқаратын 

теплицаға  кіргенде  субтропикалық  орман  ішінде  жүргендей  сезінетінбіз.  Мұндай  оқу  əдістемелік 

кешендер мен өндірістік жұмыстарды Тəкем басқарып тұрған 25-30 жылдың ішінде оқыған студенттердің 

бəрі  бірдей  сезінген  деп  нақты  айта  аламын.  Себебі:  көктем  келіп  жаз  шығысымен  студенттер 

аудиториядан  гөрі  сабақты  осы  алаңдарда  өткізетін.  Қалай  екенін  ол  кездегі  өндірістік  практикаға 

берілетін уақытта тым қомақты болатын. Студенттер топырақты өздері өңдеп, егін егіп, оны күтіп-баптап 

өсіретін, күзде өнімін жинап қажетті оқу материалдарды да өздері даярлап алатын. Оған қоса осы алқапта 

ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізугеде мүмкіндік алатын.  

Əлі  есімде, 1963 жылғы  қаулыға  сəйкес  оқу  үрдісін  техникалық  құралдармен  жабдықтау  жайлы 

жарлық  шыққан  кезде,  кафедраны  сол  кездегі  бар  техникалық  құралдармен  жабдықтауға  кірістірді. 

Қайдан  тапқанын  кафедраға  «оқу  шебері»  деген  жаңа  штат  енгіздірді,  сол  арқылы  көптеген  сабақтар 

техникалық құралдардың көмегімен жүргізілетін болды. Қолда бар мүмкіндіктерді пайдаланып ең үлкен 

№6  аудитория  терезелері  қараңғыланып  күндіздің  өзінде  эпидоскоптарды  пайдаланып,  сабақ  беретін 

болдық.  Жас  мұғалімдерді  еріксіз  техникалық  құралдарды  меңгеруге  бұйрық  берді.  Маған  сабақтан  бос 

кезімде, Республикалық киномеханиктер даярлайтын техникумға барып, біліктілігімді арттыруға жіберді. 

3 айда оны бітіріп шығып, табаны «күректей» киномеханик деген куəлік алып шықтым. Соның арқасында 

тек методист - биолог емес, ТСО-шникте болып кеттім. 

Тəкеңнің тағы бір қасиеті, өзі қаншалардан биік тұрсада, еш уақытта оны аңғартқан емес. Кафедра 

меңгерушісі  бола  тұрып,  бізбен  бірге  жасына,  қызметіне  қарамастан  алыстағы  аудандарға,  ауылдарға 

барып, пəтер жалдап 2-3 ай бойына педагогикалық практиканы басқаруға баратын. Ол кісінің білім беруге 

берілгендігі  сонша,  тек  институт  қабырғасындағы  студенттерге  ғана  көрнекті  сабақ  берумен  бірге  білім 

алды  мектептегі,  биология  сабақтарының  өмірмен  байланысын  жатуына  да  ерекше  назар  аударатын. 

Мысалы: 1973-74 оқу  жылында  қаладағы  біз  педагогикалық  практика  өткізетін  №2  мектеп-интернатқа 

студенттердің көмегімен теплица салып беруді бізге жүктеді. 1,5 айдың ішінде ол теплицаның іргетасын 

қалап,  ішкі  жихаздарына  дейін  жасап,  төбесін  əйнектеп  бердік.  Тəкең  оның  басында  жүріп  өзі  оның 

архитекторы  əрі  прорабы  болды.  Осы  теплица  салу  барысында  күтпеген  оқиғаға  тап  болдық.  Іргетасын 

қазып жатқан катлованымыздан ескі патшалық Ресей кезінде құмғанға салып көмілген бір құмыра күміс 

ақшаны тауып алдық. Оны тапқан 10 күн бойы жер қазып жүрген студенттер емес, екінші сменаға келген 



Абай атындағы ҚазҰПУ-дың ХАБАРШЫСЫ, «Жаратылыстану-география ғылымдары» сериясы,


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал