№84 (18293) 31 шілде 2015 ж ж±ма 4-бет баспас¤з мєслихаты



жүктеу 1.19 Mb.
Pdf просмотр
бет7/10
Дата04.05.2017
өлшемі1.19 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

31 шілде 2015 жыл

1) Шешім ќабылдай білу

Кейде мынадай жаѓдайлар

болып жатады: Жігіт пен ќыз

бірін-бірі с‰йеді, біраќ екеуініњ

арасында т‰сінбеушілік болып

жатады. Кім кінєлі? Есіњде бол-

сын, сезімде жігіт бірінші рμлде

болады, ал ќыз жай ѓана ол сезім-

дерді ќолдайды. Ендігі бірінші

ќадамды сеніњ жасауыњ керек,

тек ќана СЕН! Ќыз μзініњ сезім-

дерін єрќашан жасырады жєне

алѓашќы ќадамды ешќашан μзі

жасамайды. Алѓашќы ќадам – се-

нікі! Сен єрќашан шешім ќабыл-

дай білуіњ керек. С‰йіктіње бірінші

ќоњырау шалып, жабырќау сєт-

терінде арќа с‰йеуіњ ќажет. Біраќ

шын мєнінде сеніњ б±л ќасиет-

теріњді баѓалай алмайтын ќыздар

да бар, сен ондай ќыздарды μзіњ

танып білуіњ керек.



2) Ж±мсаќтыќ

Сен μзіње "Неге ќыздар μзінен

жасы ‰лкенірек жігіттермен кезде-

седі екен?" – деп с±раќ ќойып

кμрдіњ бе? Сол с±раќ тμњірегінде

ойлап кμрші... Себебі, ќыздар

жігіттерге ќараѓанда тезірек жеті-

Жігітке жар ќымбат, намыс пен ар ќымбат.



Бауыржан МОМЫШ¦ЛЫ.

Елдіњ келешегі – єр ‰йде ер жетіп келе жатќан

бала. Болашаќта ел намысын ќорѓайтындар да –

осы ат±старларымыз. Егер балањыздыњ ±тымды

суреті болса, ол жайында єњгімелеп, суретін

3kyz@mail.ru поштасына жолдањыз. Фотоњызбен

бірге толыќ аты-жμніњіз, мекенжай,

телефоныњызды да кμрсетіњіз.

Жасаулы деп, малды деп байдан алма,

Кедей ќызы арзан деп ќ±марланба.

Ары бар, аќылы бар, ±яты бар,

Ата-ананыњ ќызынан ѓапыл ќалма!

Абай.

 *   *   *

леді, дамиды. Екіншіден, ол жас-

таѓы бозбалалардыњ кμбі ќыздар-

мен сμйлесуге, сырласуѓа, тіл та-

бысуѓа тєжірибелері аз болады.

Егер сен сол жасты артќа ќалдыр-

ѓан болсањ, сеніњ ењ басты мєсе-

лењ – ќыздармен жаќсы тіл табы-

су болмаќ. Ќыздармен сμйлес-

кенде, достарыњмен сμйлескен-

дей емес, оѓан ќараѓанда ќызбен

нєзік, ж±мсаќ сμйлесу, жанѓа жай-

лы, ќ±лаќќа жаѓымды сμздерді

айту кедергі келтірмесі аныќ.

3) Адалдыќ

Ешќашан с‰йгеніње жалѓан

сμйлеме. Ќанша ауыр болса да,

шыныњды айтуѓа тырыс, тєтті

μтірікке ќараѓанда, ащы шындыќ

жаќсы, есіњде болсын!!! Сеніњ

одан жасырѓан μтірігіњ ашылып

ќалса, єрине ыњѓайсыз болады.

Ал, жарайды, сен жалѓан сμйлеу-

ге шеберсіњ бе? Онда μзіњ біле-

сіњ. Біраќ, міндетті т‰рде кμп ±за-

май шындыќтыњ беті ашылады.

Егер сен ќызыњды шынымен жаќ-

сы кμрсењ, ќарым-ќатынасыњды

‰згіњ келмесе жалѓан сμйлеме,

сеніњ μтірігіњ – оныњ ж‰регін жа-



Бетті єзірлеген ‰ш ќыз

ФОТОБАЙЌАУ

"Елдіњ


"Елдіњ

"Елдіњ


"Елдіњ

"Елдіњ


болашаќ

болашаќ


болашаќ

болашаќ


болашаќ

айбыны – БІЗ!"

айбыны – БІЗ!"

айбыны – БІЗ!"

айбыны – БІЗ!"

айбыны – БІЗ!"

... Єйел алсањ ќарап ал аќылдысын

Сол болар басќалардан жаќын кісіњ.

Аѓайынѓа, туысќа ќайырылса,

Д‰ниеде наѓыз сол ѓой маќ±л кісіњ.

Ерге – аю, балаѓа – ќасќыр болса,

Ондай ќатын алѓанныњ к‰ні ќ±рысын.



Ѓабит М‡СІРЕПОВ.

ралайтын болады.



4) Жылы сμздер

Жанѓа жайлы жылы сμздер

єрќашан  ќызды ерітеді. Ол ќыз

б±л сμздерді μзініњ кμњілін ауда-

ру ‰шін екенін білсе де, оѓан ол

сμздер жаѓымды естіледі. Оѓан

μзініњ ќандай єдемі екенін, с±лу,

сымбатты екенін айтуды ќайта-

лаудан шаршама! Єрќашан оѓан

μзініњ жалѓыз екенін жєне б±рын

ондай ќызды кездестіріп кμрме-

геніњді айт. Оѓан єрќашан "Жа-

ным, ж‰регім, жалѓызым" жєне т.б

сμздерді айтуды ±мытпа.



5)  "Иє, Жоќ" сμздерін ажы-

рата біл

Егер ќыздар бір адамды с‰йсе,

онда олар жігіттердіњ оларды

ќызѓанѓанын, μзіне кμњіл бμлгенін

ќалайды. Ќыздар кμбінесе ±сы-

ныстарѓа "иє, жоќ, м‰мкін, солай

шыѓар, білмеймін" деп жауап ќай-

тарады. Єрќашан "Жоќ" деген

жауабынан "иє" деген жауапты

естуге тырыс, сезін, ќыздыњ

кμзіне тура ќара, ќыздыњ "жоќ" де-

гені – "иє" дегені.

Осыныњ бєрі есіњде болсын!!!

Жігіттерге

Жігіттерге

Жігіттерге

Жігіттерге

Жігіттерге

к

к

к



к

к

е



е

е

е



е

њ

њ



њ

њ

њ



е

е

е



е

е

с



с

с

с



с

Жалѓызбасты жігіттерге

сырќат ‰йір келеді

¦лылардан ќалѓан сμз...

¦лылардан ќалѓан сμз...

¦лылардан ќалѓан сμз...

¦лылардан ќалѓан сμз...

¦лылардан ќалѓан сμз...



Ќыздарды т‰сіну оњай емес. Єрбір ќыз алдынан

Ханзаданы к‰теді, ал сеніњ ханзада болуыњ шарт

емес, тек ќана ќыздардыњ еркелігін кμтерсењ болды!

Ал, енді жігітім....

16

«

Күлкі – көңіл ажары» 



31 шілде  2015 жыл

Көкірек құрдасы Қисыққа телефон соқты.

– Ассалаумағалейкүм, аса құрметті Итеке...

– Әй, сен немене-ей, ел-жұртқа белгілі дардай 

адамды Итеке деп, итсің деп?! Ой, оңбаған, ой, 

көргенсіз, ой, жетесіз, ой, санасыз...

– Қисеке, таусылма, тоқтай тұр. Өзің емес 

пе, мені оңашада, ешкім жоқта «Итеке» деп ит 

екенімді есіме салып қой деген.

– Қашан, қай жерде айтыппын мен оны?

–  Осыдан  тура  бір  жеті  бұрын  үйіңде  мас 

болып отырғанда айтқан жоқсың ба? Үйіңе із-

деп  барсам,  өзіңнен  басқа  ешкім  жоқ.  Жапа-

дан-жалғыз сілтеп отырсың. Сосын қосыла іштік. 

Үш рюмкадан кейін сенің көзің кіртиді, мұрның 

тыржиды,  ернің  дүрдиді,  аузың  ырбиды.  Сәл 

мүлгіп отырдың да «Мен дорақпын» деп айқай 

салдың жын ұрғандай.

Содан сәлден кейін «Мен итпін» деп қышқыр-

дың бір жаңалық ашқандай. Қой, Қисеке десем 

болмайсың «Мен итпін, мен нағыз итпін, төбет-

пін» деп. Сосын ит екеніңді дәлелдей бастадың.

– Қалай?

– Былай. «Мен қатыныммен отыз жыл бойы 

тұрып  келем»  –  деп  бастадың    «хикаяңды». 

Осы жылдардың ішінде ол менің кім екенімді, 

мінез-құлқымды  «түп-тамырына»  дейін  әбден 

«зерттеп», танып, білді.

Сондықтан сәл ұрысса бастасақ болды, сол 

сволоч қатыным маған бірден «үрме» дейді. Бұл 

менің ит екендігімнің бірінші дәлелі.

– Апыр-ай, осының бәрін мен айттым ба?

– Сен айтпай, менің жыным айтты дейсің бе?

– Сосын не дедім?

– Мен өзі бетпақпын, бетпақтың да бетпағы-

мын,– деп бақырдың. Сосын болмаған нәрсені 

болды деп өтірік өсек айтып, ағайын-туыстардың, 

адамдардың арасына от салып жүретініңді, басқа 

да иттік қылықтарыңды ақтарып, жайып салдың.

– Астапыралла, не дейт!  Мен өзі саған бар 

сырымды, бар шынымды айтып қойыппын ғой.

– Рахмет!

– Не үшін?

– Бар сырыңды, бар шыныңды айтқаның үшін.

– Ойбай-ау, оны мен емес қой айтып тұрған.

– Енді кім?

– Анау ит қой, арақ – ит қой айтқызып тұрған.

– Сен олай сөйлей алмайды екен деп араққа 

жала жаппа, жазғырма.

– Ал сен «оны» неге қорғап тұрсың? Немене, 

арақ сенің «ғашығың ба», «махабатың ба»?

– Әй, ақымақ, текке сандалма. Арақ деген 

«әулие» ғой. «Ол» біздің кейбір соттар сияқты 

дұрысты бұрыс қылып жібермейді. Әділін «айта-

ды». Арақ та айна сияқты. Айна сенің сырт бей-

неңді өзгертпей тап сол қалпында көрсетсе, арақ 

та сенің ішкі бет-бейнеңді, яғни иттік бет-бейнеңді 

тап сол қалпында сүмірейтіп сыртқа алып шыға-

ды, яғни аузыңа салады. Әйтпесе, «итпін» деп 

өзіңнен өзің айқайлайсың ба?

– Апыр-ай, солай ма?

– Әрине, солай. Сен жұрттың айтқаны жөн 

болса да, өзімдікі теріс болса да, өзімдікін дәлел-

деп сағат бойы бет бақтырмаймын. Мұндайда 

Көбік деген қыршаңқы құрдасым: «Қисық қазір 

сағат бойы үреді» – деп жұртқа жар салады. Яғни, 

бұл менің ит екендігімнің екінші дәлелі дедің.

– Масқара, өзінің ит екендігін дәлелдеген де-

ген не сұмдық! Немене, үшіншісі де бар ма?

– «Мен өзі өте мақтаншақпын, өте жағым-

пазбын, – деп бастадың үшіншісін. – Көзге түсу 

үшін байлаудағы иттей жұлқынып тұрам. Дауы-

сым келмесе де қонақта отырғанда көзге түсу 

үшін барқырап әнге басам. Мұндайда әлгі Көбік: 

«Мыр залар, кешіріңіздер, біздің Қисық ұлып жа-

тыр» деп жар салады. Бұл менің ит екендігімнің 

үшінші дәлелі. Тағы дәлелдейін бе», – дедің.

–  Қой,  құрысын,  аржағын  айтпай-ақ  қой. 

Расында да ит екем ғой. Бірақ сен мұны ешкімге 

айтушы болма.

– Ендеше сен де «Итеке» дегенге тұлданба, 

бұлданба, жынданба. Мен жәй Итеке деп тұрған 

жоқпын ғой, аса құрметті Итеке деп мерейіңді, 

мәртебеңді өсіріп тұрған жоқпын ба? Дегенмен 

сен азамат екенсің.

– Неге?


– Мас болсаң да «ит» екеніңді мойындап тұр-

сың ғой. Ал мойындамай жүрген «иттер» қанша-

ма.

Ассалаумағалейкүм,   



     аса  құрметті  итеке!

БЫДЫ-БЫДЫ

«Үш  қабат  үйдей  

есіктер»

Қостанай көшелеріндегі жарнамалардың қазақшасын 

оқығанда қатты мәңгіресің. Көбіміз «солардың» мазмұ-

нына мән бермей, көз жүгірте  саламыз. Мән беріп оқып 

көріңізші. Мәселен, қаланың қақ ортасындағы орталық 

универмаг  жанындағы үлкен жарнама тақтасындағы «Үш 

қабатты үйдей есіктер» деген жарнамадан не ұғуға бола-

ды? Жынды болмаса,  ақыл-есі дұрыс адам үш қабатты 

үйдей есіктер болады дегенге қалай сенеді? Мұндай есік-

тер кімдерге арналған? Мұны жарнаманы орыс тілінен 

аударған «ғұламадан» сұрап білмесек, өз ақылымыздың 

жетпейтіні анық. Сондықтан сұрай салайық.

Иә, «ғұлама», мұның қазақшасы үш қабатты үйдей 

есіктер емес, «Үш қабатта да есіктер» деген сөз ғой бұл.

«Тәтті  бағалар»

Бұл не «пәле»? «Естімеген елде көп» деген, сірә, 

осы болар. Өміріңізде баға жеп көрдіңіз бе? Жемесеңіз, 

жеп көріңіз. «Сулпак» деген «тал бойында бір міні жоқ 

сұлу» супермаркет сізге осындай ұсыныс жасап отыр. 

Анығырақ айтқанда, олардың аударма мәселесі бой-

ынша «ғылым докторы» тәтті бағаларға тойдырғысы 

келіп, халықты «тойға» шақырып жатыр. Осындайда аяқ 

астынан ақын болып кетесің.

Уа, халайық, халайық,

Қане, тойға барайық.

«Сұлудың» тәтті бағасын,

Тойғанша жеп алайық.

Әнге салып, би билеп, 

Сосын үйге тарайық.

Ал енді турасына келсек, бұл «Тәтті бағалар» емес, 

«Арзандатылған бағалар» ғой, «құрметті ғылым док-

торы».


«Қантты  бақылауға  

алыңыз»


Қостанайдың темір жол вокзалы маңындағы Б. Май-

лин ескерткіші жанындағы үлкен жарнама тақтасында 

осындай «айқай» тұр. «Қантты бақылауға алғаны қа-

лай?»  деп  үйге  жеткенше  мәңгірдім.  Жұрттың  қалай 

мәңгірмейтініне таңым бар. Мәңгіріп отырып, қантты қа-

рай салайыншы деп қант салынған ыдыстың қақпағын 

аштым. О, ғажап, таусылып қалған ба, жоқ әлде «бақы-

лауға» алмағанымызды біліп «қашып кеткен бе», түк 

жоқ. Қант «қашып кетіпті», сен неге бақылауға алмадың 

деп қатыныма айтсам ғой, «қырғи-қабақ соғыс» баста-

лады. Сондықтан үн-түнсіз дүкенге барып, бес келі қант 

алып, ыдысына салып, «қашып кетпесін» деп, қақпағын 

мықтап бұрап тастап, күні-түні бақылауға алдым. Содан 

бері  қаншама қыз «күйеуге қашып кетті», бірақ  қанттың 

«қашатын» түрі байқалмайды.

Енді дұрысына келсек, бұл жарнамадағы сөз ешқан-

дай  мағына  бермейді.  Бұған  анықтауыш  сөз  жетпей 

тұр. Яғни, дұрысы – «Қаныңыздағы қантты бақылауға 

алыңыз» болуы керек.

Айтып-айтпай не керек, «Не ол емес, бұл емес, менің 

де күнім күн емес» деп ұлы Абай ақынымыз күйінген-

дей, «ғұлама» аудармашылар-

дың  арқасында  менің  шешен 

тілім,  көсем  тілім  көшелерде 

сақау ланып, мақауланып, еш-

кім түсінбейтіндей күйде «мең-

зең» болып тұр.         

Бетті  

жүргізуші 

Дамир ӘБІШ.

Ау, ғұлама, ғұлама,

Дейсің бе мені сынама?

Сұрасақ бірақ дұрысын,

Батпаспыз, сірә, күнаға.

Аудармаға енді жолама,

Қарасайшы шамаңа.

Үш қабат үйдей есіктер,

Есуасым-ау, бола ма?

«Қостанай таңының» әзіл-қалжың,

  

сын-сықақ беті

Сені айтып жатқан ж

оқпын

Шешесі әкесінен аум

айтын ұлына ұрсып жа

тыр:


– Сен әкең сияқты ми

сызсың, адамға көмег

ің тимейді. Сол кезде 

есіктен кіріп келе жатып

, бұны естіп қалған күйе

уі:


– Сонда мен бе көмегі тим

ейтін мисыз? –  десе, әйе

лі:

– Сен сөйлеме, мен сен 



туралы айтып жатқан 

жоқпын, –  деген 

екен.

Түсінбейтін несі бар?

Бірде бір жындыны ұстап алған полиция қызметкері оны 

жауапқа тартады.

– Қайда тұрасың?

–  Ініммен біргеміз.

–  Інің қайда тұрады?

– Әкеммен бірге.

Ашуланған полиция:

– Ей, әкең қайда тұрады сонда? –  дейді.

Түкке түсінбеген жынды:

Түсіндіре алмадым ба? Түсінбейтін несі бар, бәріміз бірге 

тұрамыз ғой, –  деген екен.



Иттіњ иесі Жайдарман Єжіѓа-

ли±лы Баймаќов – ауданныњ

Ќарасу ауылдыќ округіндегі

Жасбуын орта мектебініњ ±ла-

ѓатты ±стаздарыныњ бірі. Ол ба-

лаларѓа ширек ѓасырдан астам

уаќыт алѓашќы єскери дайын-

дыќ пєнінен сабаќ береді. ¦жым-

да беделді. Ќатар ќ±рбыларыныњ

ортасында сыйлы. ¦йымдасты-

ру ќабілеті мол азамат. ¤ткен,

2014 жылдыњ к‰зінде Жайдар-

ман Єжіѓали±лы "Арѓыбет" деп

аталатын ауылда т±ратын наѓа-

шысы, ењбек ардагері, зейнеткер

Таутан Ѓалин аќсаќалдан асы-

рауѓа бір еркек, бір ±рѓашы

к‰шік с±рап алады. Сол жолы

Жайдарманмен бірге ќ±дайы

кμршісі, телеком ќызметкері

Ж±маѓали Тμлеухан±лы С‰лей-

меновтыњ баласы Н±рислам

Ж±маѓали±лы бірге барып, Тау-

тан аќсаќалдан ол да бір еркек

к‰шік с±рап алады. Сμйтіп, Жай-

дарман мен мектептіњ 7 сыны-

бында оќитын Н±рислам ‰ш

к‰шікті ‰йлеріне єкеліп, бірге

μсіреді. К‰шіктер ќасќыр т±ќым-

дас екен. Т‰рлері ќасќырдан ай-

нымайды. Єне-міне дегенше ‰ш

к‰шік тез μсіп, жонданып,

ж±рттыњ кμзіне т‰седі. Содан

желтоќсан айыныњ басында

Жайдарман соѓым сойѓан к‰ні

єуелі Н±рисламныњ к‰шігі ±рла-

нады. Арада кμп μтпей Жайдар-

манныњ ±рѓашы к‰шігі ќолды

16

31 шілде 2015 жыл

17

Б±л д‰ние ќ±пияѓа толы...



болады. Екі ±яласы жоѓалѓаннан

бастап "Джекпот" немесе Жай-

дарманныњ атауынша "Кμксе-

рек" деп аталатын еркек к‰шік

к‰н сайын 5 уаќыт намаз кезін-

де азан шаќырылѓан уаќытта ме-

шіттіњ ќасына барып, оныњ ал-

дында т±рѓан баѓанѓа асылып,

±луды шыѓарады. Алѓашында

Жайдарман м±ны жаман ырым-

ѓа жорып, итін ќуып жібереді.

Біраќ, "Джекпот" иесі ќанша

ќуса да азан шаќырылѓан уаќыт-

та бес мезгіл мешіттіњ ќасына ба-

руын доѓармайды. Даѓдысын

одан єрі ќайталай береді.

– Неге екенін білмеймін, итім

азан шаќырыла бастаса болды,

еш нєрсеге ќарамай, бірден

мешіттіњ ќасына барады. Азан

біткенше баѓанѓа асылып т±ра-

ды. Ж±рт намаздан шыќќан кез-

де барып, ‰йге оралады, – дейді

Жайдарман.

Біз б±л жμнінде Ќарасу ауыл-

дыќ округініњ имамы Єнуар Ж±-

мабай±лына жолыѓып, пікір-

лестік. Ол б±л жєйтті жаман-

дыќќа жорыѓан жоќ, ќайта жаќ-

сылыќтыњ нышанына балады.

– Мен б±л "Джекпот" немесе

"Кμксерек" деген итті к‰н сай-

ын бес уаќыт намаз кезінде азан

шаќырылѓан сєтте кμремін.

"Джекпоттыњ" иесі Жайдарман

аѓамыз – μте ізгі жан. Елге,

ауылѓа тек жаќсылыќ ойлайды.

Намаз оќымаса да ниеті таза,

п е й і л і

п є к .


Є р д а й -

ым ауыл халќы ‰шін пайдалы іс

жасайды. Ауыл балалары ±ла-

ѓатты ±стаз Жєкењді μте ерекше

сыйлайды. Олар "Жайдарман

аѓай – біздіњ мектебіміздегі ењ

тамаша ±стаз" деп ж‰реді. Ал

Жєкењніњ кμршісі Г‰лбаршын

Саѓитова –  мешітіміздіњ намаз-

ханы, бес уаќыт намазын ќаза

етпейді. Апайдыњ єкесі Єуезхан

Саѓитов марќ±м діндар кісі бо-

латын. Аудандаѓы Сатыбалды

ишан атындаѓы "Тєубє" мешіті

ашылѓан к‰ннен бастап бізбен

бірге намаз оќыды. Батагμй кісі

еді. Б±л "Джекпот" деген ит бес

уаќыт намаз кезінде, азан шаќы-

рылѓан уаќытта мешітке келіп,

азанды тыњдап, ќозѓалмай т±ра-

ды. Ќашан намаз біткенше осы

мањнан кетпейді. М±нысы

ауылымыздыњ ‰лкен-кіші адам-

дарына ой салса екен деп

тілеймін. Мешітімізде намаз-

хандар саны аз. Денсаулыѓы бар

кісілердіњ μзі намаз оќуѓа кел-

мейді. "Джекпоттыњ" ќылыѓы

соларѓа ‰лгі деп білемін! – дейді

Єнуар имам.



Хамитбек М¦САБАЕВ.

Аманкелді ауданы.



(Жалѓасы бар).

Бетті єзірлеген:Бетті єзірлеген:Бетті єзірлеген:Бетті єзірлеген:Бетті єзірлеген:

     

"‡ш ќыз"

Бес мезгіл азан

Бес мезгіл азан

Бес мезгіл азан

Бес мезгіл азан

Бес мезгіл азан

шаќырылѓанда ±литын ит

шаќырылѓанда ±литын ит

шаќырылѓанда ±литын ит

шаќырылѓанда ±литын ит

шаќырылѓанда ±литын ит

аманкелділіктерді μзініњ тањѓажайып

ќылыѓымен тањќалдыруда

Ырыспай Жиенбай±лы он ‰ш

жасќа келгенше жетімдікті кμп

кμріпті. Он ‰ш жасќа толѓанда

кμріпкелдік пен емшілік ќасиеті

бірге ќонѓан кμрінеді. Біраќ атамыз

осы ќасиетті біразѓа дейін ±стай ал-

май ж‰ріпті. Басынан т‰рлі жаѓ-

дайды μткізген. Біраќ оныњ

кμріпкелдік ќасиетін біразы кμпке дейін мойындамапты. Атамыз

бірде  ќой  баѓып  ж‰ріп, ќойѓа шапќан ќасќырдыњ жаѓын да

ќарыстырѓан екен.

Ол жиырма бес жасќа келгенде оѓан аталары "Саѓан ќасиет

ќонады" деп аян береді.  Біраќ ол маѓан ешкім сенбейді деп ќар-

сылыќ танытќан екен. Тіпті "аяќ-ќолыњды байлап тастаймыз"

деп к‰штеген де кμрінеді. Содан соњ ѓана, жаны ќысылѓаннан

"±станамын" депті. Сол уаќыттан бері 60 жылѓа жуыќ халыќќа

кμмегі тиіп, кμріпкелдігі мен емшілігін ќатар алып ж‰рді. Ал-

дына келген адамнан кμмегін аямады. Емге келген кісілердіњ

сырќатын 20 тиынѓа ќарап-аќ пайымдаѓан деседі. Б±л кісіні "20

тиын" деп атаѓан себебі де осы болса керек. Жоѓалѓан заттарды

аныќ кμріп, айтып  отыратын болѓан. Нєрестелер мен балаларѓа

μмір сыйлаѓан ќасиеттері де болѓан кμрінеді. Ќазаќстаннан бμлек,

Ресейден де ем іздеп келушілер табылѓан.

Бірде атамыз беймезгіл уаќытта асќан сезгіштік ќабілетімен

ќора мањына жаќындаѓан ќасќырды сезеді. Сол жерде ќасќыр-

дыњ жаѓын ќарыстырып, шоќитып отырѓызып ќояды. Су тμкпек-

ке шыќќан апамыз алѓашќыда ит екен деп ойлап, ќайта айналып

μткенінде м±ныњ наќ ќасќыр екеніне кμзі жетіп, ойбайѓа басып

ішке енеді. Сол кезде ќасќыр да ќаша жμнелген ѓой. Атамыз бол-

са саспай ѓана "мен оны сен ќорќады деп, єрі ќарай т±рѓызып

жібердім", – деп к‰лген екен. Атамыздыњ осындай  ерекше ќаси-

еті болѓан.

"Ырыспай атамызды 12 жасымнан білемін. 1956 жылы 9 жа-

сымда єкем Бμлегенов Ќ±лмаѓанбет ќайтыс болды. Ал, Ырыспай

атамыз – єкемніњ туѓан інісі. Араѓа екі жыл салып, Ырыспай ата

Федоров ауданынан біздіњ Ќонай ауылына кμшіп келді. Аѓайын-

туыс аќылдаса келе, шешем Алтынайды атама ќосты. Бес жас-

таѓы  сіњілім  Аќбидай екеуіміз кішкентай болатынбыз. Жас ке-

зінде атамыз ќатты ауырыпты", – деп ќызы Маржан жиі айта-

тын. Баќсы-балгерге кμп ќаралѓан. Сондай бір балгерлердіњ бірі

"б±л бала дерттен ада, тек б±ѓан баќсылыќ ќонайын деп ж‰р" деп

ќолына к‰міс 20 тиын ±статќан кμрінеді.

– "Баќсылыќ ќасиетіне сеніп, ем іздеп келушілер кμп болды.

Адам келетін к‰ні ол кісі т‰німен ±йыќтамай сμйлеп шыѓатын.

Бізді тањ атпай оятып, "шай ќойыњдар, алыстан шаршап-шалды-

ѓып кісілер келе жатыр" дейтін. Бала кμтере алмаѓан келіншек-

тер атамныњ ќасиетіне риза болып, бастарын иіп кететін", –  деп

ќызы Маржан айтып отырушы еді.

Жазылатын ауруѓа, "жазыласыњ, ем ќолдан" дейтін.  Жаза

алмайтын ауруларѓа 5 тиын ќара баќыр шыѓармањдар, адал бол-

майды деп кесіп айтатын. Атама келіп адамдар бал аштыратын.

Айтќаны ќате кетпейтін. Ажалѓа шара бар ма, атамыз  84 жасын-

да ќайтыс болды. Атамныњ μзінен туѓан жалѓыз ќызы бар. Ќоста-

най ќаласы мањындаѓы Дружба ауылында т±рады. Б‰гінде бєріміз

бір атаныњ баласындай араласып-ќ±раласып т±рамыз.



Г‰лнар ХАМИТОВА,

зейнеткер.

Ќостанай ауданы,

Октябрь селосы.

Кμріпкел


Кμріпкел

Кμріпкел


Кμріпкел

Кμріпкел


Ырыспай

Ырыспай


Ырыспай

Ырыспай


Ырыспай

(Соњы. Басы μткен санда).

Ендігі бір оќиѓа ќорќыныштан ауырѓан келіншекке

байланысты. Иінаѓашын алып μзеннен су алып келуге

кеткен бір келіншекті ауыл адамдары ќ±лап жатќан

жерінен тауып алады. Келіншектіњ басы бір жаѓына

ќарап, аузы ќисайып кеткен екен. М±ќан молда бір жеті

‰шкіріп, емдеп жазады. Жазылѓан соњ молда єлгі келін-

шекке: "¤зен жаѓасынан ‰лкен бір ќара кісі кμрген

екенсіњ, содан ќорыќќансыњ. Егер дау-

ыстап барѓаныњда ол саѓан кμрінбейтін

еді.‡стіне барып ќалѓаныњда саѓан на-

зарын салѓан, содан ауырѓансыњ" –

дейді. Сонда єлгі келіншек молданыњ

сμзін растап, шынымен ат ‰стінде т±рѓан

‰лкен денелі ќара адамды кμргендігін айтыпты. Шама-

сы, басќа бір тіршілік иелері болуы керек.

Таѓы бір оќиѓа. М±ќан молда емделуге келушілерге

арнап бір ‰й тігіп ќояды екен. Бір к‰ні сол ‰йге екі жігіт

келеді. Аттары да, ер-т±рмандары да келіскен бай адам-

дар екен. Келген соњ шаруасын айтады. Айтуы бойын-

ша інісі дертті, талып ќ±лап ќала береді екен. Молда

кітабын ашып ќарап, бай жігітке: "‡лкен бір ас берген

екенсіњ, сонда ініњді аќбоз атќа мінгізіп, аппаќ киім

кигізіпсіњ. Ініњ ажарлы адам екен. Сонда бір перініњ кμзі

т‰сіп соныњ салќыны тиген" – дейді. Молда бір ќаѓазѓа

шіріткі жазып беріп, соны єлгі ауырѓан жігітке суѓа

шайып ішкізуін тапсырады. "Жаќсарса, келіп хабарын

бересіњ" – дейді. Содан біршама уаќыт μткен соњ єлгі

кісі келіп інісініњ тєуір болѓандыѓын айтады. Емдеп,

жазып бергені ‰шін молдаѓа тарту-таралѓы жасайды.

Енді бірде М±ќан молда кμмек с±рап келген жерге μзі

бармай баласын жіберген кезі де болыпты. Бір к‰ні

кμршілес жатќан Кіші ж‰з ауылдарыныњ бірінен адам

келіп, бір єйелдіњ босана алмай жатќандыѓын айтады.

Молда μзі бармай ‰лкен ±лы С±лтанбекті жібереді.

С±лтанбек сол кезде 15 жаста екен. Молда баласына:

"Ќазір барѓаныњда єйелдіњ ‰стінде жатќан ит тєріздес

бір маќ±лыќты кμресіњ, айќайлап кір де ќамшыњмен ±рып

μт" – деп тапсырады. 15 жасар бозбала С±лтанбек єкесініњ

"айќайлап кір" деген сμзін есінен шыѓарып, ќамшысын

алып кіріп барѓанда єлгі μзге адамдарѓа кμ-рінбей єйелдіњ

‰стін басып жатќан ќ±быжыќ б±ѓан жалт ќарайды. Маќ-

±лыќтыњ т‰рінен шошынѓан С±лтанбек ќорыќќанынан

ќалшиып т±рып ќалады. Сол кезде желкесінен біреу келіп

т‰йіп жібергенде соныњ екпінімен барып єйелдіњ ‰стінен

т‰сіп жылыстай берген єлгі маќ±лыќты осып μтеді. Кμз

алдына ќ±стар ±шќандай т‰рлі елестер келеді, іњгєлаѓан

баланыњ дауысы естіледі. Есін толыќ жинаѓанда єйелдіњ

аман-есен босанѓанын кμреді. Разы болѓан ‰й иелері

С±лтанбекті сый-сияпатымен ‰йіне єкеп тастайды. Кел-

ген соњ М±ќан молда баласына ренжіп: "¤й, соѓылѓан,

айќайлап кір демеп пе едім. Егер мен перілерімді жібер-

мегенімде єлгі маќ±лыќ сені ќаѓып кетер еді" – депті.

Єлгі  С±лтанбекті  желкеден т‰йіп жіберген молданыњ

баѓынышты м±сылман жындары екен.

М±ќан молданыњ 5 ±лы, 1 ќызы болѓан. ¦лдары С±л-

танбек,  Маќтым,  Єкімбек,  Алтынбек,  Ахмадияр, жал-

ѓыз ќызы Аќзира. Баласыныњ ењ ‰лкені С±лтанбек (1910-

1985) єкесі айдалып кеткен т±ста жасы 30-ѓа таќаѓан ес-

тияр азамат еді. Жоѓарыда жазылѓан жєне б±л маќалаѓа

енбеген М±ќан молданыњ кμптеген ѓажайыптарын кμзімен

кμріп, бізге жеткізген осы ‰лкен ±лы. Мен μз кезегімде

б±л оќиѓалардыњ барлыѓын С±лтанбектіњ

±лы Н±рланнан естіп, жазып алдым.

З±лмат заманныњ ќ±рбаны болѓан

М±ќан молдаѓа балалары, ел азаматтары

С‰ттібай, Алыбай аралыѓында белгі орнат-

ты. Соњѓы жылдары жел мен судан б‰лінген белгіні

μткен жылы ±рпаќтары ќайта кμтеріп, жањалады.

Б‰гінде  молда  ±рпаќтарыныњ ішінен Алтынбектіњ ±лда-

ры Балѓабай мен Н±рхан дін жолын ±станып, молдалыќ

етуде.  Балѓабай Жанкелдин ауданыныњ Сужарѓан, Са-

рысу, Ш±балањ ауылдарыныњ молдасы. Ал Н±рхан Ар-

ќалыќ ќаласы, Фурманов ауылыныњ имамы.

М±ќан молданыњ есімін тарихта ќалдырып, келешек-

ке жеткізу маќсатында жазылѓан маќалама дерек беріп

кμмектескен ±рпаќтары мен μзге де кісілерге алѓысым-

ды білдіремін.



Каталог: wp-content -> pdf -> 2015
2015 -> Ќазаќстан халќы Ассамблеясыныњ жылы салтанатты т‰рде ашыќ деп жарияланды
2015 -> 19 тамыз 2015 ж сәрсенбі
2015 -> 30 маусым 2015 ж сейсенбі
2015 -> №55 (18264) 23 мамыр 2015 ж сенбі
2015 -> 7 тамыз 2015 ж ж±ма Ќымбат досжанова
2015 -> 14 тамыз 2015 ж жұма №90 (18299) Қымбат досжанова
2015 -> 5 маусым 2015 ж жұма
2015 -> №47 (18256) 29 сєуір 2015 ж сєрсенбі Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр
2015 -> №78 (18287) 17 шілде 2015 ж ж±ма
2015 -> №27 (18236) 6 наурыз 2015 ж ж±ма

жүктеу 1.19 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет