№70 (858) Сенбі, 3 қыркүйек



жүктеу 373.56 Kb.

бет3/4
Дата09.01.2017
өлшемі373.56 Kb.
1   2   3   4

АСТАНА.  07:00  «Kaznet»  ғаламторға  шолу  07:20 

Жаңалықтар  07:50  Новости  «20:30».  08:20  «Еріншектер  елі» 

мультфильмі 09:00 Сериал «Украденная жизнь». 10:00 «Фериха» 

түрік телехикаясы 11:10 «Жетім жүрек» үнді телехикаясы 13:10 

«Қыз ақысы» түрік телехикаясы 14:10 Сериал «Охотники за брил-

лиантами». 16:10 «Ел аузында» бағдарламасы 16:35 «Еріншектер 

елі»  мультфильмі  17:00  «Ұрланған  тағдыр»  түрік  телехикая-

сы.  Жаңа  маусым  18:00  «Жетім  жүрек»  үнді  телехикаясы  20:00 

Жаңалықтар 20:30 Новости «20:30». 21:00 «Қыз ақысы» түрік те-

лехикаясы  22:00  «Ұрланған  тағдыр»  түрік  телехикаясы.  Жаңа 

маусым  23:00  Сериал  «Дыши  со  мной.Счастье  взаймы».  00:00 

«Ай  мен  күн»  корей  телехикаясы  01:00  Новости  «20:30».  01:30 

Жаңалықтар.

ҚАЗАҚСТАН-ҚЫЗЫЛОРДА.  07:30  «Жыр-керуен»  08:00 

Жаңалықтар 08:20 Арнада әсем ән мен тәтті күй 08:30 Новости 

08:50 Жарнама. 09:00 «Балапан» арнасы ұсынады 10:00 Хабарлан-

дырулар 10:10 Т/с «Нюхач» 11:50 Жарнама. 12:00 «Өмірдің өзі...» 

ток-шоуы /қайталау/ 12:50 Жарнама. 13:00 Жаңалықтар. 13:25 Ар-

нада әсем ән мен тәтті күй 13:30 Новости 13:50 Хабарландырулар 

14:00 Жарнама. 14:10-15:00 «Жаңа күн» /тікелей эфир/ 17:50 Ар-

нада әсем ән мен тәтті күй 18:00 Жаңалықтар 18:25 Арнада әсем 

ән  мен  тәтті  күй  18:30  Новости  18:55  Жарнама.  19:00  «Өмірдің 

өзі...» ток-шоуы /Тікелей эфир/ 19:50 Жарнама. 20:00 М/с «Вен-

ди» 20:30 «Ботақан» 20:50 Жарнама.Хабарландырулар 21:00 «Ка-

захстан-2050»: новая Стратегия развития» 21:15 Жарнама. 21:30 

Жаңалықтар 22:00 Арнада әсем ән мен тәтті күй 22:10 Жарнама.

Хабарландырулар 22:30 Новости 22:55 Арнада  әсем ән мен тәтті 

күй 23:00-00:50 Т/с «Первая леди». 

СӘРСЕНБІ, 7 ҚЫРКҮЙЕК

ҚАЗАҚСТАН.  06:00  Әнұран  06:05  Kaznews  06:50  «Көңіл 

толқыны»  07:00  «Таңшолпан».  10:00  «Питер  Пэн».  Мультхи-

кая.  10:25  «Тобот».  Мультхикая.  10:50  «Әке».  Телехикая.  11:40 

«Айтуға  оңай...»  12:30  «Болашақ  әлем».  Деректі  фильм.  12:55 

Kaznews  (Дайджест)  13:00  «Бірге  таңдаймыз!».  Тікелей  эфир 

14:10 «Келін». Телехикая. 14:55 Kaznews (Дайджест) 15:00 «Әйел 

бақыты».  Ток-шоу.  Тікелей  эфир  16:40  «Сурайя».  Телехикая. 

17:30  Kaznews  17:55  «Бүгінгі  күннің  батырлары»  18:05  «Кел-

бет»  18:35  «Сурайя».  Телехикая.  19:30  Kaznews  20:20  «Минис-

трмен сұхбат» 21:05 «Әке». Телехикая. 22:00 «Келін». Телехикая. 

22:55  «Түнгі  студияда  Нұрлан  Қоянбаев»  23:30  Kaznews  00:20 

«Болашақ  әлем».  Деректі  фильм.  00:50  «Келбет»  01:20  «Бүгінгі 

күннің батырлары» 01:40 Концерт 02:30 «Түнгі студияда Нұрлан 

Қоянбаев» 03:00 Әнұран.



ХАБАР. 07:02 «Әсем әуен» 07:15 «Біздің үй» 08:00 «Жаңа 

күн» 10:10 Телесериал. «Осколки» 11:05 «Әр үйдің сыры басқа» 

деректі  драмасы  11:40  Телехикая.  «Қыз  жолы»  12:20  «Магия 

кухни»  12:50  Телесериал.  «Женский  детектив»  14:00  Телесе-

риал.  «Агенты  справедливости»  15:00  «Народный  контроль» 

15:15  Танымдық  ойын-сауық  бағдарламасы  15:45  Телехикая. 

«Шалғайдағы  оқиға»  16:35  Телехикая.  «Пәленшеевтер»  17:10 

«Біздің  үй»  18:00  «Біздің  назарда»  18:15  Телехикая.  «Махабба-

тым  жүрегімде»  19:00  Қорытынды  жаңалықтар  19:35  Негізінде 

19:40 Телехикая. «Қыз жолы» 20:25 «Мерейлі отбасы» күнделігі 

20:50 Документальный цикл «История победы» 21:00 Итоги дня 

21:35 По сути 21:40 «EXPO-болашақ энергиясы» 21:45 Телесери-

ал. «Такая работа» 22:35 Телесериал. «Осколки» 23:30 Телехикая. 

«Пәленшеевтер» 00:00 «Тағдыр тартысы» деректі драмасы 00:35 

Қорытынды жаңалықтар 01:05 «Өмір сабақтары» деректі драмасы 

01:35 «Әр үйдің сыры басқа» деректі драмасы 02:00 Қорытынды 

жаңалықтар 02:30 «Сотқа жеткізбей» деректі драмасы.

КТК.  06.00  Открытие  вещания.  06.05  “Сарай  ханымдары” 

(повтор)  06.50  “Алаң  болма,  жаным”  түрiк  телехикаясы  07.45 

Жаңалықтар  08.10  “Фатмагүлдің  жазығы  не?”  түрiк  телехикая-

сы 10.00 “Морские дьяволы. Смерч. Судьбы”, драма 12.00 Ново-

сти 12.45 “Главная редакция” 13.20 “Семейные драмы”, псевдо-

реалити  14.25  “Әйел  қырық  шырақты”.  Жаңа  маусым!  15.20 

“Тағдырмен  тартыс”  үнді  телехикаясы  16.10  “Махаббат  мұңы” 

үнді  телехикаясы  17.25  “Махаббатта  шек  бар  ма?”  үнді  телехи-

каясы. 18.35 “Фатмагүлдің жазығы не?” түрiк телехикаясы. 20.30 

Жаңалықтар 21.00 Вечерние новости 21.35 “Черный квадрат”–От-

крытие сезона! 22.15 “Хозяйка” мелодрама 00.15 “Морские дья-

волы.  Смерч.  Судьбы”  драма  02.00  “Сарай  ханымдары”  02.45 

Жаңалықтар  (повтор)  03.10-03.40  “КТК”  Қоржынынан”  ойын-

сауықты бағдарлама.



ЕУРАЗИЯ  БІРІНШІ  АРНАСЫ.  06:00  Жаңалықтар  06:05 

«Жить здорово» (каз) 07:00 Жаңалықтар 07:10 «Сапа бақылауда» 

07:55 Жаңалықтар 08:00 Телеканал «Доброе утро» 10:00 «Судеб-

ные  истории»  11:00  «Той  заказ»  бағдарламасының  тұсаукесері 

11:30  «Әйел  сыры…»  бағдарламасы  12:30  «Джодха  және  Ак-

бар».  Үнді  телехикаясы  13:20  «Бaсты  патруль»  бағдарламасы 

13:35 «Ғажайып жан». Үнді телехикаясы 14:30 Ток-шоу «Все мы 

люди»  (каз)  15:20  «Правда»  15:30  Анна  Цуканова,  Юрий  Наза-

ров в мелодраме «Один сундук на двоих» 16:30 «Давай поженим-

ся» 17:40 «Пусть говорят» 18:50 Премьера сезона. Многосерий-

ная мелодрама «Ради любви я все смогу» 20:00 «Главные ново-

сти» 20:55 «Джодха және Акбар». Үнді телехикаясы 22:00 «Басты 

жаңалықтар» 22:40 «Ғажайып жан». Үнді телехикаясы 23:35 «П@

УТINA»  бағдарламасы  00:00  Татьяна  Арнтгольц  в  многосерий-

ном фильме «Раскаяние» 02:00 «П@УТINA» бағдарламасы 02:20 

«Бaсты патруль» бағдарламасы 02:30 «Басты жаңалықтар» 03:10 

Ток-шоу «Все мы люди».

АСТАНА.  07:00  «Kaznet»  ғаламторға  шолу  07:20 

Жаңалықтар  07:50  Новости  «20:30».  08:20  «Еріншектер  елі» 

мультфильмі 09:00 Сериал «Украденная жизнь». 10:00 «Фериха» 

түрік телехикаясы 11:10 «Жетім жүрек» үнді телехикаясы 13:10 

«Қыз ақысы» түрік телехикаясы 14:10 Сериал «Охотники за брил-

лиантами».  15:10  Сериал  «Мама  детектив».  16:10  «Еріншектер 

елі»  мультфильмі  17:00  «Ұрланған  тағдыр»  түрік  телехикаясы. 

18:00 «Жетім жүрек» үнді телехикаясы 20:00 Жаңалықтар 20:30 

Новости  «20:30».  21:00  «Қыз  ақысы»  түрік  телехикаясы  22:00 

«Ұрланған  тағдыр»  түрік  телехикаясы.  23:00  Сериал  «Дыши  со 

мной. Счастье взаймы». 00:00 «Ай мен күн» корей телехикаясы 

01:00 Новости «20:30». 01:30 Жаңалықтар.



ҚАЗАҚСТАН-ҚЫЗЫЛОРДА.  07:30  «Сыр  жұлдыздары» 

08:00 Жаңалықтар 08:20 Арнада әсем ән мен тәтті күй 08:30 Но-

вости 08:50 Жарнама. 09:00 «Балапан» арнасы ұсынады 10:00 Ха-

барландырулар 10:10 Т/с «Нюхач» 11:20 М/с «Халық ертегілері» 

11:50 Жарнама. 12:00 «Өзекжарды» /қайталау/ 12:40 «Салық және 

халық» 12:50 Жарнама. 13:00 Жаңалықтар 13:25 Арнада әсем ән 

мен тәтті күй 13:30 Новости 13:50 Хабарландырулар 14:00 Жар-

нама. 14:10-15:00 «Жаңа күн» /тікелей эфир/ 17:50 Арнада әсем 

ән  мен  тәтті  күй  18:00  Жаңалықтар  18:25  Арнада  әсем  ән  мен 

тәтті  күй  18:30  Новости  18:55  Жарнама.  19:00  «Өмірдің  өзі...» 

ток-шоуы /тікелей эфир/ 19:50 Жарнама. 20:00 М/с «Венди» 20:30 

«Қорқыт және Ұлы дала сазы» 20:45 Жарнама.Хабарландырулар 

21:00  «Қазақстан-2050:  дамудың  даңғыл  жолы»  21:15  Жарнама. 

21:30 Жаңалықтар 22:00 Арнада әсем ән мен тәтті күй 22:10 Жар-

нама. Хабарландырулар 22:30 Новости 22:55 Арнада әсем ән мен 

тәтті күй 23:00-00:50 Т/с «Первая леди».



ҚАЗАЛЫ «СЕРІК ТВ» ТЕЛЕАРНАСЫ

Аптаның  әр  күні  12:00-ден  15:00  және  19:00-ден  00:00-ге 

дейін  8  сағаттан  эфирге  шығады.  Жаңалықтар  қызметі  19:30-да 

және 22:00-де көрсетіліп, күндізгі сағат 13:00-де қайталанады. Әр 

аптаның жексенбі күні сағат 19:30-да көрсетілетін «Аптаның алты 

ауызы»  ақпараттық-сараптамалық  бағдарламасы  дүйсенбі  күні 

күндізгі эфирге қайта шығарылады. «Көзайым» көрермендер от-

ауы, «Еске алу, Қазанама» бағдарламалары кешкі сағат 21:15-те, 

күндізгі  эфирде  12:30-да  көрсетіледі.  Сондай-ақ,  жергілікті  те-

леарнада  «Бақ  дарыған  шаңырақ»,  «Әкім  сағаты»,  «Прокурор 

уақыты», «Арнайы репортаж», «Туған өлке тынысы», «Солай жа-

стар», «Мейірімді жастар жасағы» сынды түрлі бағдарламаларға 

куә боласыздар.

Сондай-ақ «Серік ТВ» телеарнасы жүгіртпе жолға жарнама, 

жеке  сектор,  заңды  және  жеке  тұлғалардан  ақылы  түрде  тапсы-

рыс қабылдайды.

Өте ерте замандағы қыпшақтар діни нанымы 

жағынан түркі халықтары арасында кең тараған 

шамандық ұғымдарды тұтынып келді. Олар көк 

тәңіріне, от киелеріне және ата-баба әруақтарына 

табынған.  Ал  ежелгі  түріктердің  Көкке  қарап, 

Тәңірге сыйынғаны тарихтан белгілі. Сондықтан 

олар  өздерінің  қағандарына  сол  Көк  Тәңірінің 

әмірімен билік жүргізіп отыр деп бағынған. 

«Оғыз-наме»  эпосында  түрік  тектес  халық-

тардың  алып  батыры,  әскери  қолбасшы  Оғыз 

қаған  жорыққа  аттанғанда  оның  алдында 

«Көкжал  бөрі»  елесіндегі  арлан  қасқыр  жол 

көрсетіп  жүреді  екен.  Сондықтан  көк  бөріні 

өзінің киесі, ата-бабаларының рухы деп санаған. 

Осы  ұлы  түркінің  ұрпақтарының  бірі  қазақ 

халқы  –  еліміздің  ең  ежелгі  ұлттарының  бірі. 

Біздің  дәуірімізге  дейінгі  өмір  сүрген  көшпелі 

қазақтардың  да  ата-бабаларына  сыйыну,  оларға 

ас  беріп,  дұға  бағыштау  сияқты  көне  салт-

дәстүрлерінің бірқатары талай ғасырды басынан 

кешіре  отырып,  біздің  заманымызға  да  жетті. 

Соның  бірі  –  бақсылық  өнері.  Сондай  қасиет 

қонған адамдардың бірі – қара қобызды Қалабай 

бақсы. 


Енді  Қалабай  бақсы  туралы  не  білеміз?  Ел 

аузындағы  Тынық  ишанның  баласы  Әбілез 

мақсым  әңгімелеген  шежіреде  оның  өмірі  ту-

ралы  деректер  көп  айтылмайды.  Тек  Бекқұлақ 

баласы  Қалабайдың  бұрынғы  №8  ауылдық 

Кеңесте,  бүгінгі  Қазалы  ауданының  Кәукей 

ауылында  туып,  балалық  шағының  көшіп-

қонып  жүрген  Қызылқұм  өңірінде,  Ұялыға 

қараған  «Ұзынқайыр»,  «Қаражар»,  «Қараөзек», 

«Бозөзек» деген жерлерде өткендігін білеміз. 

Сырдария 

бойындағы 

оғыз-қыпшақ 

тайпасының астанасы Жанкент қаласында туып, 

сан  ғасырдан  жалғасып  бүгінгі  күнге  дейін 

өзінің  аңыз  кейіпкері  ретінде  мәнін  жоймаған 

Қорқытты  оқып  білмей  тұрып,  бақсылықтың 

қыр-сырын  білу  мүмкін  емес.  Қорқыт  –  дана, 

ақылгөй  ата  болуымен  бірге  дарынды  жырау, 

майталман  күйші,  қазақтың  ұлттық  музыка 

аспабы  қобыз  бен  домбыраны  алғаш  жасаушы. 

Оның күйін есіткенде аспандағы құс ұшуын, жел 

есуін  тоқтатыпты-мыс.  Қорқыттың  музыкалық 

мұралары  жастарды  соғыс  өнерін  білуге,  ар-

намысты жоғары ұстауға, ел басына күн туғанда 

тайсалмай жауға қарсы шабуға, намысты қолдан 

бермей, ел-жұрт үшін ерлікпен ажалға бас тігуге 

үндейді.  Ал  қазақ  арасынан  шыққан  атақты 

Ықылас  қобызшы  және  Берікбол,  Молықбай, 

Қойлыбай  сияқты  әйгілі  бақсылар  өздеріне 

Қорқыт атаны үлкен ұстаз, пір тұтқан. Содан ба-

рып Қорқыт жыр мен күйдің атасы атанады.

Сол  кездері  Қалабайға  да  ауылдастары 

жабырқаған көңілді қобыз сарынымен көтеретін 

бақсы,  табиғатқа  үстемдік  ете  алатын  күш  иесі 

деп қараған. Әрине, Қалабай атамыз өмір сүрген 

дәуірдің түсінігі зороастризмге тән. Біреулердің 

айтуы  бойынша  Қалабай  қыстың  борасынды 

күндерінде  теңіздің  қатқан  мұзының  үстінде 

жауған қарды жалаң аяқ кешіп, сүйектен өтерлік 

үскірік аязға, бет қаритын теңіздің ызғарлы бо-

расынына қарамастан ондаған шақырымды жаяу 

жүре берген деседі. Тағы бір әңгімеде «Қалабай 

ақсақал  сексеуілдің  әбден  жанып  алаулаған 

шоғына  жалаң  аяғымен  жүріп,  тіпті  әбден  қып-

қызыл  болып  балқыған  қалақ  темірді  жалаңаш 

қолымен  алып,  қыж-қыж  еткізіп  тілімен  жалай-

ды  екен»  дейді.  Бұл  айтылған  аңыз  сөздердің 

төркінінің  бәрі  Қалабай  бақсыда  шамадан  тыс 

құдірет күштің болғандығын аңғартады.

Оның  өмірінен  еске  алатын  тағы  бір  ерек-

шеліктерінің  бірі  қобыз  тартқанда  ыңыранған 

мұңлы  күйдің  сарыны  адамды  баурап  алып,  үні 

төбе  құйқаңды  шымырлатып,  отырған  жұрттың 

бәрі  үнсіз  егіліп,  өзі  де  көзін  жұмып,  әрлі-берлі 

қозғалып есін жия алмаған күйде отырады екен. 

Осыны  есіткенде  біздің  де  ішкі  жан-дүниеміз 

елжіреп,  жүрегіміз  тебіреніп,  ойымызға  сан 

алуан  табиғат  құбылыстары  келіп,  ұлы  дала 

құпиясының құдіретіне қайран қалдық. Дүниеде 

әлі  де  біз  себептерін  білу  мүмкін  болмайтын 

құбылыстар бар. Сондықтан оның түп-төркініне 

тоқталып, талдап, түсіндіріп жатпайық. 

Түркі  халқының  көзқарасында  бақсылық 

тұқым  қуалайды.  Олардың  киесі  аққу  құс 

бейнесінде  қасиетті  ұрпағына  жақындайды  деп 

түсіндіреді.  Қасиетті  бұйымдары  –  аса  таяқ, 

қырық  бір  құмалақ  және  қобыз.  Сондықтан 

аққуды киелі санайды, қара қобызды қастерлейді. 

Біздің  ұғымымызда  «Тектіден  текті  туады, 

тектілік  тұқым  қуады»,-  деген  құдірет  бар. 

Сол  айтқандай  адамның  тұлғалық  қасиеті  осы 

тектіліктен  бастау  алады.  Өткен  ғасырларда 

өмір  сүрген  Қалабай  бақсы  Құрманай  руының 

Қожет аталығынан, оның ішінде Мықтыбай ба-

ласы Жұрыннан тарайды, Жұрыннан Қожамбет, 

одан  Бекқұлақ.  Біздің  естуімізше  Ақтөбе 

облысындағы бір темір жол бекеті жоғарыдағы 

Жұрын  деген  кісінің  атымен  «Жұрын  станция-

сы» деп аталған. Мықтыбайдың шежіреден бізге 

мәлім  тағы  бір  бел  баласы  Қарабура  абыздың 

бейіті Кәукей ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 

15 шақырым жерде. Сол жерді «Қарабура» деп 

атайды. Ол сол өңірге әулиелігімен әйгілі болған 

жан.  Қарабура  деп  аталатын  есім  бұл  өңірде 

екеу.  Екіншісі  аңыздағы  Бегім  ананың  әкесі 

абыз-әулие Қарабура.

Біз  сөз  еткен  Жұрынның  ұрпақтарының 

бірі Зәуре апамыздың айтқан естелігі бойынша 

бір  кездері  жоғарыдағы  Қарабура  деп  аталған 

маңайда  балықшылар  ауылы  қоныстанған.  Ке-

шеге  дейін  балық  қабылдау  пункттері  жұмыс 

істеген. Құт айналып, бақ қонған, береке-бірлігі 

жарасқан  жер  екен.  «Көктем  шыға  төбелер 

гүлдеп,  көлдер  суға  толып,  жорытқан  аң, 

ұшқан  құсқа  кенеліп,  маңайды  таңырқататын 

еді»  дейді  білетіндер.  Дәулетіне  сәулеті  сай 

ырыс-несібесі  молайып  мейілінше  күшейген 

елдімекенге кейіннен әскери бөлімдер орнығып, 

төбемізден өтетін ұшақтарға белгі беріп отыра-

тын аэроұшақтарды реттеу орталығы салынады. 

Бірақ  «Қызыл  жарық»  орнатылған  белгі  қайта-

қайта  құлап  қалып,  алға  қойған  мақсаттары 

ілгері баспайды. Оның себебін ешкім шеше ал-

май, іс насырға шабады. Абырой болғанда: 

–  Бұл  ежелден  келе  жатқан  киелі  орын. 

Ондағы  белгінің  дұрыс  жұмыс  істемеу  сыры 

сонда.  Сондықтан  бұндай  жерге  салынған 

құрылыстың  түбіне  жануардың  басын  қосып 

көму  керек  деген  ғұрып  ежелден  бар,  –  дейді 

көпті  көрген  қариялардың  бірі.  Әлгі  кісінің 

айтқанын  орындағаннан  кейін  құрылыстың 

құлауы  сап  басылады.  Содан  әуре-сарсаң 

тыйылды-ау  деген  кезде  аспанға  қанат 

қағысы  құлаққа  естілген  аппақ  жалғыз  аққу 

ұшып  келеді.  Кенеттен  пайда  болған  ақ  құс 

төбеде  үш  күн  бойы  айналып,  сұңқылдап  ды-

быс  шығарып,  соңғы  күні  ғайып  боп  кетеді. 

Бұның  бәрін  көзімен  көргендер  содан  кейін 

ғана шаруаларымыз жүрді дейді. Бірақ бұндағы 

тіршіліктің ғұмыры ұзаққа бармады. Елі көшті, 

жері жұтады, ауылдың орны құлазыған далаға, 

үйілген төмпешіктерге айналды.

Енді  Қалабай  бақсыға  оралайық.  Оның 

туған-өлген  жылы  бізге  мәлім  емес.  Тек  оның 

ұрпақтарының бірі Мұқтардың айтуымен білген 

соңғы  дерегіміз  ескі  қара  қобызының  Орал 

қаласында  тұратын  балаларында,  ал  бейітінің 

бұрынғы Ұялы елді мекеніндегі «Бозөзек» деген 

жерде  екендігі.  Біз  ел  арасында  қара  қобызды 

Қалабай  бақсы  атанып,  дархан  даланың  сыры 

мен  өсиетін  әуен  сарынымен  жеткізген  дала 

дарындарының бірі туралы аз да болса мағлұмат 

беріп, тарихшы этнографтарға ой салдық деп ой-

лаймын.

Ләззат ӘБДІХАЛЫҚОВА.

Бозкөл ауылы.



ҚАРА  ҚОБЫЗДЫ 

ҚАЛАБАЙ

«Өнерліге  –  өріс  кең»  дейді  дана  халқымыз. 

Шүкір,  қазақылықтың  қаймағы  бұзылмаған 

Қазалы  ауданы  да  біртуар  таланттардан  кенде 

емес.  Солардың  бірегейі,  өнер  өлкесінде  өзіндік 

қолтаңбасы  бар  дарын  иесі,  тамаша  композитор 

Нұрмаш  Алғашбай.  Есімі  шартарапты  шарлаған 

осы бір даңқты жерлесімізді туған топырағымызда 

білмейтін жұртшылық аз шығар, сірә. 

Ол 1947 жылдың 16 қазанында Қазалы ауданы, 

Әйтеке би кентінде дүниеге келген. Кішкентайынан 

домбыраға әуес болып өнерге бейім екенін бала жа-

сынан байқатқан.

Болашағына  бағдар  берген  ұстаздары  таны-

мал скрипкашы «Әуезовтер отбасылық ансамблін» 

ұйымдастырушы Махамбет Әуезов пен күйші-сазгер 

Жолдыбай мұрасын жинаушы Қобылаш Жаймұрат, 

Жеңіс Өтемісов, Әбен Жолтаев, Балтабай Нұржанов 

секілді дарынды тұлғалардан дәріс алған. Мектепті 

бітірісімен  Алматының  зооветеринарлық  институ-

тына түсіп, ондағы ұлт аспаптар оркестрінде прима 

аспабында ойнаған. 

Еңбек  жолын  1973-1975  жылдарда  алғаш 

Қарағанды  облысында  зоотехник  болып  бастай-

ды.  Туған  жерге  деген  сағыныш  оны  елге  алып 

келді.  1980-1982  жылдары  аралығында  Қазалы 

қаласындағы  Ғани  Мұратбаев  атындағы  №17  орта 

мектебінде  ән-әуез  пәнінің  мұғалімі  болды.  1992-

1995  жылдары  отбасылық  жағдайына  байланысты 

Оңтүстік  Қазақстанға  қоныс  аударды.  Бірақ  туған 

жер  топырағы  қол  бұлғап  қайта  шақырды.  Өзінің 

сүйікті  өнерпазын  жерлестері  қуана  қарсы  алды. 

Аудандық  мәдениет  үйі  көркемөнерпаздарының 

тұрақты  мүшесі  Жаңыл  апайымыз  екеуі  өнегелі 

шаңырақтың  иелері.  Балаларының  барлығы  да  әке 

жолын  берік  ұстанған  талантты  ұрпақтар.  Зайы-

бы  Жаңыл  апайымыз  да  өнерден  құр  алақан  емес. 

Облыстық,  аудандық  байқаулардың  жеңімпазы. 

Сазгер  Алматыдағы  зооветеринарлық  институтын-

да  оқып  жүргенінде  ән  жазумен  айналысқан.  Сол 

кездердегі ең алғашқы әні «О, Зәуреш» деп аталады.

Оның  «Шақырамын  биге»,  «Қарсы  алмадың», 

тағы  басқа  әндері  көпшіліктің  көңілінен  шыққан. 

Сазгер  шығармашылығы  әр  алуан  тақырыпта  сыр 

шертеді.  Балаларға  арналған,  лирикалық  және 

патриоттық  әндері  «Атамұра»  баспасынан  шыққан 

І-ІІІ кластың музыка оқулығында 1998 жылы, 2004 

жылы  8  класс  бағдарламасының  4-тоқсанындағы 

«Қазақстан  еңбек  сіңірген  өнер  қайраткерлері  мен 

жергілікті өнер иелері» деп аталатын тарауына ен-

ген.

«Аралым аяулым», «Он екі үйрек», «Әләуләм», 



«Жүрек сыры», «Қызыма», «Қазақтың  спортшыла-

ры», «Егеменді Қазақстан» сияқты танымал әндері 

облыстық, республикалық көлемде орындалып жүр 

және көптеген жинақтарға енген. Бірнеше әні қазақ 

телерадиосының  алтын  қорына  қабылданған.  2009 

жылы  «Ән  қанатында»  атты  аудандық  мәдениет 

үйінде шығармашылық кеші өтті. 2015 жылы ақпан 

айында  «Қазақстан  –  Қызылорда»  телеарнасының 

«Ақсарай»  бағдарламасы  Нұрмаш  Алғашбайдың 

шығармашылығы туралы хабар жүргізді. 

Ол  Қызылорданың  Н.В.Гоголь  атындағы 

педагогикалық институтының музыка факультетінде 

профессор Жеңіс Өтемісов, профессор Алмас Алма-

тов,  композитор  Ақмұрат  Жетпісбаевтардан  білім 

алып,  бойындағы  талантын  шыңдаған.  Аудандық, 

облыстық байқаулардың жүлдегері. Республикалық 

Білім  министрлігінің  Құрмет  грамотасымен 

марапатталған.



Роза ЕЛЕЕВА,

оқушылар үйінің 

“Жігер” үйірмесінің жетекшісі.

СЫРДЫҢ СЫРБАЗ САЗГЕРІ



ЕЛ  ІШІ  –  ӨНЕР  КЕНІШІ

ЕСКЕ АЛУ

ЖҰМАҚТА ОРНЫҢ БОЛСЫН

Құдайлық іске мұндай амал бар ма?

Көнеміз тағдырдың бұл салғанына.

Ісінен жақсы адамды таниды ел,

Елесің кетер емес әлі үйден.

Жер-анаң жер бесікке бөлеп сені,

Жұмақта орның болсын фәнидегі.

Ислам  діні  –  көркем  мінез  бен  әдептілікке 

негізделген дін. Ол әрдайым иман тұрғысынан тазалық 

пен  адамгершілікті  насихаттайды.  Бұл  оның  негізгі 

қағидаларынан  айқын  көрінеді.  Дінімізді  насихаттай-

тын  қайсы  бір  амалды,  іс-әрекетті  алсақ  та,  тек  қана 

жақсылыққа,  тазалыққа  жетелейтіні  айқын  байқалып 

тұрады.


Исламдағы  материалдық  қажеттілік  пен  ру-

хани  мәдениет  кейбіреулер  түсіндіріп  жүргендей 

ана  өмірдегі  Алла  разылығына  бөленумен  ғана 

шектелмейді.  Осы  өмірде  де  адам  атаулыға  үлгі 

боларлық өркениет негізін құрайды.

Пайғамбарымыз  с.ғ.с.  өз  хадисінде  айтады: 

“Шындығында, мен көркем мінезді кемеліне жеткізу, 

толықтыру  үшін  жіберілдім”.  Демек,  асыл  дініміздің 

бірден-бір  алға  қойған  негізгі  мақсаты  адамзатты 

тәрбиелеу болып табылады. Тағы да, пайғамбарымыз 

с.ғ.с-ның “Мұсылмандардың иман тұрғысынан кәмілі-

мінезі  көркем  болғаны”  деген  хадис-шарифінде 

иман  мен  көркем  мінездің  бір-бірінен  ажырамас 

құндылықтар екенін меңзейді.

Көркем  мінез  құрамын  ислам  ғұламалары 

адамдардың  қарым-қатынас  әдебі,  ішіп-жеу  әдебі, 

киім кию әдебі, жалпы осыған негізделген сан салаға 

бөлген.  Исламның  негізгі  қағидаларына  жататын 

осы  тектес  әдеп  түрлері  өмірдің  барлық  саласында 

өркениет үлгісіне жетелейді.

Осы құндылықтар қоғам өмірімен бірге дами оты-

рып, жеке адамдар арасында бір-біріне деген достықты, 

сенімділікті, 

бауырмалдықты, 

отансүйгіштікті 

қалыптастырады.

Құран аятындағы “мағруф” (игілік) сөзін ғалымдар 

сенім,  ізгілік,  қайырым,  достық  сияқты  барлық 

жақсылық атаулымен түсіндірсе “мункар” (жамандық) 

сөзін  жақсылыққа  қайшы  келетін  барлық  жамандық 

атаулымен байланыс тырады.

Олай  болса,  әлемді  дүрбелеңге  салған  дәл 

бүгінгідей  алмағайып  заманда  адамдардың  бір-

бірімен түсінісіп, тіл табысуының орны бөлек. Осын-

дай  кезеңде  көпшілік  арасындағы  қарым-қатынас 

әдебі  имандылықтың  қайнар  көзі  болып  табылатын 

жақсылыққа  шақырып,  жамандықтан  жирендірері 

анық.



1   2   3   4


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал