№7 (879) маусым 2012 жыл



жүктеу 0.9 Mb.
Pdf просмотр
бет4/10
Дата11.01.2017
өлшемі0.9 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

менеджмента, то он воспринимается 

профессорами как весьма «неприятная нагрузка», поэтому во многих вузах практикуется, что вне 

зависимости от желания коллеги каждые три года выбирают себе декана, и каждый профессор 

должен пройти через эту должность в своей академической карьере.   

-Отдельное слово надо сказать о самих участниках тренинга. Поражает их ответственность, 

серьезность и профессионализм по отношению к своей работе. Все без исключения владеют 

английским языком как своим родным. Кроме этого, большинство из них свободно говорили и на 

французском. В среднем каждый свободно владел тремя языками. Первые два дня я испытала 

настоящий культурный шок, однако потом уже забывала, что общаюсь на другом языке, сказала 

Л.Мергалиева.  

Лилия  Игоревна  благодарит  Министерство  образования  и  науки  Республики  Казахстан, 

инициировавших грант «Лучший преподаватель вуза», в рамках которого и состоялась данная 

поездка, с их поддержкой открываются новые возможности и перспективы  в деятельности про-

фессоров высших учебных заведений.

Париж становится ближе

21-22 июня в Париже проходил ІІІ франко-казахстанский форум высшего образования и 

науки по инициативе французкого оператора Campus France при поддержке Министерства 

иностранных дел, Министерства образования и науки Франции.

Казахстансая  делегация,  в  которую 

вошли  6  ректоров  и  7  проректоров  высших 

учебных  заведений  Казахстана,  в  первый 

день посетила Международный центр педа-

гогических исследований СІЕР. Презентацию 

Международного  центра  педагогических 

исследований  СІЕР  провел  руководитель 

Мишель  Монсоре.  Также  были  заслушаны 

доклады  ученых  по  темам  «Национальная 

система  сертификации»  (Ан-Мари  Шарро), 

«Связь университеты-предприятия» (Мишель 

Троке),  «Признание  дипломов  во  Франции» 

(Амори Тибо центра ENIC-NARIC).

В  этот  же  день  делегация  Казахстана 

посетила Политехническую школу – крупное 

учебное  заведение  по  военным  наукам 

Франции.  Была  получена  информация  об 

(«Развитие  научно-исследовательских  и 

инновационных университетов в Казахстане»), 

Ж.У.Мыркалыков, ректор Южно-Казахстанского 

государственного университета им. М.Ауезова 

(«Автономия казахстанских вузов в контексте 

присоединения  к  Болонскому  процессу»). 

Выступающие  отметили  роль  Казахстана 

в  реализации  Государственной  программы 

развития  образования  и  науки  на  2020-е 

годы.


Р о л ь   н а у ч н о - и с с л е д о в а т е л ь с к и х 

университетов  была  определена  во  время 

посещения  делегации  инкубатора  Ago�ano�, 

университета Пьер и Мари Кюри.

О б е   с т о р о н ы   п р о я в и л и   б о л ь ш у ю 

з а и н т е р е с о в а н н о с т ь   в   у к р е п л е н и и 

дружественных  связей  и  сотрудничества  в 

сфере образования и науки. 



Т.м. ДАРИШевА, 

проректор по воспитательной работе и 

социальным вопросам

организации  учебно-научного  процесса 

вуза.

Второй день форума начался с визита в 



Министерство образования и науки, в частности 

в Управление международных и европейских 

отношений  и  сотрудничества.  Выступили 

представители  Министерства  образования 

и  науки,  Министерства  иностранных  дел  и 

Campu� F�ance. Была представлена новейшая 

панорама  французского  университета, 

подчеркнута значимость Казахстана в политике 

научных и университетских обменов Франции, 

обозначены  переспективы  и  задачи  нового 

оператора  Campu�  F�ance.  С  казахстанской 

с т о р о н ы   в ы с т у п и л и   С . М .О м и р б а е в , 

ректор  Павлодарского  государственного 

у н и в е р с и т е т а   и м . С .Т о р а й г ы р о в а 

ПаМяти 

александра Николаевича Евстратова



22 июня 2012 года на 66-ом году жизни скоропостижно скончался замечательный 

ученый-филолог и талантливый преподаватель Евстратов Александр Николаевич.

Вся  жизнь  Александра  Николаевича 

Евстратова была тесно связана с Западно-

Казахстанским государственным универ-

ситетом  им.  М.Утемисова,  в  котором  он 

проработал 39 лет. Александр Николаевич 

Евстратов являлся ведущим специалистом 

вуза по русской филологии и литературному 

краеведению  Приуралья.  В  2011  году  он 

выпустил  монографию  «Путевые  очерки 

В.Г.Короленко в русском литературном про-

цессе конца XIX века». Содержательными в 

научном плане, яркими и эмоциональными 

были  лекции  Александра  Николаевича  о 

Гоголе, Короленко и других русских писате-

лях. Он читал такие профессионально зна-

чимые для филологов курсы, как  «Теория 

литературы»,  «Актуальные  проблемы 

литературоведения», «Русская литература 

первой половины ХІХ века». Под научным 

руководством  Александра  Николаевича 

Евстратова  было  подготовлено  большое 

количество  дипломных  работ,  писались 

магистерские диссертации.

Все,  к то  общался  с  А лекс андром 

Николаевичем,  всегда  ощущали  обаяние 

его  личности.  Его  ценили  за  научную 

эрудицию,  яркость  и  эмоциональность 

лекций,  выступлений,  газетных  статей, 

легкость  в  общении,  доброжелательность 

и отзывчивость.

С в е тл а я  п а м я т ь  о б  А л е к с а н д р е 

Николаевиче  Евстратове  навсегда  оста-

нется в наших сердцах.



Коллеги

Полвека спустя



В  этом  году  отметили,  собравшись  вместе,  студенты  Уральского  пединститута  им. 

А.С.Пушкина выпуска 1962 года. Встреча выпускников прошла 17 июня в торжественной 

обстановке в одном из ресторанов города.

Почтив память родителей, давших возможность получить достойное образование, почтив 

память ушедших преподавателей и однокурсников, 18 выпускников из двух групп специальности 

«герграфия» окунулись в море воспоминаний. 

-Прошло 50 лет. Даже не верится, - все как один говорили встретившиеся поседевшие сту-

денты. – Изменились, конечно, но можем узнать друг друга – по голосу.

Пели песни, вспоминали преподавателей, учебу и – мимо этого пройти не могли – полевую 

практику. Вместе со студентами разделила радость преподавательница Клавдия Тимофеевна 

Мазницына.

С высоты полувекового опыта желают они нынешним выпускникам любить свою профессию, 

помнить своих преподавателей. «Даже сейчас, по прошествии 50 лет, мы чувствуем себя учени-

ками, а встреча с однокурсниками дает прилив бодрости. Мы вновь чувствуем себя молодыми!» 

-  с  комсомольским  задором  признались  Роза  Лукьяновна  Кужекова  и  Людмила  Кузьминична 

Кулибабина, а тогда просто Роза и Мила.



№ 7 (879) маусым 2012 жыл

8

Жастар және ғылым 



КазахсКая 

юрта


тәрбие

Отанды сүю  - иМаННаН

Жастардың 

рухани-адамгершілік 

тәрбиесі XXI ғасырдағы 

ҚазаҚстанның өркендеуін 

Қамтамасыз ету 

факторлардың бірі ретінде

Бүгінгі  таңда  қазақ  елі  өркендеген  елдердің  қатарына 

қосылуда  тың  нәтижелер  алу  үшін  қажырлы  еңбек  пен 

ұшқыр ойды қажет етері сөзсіз. Қазақстан Республикасының 

Конституциясында  көрсетілгендей  мемлекеттің  ең  басты 

байлығы  -  адам  және  оның  өмірі  мен  басты  адамгершілік 

қасиеттері болып саналады. Жастарға дұрыс тәрбие беру - 

қоғамның  болашақ  дамуының  кепілі.  Сондықтан  да  жастар 

тәрбиесін  бүкіл  қоғам,  мектеп,  бұқаралық  ақпарат  болып 

атсалысу кажет. Мұқтар Әуезов айтқандай, «қоғамның тізгінін 

ұстар жастарды арыстандай айбарлы жолбарыстай қайратты» 

болатындай ұлтжанды етіп тәрбиелеу әр қоғам институтының 

міндеті.  «Адамға  ең  бірінші  білім  емес  тәрбие  беру  керек, 

тәрбиесіз берілген білім адамзаттың қас жауы, ал келешекте 

оның өміріне зиян әкеледі» - деп ұлы ғұлама Әбу Насыр Әл-

Фарабидің қанатты сөзі ойға оралары сөзсіз.

Бұл орайда «Педагогика, психология және өзін-өзі тану» 

кафедрасының  ұйымдастырып  өткізген  біраз  игілікті  істері 

мен жасампаз шаралары деп айтсақ та болады. Студенттерге 

ұлттық тәрбие - адамгершіліктің асыл қасиеттерін бойларына 

сіңірту, жат ағымдардан аулақ болудың негізгі қағидаларын 

дәріптеу, сондай-ақ қоғамға деген берік көзқарас пен ел сая-

сатына жаңаша ойлар қосу сынды түрлі проблемалық оқыту 

үрдістері жүргізілу үстінде.Тағылымы мол тәрбие сағаттары 

мен пікірталас орталықтарын ұйымдастыруда. Студенттерді 

тек біліммен ғана емес, басты асыл қасиеттерімен қаруландыру 

тиімді болмақ.

XXI  ғасырда  білімін  дамыта  алмаған  елдің  тығырыққа 

тірелері анық. Біз алысты барлап кең ауқымды ойлай білетін 

дүбірлі  дәуірімізге  лайық  мамандар  қорын  жасақтауымыз 

қажет!!! - деп Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-2030» 

стратегиялық бағдарламасында  баса  айтып өткендей, қазақ 

елінің жастары білімді де білікті, өз ісінің шебері атанар ұлттық 

рухымен өркениетті елдердің азаматтары атануға әбден лайық. 

Қай жерде, қай елде болсақ та өзіміздің ерлігімізді, елдігімізді, 

бірлігімізді көрсетіп, ұлттық тәрбиемізді, мәдениетімізді, салт-

дәстүрлерімізді  нақышымызды,  тіліміз  бен  дінімізді  аман 

сақтайық дегім келеді.

Светлана еСеновА,

оқытушы-магистр

Туған  жерге,  Отанға  деген  сүйіспеншілік  -  терең    иманнан  туындайтын  сезім.  Қасиетті  Құран  кәрімде  «Отан», 

«отаншылдық» деген ұғымдар кездеспейді. Алайда Алла тағала онда: «Өздеріңе Алланың берген нығметін еске алыңдар. 

Сендер бір-біріңе дұшпан едіңдер. Ол жүректеріңнің арасын жарастырды, оның игілігімен туысқа айналдыңдар» («Әли-

Имран» сүресі, 103-аят) деп бір-біріне рухани  желімен көгендеген бүкіл иманды жандарды бауыр, туысқан дей отырып, 

осы бауырмалдықтан артық ешбір түрі жоқ екендігін білдірген.

Кім-кімнің де  жапырақ жаяр жері - Отан.  Отансыз бақыт жоқ. Сол себепті, әрбір адам туған жерін, Отанын қастерлеуі  

керек. «Отанды  сүю -  иманнан» деген мағынасы терең қанатты сөз бар. Өйткені,  иманды адам өз Отанын сыйлап, 

қастерлей алады. Имансыз адам Отанның қадір-қасиетін түсінбейді.

«Біз, қазақ  деген мал баққан елміз,

Ешкімге  соқтықпай,  жай жатқан елміз.

Елімізден құт-береке қашпасын деп,

Жеріміздің шетін жау баспасын деп,

Найзаға үкі таққан елміз.

Ешбір дұшпан  басынбаған  елміз.

Басымыздан сөз асырмаған елміз... »

Қазыбек  би  бабамыздың  отты  сөзі  жерімізге  көз  алартқан 

дұшпанды тәубесіне  түсіре білген батырлар ұрпағы  болғандығымызға 

дәлел.

  Халық даналығы «Отан үшін отқа түс, күймейсің» дейді. Бұл 



не деген сөз? Мәнін ойлап көрдік пе? Бұл Отанды қорғау жолында 

бәріне  бара  білуді,  ештеңеден  тайсалмауды  білдіреді.  Адамға  

алуан түрлі қасиет, дарын туған ортадан дариды. Сондай-ақ туған 

жер ата-бабаларымыздың сүйегі жатқан жер болғандықтан ұрпаққа 

перзенттік парыз жүктейді. Отанын сүю үшін адам өз ана тілін, та-

рихы мен мәдениетін жақсы  білуі тиіс.

Тіл - адамның  ішкі жан-дүниесінің, рухани әлемінің көрінісі. 

Әр халықтың ойлау жүйесі тілінен көрінеді. Олай болса, тілді таза 

сақтау халықты, ұлтты сақтаудың бір жолы. Тарихи жеңістер мен 

ащы жеңілістер жәйлі жәдігерлер, ата-бабаның ерлік дастандары 

тарихта сақталады.

Сондай-ақ дінімізде бес нәрсені:  Отаныңды, дініңді, ұятыңды, 

жаныңды, дүниеңді қызғыштай қорғау міндеттеледі. Отанның қадірін 

дұрыс ұғыну үшін оның тарихы мен салт-дәстүрімен, тұрмыс-тіршілік, 

адамдық құндылықтарымен, көлімен, шөлімен, тауымен, бауымен 

іштей біте қайнасу керек.

Туған жерге деген сүйіспеншілік елді көркейтуге білім іздеген 

жастардың талабына қолдау білдіруді де ұқтырады. Ол себептен 

Ислам дінінде ең жақсы садақа ілім жолындағыларға садақа екендігі 

айтылған. Тарихта әлі күнге дейін мұсылман елдерінде жекелеген 

қайырымдылық қорлар арқылы студент жастарға шәкіртақы  беріліп 

отырады.


Бұл  сол елдің болашағына жасалған қамқорлық екені сөзсіз. 

Өйткені бір тағылымды кеңесте «Бір жылыңды ойласаң, егін ек, он 

жылдығынды ойласаң, ағаш  отырғыз, мың жылдығыңды ойласаң 

- ұрпақ тәрбиеле, білімге, көңіл бөл» делінеді.

Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) хадисінде: «Ең  жақсы  адам  - басқаға 

пайдасы тиген адам» дейді. Осы себепті туған елімізді сүйем  де-

ген  әрбір азамат ол айтқанын туған елге  жасаған жақсылығымен 

дәлелдеуі керек. Саясаткерлер халық игілігін көздейтін, мықты 

саясат жүргізуі керек. Балабақшаларда тәрбиешілер балаларға 

жақсы тәрбие, имандылықты үйретуі тиіс. Мектептерде ұстаздар 

сапалы  білім  беруге,  дәрігерлер  науқастарға  қолдан  келгенше 

жәрдем  бергені жөн. Өнерпаздар мен ақындар елдің, халықтың 

мұңын мұңдап, жырын  жырлайды, халыққа имандылық пен ізгілікті 

дәріптейді. Имамдар халыққа ислам дінінің құндылықтарын кеңірек 

танытып, елдің ауызбіршілігін арттырып, іс-әрекетімен үлгі болуы 

тиіс.


Отанға жанашырлық елдің үнемі тілек тілеуін, жүрген ортаны 

таза ұстауды да қажет етеді.

Ата-бабаларымыз үнемі баталарында елдің, жердің, халықтың 

амандығын тілегені - осының айғағы. 

Өзім де 2009-2010 жылдары Жамбыл облысы Мерке ауданында 

орналасқан 11971-21450 әскери бөлімінде азаматтық борышымды 

атқардым. Әскер қатарында жүріп  сол  жылдары  бес елдің «Өзара 

іс-қимыл-2009» (Қазақстан, Ресей, Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан) 

бірлескен оқу- жаттығулары кезінде белсенділік танытып, мақтау 

Отанымыз - тәуелсіз Қазақстан. Отанды ешкім сатып ала ал-

майды. Сол себептен де еліміз, жұртымыз біз үшін өте қымбат. Ал, 

ынтымақты, иманды елді жау ала алмайтыны белгілі. Данышпан  

дана, ойшыл әз Төле би:

Бұл қазақтың  баласы

Тегінде нені көрмеген. 

Неше бір жайсаң данасы,  

Шешен де болған сөзбенен.

Көсем де болған ойменен, 

бірақ соның бәрі де.

Ыдырап жатқан қазақтың, 

Қоса алмады бастарын.  

Мен боламын дегендер, 

Ақтамады сенімді.  

Көкірек қаққан  хандарың,  

Лауазымға таласып.

Быт-шыт қылды елімді, 

Береке бітім келместен. 

Аз  дұшпаннан жеңіліп, 

Қайыстырды белімді, - деп аһ ұрып өткен дүниеден. 

Абылай  хан  да  қазақтың  басын  қоса  алмай  кетті.  Қазақ  - 

алауыздықтан  езілген,  жаншылған,  көрмегені  жоқ  халық.  Міне, 

осындай  қасіреттен  жұрттың  басын  қосып,  ел  етуді,  мемлекет 

болып, өзгелермен терезесі тең тұруды іске асыруды Алла тағала 

Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевқа нәсіп етті. Елім, жерім, Ота-

ным, тілім, дінім деп, ел үшін бар күш-қуатын жұмсауда.  Қазақстан 

Нұрсұлтан Әбішұлының бастауымен  ЕҚЫҰ секілді үлкен  ұйымға 

төраға болу мәртебесіне ие болды.      

Әлем қазақты, Қазақстанды мойындады. Қазақстан жаһандық  

қауымдастықтан ойып  тұрып орын алды. Елбасымыз жыл сайынғы  

Жолдауында Отанымызды, елімізді алдыңғы қатарлы әлемнің 50 

елінің қатарына қоссам деген ұлы мақсатты мүдде етті. Соның 

ішінде ең маңыздысы  - Тәуелсіз  Қазақстан, Отан, халық  мәселесі.  

Бәрі де Отан, ел үшін, елдің көсегесін көгерту, елді биікке көтеріп, 

мәртебесін асыру, асқақтату. Ал осындай ұлы мақсаттарға жету 

үшін бізге ең алдымен ынтымақ пен бірлік қажет, бір жағадан бас, 

бір жеңнен қол шығара білу керек.

Имандылыққа    бет  бұрған  ізгі  ниетті  мұсылман  үшін  киелі 

ұғымдардың бірі - елге, жерге, Отанға деген сүйіспеншілік. Олай 

болса,  Отанды  құрметтеу    де  мұсылман  баласы  үшін  парыз 

саналады. 

Отан деп отбасы мен ошақ қасын, ауасын жұтып, суын ішіп 

жүрген,  байлығы  мол  кең-байтақ  жерді,  қазыналы  қарттар  мен 

ақ  жаулықты  әжелеріміз,  тай-құлындай    бірге    өскен  құрбы-

құрдастарымыз  бар ауылды, қадірлі ата-ана, жарымыз бен бала-

мыз жүрген елді айтамыз. Ал, бір тілде сөйлейтін, діні бір, тарихы 

мен мәдениеті бір қауымды ұлт деп атайды. Адам өз ұлтын таңдай 

алмайды. Алла оны белгілі ұлттың өкілі етіп жаратады. 

Осы  туған  ел  мен  жерге  ие  болу,  амандығын  тілеу  -  әр 

мұсылманның діни әрі азаматтық борышы.

Ислам – қоғам ішінде  бейбіт өмір мен тәртіп сақтауға шақыратын 

дін. Үлгілі азамат өз мемлекетіндегі заңдарды сыйлайды. Қоғамдық-

саяси тұрақтылық пен тыныштық болуын қалайды. Экономикалық 

жағынан өрістеуіне де қажыр-қайрат жұмсайды.

«А, Құдайлап» жауға шапқан жүрегі түкті батыр-баһадүрлеріміз 

ақ білектің күші, ақ найзаның ұшымен дұшпан жолатпаған кең байтақ 

жерге бабалар  аманаты деп қарай білген  жөн. Өйткені құс - ұясын, 

ал адам - Отанын қорғайды. 

қағаздары  мен  әскери  жаттығуларды  шыңдай  түсіп,  сержант 

шенімен елге абыройлы оралдым.  Ұстаздық жолымда сабақ бер-

ген кезімде, әскери өміріме сағыныш сезімімді оятып,  әр шәкіртке 

мақтанышпен айта аламын. 

Жер бетінде Отансыз ұлттар қаншама?! Сондықтан Отанды, 

елді құрметтегенде ұрпағым, елім болашақта жетім  болмасын, 

Отансыздықтың азабын тартпасын деп сақтау керек. Осындайда 

Мұқағали ақынның мына  жыр шумақтары ойға оралады:

Оңай  сөз ғой Отанды сүйем деген,

Іс тынбайды «жанамын, күйемменен...».

Өгей әке емес қой Отан деген,

Отанды мен Атамдай иемденем.

Иә,  туған  ел,  туған  жер  үшін  жасалатын  жақсылықтардың 

барлығы ізгі ниеттен, иманнан туады. Сол  себепті «Отанды сүю 

иманнан»  деген қанатты  сөз бекер айтылмаса керек.



нұрлан ҚАБЫКеШов,

Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі, 

Облыстық орталық мешітінің баспасөз хатшысы

Ко Дню Астаны перед торгово-развлекательным комплексом 

«Хан-Шатыр» в центре столицы расположится аул. Самый на-

стоящий казахский аул, каким он был в пору кочевого ведения 

хозяйства.  Жители  аула  в  традиционных  казахских  нарядах, 

жилые  юрты  со  всеми  полагающимися  атрибутами.  У  жилищ 

скакуны, собаки – верные спутники чабанов, помощники охот-

ников – ловчие и охотничьи птицы.

Возможно,  кому-то  из  наших  студентов  и  посчастливится 

побывать в эти праздничные дни в Астане и познакомиться с 

национальными традициями. И все же, поинтересовавшись у 

ребят, пришли к неутешительному выводу – даже о юрте, основе 

основ казахского быта, знают немногие. Что ж, ничто не мешает 

просветиться, для начала – со страниц студенческой газеты. 

Итак, юрта.

Деревянный каркас и войлочное покрытие – основные 

части казахской юрты. Производством деревянных частей юрты 

(сүйек) занимались особые мастера (үйші). Главные требования 

к деревянной конструкции – это легкость и прочность материала, 

поэтому для изготовления использовалась древесина ивы, бере-

зы, тополя. Наилучшей издавна признана ива, или, как ее назы-

вают в народе – тал. Это твердый легкий материал, обладающий 

свойством гнуться, принимая желаемую форму, под действием 

несложных технических приемов, к тому же доступный – заросли 

его встречались во многих районах Казахстана.

Остов юрты составляют основные элементы: раздвижная 

решетчатая основа – кереге, купольные жерди – уық, полусфери-

ческое навершие – шанырақ, дверь – есік.

Кереге юрты составляется из нескольких отдельных сек-

ций – қанат («крыло»). В жердях, образующих қанат, в местах 

скрещения  по  диагональной  оси  делались  отверстия  для  кре-

пежных ремешков. Это узкие полоски верблюжьей, воловьей или 

конской кожи, скреплявшиеся в узел и напоминающие нам гвоздь 

с  колпачком.  Решетка,  скрепленная  эластичным  материалом, 

легко сдвигалась и раздвигалась, в деревянной конструкции не 

применялось ни одного гвоздя. Основная масса казахского на-

селения  довольствовалась  шестикрылыми  юртами,  войлочное 

покрытие которых делалось из темно-серых тонов шерсти. Если 

говорить о юртах богатых, то у них нередкими были двенадцати– и 

даже четырнадцатикрылые юрты, а покрытие было из наилучших 

сортов белой шерсти. 

Кереге, придавая окружность юрте, делал ее устойчивой при 

сильных порывах ветра. Не имея углов, она быстрее сохла после 

дождя.

Шанырақ, в отличие от других деталей юрты, изготовляемых из 



тала, создавался из березы. Изготовление шанырақа – наиболее 

трудоемкая и ответственная работа, поэтому выбор необходимой 

заготовки мастер производил сам. Для этого выбиралась береза, 

имеющая искривление ствола. Ее срез производили не позднее 

середины лета, когда дерево было полно соков. После ошкурива-

ния в сыром состоянии сразу же начинали обработку – догибали 

до нужных размеров, делали необходимые срезы и соединяли два 

полукружия в креплении.

В отверстие шанырақа выходил дым из открытого очага, одно-

временно он служил и окном для освещения жилья, а на ночь 

закрывался войлочным покрытием – тундик (түндік).

Шанырак  у  казахов  являлся  семейной  реликвией, 

признаком продолжения рода и передавался из поколения 

в  поколение,  от  отца  к  младшему  сыну  (кенже).  Эта  юрта 

считалась у родственников старшим домом (үлкен үй), домом 

черного закоптелого шанырака (қара шаңырақ), действительно 

становившимся таким от векового дыма. Старшие дети, отделив-

шись от отцовского дома, приносили в большой дом «долю духов 

предков» (аруақтың сыбағасы) от забитого скота, а невестки при-

носили часть из своего приданого, несмотря на то, что хозяином 

юрты был младший брат. Считалось, что шанырак представлял 

собой силу и покровительство духов предков.

Внешним  покрытием  юрты  служил  войлок,  состоящий  из 

трех видов полотен, различных по своим размерам: туырлық – 

покрытие основания, үзік – покрытие купола, түндік – покрытие 

шаңырақа. Войлочное покрытие изготовлялось из лучших сортов 

овечьей шерсти осенней стрижки, которая хорошо поддавалась 

обработке, и войлок получался очень плотным, не был рыхл и 

долго не изнашивался.



Непременный атрибут юрты – шимши, узорная чиевая 

циновка, помещаемая между кереге и войлоком. Материалом 

для циновок служил чий (ши) – вид степного тростника, а также 

разноцветная шерстяная пряжа, которой обматывались стебли 

чия  в  определенном  порядке,  создавая  целостный  орнамен-

тальный рисунок. Циновка служила фоном интерьера юрты и 

ее плетению женщины придавали большое значение. Неумение 

хозяйки плести циновки считалось зазорным и осуждалось.

Есік или сықырлауық (при открывании и закрывании двери 

издают скрип, отсюда и их название) – дверь юрты состоит из 

трех частей: косяка, деревянных створок и войлочной накидки 

с пришитой узорной циновкой. На косяк и дверь шли сосновые 

доски  (қарағай).  Дверь  украшалась  резным  орнаментом  или 

красочными узорами.


Каталог: images
images -> Меншік иесі: Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
images -> Қыр гүліндей құлпырған Қызғалдақ балы
images -> Преподавание в школе, колледже и вуз-е
images -> МЕҢдаяқова қуанышкҥл (15. 05. 1942)
images -> Республикалық басылым 2003 жылдың сәуірінен бастап шыға бастады Қош келдің, әз-Наурыз! Арулардың жанданған бірлестігі
images -> Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Абылқайырхан көшесі, 16 Қобда аудандық орталықтандырылған
images -> Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы мәуліт мүБӘрак алматы, 2015
images -> "Серке"/Петербургте/, "Қазақ газеті"/Троицк/, "Қазақстан"/Орда, Орал/, "Айқап" журналы/Троицк
images -> Мейірім мейраМы Құрбан айт мүбәрак болсын!
images -> Меншік иесі: Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

жүктеу 0.9 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет