23 желтоқсан


– Павлодар мемлекеттік универси-



жүктеу 0.63 Mb.
Pdf просмотр
бет5/5
Дата19.01.2017
өлшемі0.63 Mb.
1   2   3   4   5

Павлодар мемлекеттік универси-

тетінде Мәшһүртану ғылыми-прак-

тикалық орталығы бар. Орталықта 

қандай жаңалықтар болып жатыр? 

Жалпы, өзіңізде Мәшһүр Жүсіп ата-

мыз дың қай қырына қызығушылық 

басым? Өз мақаласында журналист 

Сайлау Байбосын «Кейде пендешілікке 

салынып, «Атамыздың денесін қазір 

ашып көрсе, қандай күйде жатыр 

екен?» деген де ойға берілеміз» деп 

жазады. Сізде мұндай ой болды ма? 

– Әрине, мен де «бісмілла» деп ашып 

қарасақ қайтеді деп ойлағанмын. Ғылым 

үшін ол, негізі, керек те. Мысалы, Бурятияда 

да денесі бүлінбеген әулие бар екен. Бірақ 

тіршілігінде кітаптары өртеліп, қудалауға 

ұшыраған, дүниеден қайтқан соң да бір 

зираты бір бұзылып, екінші зираты тағы 

қиратылған қасиетті бабамыздың басын 

реттейік, аруаққа да маза берейік дедік. 

Мәшһүр ата туралы әлі талай кітаптар 

шығып, талай зерттеулер жасалады. 

Мәшһүр маған ақын ретінде ерекше көрі-

неді. Егер біз қазақ тарихындағы алғашқы 

бес ақынды атасақ, осы бесеудің ішінде 

Мәшһүр Жүсіп тұрады. Поэзияның атасы 

Абай ды – зайырлы ақын, Мәшһүр Жүсіпті 

діни ақын дер едім. Мәшһүр Жүсіп Көпеев-

тің стилі, лексикасы әлі де зерттеуді қажет 

етеді. Зерттеушілік қыры да керемет. Бұқар 

жырау туралы жазған дүниелерінің өзі бір 

әлем ғой. Негізі, қазақтан шыққан шығыс-

тану шылар көп емес. Белгілі шығыстану-

шылар қатарынан Шоқан Уәлиханов, Әбу-

бәкір Диваевты білсек, Мәшһүр Жүсіп 

Көпеевтің де бұл салаға қосқан еңбегі 

орасан. Аудармашылық өнерімен де 

таңғалдырады. Және еңбектерінен кезінде 

өте жақсы білім алғаны, сауатының жоға-

рылығы аңғарылып тұрады. Жақында біз 

Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің 20 томдық еңбе-

гінің 17 томын дайындап шығардық. 17 

томдағы туындылардың жартысы – бұрын 

жарық көрмеген материалдар. Осыған 

қоса үлкен энциклопедия жарық көрді. 

«Мәшһүр Жүсіп және шығыстану», «Мәш-

һүр Жүсіп және қазақ поэзиясы», «Мәшһүр 

Жүсіп және этнография» іспеттес еңбектер 

қаншама. Осының бәрі – Мәшһүртану 

орталығының ерен еңбегінің жемісі. 

Мәшһүр Жүсіпті орыс, ағылшын тілінде 

сөйлетуге де тер төктік. Ағылшын тіліндегі 

нұсқасын шетелдердің шығыстану ка-

федра лары бар ірі оқу орындарына тарат-

тық. Қазір Америка, Бельгия, Франция 

сияқты елдерде ғалымдар баяндама жасап 

жүр, олар үшін Мәшһүр Жүсіп – тың 

тақырып. Осындай игі істерге Мәшһүр 

Жүсіптің немересі Қуандық Пазылұлы 

бастаған ұрпақтары ұйытқы болып отыр. 



– Бір сөзіңізде Естай Беркімбайұлын 

ауызға алдыңыз. «Естайға әлемде жоқ 

ән салдырған» сұлу Қорланның Ресей 

жеріндегі зиратына былтыр ескерткіш 

тас қойылды. Осынау әсерлі шараға 

ПМУ-дің бір топ жастарын бастап бар-

ды  ңыз. Барған адамдар «Қорлан апа-

мыз 

дың қайынжұрты Естай туралы 

әңгімелерді ұнатпайды, тіпті намыста-

нады екен» деп келді. Сол сапардан 

кей адамдардың, тіпті Мұхтар Шаханов 

«Ғашықтық ғаламатында» жырлаған 

Қорланның Естайға жүзік сыйлау 

оқиғасы болмаған, айтылып жүрген 

әңгіменің бәрінде ақиқаттан гөрі қиял 

басым деген оймен оралғанын бай-

қадық. Сіз үшін Естай мен Қорлан 

махаббаты ақиқат па, аңыз ба? «Қор-

лан 

ның жүзігі қайда екен?» деген 

сұрақ сізді мазалап көрді ме? 

– Қазақ – ырымшыл халық. Мен кезін-

де Мәшһүр Жүсіптің тақиясы мен шапаны 

кімнің қолында екен деп те іздестіріп едім. 

Фотосуретіне қарап Естайдың домбырасын 

табуға да талпынып көргенмін. Дұрыстап 

ешкім жөн сілтей алмады. Қорланның 

жүзігі жерленгенде қолында кетті деп 

айтыл ғанымен, нақты дерегі белгісіз. Бір 

біле рім, Қорлан мен Естай бірге жүріп-тұр-

ған жандар емес, олардың арасын кіршіксіз 

сезім ғана жалғаған. Қорлан апа тұрмысқа 

шықты, бала сүйді. Сұлулығы мен ақыл-

парасаты келіскен, еріне адал жолдас 

болған Хорлығайын апамыздың тіршілікте 

тартпаған тауқыметі жоқ. Басына барып 

тас орнатқанымызда туыстары үлкен 

қорымнан оның нақты жерленген жерін 

тауып бере алмады. Егер Естайға ескерткіш 

орнатылса, мен оны міндетті түрде 

Қорланмен бірге қояр едім. Естайдың 

қолына домбырасын ұстап отырған күйін 

бейнелеп, ар жағына Қорлан апамыздың 

мүсінін орналастырып, «Ақын және Муза» 

деп атар ем. Естайдың ақын болуы, сері 

атануы – Қорланға деген ғашықтық 

сезімнің арқасы. Себебі Естай үшін ол – 

нағыз Муза. 



– Сіздің пайымыңызша, қазіргі 

заман қазағының санасы «жақсы 

менен жаманды айырмадың» деп 

Абай жырлайтын қазақтан несімен 

ерекшеленеді? 

– Қазір дәуір басқа, жағдай басқа, 

өмірге көзқарас та бөлек. Қазақ әлемдегі 

бәсекелес ұлтқа айналып келеді. Тілдің 

шеберлігі емес, технократизм, компьютер-

мен жұмыс басым. Бір жағынан қуанасың. 

Ал енді жапондарды алайық. Оларды 

жапон емес деп кім айта алады? Түрі де, 

тілі де сақталған. Дәстүрлерін де бұзбай, 

импе раторлықты да сақтап қойды. Соны-

мен қатар бүкіл әлемді машинасымен де, 

компьютерімен де, басқа техникасымен де 

ДАТ!

мойындатып отыр. Кішкентай аралда тұрса 



да, әлем бойынша екінші орында тұрған 

мем лекет. Қазақстанның да сондай бола-

тын мүмкіндігі бар. Бұл орайда мен сабақ-

тастық жөнінде айтар едім. Әуезовтің 

«Абай жолын» еске түсірсек, Кеңгірбай 

бидің Еңлік пен Кебекті ат құйрығына 

байлауы, Қодар мен Қамқаға бүкіл елдің 

тас жаудыруы нені білдіреді? Оларды ха-

лық жек көргеннен өлтірген жоқ, тек 

дәстүрді сақтау керек болды. Абайдың 

кезінде қай қазақтан болмасын «Сен 

кімсің?» деп сұрасаң, «Мен қазақпын» 

деген бір-ақ жауап болатын еді. Қазір 

мұндай сұраққа біреу «Мен Қазақстан 

Республикасының азаматымын» дер, біреу 

«қазақпын» десе, енді біреу «адаммын», 

«ғалыммын» немесе «мұсылманмын» деп 

жауап береді. Осындай алуан жағдайда 

мемлекетті басқару да бір өнер деп ұғамын. 

Маған бірде «Сіз де жас болдыңыз ғой. 

Сіздің кезіңіздегіден қазіргі жастардың 

қандай айырмашылығы бар?» деген сауал 

қойылған-ды. Иә, біз де жас болғанбыз, 

біз де сабақтан қашқанбыз, жұдырықтас-

қанбыз. Жастар өзгерген жоқ, ата-аналар 

өзгерді, әке-шешенің функциясы өзгерді 

деп айтпақпын. Бұрынғы тәрбие қандай 

еді? Өкініштісі, мен өз әкем Мұхаңдай тәр-

бие бере де алмай отырмын ғой. Абайда 

– Құнанбайдай әке, Мәшһүр Жүсіпте – 

Мұса Шормандай тұлға, Абылайда ақыл 

айтатын Бұқардай дана болған. Қазір 

осындай тұғалар бар ма? Болса да, өте 

сирек. 


– Әңгіме ауанын университет өмірі-

не бұрсақ. Біраз уақыт бұрын Ресейде 

тіл үйрету орталығын аштыңыздар... 

– Иә, Достоевский атындағы Омбы 

мемлекеттік университетімен бірігіп, Омбы 

қаласында қазақ тілі мен мәдениеті 

орталығын ашқанбыз. Ондағы мақсатымыз 

– Омбыдағы қандастарымызды қазақ мә-

дениетімен, әнімен, әдебиетімен сусын-

дату. Орталықты кітаптармен қамтамасыз 

етіп тұрамыз. Бүгінде сондағы қазақтың 

қара домалақ балалары «Менің атым – 

Қожа», «Қыз Жібек» фильмдерін тамаша-

лау да. Тіл үйрету бойынша бірнеше курс 

ұйымдастырылып, оқытушыларымыз 

барып дәріс оқып тұрады. Ондағы қазақ-

тарда тіл үйренуге деген сұраныс, қызы-

ғушылық басым. Мен әсіресе дәріс алу шы 

қыз балалардың көптігіне қуанамын. 

Өйткені қыз бала – болашақ ана, ал тілдің 

болашағы аналардың тәрбиесіне тәуелді. 

Осы жұмыстан қабілетімізді де, қаража-

тымызды да аяп жатқан жоқпыз. Бір айта 

кетерлігі, Омбы университетінің ректоры 

– қазақ жерінде туып-өскен азамат. «Қазақ 

елінен жақсылықтан басқа көргеніміз жоқ» 

деп, бізді құрметтейді, күш-жігерін аямай-

ды. Екатеринбургтегі бір университеттің 

ректоры да Қазақстанда өскендіктен, «Қа-

зақ балаларын осында оқуға жіберіңдерші, 

мен қазақ жеріне қарыздармын, мінде тім-

нен құтылайын» деп, қолынан келгенше 

көмектесіп жатады. Осындай достықтың 

игілігін студенттеріміз де көрсе екен дей-

мін. 

– Еліміз индустриялық-иннова ция-

лық жобаларды мықтап қолға алып 

жатыр. Осы салаға маман дайындау 

мә селесі қалай жүзеге асуда?

– Техникалық сала мамандарын даяр-



Ерлан АРЫН, С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік 

университетінің ректоры, экономика ғылымының докторы, профессор: 

Маған әулиелерге кесене орнату 

кейінге қалдыруды күтпейтін, 

заңды түрде орындалуы тиіс 

нәрседей көрінеді

лау бізге өте тиімді, себебі университетте 

бұрынғы индустриялық институттың та-

маша базасы сақталған. Қазір өз айма ғы-

мыздағы және басқа облыстардағы өндіріс 

орын дарынан 36 филиал аштық. Ауди то-

рия 

да отырып лекция тыңдаудан білім 



аласың , бірақ прагматикалық түрде ғана. 

Мұндайда студенттен инженер тәрбиелеп 

шығару қиын. Индустрияландыру бағдар-

ламасы бойынша технологиясы мүлдем 

бөлек жаңа зауыттар ашылып жатыр. Бізде 

олар ға бірден сіңіп кететін маман даярлауға 

қажетті оқулық та жоқ. Сондықтан зауыт 

инженерлерімен бірігіп әрекет етудеміз. 

Студенттердің курстық және дипломдық 

жұмыстарының 80 пайыздан астамының 

тақырыптарын бізге инженерлер ұсынып 

отыр. Яғни кадрларды солардың тапсырма-

сымен даярлаудамыз. Мұндай байланыс 

кейін түлектерді жұмысқа орналастыруға 

да пайдасын тигізбек. Бүгінгі таңда Қа-

зақстанда 10 университетке инновациялық 

зерттеу орталығы мәртебесі берілген 

болса, сол тізімде ПМУ де бар. 



– Отбасыңызда бәріңіз бас қосып 

отыр ғанда, жұбайыңыз екеуіңіз бала-

лар ға дауыстап кітап оқитын дәстүр 

бар екен. Қазір қандай кітап оқып жүр-

сіздер?

– Қазір мектеп оқулықтарын оқып 

жүрміз. Таң атқанша тақпақтап отырамыз. 

Кітаптарда жазылғандардың маңызы тө-

мендеу. Балаға мынадайды кім оқытады 

деп ыза боламын. Бала тұрмақ, өзіміз ұқ-

пай, дал боламыз.

– Биыл 50 жасқа толдыңыз. Мұқаға-

ли «дәнеңе жоқ дара тұрған» деп жыр-

ға қосқан қырық жас пен елудің айыр-

масын сезіне алдыңыз ба? 

– Қырық жасымда басымнан пәлендей 

сезім өткермеген екенмін. Өмірде адам 

баласына қатты әсер ететін тек пен орта 

деген үлкен күш бар. Жақсы текпен жаман 

ортаға түскен адам жаман болып шығады. 

Екі кезеңнің мен үшін айырмашылығы – 

туып-өскен ортам азайды. Әкем қайтыс 

бол ды, әжелердің біреуі де жоқ, дос-жа-

рандар да сиреді. Қазір ауыл зиратына 

бар  сақ, үлкен қала сияқты. Қырықта мұн-

дайды ойлап, мән бермеген екем, «бәрі 

бар ғой» деп отыратынбыз. Бұрын ауылға 

бар ғанда әкем «Үлкендерге сәлем бере-

йік!» дейтін. Қазір ауылға барғанда «Үл-

кен дерден кім бар?» деп сұрап алатын 

болдық. «Елу жылда – ел жаңа» деген де-

ген осы екен. Сол ортаға енді өзіміз бас 

бо лып отырмыз. Мен ректорлыққа 38 жа-

сым да келгенмін. Сонда адамдар мен ту-

ра лы сөздерін «Жас болса да бас болып...» 

деп бастайтын. Енді «жас» деген анық-

тауыш 

тан арылдық. Бұрын жұрт «сен», 



«Ерлан» деген сөйлесе, енді «Ере ке», «аға» 

деуі көбейді. Адам жас келген са 

йын 

өзгере береді екен. «Жігіт ағасы» де ген 



жақсы сөз бар. Елу кәрілікке мойын сұ нып 

тұрған жас емес қой, дегенмен анау 

қырдың астында алпыс тұрғандықтан, 

қартая білу – ол да бір өнер. Кішіге ақыл-

кеңес беріп, «әй дейтін ажа, қой дейтін 

қожа» бола біліп, ағалық парызды да дұ-

рыс орындау керек. 

– Салиқалы сұхбатыңызға мың 

алғыс!

Әңгімелескен 

Жанаргүл ҚАДЫРОВА

АЛАШҚА АЙТАР ДАТЫМ...

Қазір дәуір басқа, жағдай басқа, өмірге көзқарас та бөлек. 

Қазақ әлемдегі бәсекелес ұлтқа айналып келеді. Тілдің 

шеберлігі емес, технократизм, компьютер мен жұмыс басым. 

Бір жағынан қуанасың. Ал енді жапондарды алайық. Оларды 

жапон емес деп кім айта алады? Түрі де, тілі де сақталған. 

Дәстүрлерін де бұзбай, импе раторлықты да сақтап қойды. 

Соны мен қатар бүкіл әлемді машинасымен де, 

компьютерімен де, басқа техникасымен де мойындатып 

отыр. Кішкентай аралда тұрса да, әлем бойынша екінші 

орында тұрған мем лекет. Қазақстанның да сондай бола тын 

мүмкіндігі бар.

АЛАШ-АҚПАРАТ



Керекуде бизнес-идеялар 

байқауына қатысқан 

19 адамның ішінде жеңімпаз 

атанған 8-і ғимараттан 

кеңсе алды. Жеке ғимарат 

алған бизнесмендер по-

лихлорвинилден жасалған 

өнім өндірісін дамытып, 

медициналық мекемелер 

үшін бетперде, бахила мен 

шәркелер шығарады, ту-

ризмді ұйымдастырумен 

айналысып, жарнама мен 

сервистік бағдарламалық 

жасақтама жұмыстарын 

атқаратын болады.

Бизнес-инкубатор 

жұмысын бастады

Ғимаратта салық төлеуші кабинеті мен 

«Электронды үкімет» терминалы бар. 

Барлық кабинеттерге телефон орнатылып, 

ұйымдастыру техникасымен, жиһаз және 

интернетке қосылған компьютерлермен 

жабдықталған. Кәсіпкерлік және өнер-

кәсіптік басқармасы мамандарының 

айтуынша, аталмыш нысан қызметтерін 

басқа да жас бизнесмендер пайдалана 

алады. 

Мұрат ОСПАНОВ

Павлодар облысы әкімінің орынбасары: 

– Мұнда жас кәсіпкерлер пер-

спективті жобаларын жүзеге асыруда 

қолдау табатын болды. Бизнес-инку-

батор жаңа жұмыс орындарын ашып, 

бюджетке түсетін салық төлемдерінің 

көлемін арттыратын кәсіпкерлікті 

дамытуға жәрдем жасайды. 

Жанаргүл ҚАДЫРОВА, 

Кереку

Британдық сазгер Карл 

Дженкинс қазақ даласынан 

шыққан ұлыларға арналған 

туындыларының алғашқысын 

2010 жылы шығарды. Ол 

симфония «Шәкәрім» деп 

аталды. Қазақстандық сазгер 

Серік Еркімбековпен бірлесе 

отырып, ағылшын сазгері былтыр 

күзде «Шәкәрім» симфониясын 

жұртшылыққа тарту еткен-ді. 

Шығарманың жарыққа шығуына 

қазақстандық бизнесмен, қазірде 

Лондонда тұратын Медғат 

Құлжанов демеушілік жасаған 

болатын. Қазақстандықтар 

симфонияны ең алғаш өткен 

жылдың қазан айында Астана 

қаласында тыңдады, сәл кейін ол 

туынды Лондонда ойналды. 

Ағылшын сазгері

«Абай» сюитасын 

жазып жатыр

Ал қазір Карл Дженкинс «Абай» сюи-

та сын жазу үстінде. Бұл туралы аты әлемге 

әй гілі скрипкашы Марат Бисенға лиев Се-

мейге келген сапарында баяндады. 

Марат БИСЕНҒАЛИЕВ, белгілі 

қазақстандық скрипкашы, дирижер:

– Менің ылғи да Семейге келгім 

келетін. Абайдың, Шәкәрімнің туған 

жерін көру көптен бергі арманым еді. 

Қазір менің досым, атақты ағылшын 

сазгері Карл Джен кинс «Абай» сюита-

сын жазып жатыр, оған дейін «Шәкәрім» 

симфониясын жазды. Ол туындының 

тұсауы Лондондағы корольдық фес-

тиваль залында кесілді. Аталған шы-

ғарманы Битлзді жазған, атағы жағынан 

әлемдегі екінші саналатын Лондондағы 

Abbey Road деп аталатын студияда 

жаздық. Ал «Абай» сюи тасының келесі 

жылы тұсауы кесіледі, содан кейін ол да 

әлемге тара лады.

 Әлемді мойындатқан қазақстандық 

скрипкашы-виртуоз Марат Бисенғалиев 

қалаға Семей қаласының әкімі Айбек 

Кәрімовтің арнайы шақыртуымен келді. 

Айта кету қажет, бұл – атақты дирижердің 

Семейге алғаш келуі. Дара талантымен 

танылған әлемдік музыка тарланы Марат 

Бисенғалиев №1 балалардың саз 

мектебінде болды. Өнердің қыр-сырына 

қанығып жүрген оқушылармен кездесті. 

Атақты музыканттың өнеріне сырттай 

қанық оқушылар оның қолтаңбасын алып, 

естелік суреттерге түсті. Мұқан Төлебаев 

атындағы саз колледжінің ұжымы да 

скрипкашымен кездесті.



 Нұргүл ҚҰДАЙБЕРГЕНҚЫЗЫ, 

Семей

сор: 

Куәлікті қысқа мерзімде 

әзірлеу тоқтатылды ма?

Халыққа қызмет ету орталықтарында жеке куәлікті 

қысқа мерзімде рәсімдеп беру тоқтатылды деп естіп 

едім. Сол рас па?

  

 

Рауан 

ӨТЕБАЕВ, 

Ақтөбе облысы

Халыққа қызмет көрсету 

орталықтарында жеке куәлікті 

қысқа мерзімде әзірлеу 

қызметі әлі көрсетіледі. 

Биылғы ақпан айына дейін 

ғана аз-маз кідіріс болған. 

Бірақ кейін куәлік шығаратын 

қосымша жабдықтар іске 

қосылды. Жеке басты 

куәландыратын құжаттар үш 

түрлі санат бойынша ақылы 

түрде жылдам әзірленеді. 

Олардың мерзімдері: 7, 10 

және 15 күн. Бір аптадан 

қысқа уақытта құжат дайын 

болмайды.


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№227 (679) 23.12.2011 жыл, жұма



www.alashainasy.kz

7

e-mail: info@alashainasy.kz

ДОДА

Нұрғазы САСАЕВ

Ж

АҢА Ж



ОБ

А

Баскетболымыз биікке бет бұрды

Джонсон, Бранко Цветкович, Горан Чакич 

сынды тісқаққан тарландардың арасына 

қосып, дүлей додаға «ауыздан 

дырып» 


жүр. Өз жігіттеріміздің ішінен бапкерлер 

көңілінен шығып, «ВТБ бірегей лигасын-

дағы» тартысты додаларда жиі ойнап 

жүргендері – Рустам Ерғалиев пен Антон 

По но марев. Жақында осы екеуімен кезде-

сіп, cөзге тартқан едік.



Рустам ЕРҒАЛИЕВ, «Астана» клубының 

шабуылдаушы қорғаушысы,  Қазақстан 

құрамасының мүшесі:

– Әу баста легионерлерімізбен 

бірден түсінісе алмадық. Бірақ тез тіл 

табысып кеттік. Дәлірек айтқанда, 

Бұл команданың тырнақалды маусым-

да ғы өнеріне алдағы көктемде ғана баға 

бе ретін боламыз. Себебі сол кезде «ВТБ 

бі 

ре 


гей лигасының» негізгі додасы 

аяқталып, 1/8 финалына шыққан коман-

далар анықталады. Қазір «Астана» осы 

лиганың «А» тобында бақ сынауда. Қар-

сыластарының бәрі де – дең гейлері өте 

жоғары, құрамдарын кәсіп қой баскетбол-

шылармен жасақтаған коман 

да 


лар. 

Қазақстан клубының сапында да тә жі ри-

белі баскетболшылар баршылық. «Со лар-

мен бірге ысылып, шеберліктерін шың дай 

түссін» деген мақсатта Қазақстан бас кет-

бол шыларының ішінен бірнешеуі іріктелініп 

алынған. Олар әзірше деңгейі жоғары до-

да да нәтижелі ойын өрнегін көрсетіп жүр-

ген жоқ. Десек те, жетіліп келе жатқандары 

байқалады. Команданың бас бапкері, 

Италия маманы Маттео Боничиоли мен 

оның көмекшісі Виталий Стребков оларды 

Эрик Уильямс, Роул Маршал, Джери 

Басы 1-бетте

бір жағадан бас шығаруымызды 

талап етеді. Легио нер леріміздің бәрі 

де жақсы. Ешқай сысын бөле-жара 

атағым келмейді. Мен плей-оффқа 

(1/8 финалына) шы ға мыз, оған 

біздің мүмкіндігіміз жетеді деп 

ойлаймын.

Антон ПОНОМАРЕВ, «Астана» 

клубының еңгезердей шабуылшысы,  

Қазақстан құрамасының мүшесі: 

– Командамыз адам қызығарлық-

тай. Тәп-тәуір ойыншылармен жасақ-

тал ған. Легионерлеріміз де, өз ойын-

шы ла рымыз  да  іріктелініп  алынған. 

Команда бас шылары да, 

бапкерлеріміз 

де – білікті 

мамандар. 

Жалпы, ойла-

нып-толғанып 

жасақталған 

ұжым. Мен 

былтыр Ресей-

де ойнадым. 

Бірақ Қазақ-

стан баскетбо-

лын қадағалап 

отырдым. Әсі-

ресе доста-

рым ның  ұлт-

тық чемпио-

нат  тағы әрбір ойынын аңдумен бол-

дым. Өз командам (яғни «аста нал ық-

тар») «Тобылдан» ұтылып қалғанда 

қатты күйзелдім. «ВТБ бірегей лигасы» 

– деңгейі өте жоғары лига. Мұнда 

өзіңді көрсетіп, небір қас шеберлер-

мен бірге додаға түсіп, шыңдалып, 

дең ге йіңді өсіре беруге болады. 

Плей-оффқа шы ға аламыз ба, жоқ 

па? Алдын ала бол жауға ерте әлі. Біз 

бірақ тырысамыз. Бап керлеріміз де, 

басшыларымыз да «ВТБ бірегей 

лигасының» келесі ке зеңіне шыққаны-

мызды қалайды. Тіпті бүкіл қазақстан-

Арманым – қазақ атын шығару

рінің қарымды болуы – заңды құбылыс. 

Өзіңіз жапондықтармен белдесерде 

қандай сезімде боласыз?

– Негізі, жапондармен белдесуден өз 

басым қорықпаймын. Тіпті татамиде жиі 

жолығатын өз салмағымдағы жапон жігі-

тінің талай мәрте тізесін дірілдеткенім рас. 

Қанша дегенмен бойында талай батырдың 

қаны бар қазақ емеспін бе?! Бірақ кешегі 

турнирде өзім  танымайтын жапондық тап 

болды. Шыны керек, оны да оңай ұтуға бо-

ла тын еді. Өзім қате жіберіп қойдым. Ме-

нің салмағымда жалғыз жапон балуандары  

бет қаратпай тұр деген – қате пікір. Әлемдік 

рейтингінің  ұшар басында тұрған Брази-

лия, Франция дзюдошыларын мүлде естен 

шығаруға болмайды. 

– Ересектер арасындағы ұлттық құ-

ра мада жаттығып жүргеніңізге екі жыл 

болса да, болашағыңыз бар балуан 

еке ніңізді дәлелдедіңіз. Азия ойын да-

рында, Азия чемпионатында күміс 

жүл 

 

де иеленуіңіз – соның айғағы. 

Алай  да алтынның бағасы қымбатырақ. 

Бас жүлдеге сынық сүйем жетпей қал-

ған да, қате қайдан кеткенін бағамдап 

жүрген де сыңайлысыз...

– Алтын алып, еліңнің Әнұранын 

шырқатудың  қандай мәртебе екенін өзім 

Алматыда өткен әлем кубогының кезеңінде 

шын жүрегіммен сезіндім. Байрағымыз 

биікте тұрып, Әнұранымыз қалықтап 

тұрған сәтті мен миллиардтаған ақшаға 

айырбас тамас едім. Жігіттік сөзім! Өйткені 

туған жеріңнің атын асқақтатудан артық 

бақыт жоқ екенін түсіндім. Енді ауқымы 

кең, шоқтығы биік сындарда қазақ туын тік 

ұстағым келеді. Дәл қазір маған тәжірибе 

мен шеберлік жетіспей тұр. Әсіресе 

тәжірибенің аздығы біраз жерде қолбайлау 

бол ды. Ол үшін не істеу керек? Менің ал-

дым да халықаралық сындарға, мықты-

лар дың басы қосылған бәсекелерге жиі 

қатысып, төселе түсу міндеті тұр. Бүгінгі 

таңда мен осы олқылықтардың орнын 

толтыруға тырысып бағудамын. Аллаға 

шүкір, құраманың жағдайы жаман емес. 

Қаржыдан қиналып, ешкімге алақан 



– Лондон Олимпиадасы жақын да-

ған сайын спортшылар қауымы қар ба-

лас үстінде. Ұпай жинап, Олимпиада 

жолдамасына  иелік ету сіздің де басты 

мақсатыңыз шығар?

– Әрине. Кез келген спортшының 

Олимп шыңын бағындырғысы келетіні рас. 

Дзю додан Олимпиада ойындары жол да-

ма сына ұпай жинау арқылы қол жеткізесің. 

Мей 


лінше жеңіске көп жетіп, үздік 22 

спорт шының қатарынан көрінсең, Тұманды 

Аль бион төріне алаңсыз дайындала бе руі-

ңе болады. Әзірге мен  әлемдік рейтингіде 

16-орында тұрмын. Бұл нәтижені жақсарта 

тү су ниетім бар. Сол үшін тынбай жаттығып, 

ең бектену  үстіндемін.

– Осыдан біраз күн бұрын Жапо-

ния дағы «Үлкен дулыға» турнирінен 

жүл 

демен ораламын деп едіңіз. 

Алайда...

– Иә, солай деп айтқаным рас. Өкі ніш-

ке қарай, Жапониядағы  мықтылар кү ре-

сінде жолым болмады. Бірінші белд е суім-

де француз Лоика Пьетриді айтар лық тай 

қиындықсыз жеңіп, екінші кезеңде 

ресейлік Иван Нифонтовтан жеңісті жұлып 

алғанмын. Үшінші айналымда татамидің 

қо жайыны, дзюдоны ойлап тауып, Олим-

пиада бағдарламасына енгізген жапон 

балуанымен белдестім. Шыны керек, ай-

тар лықтай әлеуеті зор қарсылас емес. Қате 

өзімнен кетіп, жеңіліп қалдым. Нә ти же сі 

– бесінші орын ғана. Бірақ бұл сәт сіз дікті 

тезірек ұмытып, бар ерік-жігерімді келесі 

жылдың қаңтарында Алматыда өтетін 

халықаралық турнирге жұмсамақ ойым 

бар. 14 қаңтар күні  мәртебесі жөнінен 

әлем чемпионатына ғана жол беретін 

«Әлем шеберлері» сайысы өтіп, әлемнің 

үздік 16 дзюдошысы анықталады. Сол 

сында жанкүйерді жерге қаратпай, Олим-

пиа да жолдамасы мәселесін түбегейлі ше-

шуге тырысамын. Жалпы, Алматыдан өзге, 

Еуропаның бірнеше мемлекетінде Олим-

пиада жолдамасын тарататын турнирлер 

өтеді.

– Жапондардың төл спорты санала-

тын дзюдодан Жапония қыз-жігітте-

СӘТІ ТҮСКЕН СҰХБАТ

жайып жүрген жоқпыз. Еліміздегі дзюдо 

федерациясының басшысы Бекет 

Махмұтов туралы тек жақсы сөздер ғана 

айтуға болады. Себебі кенжелеп қалған 

қазақ дзюдосын қалпына келтіру үшін 

аянбай қызмет етіп жатқан тұлға. Ұлттық 

құрамадағы бапкерлер мен спортшы қыз-

жігіттердің татулығы – бөлек әңгіме. Спорт 

болғасын жеңіс пен жеңіліс дәмін алма-

кезек татып отырасың. Сол сәттерде 

жаныңды түсініп, қуанышта да, қиындықта 

да бірге болатын командаластардың орны 

қашанда бөлек. 

– Ислам, мамандар мен жанкүйер-

лер сізді оңайлықпен беріспейді, ең 

со 

ңына дейін тартысады деп жата-

ды...

– Мамандар біліп айтатын шығар 

(күлді). Гуанджоудағы Азия ойындарында 

қытайлық қарсыласымнан жеңіліп жатып, 

кездесудің аяқталуына 26 секунд қалғанда 

оны иппонға түсірдім. Ұтылып жатсам да, 

ең соңына дейін жеңіліске мойынсұнбай, 

намысқа тырысамын үнемі. Бірақ бұл – 

жал ғыз менде емес, барлық спортшыда 

болуы тиіс қасиет. Кей кездері техниканың 

өзі ерлікті басып озбауы мүмкін. Тіпті өзіңді 

жайсыз сезініп, жеңіске деген құлшыны-

сыңды жоғалтып алатын сәттер болады. 

Мәселен, Гуанджоудағы жазғы Азия 

ойындарында топ жарамын деген ниет 

мені біраз жерге апарды. Ал Мәскеуде 

өткен «Үлкен Шлем» турнирінде өзімді 

танымай қалдым. Соншалықты беріліп 

күреспегендей әсерде болдым. Бірақ, 

Аллаға шүкір, бәрі орнына келіп, үздік 

үштікке ілінгеніме қуаныштымын.

– Бір сұхбатыңызда боксты сүйіп 

көретініңізді айтыпсыз. Бірақ дзюдоны 

таңдапсыз. Оған не себеп болды?

– Мені дзюдоға баулыған әкем 

болатын. Ол кісі ірі турнирлерде жүлдеге 

ілікпесе де, өзін-өзі қорғап, жігіт атағына 

сай болып жүру үшін дзюдомен шұғыл-

данған. Дзюдомен бірінші сыныптан бері 

доспын. Қазір менің өмірімді дзюдо дан 

бөліп алу мүмкін емес. Бокс пен еркін 

күреске де жаным құмар. Бірақ дзюдо – 

бәрібір мен үшін бірінші орында. Ендігі 

арманым – қазақ атын шығару. Жеңіске 

жету. Әлемдік жарыстарда ат оздыру. Әкем 

мен анам секілді бүкіл қазақ жанкүйерле-

рінің маған тілеулес болатынына сенім-

дімін. 

– Баласы атқа мінсе, үйде отырып 

тақымын қысатын әке-шешеңіз, әсіре-

се анаңыз спортты таңдауға қарсы 

болмады ма?

– Жоқ, әрине. Әкем мен шешем – менің 

ең басты жанкүйерлерім. Үйде екі баламыз. 

Өзімнен үлкен әпкем бар. Әпкем тұрмыс 

құрған соң, көп жағдайда анам үйде жал-

ғыз қалып қояды. Мен үнемі оқу-жаттығу 

жиындары мен жарыста жүремін. Маған 

әркез тілекші жандарға деген алғысым 

шексіз. Отбасымыз аса үлкен емес. Бес 

уақыт намазымызды қаза қыл 

маймыз. 

Анам да, әпкем де – дін жолындағы 

жандар. Енді әкем де сәждеге бас қойғалы 

жатыр. Алла қаласа, алдағы Олимпиада 

ойындарына жолдама алып, мейлінше 

жоғары нәтиже көрсетуге тырысамын.



Сұхбаттасқан 

Ақырыс СЕЙІТҚАЗЫ

Осыдан төрт жыл бұрын Асхат Жіткеев Бейжің Олимпиадасының 

күмісіне қол жеткізгенде жанкүйерлер бокс, күрес, зілтемірден ғана 

емес, дзюдошылардан да жүлде күтуге болады деп байлам жасаған. 

Қазақ спортсүйерлері қателеспепті. Асхаттың  жүлдесінен соң Максим 

Раков әлем чемпионы, әлем чемпионатының күміс жүлдегері атанса, 

Ислам Бозбаев, Еркебұлан Қосаев, Азамат Майлашев, Болат Темір 

сынды талантты жастар халықаралық сындарда бой көрсете бастады. 

Әсіресе 81 келіде сары құрлықтың алды болуға жарап қалған 

Ислам Бозбаевқа деген жанкүйер ықыласы ерекше. Жақында ғана 

Жапониядағы «Үлкен дулыға» турнирінен оралған Исламмен болған 

шағын сұхбатты назарларыңызға ұсынамыз.

дық баскетбол жанкү йер лері осыны 

қалайтын шығар. Сон дықтан сенімді 

ақтауға тырысуымыз ке рек. Біздің 

командада нақты бір ойын шыны 

«алаңдағы лидер» деп атағым 

келмейді. Себебі бізде әркім өз 

міндетіне қарай лидер деп ойлаймын. 

Өйткені біреу көп ұпай жинайды, 

біреу оймақ тор түбінде жанкештілік 

танытады. Ал қазақстандық ойын-

шылардың бұл лигада шеберліктерін 

ұштай түсері сөзсіз. Мысалы, мен 

алғашқы ойында команда қоржыны-

на бірде-бір ұпай сала алмадым. 

Одан кейінгі ойында – екі ұпай, содан 

соң – үш ұпай, келесі матчта – бес 

ұпай, ал соңғы матчта 13 ұпай енші-

ледім. Яғни көрсеткішім жоғарылап 

келеді. Алдағы уақытта да бапкерлер 

сенімін ақтап, нәтижелі ойын өрнегін 

көрсете берсем деймін. Ал Қазақстан 

құрамасының бұл жобадан ұтары көп. 

Себебі «Астана» сапында ойнайтын 

қазақстандықтар кіл мықтылар 

арасында шеберліктерін шыңдай 

түседі. Ал басқа командалар дағы 

қазақстандық ойыншылар «Астана» 

сапындағы отандастарынан қалмауға 

тырысады. Осылай Қазақ стан 

баскетболының деңгейі өсе береді.

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Олимпиада алтынын үш жылдан соң алды



Осыдан бірер күн бұрын теледидардан Африканың бір спортшысына Бейжің Олимпиадасының 

алтын медалі тапсырылғанын көрдім. Онысы қалай, 2008 жылғы жазғы Олимпиаданың өткеніне үш 

жылдан асып кеткен жоқ па?

Әлібек САДАҚБАЕВ, Ақтау қаласы

Дұрыс айтасыз, 7 желтоқсан күні Кенияның Най ро-

би қаласында осы елдің жеңіл атлеті Асбель Ки проп қа 

Бейжің Олимпиадасының алтын жүлдесі сал та натты 

түрде табыс етілді. Оның сыры – 2008 жылғы жаз ғы 

Олимпиада кезінде 1500 метрлік қашықтықта Асбель 

Кипроп екінші орын алып, бірінші орынды Бахрейн 

спортшысы Рашид Рамзи иеленген. Алайда біраз уақыт 

өткен соң көмбеге бірінші болып жеткен Рамзи допинг 

қармағына ілігіп, чемпиондық атағынан айы рылды. 

Тіпті екі жылға спорттан аластатылды. Осы лай Кенияның 

Кипропы Олимпиада чемпионы атан ды. Бұл – бір күнде 

біте қоятын шаруа емес. Сон дық тан алтын медаль 

Асбель Кипроптың қолына ти ген ше үш жылдан асып 

кетті. Өз кезегінде Кипроп та қуақы, тапқыр екен:

– Мен енді ұзақ жылдар бойы Найробиде Ке ния 

әнұранын шырқатып, Олимпиада алтынын алған 

жалғыз спортшы болып қала беремін. Себебі Кенияда 

Олим пиада ойындары қашан өтеді, ол белгісіз, 30 

жыл дан соң ба, 100 жылдан кейін бе? – деп мәз 

болуда.

Маусымның 33 үздігі



Футболдан биылғы маусымның 33 үздік футболшысы анықталып еді. Соның тізімін 

жарияламадыңыздар ғой. Осындай мәліметтерді қиып алып, жинаушы едім...

Нұрлан ЕРЕНТАЙҰЛЫ, Қарағанды облысы

Барлық клубтардың бас бапкерлері арасында 

сауалнама жүргізу арқылы Қазақстан футбол фе-

де рациясы ұлттық футбол лигасының дирекциясы 

анықтаған 33 үздік төмендегідей:

қақпашылар: 

Ненад Эрич («Астана»), Владимир Логинов-

ский («Жетісу»), Александр Мокин («Шахтер»);

оң қапталдағы қорғаушылар: 

Антон Чичулин («Ақтөбе»), Нұртас Құргулин 

(«Тараз»), Самат Смақов («Ақтөбе»); 

оң қапталдағы қорғаушылар:  

Александр Киров («Астана»/«Шахтер»), 

Эмиль Кенжесариев («Ақтөбе»), Вячеслав 

Соболев («Тараз»);



оң қанаттағы орталық қорғаушылар: 

Мұхтар Мұхтаров («Ордабасы»), Алдин 

Джидич («Шахтер»), Арунас Климавичус 

(«Жетісу»);



сол қанаттағы орталық қорғаушылар: 

Никола Васильевич («Шахтер»), Михаил Рож-

ков («Астана»), Юрий Логвиненко («Ақтөбе»);

орталық жартылай қорғаушылар:

Қайрат Нұрдәулетов («Астана»), Артем Ка сья-

нов (Ордабасы), Виталий Евстигнеев («Ор да  ба-

сы»);


оң қапталдағы жартылай қорғаушы лар: 

Ұлан Қонысбаев («Астана»/«Шахтер»), 

Малик Мане («Ақтөбе»), Азат Нұрғалиев 

(«Ордабасы»);



сол қапталдағы жартылай қорғау шы-

лар: 

Жамбыл Көкеев («Шахтер»), Драган Бо га-

вац («Астана»), Серікжан Мұжықов («Же-

тісу»);


шабуылдаушы орталық жартылай 

қор ғау шылар: 

1. Нұрбол Жұмасқалиев («Астана»), 2. 

Марат Хайруллин («Ақтөбе»), 3. Қайрат 

Әшірбеков («Ордабасы»);



оң қанаттағы шабуылшылар: 

Улугбек Бакаев («Жетісу»), Сергей Гридин 

(«Тобыл»), Игорь Бугаев («Астана»);

сол қанаттағы шабуылшылар:

Сергей Хижниченко («Шахтер»), Сергей 

Остапенко («Жетісу»), Дәуренбек Тәжімбетов 

(«Ордабасы»).

ҚАЗАҚ КҮРЕСІ

Алматының Балуан Шолақ 

спорт кешенінде ережесіз 

төбелестен ММА Bushido FC 

қауымдастығының елуінші тур-

нирі өтіп, қазақ батыры Төлеген 

Ақылбеков Ресей мықтысы Алек-

сандр Емельяненкомен төбелесті.

Жекпе-жек 

тағдырын 

шешкен бір әдіс

Өте тартысты өткен жекпе-жек, өкінішке 

қарай, Ресей алыбының жеңісімен аяқ-

талды. Екінші раундтың ортасында Ақыл-

бековтің қолын қайыртып, ауырту әдісін 

пайдаланған Александр жерлесімізді жер 

соғуға мәжбүрледі. Дегенмен «Өлім» 

(Смерть) деген лақап атқа ие Александрдың 

әлгі әдісі болмағанда жекпе-жек қазақ 

«Атилласының» жеңісімен аяқталар еді. 

Айқас бойы басымдық танытып, қарсы-

ласын үш мәрте астына жыққан Төлеген 

бір мәрте қарсыласын төбесіне көтеріп, 

шалқасынан лақтырып та жіберді. Бірақ 

төртінші рет астына алып, кезекті шабуылын 

жасай бергенде кіші-Емельяненконың 

тұзағына түсіп қалды. Оңтайлы сәтті пай-

даланып кеткен Александр жерлесіміздің 

қолын қайырып, ауырту әдісімен жеңіске 

жетті.


Бұл жекпе-жектен бөлек, Балуан Шо-

лақ спорт кешенінде тағы сегіз айқас өткен. 

Барлығы да жерлестеріміздің жеңісімен 

аяқталды. 60 келі салмақта чемпиондық 

атаққа таласқан қазақ жігіті Аслан Тоқтар-

баев пен украиналық Андрей Шпотаның 

арасындағы айқас бір-ақ минутқа созы-

лып, жерлесіміз айқын жеңіске қол 

жеткізді. 

Осы кештегі өзге де жекпе-

жектер:

57 келі: Қайрат Ахметов – Руслан 

Беликов (Молдова) – +:–



(Қайрат қарсыласын бірінші раундта 

бір ұрып құлатты).

65 келі: Османжан Қасымов – Давид 

Живица (Польша) – +:–



65 келі: Ержан Естанов – Гедиминас 

Сурмантис (Литва) – +:–



(Бірінші раундта Ержан қылқындыру 

әдісімен жеңіске жетті)

70 келі: Елдар Құдайбергенов – Дэнни 

Ван Берген (Голландия) – +:–



70 келі: Қуат Хамитов – Аюбхан 

Қамалов – +:–



75 келі: Азиз Ажидов – Адема Марвин 

(Италия) – +:–

84 келі: Асиф Тагиев – Дмитрий Булгак 

(Молдова) – +:–

(Екінші раундтың соңында жерлесіміз 

буын қайыру әдісімен жеңді)

100+ келі: Шахмарал Жетпісов – 

Дэйман Лэйк (Ұлыбритания) – +:–

Әзиз ЖҰМАДІЛ

ЕРЕЖЕСІЗ ТӨБЕЛЕС

ТАҒАЙЫНДА

У

Еліміздің футбол клубтары 



біртіндеп бас бапкерлерін алмас-

тыруда. Алматының «Қайраты» 

тізгінді еліміздің ең беделді 

бапкерлерінің бірі Дмитрий 

Огайға ұстатқанын газетіміздің 

кешегі нөмірінде жазғанбыз. 

Сондай-ақ «Тараз» Сербиядан 

Любомир Петровичті алдыртса, 

«Тобыл» украиналық Вячеслав 

Грозныймен келісімшартқа отыр-

ды.

Тізгін  – білікті 

мамандардың қолында

Былтыр маусым ортасында командаға 

келіп, тәп-тәуір ойыншылары бар, турнир 

кестесінде әжептеуір орында келе жатқан 

«Қай ратты» қайраңға жіберген ағылшын 

бапкері Джон Грегори ақыры қызметінен 

кетті. Сөйтіп, «КазРосГаз» ЖШС-нің шешімі-

мен бұл қызметке Дмитрий Огай келді. 

Былтыр Ресейдің «Урал» командасын жат-

тықтырған Дмитрий Алексеевич бас 

бапкер ретінде еліміздің екі дүркін чемпио-

ны болған. Төрт мәрте командасына күміс 

жүлде әперіп, екі рет қолаға қол жеткізген. 

2002 және 2005 жылдары еліміздің ең 

үздік бас бапкері атағын жеңіп алған. 

Өзінің жаттықтырушылық ғұмырында 

жиырма шақты клуб пен құрамаларды 

жаттықтырып, «Црвена Звездамен» 1991 

жылы «Чемпиондар кубогын» (қазіргі 

Чемпиондар лигасы) жеңіп алған Любомир 

Петрович жаңа маусымда «Тараз» футбол 

клубын жаттықтыратын болды.

Ал «Тобылдың» тізгінін ұстаған Вячеслав 

Грозныйды ТМД елдерінде білмейтін жан-

күйер кемде-кем. 1996 жылы «Днепрді» 

жат тықтырып, Украинаның үздік жат тық-

тырушысы болған. 2002 жылы «Ар сенал» 

(Киев) бапкері ретінде де сол атақ қа қайта 

қол жеткізген. 1998 жылы София 

ның 


«Левскиін» жаттықтырып, Болгария ның да 

үздік футбол маманы атанған. Енді Вячес-

лав Викторович «Тобылды» да биіктерге 

жетелемек. Бұл мақсатына жетуіне коман-

даға қайта оралған Нұрбол Жұмасқалиев 

те көмек теспек.



Асфендияр ЖАНАДІЛ

Үндістанның Пуне 

қаласында қазақ күресінен 

әлем кубогы жолындағы 

белдесулер аяқталған соң, 

VІІ Азия чемпионаты өтті.

Жетінші Азия 

чемпионаты

Бұған дейін Моңғолияда, Қазақстанда 

және Қырғызстанда өтіп келген құрлық 

біріншілігі енді үнді жеріне аяқ басты. Бұл 

біріншілікке Азияның 13 мемлекеті қа-

тысты. Қазақ күресінің мәртебесін өсіру 

мақсатында Азия қазақ күресі федера ция-

сының шешімімен әлем кубогына келген 

Еуропа елдерінің де балуандары Азия 

чем 


пионатында белдесті. Бірақ әлем 

кубогына қарағанда құрлық бәсекесі өте 

тартысты болды. Сол себептен бе, еуро-

палықтардың ешқайсысы жүлдеге іліккен 

жоқ. Бас жүлде үшін тартыс қазақ, қырғыз, 

моңғол және Иран балуандары арасында 

өтті. Аталмыш біріншілік те әлем дік талап-

тарға сәйкес бес салмақ дәрежесінде өт-

ті.

60 келіде қазақстандық Дәмір Әлібаев 



пен  қырғызстандық Санжар Османолиев 

финалда белдесіп, жеңімпаз тек қосымша 

уақыттағы қоян-қолтық белдесуде ғана 

анық 


талды. Сәл сылбырлық танытқан 

 

қыр ғыз балуаны қолда тұрған алтыннан 



айырылып қалды. Сол секілді 70 келіде де 

қазақ-қырғыз финалы өтіп, бұл сында да 

жеңімпаз қосымша уақытта анық талды. 

Үздіктеріміздің бірі саналған Нұр 

жан 

Жұмажан қырғыз Таланбек Жама н а лиевті 



әзер ұтты. 80 келіге дейінгі сал мақ  та Әділ-

жан Ыстыбаев үндіс Сандеп Заей фердиді 

таза ұтса, 90 келіде Асылжан Бәрменов 

соң ғы сәтте ғана ирандық Аббас Акшерит-

тен айласын асырып кетті. Бір айта 

кетерлігі, алдағы уақытта Иран балуандары 

қазақ күресін жетік меңгерсе, біздің елдің 

балуандарына лайықты қарсылас бола 

алатын түрлері бар. Ал аса ауыр салмақта 

моңғол Давунап Аталнери Азия чемпионы 

атанды. Ол финалда Иран балуанының 

жарақат алуына байланысты жеңіске 



жетті. 

 Ризақұл НҰРТАЕВ, Азия қазақ күресі 



федерациясының президенті:

– Төл күресімізді Азиядағы алдың-

ғы қатарлы күрес түріне жеткізу үшін 

барлық күш-жігерімізді салып жа тыр -

мыз. Кіндік Азия елдері жақсы мең ге ріп 

қалды. Енді басқа елдерге де үй ретуіміз 

керек. Осы жолы үндістер көп қатысты. 

Мұның өзі – қуанарлық жайт. Басқа 

мем 

лекеттің балуандарын қа 

зақ 

күресіне тарту үшін Азия чем пио на-

тында қомақты жүлде тіктік. Енді ар-

найы бағдарлама бойынша жұмыс 

жа саймыз.

Телжан КҮДЕРОВ

Биыл елордада 

«Астана» баскетбол клубы 

құрылып, деңгейі жоғары 

«ВТБ бірегей лигасында» 

өнер көрсете бастады. 

Әзірше сегіз ойын өткізіп, 

төртеуінде жеңіске жетіп, 

тең жартысында жеңілістің 

кермек дәмін татты. 

50 пайыздық көрсеткішпен 

өз тобында (тоғыз клубтың 

ішінде) бел ортада тұр.

Өз кезегімізде біз екі баскетболшымызға да сәттілік тілеп, 

болашақтарының жарқын болуына ізгі ниетімізді білдірдік. «Аста-

на», шынымен-ақ, ел баскетболының тасын өрге домалатып, жас 

мемлекетіміздің абыройын асқақтата берсе, нұр үстіне нұр емес 

пе?! Әлжан Жармұхамедов, Валерий Тихоненко, сондай-ақ 

Надежда Ольхова, Ирина Герлиц сынды баскетбол жұлдыздары, 

Олимпиада чемпиондары шыққан қазақ даласы талантқа кенде 

болмаса керек. Ендеше, «Астана» осындай жаңа жұлдыздар мен 

Олимпиада чемпиондарын шығаратын өнегелі шаңыраққа айналса 

екен дейміз.

ойын өрнегіміз үйлесіп, 

ортақ ойын стилін таптық. 

Басында бізге оңай болған 

жоқ. Қанша айтқанмен,  

деңгейі жоғары лига, өзге 

орта, алғаш рет өнер 

көрсетуіміз. Сондықтан 

қобалжу болды, әрине. 

Қазір оның бәрінен 

арылып, үйреніп келеміз. 

Ал лиганың деңгейі өте 

жоғары. Мен тіпті Еуролига 

деңгейі дер едім. ЦСКА, 

«Химки» сынды азулы да 

әйгілі командалар 

ойнайды. Ауызекі тілмен 

айтқанда, нашары, осалы 

жоқ. Біздің бас бапкеріміз – 

өз ісінің нағыз кәсіби 

маманы. Оның көз алдында 

босаңси алмайсың. Бар 

күш-жігерімізді толығымен 

жұмсауды үйрендік. Бас 

бапкеріміз командалық 

ойын үлгісін қалайды. Яғни 

жекелей шеберлікті паш 

етуді емес, бір жеңнен қол, 

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№227 (679) 23.12.2011 жыл, жұма     



www.alashainasy.kz

8

e-mail: info@alashainasy.kz

ДУМАН

№227 (679) 23.12.2011 жыл, жұма         



www.alashainasy.kz

8

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



e-mail: info@alashainasy.kz

К

е



зекшi  ред

ак

тор – Серік ЖҰМАБ



АЕВ

Республикалық

қоғамдық-саяси 

ақпараттық газет

Бас редактор  – Серiк ЖАНБОЛАТ 

Мұратқали ДҮЙСЕНБАЕВ 

Бас ред


ак

тордың бiрiншi орынб

ас

ары


Мақсат ӘДIЛХАН 

Бас ред


ак

тордың орынб

ас

ары


Айдын ҚАБ

А – ж


а

уапты х


а

тшы


Талға

т КIРШIБ


А

ЕВ  – 


ж

а

уапты х



а

тшының орынб

ас

ары


Нұрлыб

ай ИТЕКБ


АЕВ  – 

те

х.ред



ак

тор


Күләш НАҚЫПОВ

А

 – 



аға к

оррек


тор, т

е

л.: 



388-80-76

Газе


т 2008 жылдың 17 қар

ашасынд


а ҚР Мәдение

т және ақпар

а

т 

 



минис

трлiгiнде тiрк

е

лiп, бұқар



алық ақпар

а

т құр



алын есепк

е қою 


тур

алы №9650-Г  к

уәлiгi берiлг

ен.


Р

ед

акция авт



орлар мақаласы мен ж

арнама мазмұнына ж

а

уап


 

бермейдi.

Авт

орлар қо


лж

азб


асы өңде

лмейдi және к

ерi қайт

арылмайды.

Көлемi екi к

омпью


терлiк бе

тт

ен (14 к



ег

ль) ас


а

тын ма


териалд

ар

 



қабылд

анб


айды.

«Алаш айнасынд

а» ж

арияланған ма



териалд

ар мен с


уре

тт

ердi



 

көшiрiп немесе өңдеп б

ас

у үшiн ред



акцияның ж

азб


аша рұқс

а

ты



 

алынып, г

азе

тк

е сiлт



еме ж

ас

алуы мiнде



ттi.

Құрылтайшысы және меншiк иесi 

– «ТОЛҒАУ» ЖШС

Директор –  

Александр Филимонович АН

Алма


ты  қаласы «Дәуiр» РПБК ЖШС 

Қалд


аяқов көшесi, 17-үй. Т

ел.: 


8

 (727) 273-12-04, 273-12-54

Тапсырыс – №1086

А

ст



ана  қаласы «А

ст

ана-По



лигр

афия»,


Бр

усиловский көшесi, 87-үй. Т

ел.: 

8

 (7172) 37-05-59

Тапсырыс – №2770

Бағасы  к

е

лiсiмдi


Таралымы – 10 000 дана

Газе


т сейсенбi, сәрсенбi, бейсенбi, жұма, сенбi күндерi шығады.

«А

ла



ш а

й

на



сы

» г


аз

ет



е ж

аз

ы



лу

 и

нд



екс

i: 6


42

59

Ре



д

ак

цияның



 м

ек

ен



ж

айы


А

лм



ат

ы

 қ



ал

ас

ы



,05

0

05



1,

 Б

ег



ал

и

н кө



ш

ес

і, 1



4

8/

1 А



e-

m

ail



inf

o

@

a

lashainas

y.

kz

Аймақтағы тiлшiлер:

А

тыр



ау – Бақытгүл Б

АБ

АШ, т



ел.: 87015533653

Қар


ағанды – Серiк САҒЫНТ

АЙ, т


ел.: 8777 3909779

Ж

амбыл – Гүлж



ан КӨШЕРОВ

А, т


ел.: 8701 7711648

Қызылж


ар – Ерб

ақыт АМАНТ

АЙ, т

ел.: 8 705 4418255



Қызылорд

а – Әділж

ан ҮМБЕ

Т, т


ел.: 8777 7054466

Өск


емен – А

зама


т ҚА

СЫМ, т


ел.: 8777 3554114

Шымк


ент – Шадияр МО

ЛДАБЕК, т

ел.: 8705 9877799

Бөлiм редакторлары:

Құб


аш МЕҢДIҒА

ЛИЕВ – с


аяси бюро, т

е

л.: 



388-80-72

Берiк ӘШIМОВ – нарық, т

е

л.: 


388-80-69

Қалд


ар КӨМЕКБ

АЕВ – қоғам, т

е

л.:


 388-80-65

Алма


т ИСӘДIЛ – өрк

ение


т, т

е

л.: 



388-80-64

Нұрғазы СА

САЕВ – дод

а (спор


т), т

е

л.: 



388-80-74

Бо

ла



тбек МҰХТ

АРОВ – ж


аңалықт

ар, т


е

л.: 


388-80-68

Дарх


ан БЕЙСЕНБЕКҰЛЫ – меншiк

тi 


тiлшiлер қосыны, т

е

л.: 



388-80-62

БҮГІН:

Бс

Жм



Сн

Жк

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сн

Жк



Дс

Сс

Ср



Бс

Жм

Сн



Жк

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сн

Жк

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сн

ЖЕЛТОҚСАН

1

2

3



4

5

6



7

8

9



10

11

12



13

14

15



16

17

18



19

20

21



22

23

24



25

26

27



28

29

30



31

Шығуы 

 

        Ұзақтығы 

 

          Батуы

 08:22 

 

            08.59 

 

           17:21 

ЖҰЛДЫЗ

-

ЖОРАМАЛ

 

Тар


ат

у қызме


тi 

(бөлшек


теп с

ат

у және ж



азылу)

 

те



л.: 

8 (727) 388-80-88

Ж

арнама бөлімі



те

л.: 


8 (727) 388-81-00 8 (727) 380-41-78

e-

m



ail



alikulova.a@orangepoint.kz



ТАРАЗЫ

Кәсіби қиындықтар мен 

шешілуі күрделі мәселелерге 

тап болуыңыз мүмкін. Мұн-

дай жағдайда сенімді серік-

тестеріңізден көмек сұраға-

ныңыз дұрыс. Жаңа қарым-

қатынас орнатуға сәтті күн, 

бірақ олар сізге қол ұшын бере 

алмайды.


САРЫШАЯН

Бүгін белсенділігіңіз тө-

мен. Болмашы нәрселерге 

көп ашулана бермеген жөн. 

Кез келген іске шығарма-

шылық көзқараспен қарап, 

қиялыңызға ерік беруден 

қорықпасаңыз, бүгін болмаса 

да кейін кәсіби табыстарға 

жететініңізге сеніңіз.



МЕРГЕН

Аса табысты күн. Көп 

күш салмай-ақ әмияны-

ңызды ақшаға толтыруға 

мүмкіндігіңіз мол. Өзіңізге 

қызықты іскерлік ұсыныстар 

келіп түсуі мүмкін. Оған керекті 

ақпараттарды жинап, аптаның 

соңына дейін жауап беру 

қажет.


ТАУЕШКІ

Бұл күнді бұрынғы жай-

сыз жағдайларды жайғас-

тыруға немесе жіберіп алған 

қателіктеріңізді түзетуге пай-

да ланғаныңыз  жөн.  Өйткені 

бүгін сізден өткен өткір тілді 

жан жоқ. Алайда кез келген 

келіссөз көп күш салуды қажет 

етеді.


СУҚҰЙҒЫШ

Бүгінгі күніңізді тыныш, 

жаныңызға жағымды етіп 

өткізуге болады. Бірақ бір 

нәрсені есте ұстаңыз, ешкімге 

өмір туралы көзқарасыңызды 

түсіндірудің қажеті жоқ. Сіз 

өзіңізді түсінетін шыдамды 

адамды іздейсіз, бірақ ондай 

адам таппайсыз.



БАЛЫҚТАР

Бүгін батыл әрекеттерге 

бел бууға дайынсыз, бірақ 

қалыптасқан жағдай сізден 

мүлдем басқа әрекетті күтеді. 

Қазірше айналаңыз дағылар-

дың не жасап жатқанын мұ-

қият бақылаңыз. Қазірше бө-

тен көзге түспегеніңіз жақсы. 

ТОҚТЫ

Сізді қолдамай, қарсы 

шығатын адамдар – бүгін 

пікірлес көмекші болғысы 

келулері ғажап емес. Сізге 

жақ сы лап ойлану керек, өйт-

кені олармен серіктестік қазір 

біраз мәселені шешкенмен, 

кейін кедергі келтіреді. 

ТОРПАҚ

Осы күні сізге адам тұр-

ғысынан сүйкімді болғаны-

мен, жұмыс бабында үмі-

тіңізді ақтамаған адаммен 

се ріктестіктен бас тартуға тура 

келеді. Осы жағдай жабырқау 

жүруіңізге себеп болады. 

Өмір дің өзі таңдаудан тұра-

тындай көрінеді.



ЕГІЗДЕР

Сіздің бүгінгі басты 

қаруыңыз – зияны жоқ 

қулық болып табылады. 

Онсыз ештеңеге қол жеткізе 

алмайсыз. Кейде сіз осындай 

жағдай қалыптасқан кезде 

барлығын әділ түрде шешкіңіз 

келеді, бірақ бұл – ешқандай 

нәтиже бермейді. 



ШАЯН

Осы күннің айтарлықтай 

жағымсыз қалыптасқанына 

қарамай, жетістікке қол 

жеткізе аласыз. Бұл басқаларға 

мүмкін еместей болып көрі-

нетіндіктен, сізге таң ғалулары 

мүмкін. Бұның құпиясы, 

өзіңізге жақсы таныстар таба 

білесіз.


АРЫСТАН

Сіздің өміріңізге бұрын 

сізді көзге ілгісі келмеген 

адам араласа бастайды. 

Оның сізге кері әсерін 

тигізетінін білсеңіз де, оған 

қарсы сөз айтуға қиналасыз. 

Бар күшіңізді жинап, дұрыс 

шешім қабылдаңыз. 

БИКЕШ

Алға қойған мақсатқа 

жету үшін, сізге бұрынғы 

қолдау шыларыңыз 

бен 

арадағы байланыстарды қайта 



жандандыру керек. Сіз 

күмәндануға бейім адамсыз, 

әрдайым бәрінен құпия сыр 

іздейсіз. Бұл көмек бергісі 

келгендерді ренжітуі мүмкін. 

Қабылдау бөлмесі: 8(727)388-80-60, факс: 8(727)388-80-61

Астана бюросы:

Мек


енж

айы: Сейфу

ллин көшесi, 31, офис 215

Те

л.



: 8 (7172)  54-27-31

E-mail: aa_as

tana@mail.ru

Айбын ШАҒА

ЛАҚОВ – 

Аста


н

а б


ю

р

осының ж



ет

екшiсi 


Салт

ан СӘКЕН – тiлшi

Қана

т Т


ОҚАБ

АЕВ – тілші

А

рман А


СҚАРОВ – тілші

Алматтың әзілдері

 

 

  



«АЛАШ АЙНАСЫ» – «ЕКІ ЖҰЛДЫЗ»

«Екі жұлдыздың» 

жеңімпаздары анықталады

Ертең ұлттық арна эфиріндегі «Екі жұлдыз» жобасының жеңімпаздары 

анықталады. Бағы жанған жұптың аты-жөні тікелей эфирде жария 

етіледі.

Ұйымдастырушылардың хабар-

лауы н ша, желтоқсанның 24-і күні бағ-

дар ла маның бірінші секундынан бас-

тап, ше 

шуші рөл атқаратын SMS-

дауыс тар  қабыл данады.  Көрермендер 

екі сағат бойы осы мүмкіндікті пай-

далануы тиіс. Думанның соңында 

дауыс 


тар мен қа 

зылар алқасының 

бағасы есептеліп, соның нәтижесінде 

жобаның төртінші маусымының 

жеңімпаз дары белгілі болады. Биылғы 

жобада тек қана ән шілер өнер көрсетіп 

жатқандықтан, думанның соңы тая-

ғанда нағыз мықтыны анықтау қиынға 

соғып жатыр. Қай-қайсысы да – сен 

тұр, мен атайын. Ал ғаш қы орыннан 

бәрі де дәмелі. Жұлдыздар үш ай бойы 

бәсекелесіп келеді. «Елдің басты ду-

маны» деген ай дар тағылған «Екі жұл-

дыз», шынымен де, халықтық бағ дар-

ламаға, соның ішін де, рейтингі жоғары 

отандық телеөнімге айналды. Есте-

ріңізде болса, бұл думанды бағдар-

ламаның алғашқы маусымында – 

балерина Сәуле Рахметова мен әнші 

Мейрамбек Бесбаев, екінші маусы-

мында – әртіс Рахман Омар мен әнші 

Маржан Арапбаева және үшінші 

маусымында тележүргізуші Қазбек 

Қасым мен әнші Ақбота Керімбекова 

жеңіп шыққан еді. Ендігі нағыз мық-

тылар кімдер болар екен?! Бағдарла-

маның ақтық сайысын жіберіп 

алмаңыздар.



Сәтбаев көшесі

Абай даңғылы

Құрманғазы көшесі

Қабанбай батыр көшесі

Достық даңғылы

Луганский көшесі

Бегалин көшесі

Бегалин көшесі

«Алаш айнасы» газетiне жазылу индексi: 64259

Редакцияның мекенжайы:

Алматы қаласы, Бегалин көшесі, 148/1 А

Телефон: 8(727)388-80-60,

Факс: 8(727)388-80-61

e-mail: info@alashainasy.kz

Республика

сарайы

Коккинаки көшесі

Байтасов көшесі

«АЛАШ АЙНАСЫ»

Бегалин

көшесі, 148/ 1а

Психиатр қабылдауында екі адам тұр.

– Сіз дәрігерге кірейін деп тұрсыз ба, әлде кіріп 

шықтыңыз ба?

– Е-е-е, соны білсем осында отырам ба омалып...

***

Әйелі күйеуіне:

– Сағат таңғы төрт болды, қайда жүрсің 

қаңғырып?!

– Тым құрығанда таңғы асты өз үйімде ішейін 

дедім.

***

– Қыздар, қыздар. Қуанышты жаңалық. Маған 

күйеуге шықшы тезірек деді ғой..

– Кім ұсыныс білдірді?

– Әке-шешем. Сенен тезірек құтылайық дейді. 

***

– Түнде мен көзім көгеріп келгенде не ойладың, 

жаным?

– Ештеңе ойламадым. Өйткені сен удай мас боп 

келгенде көзің көгермей тұрған...

Ауа райы

Құрастырған Айтқазы МАЙЛЫБАЙ

СКАНВОРД


Газетіміздің  №226 (678) санында жарияланған сканвордтың жауабы 

КӨЛДЕНЕҢІНЕН: 

Сауға. Ада. Амин. Шақша. Зал. Алтайы. Шиіт. Ұшқыр. Ахуал. Ақа. Туаз. Арго. Нияз. Лео. Ва. Балл. Арай.     

 

 

ТІГІНЕН: 



Камари. Хорда. Ілу. Ағашат. Атолл. Амал. «Ұлу». Туш. Аноа. Фанза. Қази. Айрық. Ява. Жарлы. Рамзай.

Желтоқсанның 23-і

Алаштың атаулы күні

• 1994 жылы Алматы қалалық №12 қазақ орта мектебіне ұлы ғалым 

Шоқан Уәлихановтың есімі берілді. 

Туған күн иелері

Уақап Қыдырханұлы (1932) – жазушы, аудармашы, Құранды 

алғаш қазақ тіліне аударғандардың бірі;



Алтыншаш Жағанова (1943) – жазушы, драматург, қоғам 

қайраткері;



Ерболат Әуезов (1952) – Алматы қаласы тарихы мұражайының 

директоры; 



Ольга Шишигина (1968) – Олимпиада чемпионы;

Серік Құлмұхамедов (1975) – «Ситибанк Қазақстан» АҚ басқарма 

төрағасының орынбасары;



Ғани Мырзалиев (1977) – ҚР Парламент Мәжілісі аппараты кадр 

және ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі;



Төлеген Ахметов (1978) – Астана қаласы Сарыарқа ауданы әкімі 

аппаратының жетекшісі;



Азамат Сафималиев (1979) – Батыс Қазақстан облысы Орал қаласы 

әкімінің орынбасары.



Мерейлі күндеріңіз мерекеге ұласып, 

мәртебелеріңіз арта берсін! 

«Алаш айнасы»

Белгілі есімнің белгісіз сыры

УАҚАП – араб ныспысы. Діни ат. Алланың 99 есімінің бірі ретінде аталады. 

«Сыйлаушы» деген мағына береді. Бар тіршілік атаулыға өмір сыйлаған Алланың 

бір сипаты. Бұл есімді жаңа туған сәбиге Жаратқанға риясыз құлшылық еткен 

жан болсын деген ниетпен қояды. Ел ішінде өте сирек кездеседі. 



Индекс 

64259

1 айға

3 айға

6 айға

12 айға

Алматы


506,89

1520,67

3041,34

6082,68

Қала


565,69

1697,07

3394,14

6788,28

Аудан 


(ауыл)

619,24

1857,72

3715,44

7430,88

«Алаш айнасына» 

«Алаш айнасына» 

жазылу басталды

жазылу басталды

Жеке және заңды тұлғалар үшін:  индекс – 64259. «Қазпошта» АҚ-тың барлық бөлімшелерінде жазылуға болады

-13-15

о

 

 -18 -20

о

-8-9

о

-14-17

о

-10-12

о

 

 -13-15

о

 -5 -6

о

 

-4 -5

о

 +1 +3

о

 

-3-5

о

 

-13-15



о

 

-15 -17

о

 

-10-12



о

 

-12-13

о

-10-11

о

 

 -12-14

о

-6-11

о

 

-11-17

о

+3-7

о

 

 -5-7

о

-9-12

о

 

 -11-12

о

-8-13

о

 

-11 -12

о

 

-3-10

о

 

 -10-12

о

-6 -13

О

 

-9-11

О

 

 

0 -6

о

 

-5-

6

о

 

-10-15

о

 

-8-11

о

 

-12 -15

О

 

-12-13

О

 

-7 -16

О

 

-12-15

О

Шебер 


ұшқыш

Күре жол


Қамыры 

ұсақталып 

туралған 

ет

Бейсбол-



дағы ойын 

кезеңі


Нота

Одағай 


сөз

Екі терезе 

ортасын-

дағы 


қабырға

Тәуелсіз


Қитар

Келеке


Дәме

Айыр 


түйе

Ірі 


қараның 

иленген 


терісі

Ишарат


Батыс 

Африка.


мемлекет

Сыз


Еркек

аю

Нитро -



глицеринді 

жарылғыш 

зат

Тұсау


Махачкала

ф/клубы


Қараниет 

адам


Грек мысал-

шысы


Жүйке

жасушасы


Ж. Сименон

комиссары

Жорға 

дуадақ


Ақыл,

түсінік


...

Роговцева

Ұждан

Қыран құсқа 



беретін 

бөртпе ет

Ағылшын.

астроном


сәулетші

Құран


сүресі

Шай 


қалдығы

Document Outline

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8

Каталог: userdata -> editions -> pdf
pdf -> Қазақтың Мұқағалиы туралы жұртшылық арасында әңгімелер
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда жұ
pdf -> Иә, отандық ғылым ды кө­ тер мейінше, мықты мем ле кет
pdf -> Мен Абайдың ақындық мек тебі өз деңгейінде зерттеліп
pdf -> Бір тілде деп міндеттеген жоқ
pdf -> Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет
pdf -> Қазақстандағы Ұбт-ның қа лып тасқан өзіндік тәртібі
pdf -> Ерғожин ЕрлЕді Дәулет Ерғожиннің сөзіне сенсек, салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың дең­ гейі төмендеген. Құқық қорғау орган дарымен бірігіп жасаған жемқорлықтың

жүктеу 0.63 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет