23 желтоқсан


Қанат ҚАЗЫ Өткен жолғы отырыста рының бі рін де Қазақстан Парламенті



жүктеу 0.63 Mb.
Pdf просмотр
бет2/5
Дата19.01.2017
өлшемі0.63 Mb.
1   2   3   4   5

Қанат ҚАЗЫ

Өткен жолғы отырыста рының бі рін де Қазақстан Парламенті 

«Ұлт тық қауіп сіздік туралы» заңды жаңа редакцияда қабыл даған-

ды. Елбасы Н.Назарбаевтың тікелей тапсырмасымен әзірленген 

құжат еліміздің ұлттық қауіпсіздігін қам та масыз ету дің тиімді құқық-

тық тетігін қалып тастыруға бағытталады. Естеріңізге са ла кет сек, 

биылғы жылдың 15 нау рызындағы Қауіпсіздік кеңесі оты ры сында 

Президент Үкіметке осын дай тапсырманы жүктеген бола тын.

КОНФЕРЕНЦИЯ



Жаңаөзен сабақ болды

Ол «Тұрақтылық пен тыныштықты сақ-

тау – аса көңіл бөлуді қажет ететін негізгі 

басымдықтардың бірі» дейді. Ха лық аралық 

конференцияға еліміздің заң 

герлерімен 

қатар, шетелдік мамандар да шақырылған 

екен. М.В.Ломоносов атындағы ММУ кон-

ституциялық және муниципалдық құқық 

кафедрасының меңгерушісі Сурен Ава-

кьян, Еуропалық одақтың Венециандық 

ко миссиясының мүшесі Эндзинс Айварс, 

БҰҰ Адам құ қықтары жөніндегі Бас ко-

миссары бас қармасының Орталық Азия 

өңірлік бө лімшесінің өкілі Армен Арутю-

нян қаты суда. 

Конференция екі күн ішінде біраз мә-

се ленің басын шалмақ. Атап айтсақ, «Кон-

ституциялық заңдылық: оны қамта ма сыз 

етудің жолдары мен тәсіл дері», «Қазақ-

станды құқықтық мемлекет ретінде одан 

ары орнықтырудың конституциялық бас-

тамалары», «Тұлғаның еркіндігі мен жа-

уапкершілігі саласындағы конституциялық 

заңдылықты дәйектілікпен нығайту» секіл-

ді тақырыптары бойынша сессиялардың 

отырысы өтеді. 

Бектас БЕКНАЗАРОВ,

 

ҚР Жоғарғы сотының төрағасы:

– Қазақстан дербестік алған күн-

нен бастап заңдылыққа арқа сүйеп, 

құқықтық мемлекет құру жолын таң-

дады. Еліміз, біріншіден, адамның 

құ қық тары мен бостандықтарын қам-

та масыз етуді алдына мақсат етіп қой-

ды. Демократиялық мемлекет үшін 

құ қықтық жүйені бекемдеу – маңызы 

зор бірден-бір тетік. Сондықтан кон-

с ти туциялық  заңдылықты  бұлжытпай 

орындау еліміздің негізгі бағыт-бағ-

дары болып қала бермек.

Салтан СӘКЕН

Жоғарғы соттың төрағасы Бектас Бекназаров Жаңаөзендегі жағдай 

заңдылықтың сақталуына аса көңіл бөлінбегендіктен дегенге меңзеп 

отыр. Кеше Жоғарғы сотта өткен «Конституциялық заңдылық – құқық тық 

мемлекеттің және тұлға еркіндігінің негізі» атты халықаралық ғылы ми-

тәжірибелік конференцияда Жоғарғы сот төрағасы былай деді: «Жаңа-

өзендегі жағдай біздің мемлекетімізде конституциялық заңдылықтың, 

жалпы заңдылықтың сақталуына барлық мекемелер мен барша азаматтар 

бар күшін салып, осы бағытта жұмыс жасау керектігін көрсетті».

мен Жаңаөзен қаласы тұрғындарының 

наразылығын тудырған барлық себепті 

анықтап, оны жою жөніндегі ұсыныстарды 

екі апта мерзімде енгізуді тапсырды.

Президент әрбір жаңаөзендіктің Үде-

мелі индустриялық-инновациялық даму 

бағдарламасы аясында ашылған кәсіп-

орын дардың біріне жұмысқа орналасуына 

мүмкіндік барын атап өтті.

Нұрсұлтан Назарбаев Бас прокурату-

раға, Ішкі істер министрлігіне жаппай тәр-

тіпсіздік фактілері бойынша қылмыстық 

істердің тергелуі жөніндегі барлық қажетті 

шараны қабылдауды тапсырды. Жаппай 

тәртіпсіздікке кінәлілер мен жанжал шыға-

ру шыларды табу, іздестіру жөніндегі жұ мыс-

ты күшейту қажет. Бұл ретте тергеу барысы 

Маңғыстау облысының Ардагерлер кеңе-

сінің төрағасы Өмірзақ Озғанбаев басқа-

ра тын қоғамдық комиссияны қатыс тыра 

отырып, ашық және жа рия-

лы түрде жүргізілуі тиіс.

Президент атап өткен-

дей, сарапшылардың ба-

сым көпшілігі, оның ішін де 

шетелдік сарапшылар да 

Жаңаөзендегі жаппай тәр-

тіп сіздіктер туралы «право-

ка циялық сипатта жоспар-

ланған, жан-жақты ұйым-

дас тырылған және өтетін 

уақытына дейін белгіленген 

акция» деген пікір білдір-

ген. Жалпы, шетелде 

аталған жағдайға байла-

ныс ты, сон дай-ақ оны шешу 

жө нін дегі  мемлекеттік  ор-

ган дардың іс-қимылы тура-

лы объективті түсінік бар.

Қорыта келгенде, Мем-

лекет басшысы Жаңаөзен-

дегі трагедия еліміздің бар-

лық азаматы үшін ортақ 

екенін атап өтті. Барша қа-

зақ стандықтар  тәртіпсіз дікті 

ұйымдастырушылардың 

әрекеттерін бірауыздан айып-

тауда. Жаңаөзенде орын 

ал ған  оқиға  қазақ стан дық 

қо ғамның  тұрақты лығы  мен 

бірлігін нығайта түсудің маңыз дылығын 

анық көрсетті. Бүгінде іс жүзінде әлемнің 

бірде-бір елі жаhандық эко но микалық 

дағдарыстың болып көр меген салдарла-

рынан орын алған жаппай тәртіп сіздік-

терден құтыла алған жоқ.

– Қазақстандықтардың бірлігінің, 

үдемелі әлеуметтік-экономикалық саясат-

тың арқасында Жаңаөзенде қалыпты 

өмір ді қалпына келтіру үшін бізде барлық 

қажетті жұмысты барынша қысқа мер-

зімде жүргізу үшін барлық мүмкіндік бар. 

Осыған байланысты барлық мемлекеттік 

органға бірлескен және үйлесті рілген 

жұмыстарды ұйымдастыруды тапсыра-

мын. Барлық іс жылдам және барынша 

қысқа мерзімде жүргізілуі тиіс. Мен оның 

жүзеге асырылу барысын жеке бақы ла-

уымда ұстаймын, – деді Мемлекет бас-

шысы.

Бірлескен наноқор 

құрылды

Бірлескен наноқорды құру туралы 

келісімшартқа «Қазына Капитал Менедж-

мент» АҚ, «Роснано» ААҚ, «ВТБ Капи-

тал. Управление активами» ЖАҚ және 

I2BF Global Ventures компаниясының 

басшылығы қол қойды. Осы құжатқа 

сәйкес, «Қазына Капитал Менеджмент» 

және «Роснано» негізгі инвесторлар 

ретінде белгіленіп отыр. Сол себепті олар 

100 млн доллар көлеміндегі қордың 

жарғылық капиталының тең жартысын, 

яғни 50 млн АҚШ долларын екіге бөліп, 

әрқайсысы 25 млн доллардан қаржылық 

жарна бөліп береді. Ал «ВТБ Капитал. 

Управление активами» және I2BF Global 

Ventures компаниялары қалған 50 млн 

долларды жеке инвестиция ретінде тар-

тып, алдағы уақытта барлық жарғылық 

қорды басқаратын болады. Осы ақшаға 

Қазақстан және Ресей аумағында инно-

вациялық жобалар қолға алынбақ. Қор 

қызметінің негізгі бағыттары: баламалы 

энергия көздері, мұнай-газ, телекомму-

никациялар, биотехнология, электрони ка, 

табиғатты қорғау технологиялары т.б. Он 

жылға құрылып отырған Қазақ стан-Ресей 

нанотехнологиялар қоры 

ның кеңселері 

Алматы және Мәскеу қала ларында орна-

ласады. 

Абай АЛПАМЫСОВ,

 

«Қазына Капитал Менеджмент» 

АҚ-тың басқарма төрағасы:

– Негізі, Қазақстан мен Ресей 

экономиканың қолданбалы салала-

ры бойынша тығыз жұмыс жасап ке-

леді. Енді осы қорды құру арқылы 

біз технологиялық бағытта бірлесіп 

қабылданып, жобаларды іске асыру 

жұмысы басталады. 

Дмитрий ПИМКИН, 

«Роснано» 

ААҚ-тың басқарушы директоры:

– Екі елдің индустриялық ұқсасты-

ғын ескерсек, бұл бірлескен нанотех-

но логиялар қоры біздің әріптестік бай-

ланысымызға қосымша серпін береді 

деген сенім бар. Біз бірлесіп ғылым мен 

Желтоқсанның 21-і күні Астанада Қазақстан мен Ресейдің 

бірлескен нанотехнологиялар қорын құруға байланысты 

соңғы құжаттарға қол қойылды. Жарғылық қоры 100 млн 

АҚШ доллары болатын қордың басшылығы әзірше төрт 

жобаны қолға алуды жоспарлап отыр. Келесі айда арнайы 

«Жол картасы» аясында осы жобаларды іске асыру жұмысы 

басталмақ.

Арман БЕЙСЕНБАЙҰЛЫ

қызмет етеміз. Осы уақытқа дейін 

нақты жобаларды қарап, төрт жоба-

ны іріктеп алдық. Олардың әзірше 

қаржылық мәселелері қаралуда. Ал 

бір айдан кейін нақты «Жол картасы» 

технологияны дамыта аламыз. Енді екі 

басқарушы компания қосымша инвес-

тицияны тапқаннан кейін Қазақстан 

мен Ресейдің нанотехнологиялық әле-

уе тін арттыруды бастаймыз.

Жаңаөзенде қалыпты өмірді қалпына 

келтіру үшін бізде барлық мүмкіндік бар

Н.Назарбаев:

С.БОНДАРЕНК

О, Б.О

ТАРБ


АЕВ (фо

то)


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№227 (679) 23.12.2011 жыл, жұма



www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz

ҚОҒАМ

«Қара нар жүк көтермес бел кеткен соң...»

Басы 1-бетте

ОЙ-КӨКПАР



Амалбек ТШАН, 

техника ғылымының докторы, 

қоғам қайраткері

Әбді ҚИЯЛБАЕВ, техника ғылымының 

докторы, Қазақстан жол ғылыми-зерттеу 

институты оқу орталығының бастығы

Автомобиль жолдарын ақылы ету 

сапаға кепілдік бола ма?

Әсет ТӨЛЕУШОВ, Алматы қаласы Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының бас маманы:

– Әрине, ақылы жолдың өзіндік артықшылығы, тиімділігі баршылық. Мәселен, асығып бара жатқан адам, әлбетте, 

ақылы жолды таңдамақ. Жалпы айтсам, адамдарда таңдау болғаны дұрыс қой. Бірақ бізде, ақылы етуге мүмкіндік 

бермейтін жолдар көп. Сондықтан да он жолдың біреуін ақылы ету арқылы «сапаға кепілдік береміз» деп өзімізді-өзіміз 

алдамай-ақ қояйық. Бар ұтатынымыз – сол адамдардың таңдауына мүмкіндік жасаймыз. Қазір «бісмілләні» Астана 

– Бурабай жолынан бастағалы отырғанға ұқсайды. Менің ойымша, оған да дайындығымыз шала-пұла. «Бәрін айт та, 

бірін айт», Қазақстанда ақылы қызметке лайық жол тіптен жоқтың қасы. Сондықтан да, ең біріншіден, жолдарды соған 

ыңғайлау керек, яғни осы мәселені оң шешіп алған абзал. 

БЕЙТАРАП ПІКІР

Дайындаған  

Ләззат БИЛАН

Мен осыдан бір 

аз уақыт бұрын іс-

сапар 


мен Қытайға барған едім, сонда 

көр дім, бір ақауы жоқ жылтырап жатқан 

жол ды бұзып жатыр. «Неге?» деп сұрадым 

таңғалып. Сөйтсем, ол жолдың жөндеуден 

өтпегеніне 22 (!) жыл болыпты. 22 жылда 

бастапқы қалпын бұзбаған. Ол өзінің 

пайдалану мерзімін аяқтағандықтан, бас-

қа, бүгінгі күнгі стан дартқа сай жол салуға 

кіріскен екен. 

Ал бізде, мәселен, Әл-Фараби даңғы-

лы жылда жөнделеді. Сол сияқты Астана 

қаласындағы әуежайға апаратын жол 

жөн деуден көзін ашпайды. Мұның се бе бі 

кім-кімге де белгілі. Бұл – ақша жым қы-

рудың ең ұтымды тәсілі. 

Біздің елдегі жолдар ақылы етуге 

мүлде сай емес. Әу баста салынғанда бұл 

жағы ескерілмеген. Ал жұрт не істесе, соны 

қайталап, аздаған ұзындықтағы жерлерді 

ақылы еткенмен түк ұтпаймыз. Одан түс-

кен қаржымен тіпті жыртығымызды да 

жа май  алмаймыз. 

Жолдардың сапасын жақсартудың 

бас қа да тиімді амалдары жетіп жатыр. 

Солар 

ды қолға алса да, проблема 



шешілер еді.

Біріншіден, құрылыстағы жемқорлық-

ты түбімен жою керек. Негізгі гәп – сонда. 

Екін шіден, жол құрылысын жүргізетін ме-

ке  мелер сынақтан өткен, өзінің саналы 

жұ мыс істей алатынын дәлелдеген меке ме 

бо луы шарт. Маман жағынан да, техника 

жа ғынан да, тәжірибе жағынан да жол 

құ 

ры 


лысын жүргізуде әбден сыналған, 

шың далған мекемеге ғана тапсыру керек. 

Әйтпесе бізде қайтеді, тендерді кім ұтқаны 

белгісіз, оның салған жолы бір жыл өтпей 

Реті келіп отырғанда айта кетейін, не гізі, 

Қазақстандағы жол сапасы тура сын  да әркім 

әрқандай пікір айтып жата ды. Біреу даттай-

ды, біреу мақтайды де ген дей. Мен маман 

ретінде өз бағамды бе ре тін болсам, жыл-

дан-жылға жағдай жақ сарып келеді. Осы-

дан 20 жыл бұ рын ғы жолдармен тіптен 

са лыс тыруға да келмейді. Айырма шылығы 

жер мен көк тей. 

Қазіргі кезде 10 500 километр көлік тік 

дәліздер салып жатырмыз. Солардың са-

пасы халықаралық стандартқа сай. Қор -

даланып қалған проблеманы бір дем де, 

бір айда, бір жылда шеше салу мүм кін 

емес. Оған уақыт керек. Біртіндеп-бір тін-

деп қолға алып жатырмыз. Елдің эко но-

микасының жақсарып келе жатқан ды-

ғының белгісі – бұл. Негізі, елімізде жол-

дарды дамыту мақсатында тиімді бағдар-

ламалардың қабылданып жатқанын 

бар ша біледі. Естеріңізде болса, осыдан 

15-20 шақты жыл бұрын мемлекеттік 

маңызы бар, ұзындығы 1200 шақырымды 

құрай тын  Алматы–Астана жолы күрделі 

жөндеу ден өтті. Сол жылдардағы сын 

сәттің өзінде жол құрылысы саласын 

дамы туға, оны өркендетуге мемлекет ай-

рықша мән берді. «Жол саласы – эко но-

микамыздың күретамы ры» екен дігін баса 

айтқан Елба сының 2001 жылды «Ав то-

мобиль жол дары жы лы» деп ата ғаны 

тағы бар. 

Әрине, кейбір жолдар жөндеуді, кей-

біреуі күрделі жөндеуді қажет етеді. Ондай 

жол дар жоқ деп айтуға болмайды. Бірақ 

барды бар деп, жоқты жоқ деп турасын 

айтқан дұрыс. 

Қысқасы, автомобиль жолдарын ақы-

лы ету сапаға кепілдік бола алады.

жа тып-ақ қожырай бастайды. Сондай-ақ 

олар көбіне сырттан келген арзанқол жұ-

мысшыларды жалдайды. Олар бүгін бар, 

ертең жоқ, жұмысқа жүрдім-бардым қа-

райды. 


Үшіншіден, жол сапасын тексеретін-

дер жауапсыздық танытуда. Құзырлы са-

ланың немкеттілігін ешкім жоққа шыға-

ра алмас. Егер солар ұдайы тек серіп, 

құ ры лыс  мате риал дары  стандарт қа  сай 

ма, жоқ па, қос пасы дұрыс па, бұрыс 

па, сол жағына ай рықша мән беріп, дер 

кезінде кем-кетік тің алдын алып отырса, 

ақылы жол ту ралы сөз қозғаудың керегі 

де болмай қа ла ды. Құрылысы басталған 

кезінен бас тап, пайдаланылған уақытта-

рына де йін жолдардың техникалық жағ-

дайын қалып ты ұстауға мүмкіндік бе ретін 

арнайы нор мативтік стандарт бо лады. Ең 

бастысы – сол стандарттан ауыт қымасақ 

болғаны.


  Ақылы жол да – жаңа заманның көп 

талаптарының бірі. Ақылы жолдар енгізуді 

қолдаймын. Бірақ асығыстық танытуға 

әсте болмайды, алдымен «жеті рет өлшеп, 

содан кейін ғана кесу керек».

Жолдың сапасын тек оларды ақы лы ету 

арқылы ғана жақсарта алатыны мыз ға еш кім 

дау айтпас. Өздеріңіз бі ле сіздер, біз дің елде-

гі көлік салығы тү гел дерлік жол дарды жөн-

деу ге ке тіп жат  қан жоқ. Белгілі мөл шердегі 

қар жы ғана жұмсалуда. Сон дық тан да Қа-

зақ стан  дағы  кейбір  жолдар  са па сы  сын  кө-

тер  мей жатады. Ал ақылы жол дардан түс  кен 

қаржы тікелей сол жол дар дың тех никалық 

жағдайының күтіміне ғана жұмса лар еді. 

Мамандар белсіздікке шалдығу-

дың төрт себебі бар екендігін айтады. 

Олардың ал ғашқысы суық тиюден 

келеді екен, яғни прос татит сынды 

аурулар. Бұрындары бұл кеселге 40-

50 жас шамасындағы ер-азаматтар шал-

дығып жатса, қазір тепсе темір үзетін жас 

жігіттер де оның зардабын тартуда.

Ал екінші себеп – ағзадағы қанның 

ұйып қалуы. Мұндай ауру түрлері, негі-

зінен, күнінің жартысына жуығын бір 

орын да отырумен өткізетін ер-азаматтарда 

көп кездеседі. Қазіргі кеңсе қызметкер-

лерінің жұмыс барысы осындай тәртіпте 

өрбитін діктен, олардың басым бөлігінде 

белсіз діктің белгілері бар деп батыл айтуға 

бо лады. Оған компьютер алдында таң 

азан нан кешке дейін отыратын жастар мен 

жет кіншектерді  қосыңыз.

Белсіздіктің тағы бір себебі – инфекция-

лық жолмен тарайтын аурулар. Жастардың 

үйленбестен бұрын жыныстық қатынасқа 

түсіп, «батыстық үлгіде» өмір сүруі аурулар-

дың жаңа түрлерінің көбеюіне жол ашып 

отыр. Осындай жолдармен туындаған ин-

фек циялар еркек беліндегі ұрықты ірітіп, 

оның белсенділігін төмендетеді.

Белсіздікке әкеліп соқтыратын төртінші 

себеп – экология. «Әсіресе мұнай мен уран 

өндірісінде жұмыс істейтін ер-азаматтар 

эко логия салдарынан ұрпақсыз қалып жа-

тады» дейді денсаулық сақтау саласының 

мамандары. Дегенмен кез келген аурудың 

алдын алып, ертерек ем қабылдаса, тар-

қа тылмайтын түйін болмайды. Айта ке-

тейік, темекі мен ішімдікті үнемі пайдала-

на тындар да – «әлсіз» еркектердің сана-

тында.

Бәтеш Омаровтың айтуынша, елімізде, 



оның ішінде Оңтүстік Қазақстан облысында 

бұл індеттің алдын алу шаралары жақсы 

қол ға алынған. Өйткені мұндай науқас қа 

шалдыққандардың көпшілігі өз кеселін 

білмейді, ал білетіндер оны жасырады. 

Мемлекет те бұл мәселеге енді көңіл ауда-

ра бастады. 

«Бүгінде қазақ қоғамында белең алып 

отырған белсіздік ауруын болдырмаудың 

ең тиімді жолдарының бірі – отбасындағы 

бала тәрбиесі», – дейді Б. Омаров. Өйткені 

ұл-қыздарымыздың жеңіл жүрісі – 

көптеген жұқпалы аурудың тууына себеп. 

Өткен ғасырдың 60-жылдарынан бас-

тап 90-жылдарға дейін қазақ халқының 

саны қарқынды өскен. Ол кезде әр отба-

сын да орта есеппен кемінде бес-алты 

баладан болатын. Он құрсақ көтеріп,«Батыр 

ана» атанған аналар аз болған жоқ. Ал бұл 

үрдіс еліміз Тәуелсіздік алып, табалды ры-

ғымыз дан батыс мәдениеті аттаған уа-

қыттан бас тап тежелді.

«Белсіздікті емдеудің бірнеше жолы 

бар. Әсіресе ең пайдалы емі – дәрі-дәр мек 

қабылдау емес, ат үстінде серуен деу», – 

дейді Бәтеш Омаров. Өмірі жылқы үстінде 

өткен аталарымыз сондықтан да белсіздік 

дегеннің не екенін білмеген. Ал пыс, 

жетпіске келгенше ұрпақ сүйіп, көп бала-

лы болуының да басты себебі осында 

жатыр.

Қалай болғанда да, профессор Алшын-



баев бастаған қазақстандық урологтер-

дің көтеріп отырған мәселесі орынды. 

Атал ған проблеманы дереу шешпесек, 

халық санын өсірудің басқа жолдарын 

қарастыр ғанымыз жөн. Мырзакәрім Кәрім-

ұлының сөзіне сенсек, бүгінде Қазақ стан да 

5 мыңға жуық гинеколог маман бол са, 

уро логтердің саны 500-ге де жет пейді 

екен. Демек, мемлекет бұл саланы да ерек-

ше назарына алып, бі лікті маман дардың 

қатарын арт тыруы керек.

Серғали БАЛАЖАН,

Оңтүстік Қазақстан облысы

Жуырда Жамбыл облыстық прокуратурасы аймақтағы емдеу 

мекемелеріне тексеру жүргізген болатын. Жаға ұстатарлық 

жағдаяттар жетерлік екен. Облыстық онкологиялық диспансерде 

қымбат құрылғылардың бекерге тұрғаны белгілі болып 

отыр. Соның кесірінен тұрғындардың басқа медициналық 

мекемелерге ақылы түрде қаралуына тура келген. Гамма – 

терапевтикалық THERATRON атты алыстан сәулелендіретін 

аппарат сатып алынғаннан бергі бес жыл бойы іске қосылмаған. 

Оның бағасы 93 985 000 теңге тұрады. «Чернобылец» ЖШС 

техникалық тексеруінен кейін аппарат жарамайды деп 

көрсетілген. Оның басқару блогын ауыстыру үшін жұмыс ақысы 

17 264 000 теңге болады екен.

Күршім ауданының сүңгуірлері екі рет Казнаковка өткеліне құт-

қару жұмыстарына барды. Бұқтырма суқоймасының екі жағынан 

бірнеше сағат арасында мұз астына екі автокөлік түсіп кетті.

Расында, бүгінде медициналық құрыл-

ғыларды жөндейтін мамандардан тап-

шылық тартып отырған жайымыз бар. 

Қазақ баласы қолын майға малып, қара 

жұмыс істегісі келмейді. Қалай болғанда 

да, мектеп бітірісімен заң не экономика 

саласын таңдайды. Болашағы бар. Бастық 

болу ға мүмкіндік мол. Алайда көбіне кері-

сінше болып та жатады. Табақтай диплом-

ды қолға алғанымен, жұмыссыздардың 

қа 


тарын толықтырып жүргендері көп. 

Есесіне техникалық мамандықтың құла-

ғынан ұстағандар – өзге ұлттың өкілдері. 

Қалтасы да, көңілдері де тоқ. Әсі ресе си-

рек  кәсіптің тұтқасын ұстап жүрген-

дердің арасында қазақ ұландарының 

аздығы көңілге кірбің ұялатады. Деген-

мен аз да болса, бар олар. Әйтеуір, жоқ 

емес қой деп, көңілді бір демдеп қоюға 

болады. 


Оңтүстік Қазақстан облысына қарасты 

Жетісай қаласында медициналық техни-

каларды жөндейтін жалғыз маман бар. 

Бауыржан Кемелбековке тек осы өңірде 

ғана емес, облыстың өзге аймақта рын да-

ғы лардың да күні түсулі. Себеп: мұндай 

кәсіпті игергендер жоқтың қасы. Шетел-

ден маман шақыртудың машақатынан 

бөлек, оған төленетін ақының тым қым-

бат тығынан кейде медициналық құрал дар 

айлап емес, тіпті жылдап шаң басып тұрып 

қалып жатады. Қолы епті Ба 

уыржан – 

ауру ханалардағы кез келген медициналық 

техниканың «тілін» тауып, жөндеудің асқан 

шебері. Кеңес кезеңінде Ташкенттегі элек-

тро медициналық техникумды бітірген ма-

ман сондағы №1 клиникалық аурухана-

дағы бүйректі ауыстыру орталығында тех-

ник-лаборант болып жұмыс істеген. Елге 

оралған ол екі қолға бір күректі оңай тап-

ты. Ақауы шыққан электрокардиограмма, 

компьютерлік флюрорентген, гемодиализ 

сынды күрделі аппараттарды жөндеу хас 

шеберге қиын емес. 24-тен астам анализ-

ді бірден қорытып, жауабын шығарып бе-

ретін аментинофон атты жоғары техноло-

гиялы жаңа аппаратты жөндеу де қолынан 

келеді. Осылайша, облыс орталығынан 

алыста жатқан аудандарды бір өзі қамтып 

отырған маманның айы оңынан туып тұр. 

Бауыржан сынды сирек кәсіптің иелеріне 

сұраныс артып отыр. Тапшы мамандардың 

қатарын көбейту кезек күттірмейтін 

мәселеге айналды... 

Бүгінге дейін көлеңкеде қалып келген 

орта арнаулы кәсіптік мамандарға енді 

ғана көңіл бөліне бастады. Үкімет кәсіптік-

техникалық лицейлерді жаңа жүйе бойын-

ша жарақтандыруға кірісіп кетті. Орта ар-

наулы мамандарды дайындап шығаратын 

лицей, колледждердің материалдық-тех-

ни калық базаларын жаңғырту қолға алы-

нуда. Араға аз жыл салып шетелдік жұмыс-

шыларға бәсекелес бола алатын отандық 

мамандарымыз оларды еңбек рыногынан 

түре қуып шығады деген үміт бар. Әзірге 

орта арнаулы оқу орындарының тек 10 

пайызы ғана жаңартылады деп күтілуде. 

Жасырары жоқ, осы оқу орындарын бітір-

гендердің басым бөлігі жұмысқа тез тұра-

ды. Ең сұранысы мол мамандардың бірі 

дәнекерлеушілер, жиһаз жасаушылар, ав-

тослесарьлар болып отыр. Кәсіптік-тех-

никалық лицейлерді модернизация 

лау 


бюд жетке оңайға түспейді. Ол үшін 33 млн 

доллар бөлінді. Оның басым бөлігін Дү-

ние 

жүзілік банктен алуға тура келген. 



Оның барлығы да лицейлерді жаңа құрал-

жаб дықтармен  жарақтан ды рып,  оқыту-

шы лар дың  біліктіліктерін  арт тыруға  жұм-

са латын болады. Нәтиже сінде білімгер-

лер  көрші Өзбекстан мен Қыр ғызстаннан 

ағылып келіп жатқан гастарбайтерлерді 

еңбек рыногынан ығыстырып шығарып 

қана қоймай, алыс шетелдерден ке летін 

тапшы мамандардың орнын бас пақ. Елі-

міздегі кәсіптік орта арнаулы оқу орында-

рының саны 900-ден асады. Ал модер-

низациялауға бөлінген қаржыға тек 68 

лицей мен колледж ғана қол жеткізбек. 

Қалғандары ескі құрал-жабдықтармен 

жұмыс істей тұрады. Еліміздегі ірі кәсіп-

орындар соңғы кезде заманауи құрыл-

ғылармен толық жабдықталған. Ондағы 

аппараттармен жұмыс істейтін мамандар 

жоқ болған соң, шаң қауып тұр. Орта оқу 

орындарындағы студенттер ескі құрыл-

ғылармен, ескі методикамен оқы тылуда. 

Енді жаңа бетбұрыстың арқасында олқы-

лықтың орны толмақ. 


жүктеу 0.63 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет