23 желтоқсан



жүктеу 0.63 Mb.
Pdf просмотр
бет1/5
Дата19.01.2017
өлшемі0.63 Mb.
  1   2   3   4   5

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

№227 (679) 

23 желтоқсан

жұма


2011 жыл

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

ОЙ-КӨКПАР 



Кеше Президент Ақтау қаласында болып, облыс 

активінің, көрнекті жұртшылық, зиялы қауым өкілдері, 

мұнай компанияларының еңбек ұжымдары өкілдерінің 

қатысуымен Жаңаөзен қаласында орын алған қайғылы 

оқиға мәселелері жөнінде кеңес өткізді.

Мемлекет басшысы атап өткендей, 

жаппай тәртіпсіздіктің туындауының 

басты себебі бұзақы топтың іс-әрекеті 

болды. Олар жұмыстан босатылған 

ең 


беккерлер мен «Өзенмұнайгаз» 

компа 


ниясы басшылығының ара-

сында 


ғы еңбек шиеленісінің көпке 

созылғанын пайдаланған.

– Үкімет, «Самұрық-Қазына» қоры, 

«ҚазМұнайГаз» компаниясы еңбек да-

уын дер кезінде шешу жөніндегі менің 

тапсырмамды орындамаған. Өкінішке 

орай, олар бұл мәселені шешуге қабі-

летсіз болып шықты. Ұлттық компания 

мен оның еншілес құрылымда рының 

басшылары арасында кездейсоқ адам-

дар көп болып шықты. Мұның бәрі 

менеджмент тиімділігінің төмендеуіне 

әкеліп соқты. Сондықтан мен «Қаз-

Мұнай 


Газ» ұлттық компаниясының 

жаңа басшысы етіп Ләззат Қиыновты, 

ал «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» 

ком па ниясының басшысы етіп Алик 

Айдар баевты тағайындаймын, – деді 

Мем лекет  басшысы.

Президент Үкіметке қазіргі жағ-

дайда уәкілетті үкіметтік құрылымның, 

«ҚазМұнайГаз» компания 

сының іс-

қимылын жан-жақты зерттеуді және 

кінәлі лерді жазалау, сондай-ақ «Қаз-

Мұнай Газ» компаниясының басқару 

жүйесін реформалау жөнінде нақты 

ұсыныстар беруді тапсырды.

Кеңестің қорытындысы бойынша 

Мемлекет басшысы уәкілетті мемле-

кеттік органдардың алдында Жаңаөзен 

қаласындағы жағдайды қалпына кел-

тіру жөнінде барлық қажетті шараны 

қысқа мерзімде қабылдау міндеті 

тұрғанын атап көрсетті.

Мемлекет басшысы сондай-ақ 

Жаңаөзен қаласында болып, қалпына 

келтіру жұмыстарының барысымен 

танысты. Нұрсұлтан Назарбаев жаппай 

тәртіпсіздіктер барысында қиратылған 

нысандарда болып, қала тұрғында-

рымен, құқық қорғау органдарының 

өкілдерімен кездесті.

Одан кейін еліміздің Президенті 

қала активімен, мұнай ұйымдары ең-

бек ұжымының өкілдері мен кездесу 

өткізді.


Жалғасы 2-бетте 

...де

дiм-ай, а

у!

Маған әулиелерге 

кесене орнату кейінге 

қалдыруды күтпейтін, 

заңды түрде орындалуы 

тиіс нәрседей көрінеді



Автомобиль жолдарын ақылы ету сапаға кепілдік бола ма?

А

УА Р



АЙЫ

«Қазгидромет» кәсіпорны мамандарының мәлі ме-

тінше, алдағы тәулікте еліміздің көп бөлігінде, әсіресе 

Оңтүстік Қазақстан, Алматы және Шығыс Қазақстан 

облыстарында күшті аяз сақталады. Қазақстанның 

баты сындағы төрт облыстың аумағында екпіні 15-20 

м/с болатын жел соғады. Алматы облысындағы Жа-

лаңаш 


көл маңында жел екпіні 18-23 м/с-ке дейін 

кү шейеді.  Астанада 9-14 м/с жел соғып, сынап ба-

ғанасы күндіз – 12-14, түнде 22-24 градус аязды 

көр 


 

сетеді. Республикалық және жергілікті маңызы 

бар көлік жолдарындағы ахуал әлі де мәз емес. Жел-

тоқ 


санның 21-22-сі күндері Алматы облысындағы 

Үш арал – Достық, Қарағанды облысындағы Балқаш 

– Алматы және Ақтөбе облысындағы Қобда – Ойыл 

тас жолдары барлық көлік құралы үшін жабылған бо-

латын. 

Болатбек МҰХТАРОВ

Аяз бен боран әлі басылмайды

Қазақстанның көп бөлігінде антициклонның 

әсері сақталып, аяз әлі бірнеше күнге 

созылады. Алматы облысының Жалаңашкөл 

көліне жақын маңда жел күшейеді.

ҚҰҚЫҚ ПЕН ҚҰРЫҚ

Еліміздің бас қаржы полицейінің мәліметінше, 

В.Храпуновқа қатысты Қылмыстық кодекстің көптеген 

бабы бойынша қылмыстық іс тергелуде. Храпунов 

Алматы әкімі болған кезде лауазымын асыра пай-

далану, сыбайлас жемқорлық сияқты қылмыстарға 

барған. Әзірше іс өндірісте болғандықтан, ол жөнінде 

толығырақ айтуға ерте. Қ.Қожамжаровтың сөзіне 

қара 


ғанда, қазіргі мезгілде шетелге қашып кеткен 

шенеуніктің заңсыз әрекеттерінен мемлекетке кел-

ген материалдық шығын есептеліп, соған қатысты 

айғақ тар да жиналып жатыр. Естеріңізде болса, 2007 

жылдың 1 қарашасында ҚР Премьер-министрі Кәрім 

Мәсімовтің ұсынысымен Алматы қаласының әкімі 

болып тұрған кезде Алматы аумағындағы су қорғау 

аумақтарындағы жер телімдерін заңсыз бөлгені үшін 

В.Храпунов ҚР төтенше жағдайлар министрі қыз-

метінен босатылған еді. Бес айдан кейін экс-министр-

дің Швейцарияға қоныс аударғаны белгілі болды. 

2009 жылы ол сол елдің ең бай тұрғындарының тізімі-

не енді. 

Храпуновқа қатысты бірнеше 

қылмыстық іс тергелу үстінде

Бұрынғы ҚР 

төтенше жағдайлар 

министрі, Алматы 

қаласының бір кез-

дегі әкімі Виктор 

Храпуновқа қатысты 

бірнеше бап бойын-

ша қылмыстық іс екі 

айдан бері тергеліп 

жатыр. Бұл ақпаратты 

ҚР Экономикалық 

қылмысқа және сы-

байлас жемқорлыққа 

қарсы күрес агент тігі-

нің төрағасы Қайрат 

Қожамжаров «Интер-

факс-Қазақстан» 

агенттігіне берген 

жауа бында  растады.

ДАТ!

6-б

етте

Ерлан АРЫН:

Маған әулиелерге 

кесене орнату кейінге 

қалдыруды күтпейтін, 

заңды түрде орындалуы 

тиіс нәрседей көрінеді



6-б

етте

Ерлан АРЫН:

ИӘ

– Әлбетте, әлемдік өлшеммен ала-

тын болсақ, дамыған елдерде, мәселен, 

Ита 


 

лия 


да 60-70 пайыз жолдар ақылы. 

Сон 


дықтан да көпшілік шетелдегі авто-

жол 


дар сапасына жоғары баға беруге 

бо 


лады. Тіпті тегін жолдарының өзі де 

ақы лы жолдармен салыстырғанда бірдей 

дең 

гейде. Өйткені алынып отырған ақы 



барлық дерлік жолдардың күтіміне жете-

ді. Былайша айтқанда, түскен қаржы жол-

дар 

дың өзін-өзі толықтай қамтамасыз 



етуі не барынша мүмкіндік беріп отыр. 

Бізде де ақылы жолдар жасайтын кез 

келді. Бірақ... Өкінішке қарай, біздің жол-

дар дың стандарты ақылы етуге әлі келің-

кіре мейді, яғни ертерек. Тарата айтсам, 

бізде балама жолдар жоқ. Мысалы, біреу-

лер ақылы жолмен жүргісі келді делік, 

алайда оған таңдау жоқ. 



3-бетте

Амалбек ТШАН, 

техника ғылымының 

докторы, қоғам қайраткері:

Әбді ҚИЯЛБАЕВ, техника 

ғылымының докторы, Қазақстан 

жол ғылыми-зерттеу институты 

оқу орталығының бастығы:

Ақылы жолдар төңірегіндегі пікірталастың ақыры 

бұл болмас, сірә... Міне, бірер жылдай болды, осы 

тақырып талас алаңында әлі табандап тұр. Десек те, 

алдағы жылдары жолдарымыздың кейбіреуі өз күнін 

өзі көру үшін «жылу» жинай бастайтын болды. Оны 

бізге «Қазақстан жол ғылыми-зерттеу институты» 

акционерлік қоғамының басшылығы мәлімдеген еді. 

«Ақылы жолдар енгізу жайы – бүгінде қызу талқыға 

түсіп жүрген мәселе. Келесі жылы Астана – Бурабай 

жолын ақылы ету жоспарда бар», – дейді ондағылар. 

Мамандардың пікірінше, ақылы жолдар есебінен жол 

сапасын жақсартуға болады. Енді біреулер ақылы 

жолдарды заманауи өркениеттілікке ұмтылудың бір 

көрінісі деп санаса керек. Ақылы жолға үзілді-кесілді 

қарсы адамдар да жоқ емес. Енді солардың өздерін 

сөйлетіп көрелік.

ЖОҚ

– Қазақстанның жері кең-бай тақ. Ор на  -

ла  суына  қарай  айтсам,  қалалары мыз дың 

ара сындағы арақашықтықтар тым ал шақ. 

Мұн 

дай жағдайда жолдарды ақы 



 

лы ету 


ақылға сый   майды. Тіпті түскен қар жы жол-

дардың  бар    лығының  сапасын  жақ сар ту ға 

жетеді не ме  се кепілдік береді деу дің өзі – 

үлкен қате лік. 

Егер Қазақстан кішігірім ел бол са ғана ақы-

лы жолдар турасында айт сақ, жарасады. 

«Ақылы жолдар енгіземіз» деп жүрге ні-

міз маған құдды бір шетелдерге қарап елік-

тегенмен бірдей әсер қалдырады. Жолдар-

ды ақылы етуді емес, біз сапаны жақ сарту-

дың амалдарын қарастыруымыз керек. Жол-

дарды дамытудың саясаты жоқ біз де. Осы-

дан төрт жыл бұрын ғана салынған Алматы 

– Бішкек жолы қазір әбден ескіріп, көнерген 

жол сияқты. 

ТҮЙТКІЛ


Жалғасы 3-бетте 

«Қара нар жүк көтермес бел кеткен соң...»

Бүгінде халық санын қайтсек 

көбейтеміз деп алашапқын болып 

жүргенімізде отан 

дық дәрігерлер 

жаңа бір проблеманың шетін шы-

ғар  ды. Анығы, ақхалаттылар қа зақ-

стан 


дық еркектер арасында бел-

сіздік індетінің белең алып бара 

жат қан дығын айтып, дабыл қағуда. 

Мәсе лен, бүгінгі күннің өзінде ел-

де гі ер-азаматтардың 50 пайызға 

стан халқы санының соңғы он жылда 

көңілдегідей өспеуінің бір себебін 

осыдан іздеген жөн.



Бәтеш ОМАРОВ, 

Шымкент қаласын дағы №1 

емхананың бас дәрігері:

– Қазір Қазақстан халқының 

саны шамамен 17 миллионға 

жақын. Он жыл бұ рынғы көрсет-

кішпен салыстыр ғанда өсім сон-

шалықты көп емес. Ол кезде ха-

лық саны 15 миллиондай бол ған. 

Ал біздің ел дегі бейбітшілік, мол-

шылық жағдай 

ларды ескерер 

болсақ, бүгінгі таңда халық саны 

әлдеқайда көп болуы тиіс еді. 

Ендеше, демографиялық өсім 

неліктен тоқырап тұр? Әрине, бұл 

сауалдың жалғыз жауабы бар, ол 

– ел дегі туу көрсеткішінің төмен-

дігі. Бұған жастардың кеш отау 

құруы, ажыра 

судың көптігі де 

сеп тігін тигізіп отыр. Ал ажыра су-

дың 80 пайыздайы дү ниеге нә-

рес тенің келмеуінен орын ала т ы-

нын мен сеніммен айта аламын. 

Бала бол 

маған жағдайда біз 

әйел дерді кінәлап, бар айыпты 

со ларға тағып жатамыз. Мұ ны-

мыз – әрине, үлкен қателік. Қазіргі 

таңда, әйел дердің бедеулігінен 

гөрі, ерлердің бел сіздік аурулары 

жиі ұшы 

расады. Сол үшін бұл 

проб 

леманы дер кезінде шеш-

кеніміз жөн. 

жуығы белсіздікке алып келетін 

түрлі ауру мен ауырады екен. На-

зарды ана мен бала денсаулығына 

ауда рып, ерлер мәселесін назардан 

тыс қалдырып қойған секілдіміз.

Шындығын айту керек, «әлсіз» 

еркектер елімізде соңғы уақытта кө-

бей ген. Еркектік намысқа ерік беріп

дер кезінде дәрігерге көрінбеу мәсе-

лені ушықтырып отыр. Де мек, Қазақ-

Осындай өлең шығарған қазақ нағыз ерлерді көбінде 

қара нарға теңеп жатады. Бұл тегін емес. Қара нардың қадірі 

– күшінде. Демек, бұл ер-азаматтарды мына жұрт ақыл-

парасатымен қатар, қажыр-қайратына, қара күшіне де қарап 

бағалайды дегенді білдіреді. Ал ердің қайраты – белінде. 

Жасыратыны жоқ, он жерден ақылы асып тұрса да, белі 

кеткен еркекте бедел болмайды. Бұл – өмір шындығы.

Сергей МИРОНОВ, 

«Әділетті Ресей» 

партиясының жетекшісі:

– Оксана Дмитриева 

менің президенттікке 

кандидатурамды қолдайтынын 

айтады. Мен жеңіске жеткен 

жағдайда премьер-министр 

болуға дайын екен. Ал содан 

соң, алты жыл өткеннен 

кейін «заманауи дәстүрге сай 

орындарымызды ауыстырып 

аламыз» дейді.

(Итоги.ру сайтынан)

5-бет

5-бет

7-бет

Баскетболымыз 

биікке бет бұрды

«Біз сізді сағындық 

қой, қайран Зеке!»

Қазақ мемлекеттігінде 

аталықтардың маңызы 

зор болған

С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ (фото)

Жаңаөзенде қалыпты өмірді 

қалпына келтіру үшін бізде 

барлық мүмкіндік бар

Н.Назарбаев:

147,99

193,82

4,70

23,34

1,30

12107,74

1389,17

1075,83

107,78

1611,90

Мемлекет басшысы өз сөзінде 

Жаңаөзен қаласын қалпына келтіру, 

қаланың тіршілігін қамтамасыз ететін 

нысандардың қалыпты жұмыс істеуін 

қамтамасыз ететін, сондай-ақ жұмыс-

тан босатылған еңбеккерлерді жұмыс-

қа орналастыру жөнінде барлық шара-

ның қабылданатынын атап өтті. Соны-

мен қатар Президент Қазақстан ның 

барлық заңдылықтарының мүлтіксіз 

сақталуы қажеттігін атап өтті.

Мемлекет басшысы облыс активіне 

жаңа әкімді таныстырды. Маңғыстау 

облыстық мәсли хатының келісімімен 

облыс әкімі қызметіне Бауыржан Мұ-

ха мед жанов  тағайындалды.

Президент Қырымбек Көшер баев-

қа жемісті жұмысы үшін ризашы лығын 

білдіріп, өңірдің соңғы бірнеше жыл-

дағы ірі экономикалық табыстарын 

атап өтті.

Президент өзінің тапсырмасы бо-

йынша құрылған, Премьер-министрдің 

бірінші орынбасары Өмірзақ Шөкеев 

басқаратын Үкіметтік арнайы комис-

сия Маңғыстау облысында болып, тұр-

ғындармен кездесулер өткізіп, жер-

гілікті жердегі жағдайды жан-жақты 

зерттегеніне тоқталды. Үкімет тарапы-

нан Жаңаөзендегі тәртіпсіздіктің сал-

дарларын жою және қаланы қалпына 

келтіру жөніндегі арнайы іс-шаралар 

жоспары бекітілді. Осы мақсат үшін 

Үкімет тарапынан 3 млрд теңгеден ас-

там сомада қаражат бөлінді. Зардап 

шек кен жекеменшік нысандарды қал-

пына келтіру үшін бюджеттен тыс қара-

жат тарту қарасты рылуда.

Қазіргі уақытта Жаңаөзен қаласын-

дағы жағдай тұрақтанды. Басқару ор-

гандары қалыпты режимде жұмыс 

істеуде.


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№227 (679) 23.12.2011 жыл, жұма



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

САЯСИ БЮРО

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Қандай жағдайда БАҚ-ты есепке 

қою талап етілмейді?

Егер де 100 данаға жетпейтін мерзімді баспасөз басылымда-

ры есепке қоюдан босатыла ма? Қандай жағдайда БАҚ есепке 

қойылмайды?

Жанерке АЙДАРБЕКҚЫЗЫ, 

Тараз

Бұл мәселе «Бұқаралық ақ парат құралдары туралы» Қа зақстан 

Республикасының 1999 жылы 23 шілдедегі № 451-1 Заңының 

(2010.19.03. бе рілген өзгерістер мен толық тыру лар мен) 12-бабында 

көр се тілген. 

Таралымы: 

– жүз данаға жетпейтін мерзімді баспасөз басылымдарын; 

– ресми, нормативтік және өзге де актілерді; 

– сот практикасының бюллетеньдерін; 

– кабельдiк желiлермен та ра тылатын теле, радио, бейне, кино хро-

никалық бағ дар ла ма ларды, егер қызмет көрсету аума ғы бiр ғимаратпен 

немесе ке шенмен шектелген болса, ес епке қою талап етiлмейдi.

Партиялық тізіммен түскен кандидат өз сайлау қорын құра ала ма?

Партиялық тiзiмдер бойынша сай ла-

натын  Парламент  Мә жі лісi  депу тат та ры-

ның сайлауын қоспағанда, Парламент, 

мәслихаттар депутаттарының сай лауы 

республикалық бюджет қара жа тынан 

жергілікті атқарушы органдардың осы 

мақ саттарға арнап ашылған шоттары 

арқылы  қаржы лан ды рылады.  Бұл  шот-

тарға республикалық бюджеттен түсетін 

бюд жет қаражатына иелік етуді аумақ-

тық сайлау комиссия лары жүзе ге асыра-

ды. Қаржыландыру тәртібi Қазақ стан 

Рес пуб ликасының  бюджеттік  заң нама-

сында белгіленеді («Сайлау туралы» 

Кон ституциялық заңы, 33-б. 1-т.).

Саяси партиялар ұсынатын партия-

лық тiзiмдердiң құра мын да дауысқа 

түсетiн кандидаттардың өз сайлау қор-

ларын құру ға құқығы жоқ. Сайлау қор-

лары заңнамада белгіленген тәр тіп пен 

Саяси партияның сайлау қоры қалай құрылады? Саяси партиялар 

ұсынатын партиялық тiзiмдердiң құрамында дауысқа түсетiн кандидаттар 

өз сайлау қорларын құра ала ма?

Эльдар МАРХАТОВ, 

Алматы

мемлекеттік тіркелуге тиіс (ҚР ОСК-тың 

2010 жыл ғы 19 тамыздағы № 7/18 қау-

лысы). Сайлау қорларына заң  ды жол-

мен алынған қаражат қана жібе рiледi. 

Саяси пар тияның сайлау қоры: 1) саяси 

партия ның жалпы сомасы заң дарда 

бел гiленген ең төменгi жалақының мөл-

шерiнен бес мың еседен аспауы тиiс 

жеке қара жатынан; 2) республиканың 

азаматтары мен ұйымдарының жалпы 

сомасы заң дарда белгiленген ең төменгi 

жалақы мөлшерiнен он мың еседен ас-

пауы тиiс ерiктi қайырмалдықтарынан 

құралады («Сайлау туралы» Конститу-

циялық заңы, 92-1-б.).

САПАР

Басы 1-бетте

Кездесу барысында Мемлекет басшы-

сы қазақ стандық қоғамның басты құн-

дылығы Тәуелсіздік, бейбітшілік және келі-

сім екенін атап өтті.

– Бұдан 20 жыл бұрын біз халқымыздың 

тарихында алғаш рет Тәуелсіздік алдық. 

Біз осы қасиетті құндылықты қадірлей 

білуіміз керек. Тәуелсіздіктің 20 жылдығы 

күнгі жаппай тәртіпсіздікті халқымыз айып-

тауда. Шахтерлер, металлургтер, еңбек 

ұжымдары еліміз бойынша тәртіпсіздікті 

айыптап отыр, – деп атап өтті Нұрсұлтан 

Назарбаев.

Кездесу барысында Л.Қиынов сөз 

сөйледі. Ол босатылған еңбеккерлерді 

жұмысқа орналастыруды қоса алғанда, 

барлық проблема жуық арада шешімін 

табатынына сенім білдірді. А.Айдарбаев 

Президенттің барлық тапсырмасы қысқа 

мерзімде орындалатынын атап өтті. 

«Нұрлы көш» мемлекеттік бағдарламасы 

бойынша көшіп келген, қалалық отандас-

тар бірлестігінің төрағасы С.Мұқашев:

– Нұрсұлтан Әбішұлы, сіз өзінің тарихи 

Отанына көшіп келіп жатқан біздің отан-

дастарымызға өз көмегіңізді көрсетіп ке-

лесіз. Біз сізге еңбегіңіз үшін, осындай кез-

де қолдау көрсетіп, барлық проблеманы 

шешу үшін келіп отырғаныңызға ризамыз, 

– деді.

Мемлекет басшысы қоғамдағы бейбіт-



шілік пен келісім қазақстандықтардың бас-

ты құнды лығы екенін атап өтті. Маңғыстау 

– ғасырлар бойы дәстүрлер сақ талып кел-

ген, ежелден қазақтар үшін тұрақтылық, 

бейбітшілік пен келісім қор ғаны на айнал-

ған жер.


– Егер бізде бейбітшілік пен келісім 

болса, онда біздің балаларымыз бақытты 

болады. Ұлы Абайдың сөзін ұмыт паңыз-

дар, халықтың бірлігі – біздің ең басты 

құндылығымыз, – деді Мемлекет бас-

шысы.


Президент Үкіметке Жаңаөзен қала-

сындағы қиратылған нысандарды жедел 

түрде қалпына келтіру және қала тіршілігін 

қамтамасыз ететін нысандардың қалыпты 

жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін барлық 

ұйымдастыру, қаржылық мәселелерді ба-

рынша қысқа мерзімде шешуді жүктеді. 

Мемлекет басшысы еліміздің өзге өңірлері 

қаланың қираған нысандарын қалпына 

келтіруге көмек көрсететініне сенім біл-

дірді. Сонымен бірге Нұрсұлтан Назар-

баев отандық бизнесмендер қираған 

нысандар 

ды қалпына келтіруге және 

қаланы абат тан дыруға көмек көрсететінін 

атап өтті.

Президент атап өткендей, Үкімет, 

«Самұ рық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры 

«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының 

құрылымдық бөлімшелеріне заңды тұлға 

мәртебесін бере отырып, қор құрамынан 

шығару жөнінде шешім қабылдаулары ке-

рек. Бұл олардың еңбек ұжымдарының 

әлеу меттік мәселелерін жедел шешулері 

үшін қажет.

Мемлекет басшысы Өмірзақ Шөкеев 

басқаратын Үкіметтік комиссияға «Өзен-

мұнайгаз» компаниясының жұмысшылары 

САРАП

Ұлттық қауіпсіздік жаңа 

заң арқылы қорғалады

ЫҚПАЛДАСТЫҚ

Айта кетерлігі, қазіргі таңда әлем нің кез 

келген мемлекетінде ұлттық қауіпсіздік 

мәселесінің күн тәртібінен түспейтін, нөмі рі 

бірінші кезектегі мәселеге айнал ғаны рас. 

Ақпараттық-технологиялық даму ғасырында 

ұлттық қауіпсіздіктің қатері бұрынғыдан 

анағұрлым ауыр, бұрынғыға қарағанда 

анағұрлым аңдаусыз, оның салдары да сан 

түрлі болатынын әлемдік жағдай көрсетті. 

Бетпе-бет келіп, көзге көрінбейтін «жаулар» 

да пайда болып, майдан мылтықсыз алаңда 

өтетінге айналды. Бүгінгі дәуір қатері осын-

дай бол ғанда оған қарсы қорғаныс шарасы 

да сонымен санасатын дең гейде болуы 

қажеттігі бесенеден белгілі. Сондықтан да 

елдің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге 

ба ғыт талатын құжат ең алдымен қа тер ге 

қарсы алдын алуды жүзеге асы руға жұмыс 

істегені ләзім. Онымен қоса Қазақ станның 

ұлттық қауіпсіздігі туралы қолданыстағы заң 

осыдан 12 жыл бұрын қабыл данған бола-

тын. Ендеше, қолда ныстағы құжаттың ескір-

генін және бүгінгі күн талаптарына еш жауап 

бер мейтінін айтуға тура келеді. Мәселен, 

өткен 12 жылдан бері қа райғы уақытта бүкіл 

әлем айтар лықтай өзгеріске ұшырады. Кезін-

дегі ұлттық қауіпсіздікке қатысты қай сы бір 

қатерлер өзінің мәнін жойса, оның орнын 

жаңадан пайда бол ғандары басты. Арыға 

бармай-ақ, былтыр ғана әлемнің апшысын 

ал 

ған азық-түлік тапшылығын алып 



қарастырсақ та жеткілікті. Өйткені дәл осы 

мәселе еліміздің ұлттық қауіпсіздігінің сана-

тына кіріктірілді, азық-түлік қауіпсіз дігіне 

төнген қатер ұлттық қауіпсіздікке төн ген 

қатер ретінде қарасты рылады. Осы  ған орай 

қолданыстағы «Ұлт тық қауіп сіздік туралы» 

Заңға «азық-түлік қауіп сіздігі» туралы ұғым 

енгізіліп, Тәуелсіз мем лекеттің азық-түлігін 

сақтау үшін отан дық агро өнеркәсіп кешенін 

орнықты дамыту ұлттық мүдделер тізіміне 

енгізілді.

Қош! Ендігі күні жаңа заңнан не күті-

леді? Ұлттық қауіпсіздік комитеті төра ға-

сының орынбасары Ғұсман Әміриннің ай-

туынша, құжаттың негізгі мақсаты ұлт тық 

қауіпсіздік жүйесін нығайту және қазіргі 

күннің қауіп-қатерлеріне жүйелі түрде 

қарсы әрекет ету мәселелерін жаңа деңгей-

ге шығару болып табылады. Осы ған бай-

ланысты заңда қауіпсіздікке төнетін жаңа 

қатерлер есепке алынып, ұлттық мүдделер 

нақ 


тыланған. «Біріншіден, ақпараттық 

қауіп сіздік саласында қауіптер анықталды. 

Таяу Шығыстағы орын алып отырған оқи-

ға лардың өзі қазіргі күні ақпараттық қауіп-

сіздіктің өзекті екендігін көрсетеді. Бұдан 

соң экономикалық қауіпсіздік мәсе ле лері 

екшеліп, негізгі қауіптер ретінде қар жы 

жүйесінің тұрақсыздығы белгіленді. Осы-

мен бірге ақпараттық-экологиялық және 

сыртқы салалардағы ұлттық мүдделер де 

қосымша енгізіліп отыр. Мәселен, әлеу-

меттік саладағы ұлттық мүдделер кеңей тіл-

ді, атап айтқанда, денсаулық сақтау, білім 

беру, әлеуметтік қамтамасыз ету жүйелерін 

жетілдірудің маңыздылығы атап көрсетілді. 

Себебі қазіргі таңда әлеу меттік салалардағы 

проблемалардың ше шілмеуі әртүрлі нара-

зылық акцияларына, азаматтардың экс-

тремистік әрекеттерге қатысуына ықпал 

етіп отырғаны мәлім», – дейді Ғұсман Әмі-

рин. Оның айтуынша, заңның басты жаңа-

лы ғының бірі – мемлекеттік органдардың 

құзыретін және олардың ұлттық қауіпсіздік 

саласындағы орнын нақты белгілеу. Бұл рет-

те құжаттың 17-бабына сәйкес, мемлекеттік 

органдар ұлттық қауіпсіздікке қатыс ты келісе 

қызмет ету үшін олардың құзыреті нақты 

белгіленетін болады. Ескере кететін жайт – 

ескі заңда ұлттық қауіпсіздікке қатер төнген 

жағдайдағы мемлекеттік органдар 

дың 

құзыреті анықталмаған болатын. Осы ған 



байланысты жаңа заңда 30 мемлекеттік 

органның ұлттық қауіпсіздікті қамтама сыз 

ету саласындағы құзыреті және өзара іс-

қимыл жасау тәртібі белгіленді. Бұдан бөлек, 

құжатта ұлттық қауіпсіздік түрлері де қайта 

қарастырылып отыр. Мәселен, сая си қауіп-

сіздік ұлттық қауіпсіздіктің жеке түрі ретін-

де белгіленген. Бұл ретте саяси қауіпсіздік 

саласындағы қорғалатын нысандар нақты-

ланып, оларға консти туция лық құрылым, 

мемлекеттік органдар жүйе сі, мемлекеттік 

басқару тәртібі жат қызы лыпты. 

Сөйтіп, жаңа заңда жаңа қатерлер ай-

қындалды. Әлеуметтік қатерлер де ескері-

ліп, жаһандық дағдарыстың алдын дағы 

қауіптерге де назар салынды. Сенат тың 

Халықаралық қатынастар, қорғаныс және 

қауіпсіздік комитетінің мүшесі Бауыржан 

Мұхамеджановтың айтуынша, жаңа заң-

ның идеологиясы еліміздің ұлт тық қауіп-

сіздігін қамтамасыз ету және ұлттық мүд-

дені қорғау бағытындағы Мем лекет бас-

шы сының айқындаған жү йе лі саяси бағ-

дарынан туындайды. Сенатор заңның 

мақ сатын былайша бағам дайды: «Бірінші-

ден, ұлттық қауіпсіздіктің басты қатерлерін 

айқындау; екіншіден, мемлекетіміздің бас-

ты ұлттық мүдделерін өзектендіре түсу; 

үшін шіден, мемлекеттік органдардың ұлт-

тық қауіпсіздікті қам та масыз етудегі жауап-

кершілік құзыретін жүйелеу және нақтылау. 

Бұл ретте заңна мада ұлттық қауіпсіздікті 

қамтамасыз ету ісіндегі барлық мемлекет-

тік органның бірінші басшыларының жа-

уапкершілігі ерекше белгіленеді. Төртінші-

ден, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету 

бойынша ерекшеленген мемлекеттік ор-

гандар мен басқа да мемлекеттік орган-

дардың қыз метіндегі үйлесімділік пен келі-

сушілік қамтылады». Депутаттың сөзіне 

қара ған да, қабылданған заңда экономика-

лық шешімдер, оның ішінде мемлекетүсті 

органдар аясында шешімдер қабылдау 

барысындағы Қазақстанның ұлттық мүд-

делерін сақтау қажеттілігіне де баса назар 

аударылады. «Әсіресе әртүрлі инте гра ция-

лық сипаттағы ратификацияланатын заң-

дарды қабылдау барысында біз ұлттық 

мүддені сақтау тұрғысынан келуді ұдайы 

естен шығармауымыз керек. Бұл сена-

торлардың үнемі көтеріп жүрген мәселесі 

еді», – дейді Бауыржан Мұхамеджанов.



жүктеу 0.63 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет