2015 Спецвыпуск ІV международная научная конференция «Современная наука и инновации», посвященная 20-летию университета



жүктеу 5.01 Kb.
Pdf просмотр
бет1/27
Дата19.01.2017
өлшемі5.01 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

Молодой учёный
№  1.1
 (
81.1
)
2015
Спецвыпуск
ІV Международная научная конференция  
«Современная наука и инновации», 
 посвященная 20-летию университета «Болашак»
Университет «Болашак», г. Кызылорда, Казахстан,  
январь, 2015 г.
1.1
2015
спецвыпуск
Университет «Болашак»  
(г. Кызылорда, Казахстан)

ISSN 2072-0297
Молодой учёный
Ежемесячный научный журнал
№ 1.1 (81.1) / 2015
Спецвыпуск
ІV Международная научная конференция «Современная наука и инновации», 
 посвященная 20-летию университета «Болашак»
Университет «Болашак», г. Кызылорда, Казахстан, январь, 2015 г.
Р
е д а к ц и о н н а я
 
к о л л е г и я
:
Главный редактор: Ахметова Галия Дуфаровна, доктор филологических наук
Члены редакционной коллегии:
Ахметова Мария Николаевна, доктор педагогических наук
Иванова Юлия Валентиновна, доктор философских наук
Каленский Александр Васильевич, доктор физико-математических наук
Лактионов Константин Станиславович, доктор биологических наук
Сараева Надежда Михайловна, доктор психологических наук
Авдеюк Оксана Алексеевна, кандидат технических наук
Алиева Тарана Ибрагим кызы, кандидат химических наук
Ахметова Валерия Валерьевна, кандидат медицинских наук
Брезгин Вячеслав Сергеевич, кандидат экономических наук
Данилов Олег Евгеньевич, кандидат педагогических наук
Дёмин Александр Викторович, кандидат биологических наук
Дядюн Кристина Владимировна, кандидат юридических наук
Желнова Кристина Владимировна, кандидат экономических наук
Жуйкова Тамара Павловна, кандидат педагогических наук
Игнатова Мария Александровна, кандидат искусствоведения
Коварда Владимир Васильевич, кандидат физико-математических наук
Комогорцев Максим Геннадьевич, кандидат технических наук
Котляров Алексей Васильевич, кандидат геолого-минералогических наук
Кузьмина Виолетта Михайловна, кандидат исторических наук, кандидат психологических наук
Кучерявенко Светлана Алексеевна, кандидат экономических наук
Лескова Екатерина Викторовна, кандидат физико-математических наук
Макеева Ирина Александровна, кандидат педагогических наук
Матроскина Татьяна Викторовна, кандидат экономических наук
Мусаева Ума Алиевна, кандидат технических наук
Насимов Мурат Орленбаевич, кандидат политических наук
Прончев Геннадий Борисович, кандидат физико-математических наук
Семахин Андрей Михайлович, кандидат технических наук
Сенюшкин Николай Сергеевич, кандидат технических наук
Ткаченко Ирина Георгиевна, кандидат филологических наук
Яхина Асия Сергеевна, кандидат технических наук
На обложке изображен cэр Сэндфорд Флеминг (1827–1915) — инженер, создавший железнодорожную сеть Канады, 
а также систему общепринятых сегодня временных поясов (зон).
Статьи, поступающие в редакцию, рецензируются. За достоверность сведений, изложенных в статьях, ответствен-
ность несут авторы. Мнение редакции может не совпадать с мнением авторов материалов. При перепечатке ссылка 
на журнал обязательна. Материалы публикуются в авторской редакции.
а
д Р е с
 
Р е д а к ц и и
:
420126, г. Казань, ул. Амирхана, 10а, а/я 231. E-mail: info@moluch.ru; http://www.moluch.ru/.
Учредитель и издатель: ООО «Издательство Молодой ученый»
Тираж 1000 экз.
Отпечатано в типографии издательства «Молодой ученый», г. Казань, ул. Академика Арбузова, д. 4

Журнал зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий  
и массовых коммуникаций.
Свидетельство о регистрации средства массовой информации ПИ № ФС77-38059 от 11 ноября 2009 г.
Журнал входит в систему РИНЦ (Российский индекс научного цитирования) на платформе elibrary.ru. 
Журнал включен в международный каталог периодических изданий «Ulrich's Periodicals Directory».
Ответственные редакторы: 
Кайнова Галина Анатольевна 
Осянина Екатерина Игоревна
Международный редакционный совет:
Айрян Заруи Геворковна, кандидат филологических наук, доцент (Армения)
Арошидзе Паата Леонидович, доктор экономических наук, ассоциированный профессор (Грузия)
Атаев Загир Вагитович, кандидат географических наук, профессор (Россия)
Борисов Вячеслав Викторович, доктор педагогических наук, профессор (Украина)
Велковска Гена Цветковадоктор экономических наук, доцент (Болгария)
Гайич Тамара, доктор экономических наук (Сербия)
Данатаров Агахан, кандидат технических наук (Туркменистан)
Данилов Александр Максимович, доктор технических наук, профессор (Россия)
Досманбетова Зейнегуль Рамазановна, доктор философии (PhD) по филологическим наукам (Казахстан)
Ешиев Абдыракман Молдоалиевич, доктор медицинских наук, доцент, зав. отделением (Кыргызстан)
Игисинов Нурбек Сагинбекович, доктор медицинских наук, профессор (Казахстан)
Кадыров Кутлуг-Бек Бекмурадович, кандидат педагогических наук, заместитель директора (Узбекистан)
Кайгородов Иван Борисович, кандидат физико-математических наук (Бразилия)
Каленский Александр Васильевич, доктор физико-математических наук, профессор (Россия)
Козырева Ольга Анатольевна, кандидат педагогических наук, доцент (Россия)
Лю Цзюань, доктор филологических наук, профессор (Китай)
Малес Людмила Владимировна, доктор социологических наук, доцент (Украина)
Нагервадзе Марина Алиевна, доктор биологических наук, профессор (Грузия)
Нурмамедли Фазиль Алигусейн оглы, кандидат геолого-минералогических наук (Азербайджан)
Прокопьев Николай Яковлевич, доктор медицинских наук, профессор (Россия)
Прокофьева Марина Анатольевна, кандидат педагогических наук, доцент (Казахстан)
Ребезов Максим Борисович, доктор сельскохозяйственных наук, профессор (Россия)
Сорока Юлия Георгиевна, доктор социологических наук, доцент (Украина)
Узаков Гулом Норбоевич, кандидат технических наук, доцент (Узбекистан)
Хоналиев Назарали Хоналиевич, доктор экономических наук, старший научный сотрудник (Таджикистан)
Хоссейни Амир, доктор филологических наук (Иран)
Шарипов Аскар Калиевич, доктор экономических наук, доцент (Казахстан)
Художник: Евгений Шишков
Верстка: Павел Бурьянов

iv
«Молодой учёный»  .  № 1.1 (81.1)   .  Январь, 2015  г.
Содержание
С О Д Е Р Ж А Н И Е
М А Т Е М А Т И К А
Аймбетова М. Т., Сембаева И. А., 
Баймаханова Г. А.
Математикадағы логикалық есептерді графтар 
көмегімен шешу әдістері ................................ 3
Боранбаева А. Б., Аймбетова М. Т., Керим Г. О.
Қисықтың қисықтығы және бұралымы .............. 5
Пірова Г. Қ., Мұханова Ж. Ә., Дуйсенова А. А.
Математикадан тақырыптық сабақтар үшін 
компьютерлік бағдарламалық пакеттер жасауға 
қажетті талаптар және оларды қолдану  
әдістемесі .................................................... 8
Ф И З И К А
Аймаханова А. А., Бакалбаева Г. А.
Распад автолокализованных экситонов 
на катионные френкелевские дефекты ...........11
Х И М И Я
Тапалова А. С., Назаров Е. А., Ақберген А. Ә.
Тотығу-тотықсыздану жүйелерінің электродтық 
потенциалдарын салыстыру арқылы 
реакциялардың жүру бағытын болжау ............14
И Н Ф О Р М А Т И К А
Бакалбаева Г. А., Кенесары А. Б., 
Аймаханова А. А.
Электрондық оқыту кешендерінің құрылымдық 
ерекшеліктері ..............................................17
Дуйсенова А. А., Мұханова Ж. Ә., Пірова Г. Қ.
Қазіргі заманғы сымсыз байланыс тораптарының 
технологиясы мен құрылымы .........................19
Еркебаева С. К., Тәжібаева А. С., Усайнова Г. М.
Порталды технологияны пайдаланудың 
психологиялық-педагогикалық аспектілері ..... 20
Мұханова Ж. Ә., Дуйсенова А. А., Пірова Г. Қ.
Ақпараттық коммуникациялық технологиялар 
қашықтықтан оқытуды ұйымдастырудың негізгі 
құралы ........................................................23
Т Е Х Н И Ч Е С К И Е   Н А У К И
Молдаш Ы. Ә., Ырысбек Р. Ы.
Сұйықтың физикалық қасиеттерін халық 
шаруашылығы техникаларын жетілдіруде 
пайдалану ...................................................25
Свечников В. В., Абенова Л. К., Туретаева А. А.
Особенности использования асинхронных 
генераторов в качестве вентильных источников 
тока для альтернативных источников энергии ..26
Төлегенова А. М., Бисенбайқызы Л., 
Әбуова М. М., Сұлтанхан Н. Қ.
Қабатқа айдалатын су құрамына полимерлер мен 
БАЗ-ды қосу арқылы скважиналар өнімділігін 
арттыру.......................................................28
Г Е О Г Р А Ф И Я
Айдаров О. Т., Жусупова Э. У., Нахатова Ж. Ә.
Қазақстан Республикасында халық санының 
өсуіне әсер етуші процестер ..........................31
Э К О Л О Г И Я
Бурханов Б. Ж., Тулегенова А. М., 
Бисенбайкызы Л.
Роль науки и образования в вопросах управления 
твердо-бытовыми отходами в регионе .............34

v
“Young Scientist”   #1.1 (81.1)   January 2015
Contents
С Е Л Ь С К О Е   Х О З Я Й С Т В О
Нургалиев Н. Ш., Нуржанова Ш. Ж.
Африкалық тары және құмай дақылдарын 
интенсивті технология жағдайында 
егу ерекшеліктері ........................................ 40
Э К О Н О М И К А 
И     У П Р А В Л Е Н И Е
Ажмухамедова А. А., Есенгараева Г. Б., 
Калжанова Ж. С.
Организация бухгалтерского учета в АО 
«Казпочта» ..................................................43
Байменова Г. А., Сулейменова З. К.
Қазақстанда индустриялды-инновациялық 
саясаттың қалыптасуы ..................................45
Мұратбаева Г. А., Өмірзақ Ж.
Кластерлік өндірісті ұйымдастыру мәселелері 
және оның жер ресурстарын пайдалану 
тиімділігіне әсері .........................................46
Мұратбаева Г. А., Смайлов М. Ө.
Өнім сапасын басқару қызметін дамыған 
мемлекеттерде жетілдіру жолдары ................ 50
Пірімжанов М. Ә.
Бәсеке мен бәсекеге қабілеттілік ұғымдарының 
экономикалық маңызы ..................................53
Пірімжанов М. Ә.
Қазақстан Республикасының бәсекеге 
қабілеттілігін арттыру процесін бағалаудың 
методологиясын жасау .................................55
Райымбекова А. Т., Алиева М. И.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін бағалау 
әдістерін пайдалану тиімділігі .......................57
Тажикова Ж. Ж., Сражден Қ. С.
Қазақстан Республикасының халықаралық 
экономикалық жағдайы.................................59
Шураева С. Н., Бахадур Г.
Роль инвестиции в качестве приоритетной 
стратегической задачи Казахстана .................62
Г О С У Д А Р С Т В О   И   П Р А В О
Арғынбекова Г. И., Қонысбаев Е. С.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бағытындағы 
үдерістерді жаңғырту жолдары ......................66
Жомартқызы М.
Қоршаған ортаны қорғау аясындағы халықаралық 
ынтымақтастық ............................................67
Сарыбаев А. М., Сейілханов Ә. А.
Авторлық құқықты қорғау бағытындағы үдерісті 
жаңғырту жолдары .......................................68
И С Т О Р И Я
Еспенбетова А. Т.
Шежірелі өлке тарихын танудың бастауы — 
мұрағат .......................................................71
Жубаниязов И. Ш.
Взаимодействие цивилизации Запада и Востока 
в эпоху эллинизма ........................................72
Жубаниязов И. Ш.
Ұлы Отан соғысы жылдарында Арал тұз 
Комбинатының майданға көмегі .....................75
Ибраев Г. М.
Взаимоотношения России и Запада: 
от конфронтации к началу новой «холодной 
войны» .......................................................76
Оразбаков А. Ж., Ибраев У. С.
Нарком просвещения Казахстана Темирбек 
Жургенов ................................................... 80
Тоқболат С. Т.
Бөкей ордасында жергілікті бюрократиялық 
элитаның қалыптасуы (ХІХ ғасырдың екінші 
жартысы) ....................................................83
П О Л И Т О Л О Г И Я
Насимов М. О., Паридинова Б. Ж.
Жаңару мен жаңғыру жолындағы Жолдау ........86
П С И Х О Л О Г И Я
Бакалбаева Г. А., Талгатова К. Т.
Психологическое развитие старшеклассников 
с ДЦП .........................................................88
П Е Д А Г О Г И К А
Абдикаева А. Ш., Түнғатова Н. Ә.
12 жылдық білім беру жүйесіндегі зерттеушілік 
технологиясының маңыздылығы.................... 90
Абдраманова Г. Б., Таженова С. К., 
Примбетова А. И.
Болашақ педагог-психологтардың жаңа 
педагогикалық инновациялық технологияларды 
қолдануға даярлығын қалыптастыру ...............92
Ақышова Н. М., Ахметова Г. Е.
Орта мектептерде оқушыларға тәрбие және білім 
беру мәселелері ...........................................93
Байкенжеева А. Т., Назарова Г. А., 
Есеналиева Ф.
Биология пәні бойынша мектеп оқушыларын 
олимпиадаға дайындау жоспары ....................95
Досмамбетова Ш. Б., Садуахасова Г. Ж.
Оқу-тәрбие үрдісінде шығармашыл тұлғаны 
қалыптастыру мәселелері ..............................98

vi
«Молодой учёный»  .  № 1.1 (81.1)   .  Январь, 2015  г.
Содержание
Есенова Р. К., Аяпберген А.
Ғаламтордың жастар психологиясына әсерінің 
себептерін анықтау және оны шешудің кейбір 
жолдары ...................................................100
Мәрсәлі Р. Ө.
Cыни ойлауды дамытудың басты құралы — 
мұғалім бойындағы сенім мен еркіндік .......... 101
Пірімжанова А. Ә.
Балалармен жұмыс жасаудың интерактивті 
нысандары мен әдістері .............................. 104
Таженова С. К.
Интербелсенді әдістермен оқытудың білім 
алушыларға қалыптастыратын әсері.............. 105
Тапаева А. П., Байкунирова А. С., Даулетова А. Т.
Білім беру жүйесінің бір бөлігі — кәсіби 
біліктілік тұғыры ........................................ 107
Тапаева А., Рахметова Ж. Ж., Абилда А. Т., 
Абилда А. Б., Елібай Г. Қ.
12 жылдық білім беру және мұғалімнің кәсіби 
дайындығын қалыптастыру ..........................108
Тапалова А. С., Алиаскарова А.
Кәciби құзiрeттiлiк — жеке тұлғаны 
қалыптастырудың нeгiзi ..............................110
Тауипбаева А. Т., Берденова С. А.
Жacөcпiрiмдeрдi oтбacылық өмiргe дaйындaу 112
Унгарбаева Г. Р., Избасарова Ж. Ж.
Кейс-стади әдісін «Биологияны оқыту әдістемесі» 
пәнінің зертханалық сабақтарында  
пайдалану ................................................. 114
К У Л Ь Т У Р О Л О Г И Я
Әбдіраманова А. Т., Аңламасова Ы. Ж.
Ұлттық менталитеттегі салт-дәстүр мен әдет-
ғұрыптардың маңызды ролі ......................... 116
Жанбатыр А. С.
Соотношение светской и религиозной 
культуры в Республике Казахстан: традиция 
и современность ........................................118
Ф И Л О Л О Г И Я
Байдаулетова А. Ө., Бахадурова Г. У.
Балаларға арналған шығармалардың сипаты .. 121
Жөкенова А. А., Тайманова С. Т.
Айтыс — халық өмірінің жарқын көрінісі ...... 122
Қадырова Г. М., Рсалиева А. М., 
Ибрагимова Г. Е.
The formation of pupils' reading skills according 
to their age difference ................................. 124
Спасова Л. В., Байхожаева А. М.
Организация описательных стихотворных 
синтаксических единств .............................. 125
Тайманова С. Т., Сапартаева Л. Е.
Сыр ақындары поэзиясындағы Арал  
тақырыбы ..................................................128
Туребаева А. Е., Сыдықова А. К., 
Сулейменова А. К.
Кірме сөздердің лингвомәдени сипаты және оны 
аудармада қолданылуы ............................... 131
Ф И Л О С О Ф И Я
Исабекова А. А.
Иерархическая система потребностей в трудах 
А. Маслоу .................................................. 133
Медетбаев Т. С.
Конфуций мен әл-Фарабидің рухани мұрасы .. 134

1
“Young Scientist”   #1.1 (81.1)   January 2015
«Болашақ» университетінің ғылыми жетекшісі,  
Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі,  
экономика ғылымдарының докторы,  
профессор Бақберген Сәрсенұлы Досманбетовтың құттықтау сөзі
Армысыздар, «Қазіргі заманғы ғылым және инновациялар» атты төртінші Халықаралық конференцияға 
қатысушылар!
Сіздерді келе жатқан 2015 Жаңа жылмен шын жүректен құттықтаймын!
Еліміз үшін ерекше жылда, Қазақ хандығының 550 жылдығы, Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Консти-
туцияның 20 жылдығы, Ұлы Жеңістің 70 жылдығы мерекеленетін болады.
2015 жыл «Болашақ» университеті ұжымы үшін де ерекше жыл болмақ. Келесі жылы оқу орнымыздың 
құрылғанына 20 жыл толады. Осы уақыттар ішінде көптеген жұмыстар жүргізілді. Заманауи материалдық-
техникалық базаға ие университет тек облысымызға ғана емес, республика жұртшылығына да танылды.
Жас ұрпақтың бойында ұлттық құндылықтарымыздың үрдістерін сіңіріп, олардың рухани болмысын 
қалыптастыру мақсатында «Мәртебелі мейман» рухани-танымдық, зиялық және өнер жобасы дүниеге 
келді. Басты мұрат — Сыр өңіріндегі және республика аумағындағы мемлекет және қоғам қайраткерлерінің, 
көрнекті ғалымдардың, өнер тарландарының, талантты жастардың және елімізге айрықша еңбегі сіңген 
мамандық иелерінің мәртебесін ұлықтау болып табылады.
«Балжансай», «Астаукөл» базаларында оқу-лабараториялық жұмыстары жүргізіліп келеді. «Кербез» би 
ансамблі, «Ойдария» пікір-сайыс клубы Сыр халқына танымал. Осы жылы өңірімізде алғаш рет жастар теа-
трын да ұйымдастырған біздің университет.
Университет халықаралық ынтымақтастық бойынша үлкен жетістіктерге жетіп жатыр. Халықаралық 
әріптестермен бірлескен бірнеше шаралар ұйымдастырылды. Мәселен, Ресейлік «Молодой ученый» баспа-
сымен жасалған келісім-шарт негізінде 2013 жылдан бері журналдың арнайы шығарылымдары жарық көрді. 
Осы уақытқа дейін бес арнайы шығарылым шыққан болса, міне бүгін қолдарыңызға алтыншысы тиіп отыр. 
Біздің ұжым алдағы уақытта да ресейлік әріптестермен табысты жұмыс жасайтындығымызға сенімдіміз.
Конференция жұмысы нәтижелі болатындығына сенемін.
Қызылорда қаласы, Қазақстан, желтоқсан, 2014 ж.

2
«Молодой учёный»  .  № 1.1 (81.1)   .  Январь, 2015  г.
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ БАҒЫТЫНДАҒЫ ЖОБАЛАР
«Болашақ» университетіндегі халықаралық ынтымақтастық бағытындағы жұмыстар тәрбие жұмысы және 
халықаралық байланыстар жөніндегі проректор басшылығымен жүзеге асырылады. Бүгінгі таңда оқу орны 
аталмыш бағыт бойынша көптеген жұмыстардың ұйытқысы болып жүр.
Қолдарыңызда ұстап отырған арнайы шығарылымның өзі осы ынтымақтастық жұмысының нәтижесі болып 
табылады. Университетте тұрақты түрде ұйымдастырылып жүрген «Қазіргі заманғы ғылым және иннова-
циялар» Халықаралық ғылыми конференция материалдары «Молодой ученый» журналының арнайы жоба-
сындағы тұрақты шығарылымдардың бірінен саналады. Алғаш бастаманы көтергенде қолдау көрсеткен Білім 
беру және ғылыми-зерттеулер орталығының директоры, баспаның Халықаралық редакциялық алқасының 
мүшесі З. Р. Досманбетованың рөлі зор. Бүгінде Ресейде жарық көретін журналмен бірлескен арнайы жоба-
мыздың алтыншы саны жарық көріп отыр
Университет 2014 жылы чехиялық «Социосфера» Ғылыми-баспа орталығымен бірлесе отырып төмен-
дегідей төрт Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция ұйымдастырды: «Қазіргі әлемдегі жарнама: 
тарихы, теориясы мен тәжірибесі», «Қазіргі шарттардағы тәрбиенің мақсаттары, міндеттері және құнды-
лықтары», «Білім жүйесіндегі PR-технологиялар және ақпараттандыру: даму жағдайы және басымдықтары», 
«Адам және қоғамның қауіпсіздігі». Конференцияның ұйымдастыру Комитетіне тұрақты түрде З. Р. Досман-
бетова, Д. Б. Досманбетов, А. Ә. Еңсепов, Б. Ж. Паридинова араласты.
Конференция жұмысына қатысушы елдер саны көбейіп, отандық ғалымдармен бірге Ресей, Украина, 
Әзірбайжан, Өзбекстан, Түрікменстан сынды елдердің зерттеушілері белсенді түрде араласты. Қалалар 
географиясынан бөлек, жүзге жуық жоғары оқу орындарының ғалымдары баяндамаларын апробациядан 
өткізгендігін мақтанышпен айта аламыз.
Мұрат Өрленбайұлы Насимов, саяси ғылымдарының кандидаты,
университеттің тәрбие жұмысы және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры, 
«Саяси зерттеулер Қауымдастығы» облыстық филиалының директоры, «Молодой ученый»  
журналының редакциялық алқа мүшесі, Қазақстан халқы Қызылорда облыстық ассамблеясы жа-
нындағы ғылыми-сарапшылық топтың мүшесі, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым  
министрлігінің талантты жас ғалымдарға берілетін 2013 жылғы мемлекеттік  
ғылыми стипендиясының иегері

3
“Young Scientist”   #1.1 (81.1)   January 2015
Mathematics
М А Т Е М А Т И К А
Математикадағы логикалық есептерді графтар көмегімен шешу әдістері
Аймбетова Мария Тулеуовна, техника ғылымдарының магистрі, оқытушы; 
Сембаева Индира Алданышовна, оқытушы; 
Баймаханова Галия Абубакировна, оқытушы
«Болашақ» университеті (Қызылорда қаласы, Қазақстан)
Г
рафтар теориясына негіз болған есептердің бірі Ке-
нигсберг көпірлері туралы есебі болған. Бұл есепті 
алғаш рет Л. Эйлер графтар теориясы арқылы қара-
стырған болатын. Бұдан 100 жыл өткен соң әсіресе Ан-
глияда жаратылыстану ғылымының барынша әр түрлі 
формадағы саласында графтар теориясы пайдаланыла ба-
стады. Электр тізбегі мен кристалл моделіндегі молеку-
ланың структурасын зерттеуге, сондай-ақ ойындар тео-
риясы мен программалауда, биология мен психологияда, 
сонымен қатар математикадағы логикалық есептерді ше-
шуде кеңінен қолданылады.
Логикалық есептер деп арнайы формула қолданыл-
майтын және әрқайсысы өзінше талдау жасауды қажет 
ететін есептерді айтамыз. Математикалық логиканы жетік 
түсінбейінше, оны меңгеру өте қиын. Себебі қазіргі кезде 
ғылым мен техника қарыштап дамыған сайын ол адамның 
ойлау қабілетінің ең ірі жетістіктері болып табылады.
Графтар арқылы кейбір математикадағы логикалық 
есептерді шешуге болады, сондықтан әсіресе граф 
көптеген логикалық есептерді оңай жолдармен шығаруға, 
есептерді шешуде және олардың шығару жолдарын адам 
есіне лезде сақтап қалу үшін де көмектеседі. Логикалық 
есептер адамның ойлау қабілетінің дамуына әсер етеді 
және арттырады.
Граф ұғымында көптеген қолданбалы есептер, соның 
ішіндегі айналамызды қоршаған ортаның әртүрлі объ-
ектілері арасындағы байланыстар жүйесі зерттеледі. Объ-
ектілер төбелер деп аталып, нүктелер арқылы белгіле-
неді, ал төбелер арасындағы байланыстар доғалар деп 
аталып, сәйкес нүктелерді қосатын бағытталған түзу-
лермен белгіленеді.
Графтар арқылы төменде қарастырылған есептерді 
шешу жолдарын қарастыралық.
№ 1 есеп. Симфониялық оркестр скрипкада, флейтада, 
альтте, кларнетте, гобойда және трубада ойнай алатын 
үш музыкантты: Браун, Смит және Вессонды жұмысқа 
қабылдады. Бізге белгілі болсын:
1.  Смит ең ұзыны;
2.  Скрипкада ойнай алатынының бойы флейтада 
ойнай алатынан кіші;
3.  Скрипкада және флейтада ойнай алатындар мен 
Браун пиццаны ұнатады;
4.  Альтист пен трубач арасында керіс болғанда, Смит 
оларды достастыруға тырысты;
5.  Браун трубада да, гобойда да ойнай алмайды.
Әр музыкант екі инструментте ойнай алатын болса
олардың қайсылары неде ойнай алады?
Есептің шешуі. Есептің шартына сәйкес екі жиынға 
тиісті етіп нүктелерді аламыз. Бірінші жиында үш му-
зыкант Б, С, В нүктелерімен, ал екінші жиында инстру-
менттер алтау болғандықтан С, Ф, А, К, Г, Т нүктелерімен 
белгіленеді.
Музыканттар үшеу, инструменттер алтау болған-
дықтан әрқайсысы екі инструментте ойнайды делік. 4 
шарт бойынша Смит альтта да, трубада да ойнамайды, ал 
3 пен 5 шатқа сәйкес Браун скрипкада, флейтада, тру-
бада және гобойда ойнай алмайды. Сондықтан Браун альт 
пен кларнет инструменттерінде ойнайтын болғаны. Осы 
пікірлерді қанағаттандыратындай етіп есептің сызбасын 
граф арқылы көрсетелік:
Есептегі берілген шартқа сәйкес екі жиындағы нүкте-
лерді бағытталған түзулермен қосамыз (1-сурет).
Есепті қорыта келе, Браун альт және кларнетте, 
Смит —флейта мен гобойда, Вессон — скрипка мен тру-
бада ойнайды деген шешімге келеміз.
№ 2 есеп. Әділ, Ербол, Қанат мектеп бітіргеннен соң он 
жылдан кейін кездескен. Келесі шарттарға сәйкес:
1. Олар дәрігер, физик, юрист мамандық иесі болған.
2. Туризмнің, жүгірудің, регбидің біреуін ғана ұна-
тады.
3. Ерболдың туризмге уақыты жоқ, бірақ жанұясын-
дағы жалғыз дәрігер, қарындасы –турист. Дәрігер қыз-
меттестерінің қызығатын істерімен бөліседі.
4. Таңқаларлығы, достардың екеуінің бос уақытында 
айналысатын жұмыстары мен мамандығының аттарын-
дағы бір әрпі де өз атымен сәйкес келмейді.


жүктеу 5.01 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет