«Îòêðûòàÿ øêîëà» ¹ 7 (128), ñåíòÿáðü 2013 о деятельности консультативно



жүктеу 309.96 Kb.
Pdf просмотр
бет2/3
Дата25.04.2017
өлшемі309.96 Kb.
1   2   3

З. Р. САМИГУЛИНА

учитель-дефектолог, 

ОСШ № 27, 

г. Караганда

На сегодняшний день проблема развития инклюзивного образования является 

наиболее актуальной и значимой в Республике Казахстан. 

Осуществляя практику инклюзивного образования, в ОСШ 

№27 с 2012-2013 

учебного года начал свою реализацию проект «Адаптивная школа – школа для 

всех». Основная цель проекта заключается в создании образовательной системы, 

которая способна помочь каждому ученику, в том числе и ученику с ограничен-

ными возможностями развития, достичь оптимального уровня интеллектуаль-

ного и личностного развития в соответствии со своими природными задатками 

и способностями. 

В рамках проекта в школе была создана служба психолого-педагогического 

сопровождения, в состав которой входят координатор службы сопровождения, 

ИНКЛЮЗИВНОЕ 

ОБРАЗОВАНИЕ



Èíôîðìàöèîííî-ìåòîäè÷åñêèé æóðíàë

63

учителя-дефектологи,  психологи,  логопеды,  специ-



альный педагог. 

Основная  деятельность  службы  сопровождения 

заключается в следующих направлениях: 

 Комплексная диагностика уровня развития и 

отклонений в поведении учащихся школы (создана 

электронная  база  учащихся  с  ограниченными  воз-

можностями развития, обучающихся в ОСШ 

№27). 


 Разработка индивидуальных коррекционно-раз-

вивающих программ для учащихися с ограниченны-

ми возможностями. 

 Работа по психолого-медико-педагогическому со-

провождению учащихся с ограниченными возможно-

стями в образовательном и воспитательном процессе. 

  Повышение  психолого-педагогической  компе-

тентности участников образовательного процесса. 

 Методическая и организационная деятельность. 

Таким образом, деятельность службы сопровожде-

ния направлена не только на обеспечение психолого-

педагогического сопровождения учащихся с ограни-

ченными возможностями развития, но и на создание 

толерантной среды, обеспечивающей уважительные 

и гуманные взаимоотношения между участниками 

образовательного процесса. 

С целью исследования уровня толерантности спе-

циалистами службы сопровождения было проведено 

анкетирование, в котором участвовали педагоги, ро-

дители и учащиеся школы. Службой были разработа-

ны анкеты для 1-4 классов, 5-7 классов, 8-11 классов, 

педагогов,  родителей.  Анкеты  содержали  вопросы 

полузакрытого  типа.  Участникам  исследования 

предоставлялся перечень вариантов ответов, из кото-

рых можно было выбрать несколько. Вопросы были 

направлены  на  выявление  отношения  участников 

образовательного процесса к детям с ограниченными 

возможностями развития, отношения к совместному 

обучению здоровых детей и детей с ограниченными 

возможностями,  а  также  определения  перспектив 

инклюзивного обучения. В проведенном исследовании 

приняло участие всего 702 респондента. 

Анализ полученных результатов позволил выявить 

-  понимание  респондентами,  что  дети  с  ограни-

ченными  возможностями  развития  должны  расти 

и  развиваться  вместе  со  здоровыми  сверстниками; 

большинство  опрошенных  учеников  и  родителей 

не  исключают  возможность  совместного  обучения 

здоровых  детей  и  детей  с  ограниченными  возмож-

ностями развития, но для этого необходимо создать 

соответствующие условия; 

-  осознание  респондентами,  что  совместное  обу-

чение будет положительно влиять как на здоровых 

детей, так и на детей с ограниченными возможно-

стями развития;

- низкий уровень информированности педагогов о 

детях с ограниченными возможностями; подробной 

информацией о таких детях обладают лишь те, кто 

непосредственно  с  ними  общается  в  повседневной 

жизни; 


- низкий уровень информированности педагогов о 

понятии «инклюзивное образование», недостаточное 

осознание инновационной модели; 

- неготовность и боязнь педагогов работать с деть-

ми с ограниченными возможностями в развитии в 

силу  недостаточности  специальных  знаний  об  их 

ментальных и психологических особенностях и ме-

тодики работы с такими детьми. 

В  связи  с  выявленными  проблемами  одной  из 

центральных задач в нашей школе по отношению к 

детям с ограниченными возможностями развития яв-

ляется формирование у участников образовательного 

процесса толерантного и уважительного отношения. 

С этой целью в рамках реализации проекта «Адап-

тивная  школа  –  школа  для  всех»  специалистами 

службы сопровождения была создана подпрограмма 

«Формирование толерантного отношения к детям с 

ограниченными возможностями развития у участни-

ков образовательного процесса». Основными задачами 

подпрограммы являются: 

1. Провести просветительскую работу по вопросам 

нормативно-правового  обеспечения  инклюзивного 

образования в стране, регионе. 

2. Определить уровень толерантности к детям с 

ограниченными возможностями развития у участни-

ков образовательного процесса и выявить проблемные 

зоны. 

3.  Разработать  и  реализовать  мероприятия  по 



формированию толерантного отношения участников 

образовательного процесса к детям с ограниченными 

возможностями развития. 

4.  Разработать  и  реализовать  программы  по 

формированию  толерантного  отношения  учащихся 

школы  к  детям  с  ограниченными  возможностями 

развития. 

5. Организовать волонтерское движение с целью 

формирования  у  школьников  толерантного  отно-

шения  к  детям  с  ограниченными  возможностями 

развития. 

6. Организовать информационную кампанию по 

формированию  толерантного  отношения  к  детям  с 

ограниченными возможностями. 

7. Разработать и реализовать цикл мероприятий 

по повышению психолого-педагогической компетент-

ности родителей и педагогов на базе ОСШ 

№27. 


Реализуя задачи данного направления, за 2012- 

2013  учебный  год  в  нашей  школе  служба  психо-

лого-педагогического  сопровождения  совместно  с 

коллегами специальных школ провела для учителей 

обучающие семинары, которые раскрыли основные 

психолого-педагогические особенности детей с огра-

ниченными возможностями развития, продемонстри-

ровали основные приемы, средства, методы обучения 

по каждой категории нарушения развития. 

Службой  психолого-педагогического  сопрово-

ждения проводится тесная консультативная и про-

светительская работа с родителями. Специалистами 

службы на общешкольном собрании были представ-

лены результаты анкетирования, которые осветили 

отношение родителей к совместному обучению здо-


64

«Îòêðûòàÿ øêîëà» ¹ 7 (128), ñåíòÿáðü 2013

ровых детей и детей с ограниченными возможностя-

ми развития. Хочется отметить неоценимый вклад 

мамы ученика 5 класса Серикбаевой А. Б., которая 

сотрудничает с нашей службой в тесном контакте, 

является нашим идейным вдохновителем, участвует 

во всех мероприятиях. 

В рамках реализации мероприятий по формиро-

ванию толерантного отношения у участников обра-

зовательного процесса к детям с ограниченными воз-

можностями развития специалистами службы сопро-

вождения, при участии волонтеров Карагандинского 

Государственного университета имени Е. А. Букетова, 

была  проведена  «Неделя  толерантности».  Неделя 

включила  в  себя  различные  формы  мероприятий: 

классные часы, игры-акции, демонстрацию фильма 

о жизни человека с ограниченными возможностями 

развития, в которых приняли участие все ученики 

от начального до среднего звена. Проводимые меро-

приятия способствовали нравственному и духовному 

развитию детей, формированию атмосферы дружбы, 

уважения, взаимопонимания и поддержки в классном 

коллективе, формированию уважительного отноше-

ния к людям с ограниченными возможностями. 

Создать в школе атмосферу толерантности, сотруд-

ничества, дружбы и поддержки между участниками 

образовательного процесса помогают разнообразные 

формы мероприятий, которые проводятся в нашей 

школе совместно со специальными образовательными 

учреждениями: 

  Праздничный  концерт,  посвященный  Между-

народному Женскому дню 8 Марта. 

 Тематическая выставка декоративно-приклад-

ного искусства «Наурыз тойы – к

өктем тойы», при-

уроченная к празднику Наурыз мейрамы. 

 Мероприятие «Караван дружбы», посвященное 

празднику Наурыз мейрамы. 

 Конкурс рисунков, организованный к Между-

народному дню космонавтики и авиации, – «В мире 

космоса». 

 Праздничный концерт «Конкурс военной песни», 

посвященный празднику 9 Мая. 

На подготовительном этапе обговариваются вопро-

сы тематики совместных мероприятий; с завучами по 

воспитательной работе согласовывается время и дата, 

рассматривается форма проведения мероприятия и 

вся необходимая для него подготовка: костюмы, му-

зыкальное оформление и другие нужные атрибуты; 

обговариваются вопросы сопровождения участников. 

Во всех мероприятиях дети с ограниченными воз-

можностями принимают активное участие наравне со 

всеми учащимися нашей школы, не ощущая смуще-

ния и неловкости. Выступления учеников являются 

достойными примерами для учащихся нашей школы, 

доказывающими, что некоторые ограничения не ме-

шают добиваться успехов, главное – целеустремлен-

ность и огромный труд. Наши ученики с теплотой и 

дружелюбием встречают дорогих гостей и бурными 

аплодисментами провожают их после выступлений. 

Ребята восхищаются талантами и творческими спо-

собностями детей с ограниченными возможностями. 

После таких творческих встреч дети становятся более 

терпимыми по отношению друг к другу, они начи-

нают  воспринимать  сверстников  с  ограниченными 

возможностями как полноценных членов общества. 

Совместные  мероприятия  способствуют  созданию 

среди  учащихся  атмосферы  дружбы,  взаимопо-

нимания;  развивают  творческие  и  артистические 

способности учеников; способствуют нравственному 

и  духовному  развитию  детей.  Включенность  детей 

с ограниченными возможностями развития в среду 

нормально развивающихся сверстников повышает их 

опыт общения, формирует навыки коммуникации, 

межличностного взаимодействия в разных ролевых 

и социальных позициях, что в целом повышает адап-

тационные возможности детей. 

Таким образом, проведенные мероприятия – это 

лишь начало огромной работы в данном направле-

нии. И хочется призвать всех и каждого помочь в 

поиске оптимальных путей, средств и методов для 

успешного включения детей с ограниченными воз-

можностями развития в общество. Ведь сформировать 

толерантную среду в нашем обществе можно только 

совместными усилиями. 

Инклюзивті білім беру жағдайында 

бастауыш сынып оқушыларымен жүргізілетін 

логопедиялық қызмет жүйесі

ЗАРУБАЕВА Б. М., 

МУСЕЕВА Г. Н., 

№ 27 жалпы білім 

беретін орта мектептің 

мұғалім-логопедтері, 

Қарағанды қ. 

Сөйлеу процесі – адам баласына ғана тән өте күрделі жоғарғы психикалық қабілет. Сөз 

арқылы қатынасқа түсу үрдісінде адамдар бір-бірімен ой бөлісіп, бір-біріне ықпал етеді. 

Сөздік қатынас тіл арқылы жүзеге асады. Тіл дегеніміз – қатынас құралының фонетикалық, 

лексикалық, грамматикалық жүйесі. Сондықтан сөйлеу тілі адам өмірінде маңызды орынға 

ие әрекет болып табылады. 

Қазіргі таңда сөйлеу тілінің әртүрлі бұзылыстары бар балалардың саны күннен күнге ар-


Èíôîðìàöèîííî-ìåòîäè÷åñêèé æóðíàë

65

туда. Осыған орай денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік 



қорғау жүйелерінде осы категориядағы тұлғаларға көмек 

көрсетудің қызметтік бөлімдері өз жұмысын атқарып 

жатыр. Аталған көмек көрсету түрі Қарағанды қаласының 

№27 жалпы білім беретін орта мектебінде «Жалпы білім 

беретін мектептегі инклюзивті білім» жобасын жүзеге 

асыруда 2012- 2013 оқу жылының қазан айында құрылған 

психологиялық- педагогикалық көмек қызметі жүзеге асы-

рады. Оның құрылымына мектеп әкімшілігі, психологтары, 

логопедтері, мұғалім-дефектологтар мен сынып жетекшілері 

кіреді. Толығырақ мектептегі логопедиялық қызмет туралы 

тоқталайық. 

Инклюзивті  мектептегі  логопедиялық  қызмет 

жүйесі  бастауыш  сынып  оқушыларының  сөйлеу  тілі 

бұзылыстарын түзету үрдісінде маңызды орынның бірін 

алады. Логопедиялық қызмет жүйесінің негізгі мақсаты – 

сөйлеу тілінің әртүрлі ауызша және жазбаша бұзылыстары 

бар мектеп оқушыларына логопедиялық көмек көрсету, 

сонымен қатар олардың тілдік дамуының ерекшеліктеріне 

сәйкес  даму  мүмкіндігі  шектеулі  балаларды  оқыту, 

тәрбиелеу және әрі қарай әлеуметтік бейімдеу мен қарым- 

қатынасының жағымды әрі тиімді жағдайларын құру болып 

табылады. Осы мақсаттарға орай бірқатар міндеттер жүзеге 

асырылады: 

- ауызша және жазбаша сөйлеу тілінің бұзылыстарын 

диагностикалау және түзету; 

- баланың толыққанды тұлғалық және интеллектуалдық 

дамуына ықпал ету; 

- әрбір балаға индивидуалды және дифференциалды 

ыңғайды қамтамасыз ету; 

- балаларды психологиялық-педагогикалық зерттеу; 

- сөйлеу тілі бұзылыстарының алдын алу және түзету; 

- балаларға логопедиялық көмек көрсету сұрақтары 

бойынша мұғалімдер мен ата-аналарға кеңес беру

- мұғалімдер мен ата-аналар арасында логопедиялық 

білімдерді үгіттеу. 

2012-13 оқу жылында логопедтің жұмысы осы жылға 

жасалған келесі бағыттардан тұратын түзетупедагогикалық 

жұмыс жоспары бойынша құрылды: 

 Диагностикалық жұмыс; 

 Түзету-дамытушылық бағыт; 

 Логопедтің педагогтармен қарымқатынас бағыты; 

 Әдістемелік бағыт. 

Алғашқы  апталарда  біз  мүмкіндігі  шектеулі  бала-

ларды психологиялық-педагогикалық қолдау қызметін 

ұйымдастыруға қатыстық, сонымен қатар мектептегі баста-

уыш сынып оқушыларының ауызша және жазбаша тілдерін 

тексердік. 2-4 сынып аралығындағы оқушылардан диктант 

жұмысы арқылы, ал мектепалды даярлық тобы мен 1-сынып 

оқушыларын жеке логопедтік тексеру арқылы сөйлеу және 

жазбаша тілінде кемістігі бар балалар анықталды. Диагно-

стиканы жүргізу барысында инклюзивті білім беру бойынша 

эксперименталды топтарға ерекше көңіл бөлінді. Экспери-

ментке қойылған 2 «А» және 3 «А» сыныбындағы оқушылар 

жанжақты тексеріліп, ішінен оқу және жазу бұзылысы бар 

балалар анықталып топқа жіктелді. Ал психикалық дамуы 

тежелген деген қорытындысы бар Какетаева Айнұр мен 

Утебаев Досболдың жазбаша және ауызша сөйлеу тілінің 

дамуы жанжақты тексеріліп, оның нәтижесі мүмкіндігі 

шектеулі балаларды психологиялық педагогикалық қолдау 

қызметінің консилиумында баяндалды. 

Консилиумның  шешімі  бойынша  эксперименттік 

топтағы оқушыларға кешенді түрде қызмет көрсетудің жеке 

бағдарламасын құрастыру жүктелді. 

Жалпы  мектепте  54  әртүрлі  тілдік  кемістік  бой-

ынша оқушылар логопункт журналына тіркелді. Жыл 

бойы  логопедтік  түзету  жұмысымен  39  оқушы,  яғни 

тіркелгендердің 72%-ы қамтылды. Олар негізінен келесі 

тілдік қорытындылар бойынша жіктелді: сөйлеу тілінің 

фонетикофонематикалық дамымауы – 10 оқушы, сөйлеу 

тілінің жалпы жетілмеуі – 7 оқушы, дислалия – 2, оқу және 

жазу дағдыларын қалыптастырудағы қиындықтар – 18 

оқушы, дисграфия және дислексия – 2 оқушы. 

27 сағат апталық жүктемеге байланысты І және ІІ 

жартыжылдыққа сабақ кестелері құрылып, солар бойынша 

логопедия сабақтары жүйелі түрде жүргізіліп отырды. Осы 

кесте бойынша сөйлеу тілінің фонетикофонематикалық 

дамымауымен жұмыс істеуде көбіне балаларда айтылуы 

бұзылатын ж, з, с, ш, л, р дыбыстарын қойып, буында, 

сөзде дұрыс айтуға машықтандыру сабақтары өткізілді. 

Ал оқушылардың жазбаша тілін түзетуде фонематикалық 

есту қабілетін, зейін, қабылдау, ұсақ моториканы дамытуға 

арналған жұмыстар жасалды. І жартыжылдық барысында 

логопед кабинеті қажетті оқу-әдістемелік оқулықтармен, 

көрнекіліктермен, арнайы құралдармен жабдықталды. 

Логопункттың қажетті құжаттары, атап өтсек, мүмкіндігі 

шектеулі балалармен инклюзивті мектепте логопедтік 

қызмет туралы ережелер; эксперименталды топ бойын-

ша мұғалімлогопедтің жұмыс жоспары; оқушымен жеке 

жұмыс жоспары; жазбаша және ауызша сөйлеу тілінде 

бұзылысы бар балаларды тіркеу журналы; оқушылардың 

логопедиялық сабаққа қатысуын тіркеу журналы; тілдік 

карталар рәсімделді. Кабинетті жабдықтау жыл бойына 

жалғасты. 

Оқу жылы барысында әдістемелік тәжірибелік білімді 

көтеру мақсатында түзету кезеңдері бойынша мүмкіндігі 

шектеулі  балаларды  психологиялық-педагогикалық 

қолдау қызметінің және басқа да арнайы мекемелердің 

ұйымдастырған  семинарына  қатыстық.  Сонымен 

қатар, 3-тоқсан барысында педагогтар мен атааналарға 

оқушылардың қазақ тілінен үлгермеушілік мәселесі ту-

ралы кеңес беру, себептерін анықтап, оны түзету бойын-

ша ұсыныстар жасау жұмысы жалғасты. Осы мақсатта 

14-ақпанда қазақ бөлімінің педагогтарына арналған «Тіл 

кемістігі бар балалардың психологиялық-педагогикалық 

мінездемесі және олармен жұмыс ерекшелігі» тақырыбында 

ақпараттық-оқыту семинары өтті. 

3-тоқсанда логопедиялық тексеріс нәтижесінде лого-

пунктке тіркелген балалармен жеке және топтық жұмыстар 

жүргізілді, бастауыш сынып мұғалімдерімен келісілген 

ІІ жартыжылдық логопедиялық сабақ кестесі жасалды. 

Оқушылар осы кесте бойынша сабаққа қатысып отырды. 

Аталған кезеңде 2 «А» – Какетаева Айнура мен 3 «А» – 

Утебаев Досбол экперименталды сынып оқушылары жеке 

сабақтарға қатысты. Ал 0-4 сынып аралығындағы 36 оқушы 

топтық сабақтарға қатысты. 

Барлық сабақтар балалардың логопедиялық сабақтарға 

қатысуын тіркеу журналында белгіленген. Сабақтар алдын 


66

«Îòêðûòàÿ øêîëà» ¹ 7 (128), ñåíòÿáðü 2013

ала өткізілген диагностика негізінде және жасалған жылдық 

жеке түзету жұмыс жоспарына сай жүргізілді. 

Логопед жұмысының барысында эксперименттік топ 

тьюторларымен және психологопедагогикалық қолдау 

қызметінің мүшелерімен өзара қарымқатынас, байланыс 

орнатылған. 3тоқсан барысында аталған қызметке келесі 

құжат түрлері дайындалып тапсырылды: 

- Логопедтің жұмыс графигі; 

- Топтардың тізімі

- Мүмкіндігі шектеулі балалармен инклюзивті мектепте 

логопедтік қызмет туралы ережелер; 

- Эксперименталды топ бойынша мұғалімлогопедтің 

жұмыс жоспары; 

- Оқушымен жеке жұмыс жоспары. 

Логопункттың алғашқы жылдық қорытындысы бой-

ынша №3 топтан сөйлеу тіліндегі дыбыстарды айтуы 

түзетілген оқушылар Аружан, Дариға және №1 экспери-

менталды топтан Алмас, Ару шығарылды. 

Э кспе ри мен т а л д ы  т оп т а ғ ы  оқ у ш ы лармен 

жүргізілген  жеке  жұмыстардың  нәтижесінде  Айнұр 

мен Досболдың қазақ тілі сабағына қызығушылықтары 

артып,  жазба  жұмыстарының  сапасы  жақсарды.  Со-

нымен  қатар,  психикалық  процестері,  яғни  зейіні, 

есте  сақтау  қабілеті,  байланыстырып  сөйлеу  тілдері 

айтарлықтай дамыды. 

Логопед сабақтарының жағымды жақтары: 

- Оқушылардың оқу, жазу сабақтарына қызығушылығы 

мен ынталары артты

-  Сөйлеу  тілдеріндегі,  жазбаша  жұмыстардағы 

кемістіктерге назар аударылып, оны дұрыстау жұмыстары 

жүргізілді;

- Балалардың кез келген қиындықты жеңуде өз өзіне 

сенімділігін арттыруға көмек берілді. 

Әрине, тұқымқуалаушылықтан, әр түрлі ішкі және 

сыртқы себептерден болған, жылдар бойы қалыптасып, 

дағдыға  айналған  тіл  кемістіктерін  түзету  –  бұл  өте 

күрделі, әрі ұзақмерзімді процесс. Сондықтан бұл жұмыс 

қиындықтарсыз да болмайды. Олар: 

1.  Кейбір  оқ у ш ы лард ы ң  саба қ қа  қа же т т і 

жауапкершілікпен қарамауы; 

2. Балалардың жаңа, өзге сабаққа қорқынышпен қарауы, 

сыныптастардың мазағына түсуден қауіптену; 

3.  тәжірибенің  аздығы,  логопедиядан  әдістемелік 

қордың, қазақша материалдың жетіспеушілігі; 

4. Сынып жетекшісi, ата-аналар тарапынан қолдаудың 

болмауы. 

Оқу жылы барысындағы жағдайларды талдай келе, 

келесідей шешу жолдарын ұсынар едік: 

 Басқа мектеп логопедтерімен өзара тәжірибе алмасу, 

әдістемелік білімді көтеру

 Сынып жетекшілерімен, ата-аналармен тығыз қарым- 

қатынас орнату; 

 Әр түрлі ақпарат құралдары, ғаламтор желісі арқылы 

білімді көтеру, жаңа логопедиялық технологияларды іздеу. 



Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 

1. Өмірбекова Қ., Серкебаев Қ. Логопедия. – Алматы, 

1996. – Б. 36. 

2. Багель О. А. Индивидуальный подход при коррекции 

речевых нарушений у младших школьников // Школьный 

логопед. – 2007. – №1(16). – Б. 43-48. 

3. 5 Өмірбекова Қ. Қ. Дыбыс айту кемшіліктері және 

түзету жолдары. – Алматы, 2005. – Б. 4-10, 41-45. 

Инклюзивті білім беру жағдайында 

даму мүмкіндігі шектеулі оқушыларды 

психологиялық-педагогикалық қолдау

қызметінің ұйымдастырылуы



МАХАМБЕТОВА Ж. Д., 

педагог-дефектолог, 

№27 ЖББОМ, 

Қарағанды қ. 

Барлық адам білім алуға құқылы. Еліміздің 2002 жылғы «Кемтар балаларды әлеуметтік 

және медициналық – педагогикалық түзу арқылы қолдау туралы» заңында даму мүмкіндігі 

шектелген барлық балалар психолого – медицина-педагогикалық кеңестің қорытындысына 

сәйкес арнайы түзету мекемелерінде және мемлекеттік жалпы білім беретін мектептерде 

тегін оқуға құқылы делінген [1]. 

Елімізде мүмкіндігі шектелген балаларды жалпы білім беретін ортаға кіріктіру мәселесі 

төңірегінде бірқатар заң мен тұжырымдама қабылданған. 

Атап айтсақ, мүмкіндігі шектеулі балаларды жалпы білім беретін ортаға кіріктіру 

мақсатында 2009 жылы Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамыту 

тұжырымдамасының жобасы әзірленген [2]. Сонымен қатар, 2010 жылдың 1 ақпанында 

бекітілген «Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға 

арналған мемлекеттік бағдарламасын» атауға болады. Бұл бағдараламаның басты 

міндеттерінің бірі – еліміздегі инклюзивті оқытуды дамыту болып саналады. Мұндай 

білім мүмкіндігі шектеулі балаларды өзге оқушылармен тең дәрежеде жалпы білім беру 

процесіне қатыстыруға жол ашады [3]. 

ИНКЛЮЗИВНОЕ 

ОБРАЗОВАНИЕ


Èíôîðìàöèîííî-ìåòîäè÷åñêèé æóðíàë

67

Инклюзивтің басты мақсаты-мүмкіндігі шектеулі ба-



лаларды жалпы білім беретін ортаға кіріктіру ғана емес, ол 

«барлығы үшін бір мектеп» мақсатын көздейді. 

Инклюзивті оқыту мүмкіндігі шектеулі баланың жалпы 

білім беретін ортада әлеуметтенуі мен оның дамуына және 

оқыту процесінде баланың жетістіктерге жетуіне мүмкіндік 

туғызады. 

Инклюзивті білім беру оқыту процесінде балаға жеке 

көмек көрсету мен психологиялық-педагогикалық қолдауды 

қамтамасыз етеді. 

Инклюзивті  білім  беру  жайлы  айтқанда  жалпы 

білім беретін мектепте мүмкіндігі шектеулі балаларға 

кедергісіз аймақ құру ғана емес, баланың психофизикалық 

мүмкіндіктерін ескере отырып құрылатын оқу-тәрбие 

процесінің ерекшелігін де ескерген жөн. Ал бұл процесті 

жүзеге  асыру  үшін  мектепте  баланы  психологиялық- 

педагогикалық қолдау қызметі ұйымдастырылуы қажет, 

сонымен  қатар,  баланың  дамуына  жағдай  тудыратын 

балаға көмек қолын созуға дайын, кездескен мәселені 

дұрыс түсінуге негізделген педагогикалық және балалар 

ұжымында моральды-психологиялық климат орнауы қажет. 

Қазіргі  таңда  жоғарыда  аталған  Қазақстан 

Республикасындағы инклюзивті білім беруді дамытудың 

жоспарын жүзеге асыру үшін, қалалық білім бөлімінің 

қолдауымен Қарағанды қаласының № 27 жалпы білім 

беретін орта мектебінде «Мүмкіндігі шектеулі балаларды 

жалпы білім беретін орта мектепте инклюзивті оқыту» 

эксперименті құрылды. Қазіргі уақытта аталған мектепте 

көптеген мүмкіндігі шектеулі балалар білім алуда. Мұндай 

балаларға әртүрлі категориялы балалар кіреді. Соның бірі 

психикалық дамуы тежелген балалар. 

Психикалық  дамуы  тежелген  балалар  –  оқыту 

бағдарламасын  меңгеруде  қиындықтарға  кездесетін 

үлгермеуші балалар. 

Психикалық дамуы тежелген балалар қалыпты да-

мушы  құрбыларынан  шаршағыштығымен,  жұмысқа 

қабілетінің  төмендігімен  ерекшеленеді.  Психикалық 

дамуы  тежелген  балалардың  қоршаған  орта  туралы 

түсініктері фрагментарлық, зейіндері тұрақсыз, тұтас 

қабылдау  мүмкіндігі  бұзылған,  қимыл-қызғалыс 

координацияларының т. б. жалпы психикалық процестердің 

дамуында бұзылыстар байқалады. Сондықтан психикалық 

дамуы тежелген балалардың танымдық қызмет саласының 

дамуындағы  ауытқулар  оқу  процесінде  нақтылы 

қиындықтарды  құрады.  Ал  бұл  қиындықтарды  жою 

мен оның алдын алу үшін инклюзивті мектепте баланы 

психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі жұмыс 

атқару қажет. Осы мақсатта Қарағанды қаласындағы №27 

жалпы білім беретін орта мектепте ППҚ (психологиялық- 

педагогикалық қолдау көрсету) қызметі құрылды. Онда 

ППҚ қызметінің барлық бағыттарына жетекшілік ететін 

қызмет координаторы, мұғалім-дефектолог, логопед, пси-

холог, әлеуметтік педагог, медицина қызметкерлері жұмыс 

атқарады. Яғни, психикалық дамуы тежелген баланы 

психологиялық-педагогикалық қолдау ППҚ қызметінің 

тиісті мамандарымен жүзеге асырылады. Психологиялық- 

педагогикалық қолдау (ППҚ) көрсету қызметінің әр ма-

маны өз бағыттары бойынша жұмыс істейді. Бұл біріккен 

ППҚ қызметінің басты мақсаты – мүмкіндігі шектеулі 

балаға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету. 

Соның ішінен мүғалім-дефектологтың психикалық дамуы 

тежелген балаға психологиялық-педагогикалық қолдау 

көрсетуі мынадай бағыттарда іске асырылады: 



жүктеу 309.96 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3




©emirb.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет