Знаменательных и памятных дат республики казахстан



жүктеу 1.57 Mb.

бет5/16
Дата08.01.2017
өлшемі1.57 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

қыркүйек (№ 
118). 

11 
б.
Түрксой  -  Түркі  мәдениетін  жэне  өнерін  дамыту 
Халықаралық ұйымының  бас  хатшысымен ұйымның  мақсаты
жайықца сұхбат.

ҚАСЕЙШОВ  ДҮИСЕН  ҚОРАБАЙҮЛЫ  //  Қазақ  мәде- 
ниеті:  энциклопедиялық  анықгамалық  /  бас  ред.  И.Н.  Тасма- 
ғамбетов.- Алматы, 2005.- 389 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
ӘУБӘЮР  А.  Тегіне тартып туған... /  А.  Әубәкір // Қала 
мен Дала.-2015.-  13  ақпан (№  5).-  116.
Түріксой  халықаралық  ұйымның  директоры  Дүйсен 
Қорабайұлы  Қасейінов туралы.
МҮСАБЕКОВ  Е. 
Еуропа төріндегі  Наурыз /  Е.  Мұса- 
беков // Егемен Қазақстан.- 2015.-  17 сәуір (№  70).-  14 6 .
ТҮРКСОЙ  ұйымының  Бас  хатшысы  Д.  Қасейіновтің 
бастамасымен 
Франция, 
Германия, 
Австрия 
елдеріңде 
тойланган «Наурыз» мерекесі жайында.
СЫҒАИ  Ә.  Анасынан  дары ған.../  Ә.  С ы ғай //  Егемен 
Қазақстан.-2007. -  17 наурыз (Ы 69).- 3 б.
Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері,  профессор 
Дүйсен Қасейінов туралы.
11  наурыз 
БАЙҚАДАМОВ БАҚЫТЖАН
Туганына 100 жыл  (1917-1977)
Композитор, 
Қазақстанның 
еңбек 
сіңірген 
өнер 
қайраткері.
1937  жылы  Алматы  мемлекетпк  университетін,  1954 
жылы  Алматы  мемлекеттік  консерваториясын бітірген.  1941 
жылы  Қазақ  радиосында хор  жетекшісі,  1947-1949  жылдары 
әйелдер  эн-би  аисамблінің  жетекшісі  эрі  дирижері  болды.
1952-1960  жылдары Қазақ  филармониясын басқарды 
Осы 
жылдары  «Почташы»,  «Су  тасушы  қыз»,  «Домбыра»,  «Алма 
ағаштар  жайнайды»,  «Кел,  достар»,  «Теміртау  жастарының 
эні»,  «Айгөлек»,  «Бөбегім»  атгы  ойнақы  әндері  мен  «Майра», 
«Тойбастар», 
«Он  алты  қыз»  сияқты 
хорға  арналган 
шығармалары  дүниеге  келді.  1969  жылдан  өмірінің  соңына 
Дейін  Қазақ  қыздар  педагогикалық  инстигутында ұстаздық
етп.  Қазақстанда  көп  дауысты  хор  музыкасы  жанрын
55

қалыптастьіруда  ерекше  еңбек  етгі. 
«Жайлауға»,  «Біз
бейбітшілік  үшін»,  т.б.  хорға  арналған  сюиталар,  вокалдық
композициялар,  хорға  арналған  көлемді  поэмалар  («Қыз 
арманы», 
«Айтыс», 
«Еңбек  жемісі»)  жазды. 
Физика, 
математика, музыка теориясы  саласындағы  білімін  ұлтгық 
музыка 
аспаптарын 
жетілдіру 
мақсатыиа 
пайдаланып, 
домбыраның  үиділігіи  арттыратыи  жаңа  өлшемдер  жасап 
шьіқты.  Көпшілікке  таиымал  болған  «Айгүл»  ансамблін 
ұйымдастырып, эстрадалық жанрдың дамуына да ат салысты.
КСРО-ның «Еңбек Қызыл Ту» ордеиімеи марапатталғаи. 
Қазақ  мемлекетгік  хор  капелласы  Байқадамов  Бақытжан 
есімімен 
аталады. 
Алматы 
қаласында 
тұрған 
уйіне 
мемориалдық  ескерткіш  тақга  орнатылғаи.  2006" жылдан 
Республикалық  Бақытжан  Байқадамов  атындагы  конкурс
ұйымдастырылған.
ш  
ш  
ш
қадамов /  кұраст.
Ө.Баиділдаев.- Алматы: Өнер,  1980.-  101  6.
БАИҚАДАМОВ  Б. Б
із
 Отанның бөбегі: жинақ  /  Б  Бай- 
қадамов /  құраст.:  С.  Ұзақбаева,  Б.  Жакеева,  Б.  Махметова-
Алматы: РБҚ   1999.-  100 б.
БАИҚАДАМОВ  Б. Отаныма  рахмет/  Б.  Байқадамов 
өңд.  М. 
Чумак; 
сөзі  I. 
Есенберлиндікі,-  Алматы:
Жазушы,  1973.-  2 6.
БАЙҚАДАМОВ  БАҚЫТЖАН  II  Қазақстан: 
ұлтгык 
энциклопедия  /  бас  ред.  Ә.  Нысанбаев,-  Алматы,  1999.-  Т2 .-
58 б ‘м  
мэдениеті;  энциклопедиялық анықтамалық  / бас
ред. И.Н. Тасмағамбетов.- Алмаіы, 2005.-  111  6.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АНА  С АҒЫНЫШЫ:  композитор  Б.  Байқадамовқа 
арналады /  өлеңін жазған Т. Иманбеков // Қанатым-елім: эидер 
жинағы / М. Маңғытаев.-Алматы: Өнер,1985.- 21-24 6.

хор ұжымын анықтады  / А.  Есали // Егемен Қазақсган.- 2013 - 
24 қазан (№ 238). -6  6.
МАХМЕТОВА Б.Т.  Бақытжан  Байқадамовтьщ  музыка-
лық-педагогикалық мұрасы:  пед. гыл. канд.... дис.. /  Б.Т. Мах-
метова/  Абай  атын.  Алматы  мем.  ун-ті;  гыл.  жег 
С.А.  Ұзақбаева  -  Алматы:  1999.-134  в  . 
.
134 б.
125  -
ҮЗАҚБАЕВА  С.  Үлт  өнерін  өрнектеген:  оқу  құралы 
/ С. Үзақбаева, Б. Махметова,- Алматы: РБК, 2000.-  208 б.
Б.  Байқадамовтың  ғылыми, 
педагогикалық, 
зерт- 
теушілік, шығармашылық қызметіне 
сипаттама 
бепілетті
23 наурыз 
ҚИРАБАЕВ СЕРПС СМАЙЫЛҰЛЫ
Туғанына 90 жыл (1927)
Әдебиеттанушы,  сыншы,  ҚР  ҮҒА  академигі,  филоло­
гия  гылымдарыньщ  докторы,  профессор,  Қазақстан  жэне 
Қырғызстанның  еңбек сіңірген  ғьшым  қайраткері,  Ш.Уэлиха- 
нов  атъщдагы  сыйлықгың,  Қазақстан  Мемлекеттік  сыйлыгы-
ның иегері.
1951  жылы Абай атыңдағы Қазақ педагогикалық инсти- 
тутын  (қазіргі  Абаб  атындагы  Қазақ  ұлттық  педагог икалық 
университеп)  филология  факультетіи,  1952  жыЛы  аспиран- 
турасын бітірген.  1951  жылы  «Қазақтьщ мемлекеггік көркем 
әдебиет» 
баспасыңца  ага  редактор,  1951-1952  жылдары 
«Әдебиет  жэне  искусство»  (қазіргі  «Жұлдыз»)  журналыньщ
бөлім  меңгерушісі,  1952-1955  жылдары  «Пионер» журна- 
лында 
редактор, 
1955-1958 
жылдары 
«Социалистік 
Қазақстан»  (қазіргі  «Егемен Қазақстан»)  газетінде  меңгеруші, 
редакциялық  алқа  мүшесі,  1958  жылы  КазКСР  Компаргиясы 
ОК  үгіт-насихат  бөлімі  меңгерушісінің  орынбасары,  1959 
жылдан  Абай  атындагы  Қазақ  педагогихалық  институтъшда 
30  жыл  бойы  доцент,  профессор, филология факультетінің 
деканы,  қазақ  әдебиеті  кафедрасының  меңгерушісі,  институт 
ректорьгаың  оку  ісін  басқаратын  орынбасары,  1988-1995 
жьщдары  Қазақ  КСР  гылым  академиясының  М.О.  Әуезов
57

атындағы Әдебиет  және  өнер  институгының  директоры,
1995  жыддан  институтта  бөлім  меңгерушісі  қызметін 
атқарады.
1948  жылдан  Қазақ  әдебиетінің  өзекті  мэселелеріне 
арналған  сын  мақалалары  мен  рецензиялары  жарық  көре 
бастады.  Содан  бергі  уақытга  800-ден  астам  әдеби  сын, 
ғылыми  мақалалары  мен  еңбектері  жарық  көрді.  КСРО 
Жоғарғы  Аттестациялық  Комиссияның  сараптамалық  кеңесі- 
НІҢ  мүшесі,  Қазақстан  ЖАК-тың  төралқа  мүшесі,  Қазақ 
энциклопедиясының  редакция  алқасыньщ  мүшесі  жэне 
әдебиет жөніндегі  кеңестің  төрағасы  болған.  КСЮ   Жазуі__
лаР  одағъі  басқармасы  тексеру  комиссиясының,  КСРО 
Жазушылар  одағы  жанындағы  Сын  кеңесішң  мүшесі, 
Қазақстан Жазушьшар одағы басқармасыньщ мүшесі,  одақгың 
хатшысы, төралқа мүшесі, сын кеңесі төрағасы больш бірнеше 
жыл  істеген.  Көп  жылдар  бойы  Қазақстан  Білім  министрлігі 
жанындағы  оқу-әдістемелік  кеңесінің эдебиет  секциясының 
төрағасы  ретіңде  орта  және  жоғары  мектепке  арналған 
оқулықгар  мен  бағдарламаларды  жаңғыріу,  жетілдіру  ісіне 
басшыльіқ  жасады.  «Қазақ  эдебиеті  және  мектеп»,  «Қазақ 
әдебиеті  оқулығына  методикалық  нұсқау»  (Қ.  Мырзағалиев- 
пен бірге), т.б. көптеген оқулықтары жарык көрді.
КСРО-ның 
«Еңбек  Қызыл  Ту»,  «Құрмет  белгісі», 
«Хальіқтар^ Досіығы»  ордеңдерімен,  ҚР-ның  «Оган»  ордені- 
мен,  Ресейдің Н.С.  Гумилев  атындағы  күміс  медалімен, тағы 
басқа да медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмег
1 рамотасымен маралатгалған.
V   Ш  
ш  
ш
ҚИРАБАЕВ  С.  Өмір тағылымдары:  естеліктер  / С.  Қи- 
аев.- Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2015.- 448 б.
ҚИРАБАЕВ  С. 
Көп  томдық  шығармалар  жинағы 
Қираоаев.- Алматы: Қазығұрт, 2007.
1-ші том .-456 б.
том
3-ші том.- 440 б.
4-ші том.- 424 б.

5-ші том.- 464 б.
6-ші том.- 424 б.
7-ші том.- 496 б.
8-ші том.- 448 б.
*
*
*
*
*
ҚИРАБАЕВ СЕРЖ  СМАЙЫЛҮЛЫ // Қазақстан:  ұлтгық 
энциклопедия 
/  бас  ред.  Б.  Аяған.-  Алматы,  2003.-  Т.5.- 
687-688  б.;  Қазақ  эдебиеті:  энциклопедиялық  анықтамалық 
/ бас ред. И.Н. Тасмағамбетов.- Алматы, 2005.- 323 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АҚЫШ  Н.  Әдебиеттану  ғылымының  бетке  ұстары
//  Ақьпп  Н.  Замана  рухы:  әдеби  зерттеулер  мен  сын  мақала- 
лар.- Қарағанды, 2013.- 251-254 б.
Ғалым, эдебиеттанушы С.Қирабаев жайьгада. 
ӘБДЕЗҮЛЫ  Қ.  Алты  алаппъщ  абы зы /  Қ.  Әбдезұлы 
// Әбдезұлы Қ. Семсер.-Алматы: Арыс, 2012.- 3-14 6.
Академик Серік Қирабаев жайлы.
ӘДЕБИЕТТАНУДЫҢ  ӨЗЕКТІ  МӘСЕЛЕЛЕРІ:  акаде­
мик  С.Қирабаевтың  75  жылдығына  арналган 
жинақ 
/ М.О.  Әуезов атьшдағы  әдебиет және өнер ин-ты;  ред.алқасы:
3.  Ахметов,  С.  Қасқабасов  (жауап.  ред)  ж.б.-  Алматы:
Комплекс, 2002.-  431  6.
НАР БЕКОВ А  Г.  Қ.  С.С.  Қирабаевтың  гылыми-сыни 
шығармашылығы:  Филол.  ғыл.  канд.  ...  дис.. / Г.Қ.  Нарбекова
/ Қ.А.  Ясауи атын.  Қазақ-түрік ун-ті;  ғыл.  жег.  Қ.С.  Ергөбек.  - 
Түркістан: 2007.-  114 6 . - Библиогр.:  107-113  б.
1  ^ у ір  
Щ ЕГОЛИХИН  ИВАН  ПАВЛОВИЧ
Туганына 90 жыл (1927-2010)
Жазушы, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы. 
1956 
жылы 
ҚазПИ-ді 
(қазіргі 
Қазақ 
Үлтгық
Педогогикалық  Университеті)  бітірген.  1956-1957  жылдары 
республикалық  сан.-эпидемиялық  станцияда  дэрігер,  1957-

журналында бөлім  меңгерушісі,  бас редактордьщ орынбасары 
қызметтерін атқарды.
1954  жылы  «Профессордың  қызы»  атты  алғашқы 
эңгімесі жарық көрді.  «Бұрқасын қар» романында (1960;  1977) 
Қазақстанға  тың  игеруге  келген  қарапайым  адамдардың 
тағдьфы  суреттелген.  Тың  игеруге  байланысты  элеумеггік 
және  моральдық  мәселелер  «Ак  долы»  повесіңце  (1962) 
жалғасын  тапты.  «Қызмет  адамдары» 
романында  (1988) 
тоқырау 
жылдарындағы 
қым-қигаш 
оқиғалар, 
өмірдің 
көлеңкелі  жақтары  шьшайы  суретгелген.  «Бір  института» 
(повестер  мен  әңгімелер,  1958),  «Тағы  да  таң  атгы»  (роман 
повесть,  әңгіме,  1965),  «Ауыртпалық  машинасы», /повесть’
Бесінпй  бұрыш»  (повестер,  1974),  «Дефицит»  (роман
оңғарылды,  достар»  (повесть,  1987),  т.б.  кіташары 
шықты.  С.  Сейфуллиннің  «Тар  жол,  тайгақ  кешу»  (1964 
С.  Талжановпен бірге),  С.Мұқановтың «Балуан  шолақ»  (1962 

 ^ Бұралқиевпен  бірге)  және  «Алыіггьщ  адымы»  (1960)’ 
Ғ.  Мұстафиннщ  «Көз  көрген»  (1969,  Т. Әлімқұловпен  бірге),’ 
»  * 
Абдуллиннің 
«Тұрфан 
аспаны 
астында» 
(1965) 
М.  Ғаодуллиннщ  «Менің  майдаңдас  достарым»  (1951)’
3.  Ақышевпң  «Жаяу  Муса»  (1981),  Талжановтьщ  «Дала 
қыраны»  (1967),  Ә.  Шэріповтьщ  «Партизан  қызы»  (1963) 
Ь.  Соқпақбаевтың  «Өлгендер  кайтып  келмейді»  (1984)’
Д   Досжановтың  «Күміс  керуен»  (1985),  т.б.  романдар  мен 
повестерді орыс пліне аударған.
ҚР-ның 
«Ларасат» 
орденімен, 
медальдармен 
марапатталған.
ш  
ш  
ш
И. Жаіывды  да  жақсы  кө р ...:  жазушы 
толғанысы /  И.  Щеголихин  // Қазақ  эдебиеіі.-  1997.-  8  шілде
ЩЕГОЛИХИН  И. 
Конституцияны  өзгерту  туралы 
ұсыныстарға  мен  қосылмаймьш/  И.  Щ еголихин//  Алматы 
ақшамы.- 2006. - 29 тамыз (Ы  101).- 2 б.

ЩЕГОЛИХИН  И.  Қабырға қатаяр  шақ:  Қазақстанның 
тэуелсіздігі  туралы  /  И.  Щ еголихин  //  Егемен  Қазақстан.- 
1998.-  16 желтоқсан.

іс
 


*
ЩЕГОЛИХИН ИВАН ПАВЛОВИЧ // Қазақстан:  ұлттық 
энциклопедия 
/  бас  ред.  Б.  Аяган.-  Алматы,  2007.-  Т.  9.- 
625  б.;  Казак  әдебиеті:  энциклопедиялық  анықтамалық  /  бас 
ред. И.Н. Тасмагамбетов.- Алматы, 2005.- 562 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
ӘБДІЛДИН  Ж.  Қайраткер  туралы  с ө з /  Ж.  Әбділдин 
// Егемен Қазақстан,-1997.-  1  сәуір.
Жазушы И. Щ еголихин туралы.
БАИГЕЛДИ О.  Табиғаты  ерекш е жан еді  /  О.  Байгелди 
// Егемен Қазақстан.- 2010.-  14 желтоқсан (№  529/532).-  11  б.
Жазушы  И.П. Щ еголихин туралы.
БЕЛБГЕР  Г.  Ж аныма  жақыи  жазушы  е д і/  Г.  Бельгер 
// Егемен Қазақстан.-2010.-  14 желтоқсан (№  529/532).-  11  б.
Жазушы И.П. Щ еголихин туралы.
ДОСЖАН  Д.  Асыл  дос  туралы /  Д.  Досжан  //  Егемен 
Қазақстан.- 2010.-  14 желтоқсан (№  529/532).-  11  б.
Жазушы И.П. Щ еголихин туралы.
ОҢҒАРСЫНОВА  Ф. Агалар  сиреп  барады  /  Ф.  Оңгар-
сынова // Егемен Қазақстан.-2010,-  14 желтоқсан (X®  529/532) -
11  б.
Жазушы  И.П. Щ еголихин туралы.
4сәуір 
КЕЛШ БЕТОВ  НЕМАТ
Туганына 80 жыл (1937-2010)
Жазушы,  филология  гылымдарыньщ  докторы,  профес- 
°°Р»  ҚР  Гуманитарлық  гыл ымдар  академиясьгаың академип, 
Қазақстанньщ  еңбек  сіңірген  қайраткері,  Күлтегін  атындағы
сыйлықтың,  Ф.  Кафка  атындагы  халықаралық  эдебиет 
сыйлыгының иегері.

Сарыағаш  ауданының  Абай  ауылыңдағы  орта  мектепті 
бітірген.  1959  жылы  Ташкент  қаржы-экономика  институ- 
тын,  1966  жылы 
ҚазМУ-дың филология бөлімін  (қазіргі  әл- 
Фараби  атындагы  Қазақ  ұлттық  университеті)  сыргтай  оқып 
бітірген.  1959-1960  жылдары Келес жэне Сарыағаш аудаңцық 
газеттеріңде  әдеби  қызметкер,  бөлім  меңгерушісі,  1961-1963 
жылдары  Қазақстан  Ғылым  академиясының  Экономика 
институтында  кіші  ғылыми  қызметкер,  1965-1970  жылдары 
«Социалистік 
Қазақстан» 
(қазіргі 
«Егемен 
Қазақстан») 
газетіңде  эдеби  қызметкер,  1970-1974  жылдары  Қазақ  КСР 
Министрлер  Кеңесі жанындагы  эдебиег,  өнер  жэне  архитек­
тура  салалары  бойынша  Мемлекетгік  сыйлық  жөніңдегі 
комиссияның 
жауапты 
хатшысы, 
1976-1981^,  жылдары 
«Қазақстан»  баспасында редактор,  1981-1997  жылдары  Абай
атындагы Алматы мемлекеттік университетінің  қазақ эдебиеті
кафедрасында 
профессор, 
1997-2002  жылдары  Қаныш 
Сэтбаев  атыңдағы Қазақ  ұлтгық  техникалық  университетінің 
қазақ тілі кафедрасында профессор қызметтерін атқарған.
Тұңғыш  зертгеу  еңбегі  «Шэді  ақын»  (1974).  Ғалымның 
«Ежелгі  түркі  поэзиясы  және  қазақ  әдебиетіндегі  дәстүр 
жалғастығы»,  «Қазақ  әдебиеті  бастаулары»,  «Көркемдік 
дәстүр  жалғастығы»,  «Ежелгі  дэуір  әдебиеті»,  «Ежелгі  әдеби 
жэдігерліктер»  жэне  тағы  да  басқа  іргелі  зерттеулері  оны 
Күлтегін  атындагы  сыйлықтың  иегері  атандырды,  оның  осы 
тақырыптагы кітаптары бірнеше шетел тілдеріне аударылған.
Украинаның  «Почесна  відзиака»  («Қүрмет  белгісі») 
медалімен марапатталған.
\
  Ш  
ш  
ш
КЕЛІМБЕТОВ  Н. 
Көптомдық  шығармалар  жинагы 
/  Н.  Келімбетов  /  М.О.  Әуезов  атын.  әдеб.  және  өнер  ин-ты; 
қүраст.: Ш. Нематова, А. Нематов.- Алматы: Раритет.
1-шітом:  Үміт үзгім келмейді,- 2013.-  288 6.
2-ш ітом:  Қариялар.- 2013.-  336 6.
3-ш ітом:  Күншілдік,-  2013.-  288 6.

4-ші  том:  Түркі  халыктарының  еж елгі  әдеби  жэдігер-
ліктері.-  2014.-  448 б.
5-ш ітом :  Ш әді Ж әңгірұлы.-  2014.-  176 6.
6-ші  том: Ш іркін,  біздің  Ш уш икент!:  хикая  /   Леонид 
Гурунц;  ауд.: 3. Ақышев, Н.  Келімбетов.- 2014.-  416 6.
7-ші  том:  Найзағай:  хикаяттар /  В асиль  Козаченко;  ауд. 
Н. Келімбетов.- 2014.-  440 6.
8-ші  том: 
Кокжиек: 
роман  /  С аид  Ахмад; өзб.  ауд.
Н. Келімбет.- 2014.-  528 б.
9-ші  том:  Ж улдызды  түндер:  роман  /  П.  Қадыров;  өзб. 
ауд. Н. К ел ім б ет.-2014.-  576 6.
10-ші  том:  Древние  литературны е  памятники  тю рских 
народов /  пер. Г. Толегулулы.-  2014.-  480 6.
11 -ш і  том:  Н е хочу терять  надежду;  П исьм а сы ну / пер.
с каз. Н. Келимбетова.- 2014,-  392 с.
12-ші том:  Зависть.-  2014.-  336 с.
13-ші  том:  «Қартайдық,  қайғы  ойладық,  ұйқы   сергек...» 
Қартгық  пен  даналы қ  =   «Скорбны  думы ,  чуток  сон...»
О старости и мудрости /  пер. Н. К елимбетова.- 2014.-  448 б.
14-ші том:  Қ айғыдан бақы т ж асаған =  П овесть о  настоя­
щей ж енщ ине.- 2014.- 272 б.




*
КЕЛЕМБЕТОВ  Н ЕМ А Т  //  Қазақстан:  ұлтты қ  энцикло­
педия 
/   бас  ред.  Б.  Аяган.  -  А лматы,  2002.-  Т А .-  483  б.; 
Қазақ  эдебиеті:  энциклопедиялы к  аны қтам алы қ 
/   бас  ред. 
И.Н.  Тасмағамбетов,-  А лматы,  2005.-  261  6.;  Қазақстан 
жазуш ылары:  аны қтамалы қ /  құраст.:  С.  Қ амш ы гер,  Қ.  Ж ұма-
шева. — А лматы, 2009.- 200 б.
Қ ы сқаш а өмірбаяны  берілген.
А Й БЕРГЕН О В А 
С. 
Ж аны 
сұлу, 
ж айсаң  ж андар 
/  С. А йбергенова  // А йбергенов  әлемі.-2013. - №   1/2.-  14-17 б.
Ғ алым,  профессор  Н.  К елімбетов  ж эне  ж ары   Қуаныш  
ж айында естелік.
ЕСА ЛИ   А.  Тағды рлы  қазақ  /  А.  Есали  // Егемен Қ азақ-
стан.- 2014.- 30 ж елтоқсан (№  254).- 7 б.

Ұлттық  кітапханада  өткен  «Немат  Келімбетов  шыгар- 
машылығы және көркем әдебиетгің тәрбиелік мэні»  атты еске 
алу кешінен.
МӘЖЕНҚЫЗЫ  Р.  Немат  Келімбетов  жэне  эдебиет
элеміндегі рухани алмасулар / Р. Мәженқызы / ауд. Ғ. Төлеғұл-
ұлы // Егемен Қазақстан.- 2016.- 5 сэуір (№  63).-  10 6.
Жазушы, 
аудармашы, 
филология 
гылымдарыныц 
докторы,  түрколог-ғалым  Н. 
Келімбетов  туралы  элем
оқырмандарының пікірлері оерілген.
НЕГИМОВ 
С.  Қара  дауылға  қарсы  ұшқан  қыран 
/ С. Негимов // Егемен Қазақстан.- 2 0 1 4 .-4  сәуір (№ 65). - 6 6.
Жазушы  Немат  Келімбетов  шыгармашылыгы  туралы 
толганыс.
15 сэуір 
ЕСШ   ҒАРИФОЛЛА
Туганына 70 жыл (1947)
Философ,  ҚР  ¥Ғ А   академигі,  философия  гылым- 
дарының  докторы, 
профессор, 
Абайтанушы, 
Қазақстан 
Журналистер 
одағыньщ 
Смағұл 
Сэдуақасов 
атыңдагы 
сыйлығының, 
Республикалық 
Абай 
қорыньщ 
арнайы 
сыйлыгыньщ, Яссауи  атындагы  «КАТЕУ»  Халықаралық қоры 
сыйлыгының иегері.
1970  жылы  Семейдің  педагогикалық  институтының 
филология  факультетін  бітірген.  1977-1991  жылдары  Семей
педагогикалық  институтыньщ  доценті,  кафедра  меңгерушісі,
көркемсурет 
графика 
факультетінің  деканы, 
1991-1992 
жылдары  философия  жэне  құқық  институтыньщ  ага  гылыми 
кызметкері,  1992-1998  жылдары  Абай  атьшдагы  Алматы 
Мемлекеттік  университетінде  декан,  1998-2001  жылдары 
философия  жэне  гылымдар  методологиясы  кафедрасыньщ 
меңгерушісі,  2007-2013  жылдары  Қазақстан  Республикасы 
Парламент  Сенатының  депутаты, 
Л.Н.  Гумилев  атындагы 
Еуразия  ұлттық  университетінің  философия  кафедрасының 
меңгерушісі.

«Хакім  Абай»  (1994),  «Санадағы  таңбалар»  (1994), 
«Абайдың дүниетанымы мен философиясы» (1996), «Прошлое 
в  настоящем»  (2003),  «Адам  -  зат»  (2003)  кітаптарының
авторы. 
Саясат, 
мэдениет 
жэне 
элеуметгік 
тұрмыс 
мэселелеріне арналған 400-ден аса публицистикалық, ғылыми- 
танымдық мақалалары бар.
ҚР-нің  «Құрмет»  ордені, 
«Қазақстан  Республикасы
ғылымын  дамытудағы  еңбектері  үшін»  белгісімен  марапат- 
талған.  Павлодар  облысы,  Лебяжі  ауданының,  Шығыс 
Қазақстан облысы, Абай ауданының «Құрметті азаматы».
ш  
ш  
ш
ЕСІМ Ғ. 
Ақ өлең - ақкулы мекен = Белый стих - земля 
белых лебедей:  роман-эссе /  Ғ.Есім,-  Алматы:  Атамура, 2012.- 
224 б.- Қазак, орыс тілдерінде.
ЕСІМ 
Ғ.  Тұлғалар 

қаламгерлер 

Ғ. 
Есім.- 
Астана: Фолиант, 2013.-  424 б.
ЕСГМ 
Ғ. 
Хакім 
Абай 

Ғ. 
Есім.- 
Астана: 
Фолиант, 2012.-  400 б.
ЕСІМ  Ғ. 
Сана болмысы  (Саясат  пен  мэдениет туралы 
ойлар) / Ғ. Есім,- Алматы: Ғ ылым.
1  кітап.-1998.-272 б.
2 кітап.-1996.-208 б.
3  кітап,-1997.-232 б.
4 кітап.-1998.-280 б.
5  к ітап ,-1998.- 260 б.
6 кітап.- 2001.- 330 б.
7 кітап.- 2002.- 272 б.
8 кітап.- 2004.- 331  б.
9 кітап.- 2005.- 309 б.
10 кітап -  2007.- 330 б.
11  кітап.- 2008.- 359 б.
12 кітап -  2011.-391  б.
13 кітап - 2013.-  152 б.
14 кітап.- 2015.- 380 б.





*
ЕСІМ 
ҒАРИФОЛЛА  //  Қазақстан  гылымы:  энцикло 
/ бас ред. Б.Ө. Жақып.- Алматы, 2010.- Т. 1 4 0 7 -4 0 8  б. 
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АКАДЕМИК  ҒАРИФОЛЛА  ЕСІМ:  биобиблиография-
лык көрсеткіш / Әл-Фараби  атындағы  ҚазҮУ.-  Алматы- Казак
университет!, 2007.-  135 6.
ҚАЗАҚ  ЕШ  МӘҢГІЛІК: жазушы, академик, профессор 
Ғарифолла  Есімнщ  60  жыдцық  мерейтойына  арналган
стол материалдары / құраст. А.Құлсариева,- Алматы 
Қазақ ун-ті, 2008.- 240 б.
ҒаРиФ°лла  Есім  және  қазақ  филосо-
2о72Ы85Қ1046ДеЧиШ" Ө6Д“ ,0Ш  Қ'  СеМСер"  
А
л
м
а
ш
'
Философ  ғалымның  көркем  эдебиет  саласывдагы 
туындылары жайлы.
ЕРҒ'А ™ ЕВ  Ж  Қ у а ™   ойға  құштарлық  /  Ж.  Ерғалиев
Айқын
и*
 
\  
— 
/ в 
*
  V »
филосов-жазушы Ғ .Есімнің еңбектері жайлы
1  МаМЫр 
ӘШІМБАЕВ  САҒАТ
Туганына 70 жыл  (1947-1991)
СЬГНШЬІ’ тележурналист, жазушы, қоғам 
қаираткері,  Қазақстан  жастар  одағының (Қазақстан  Ленин 
комсомолы) сыйлығының иегері. 
^  
ЛеНИН
ті„™  і!™  
Қа3ак  мсмлеке™   ¥ЛПЫҚ  университе- 
тш щ   филология  факультепи  бһіргеи. Алгашқы  макалілары 
196М 967 жыдцары  аудандық  «Совеггік шекара»,  облы с™ , 
жариялаңды.  1969  жылы «Жас  Алаш»
эде6иет  жэне  өнеР  бөлімінщ
«Ш г
 
л “  
Р1’ Кеиш °“  6влімні« меңгерушісі,  1973 жьшы
_ _  
’ 
газетнаен 
«Жұлдыі» 
журналына 
сын
Г ° * Т : 7 : ФГ  
М н
  бөлім  «^Р У Ш ІС І,  1976-1979 
1979^980 
Т
 газетщде  Р«Даісіордын  орынбасары,
198б‘З
^
Г
Т
 
“ Н>> баспась[нда гаомог істеді.  1980-
986 жылдары 
Бүкілодакток  аоторлар 
кұкыгын 
қоргау

жөніндегі  агентгіктің  (ВААП)  Қазақ  бөлімшесінің  бастығы, 
осы  жылдары  қоғамдық  негізде  тағы  бірқатар  қызметгерді 
қоса  алып  жүрді:  Қазақстан  Жазушылар  одағының  хатшысы, 
Қазак  КСР  Баспа, полиграфия жэне  кітап  саудасы  істері 
жөніндегі  мемлекеттік  комитетінің  алқа  мүшесі,  КСРО 
Жазушылар  одағы  жанындагы  сын  кеңесінің  мүшесі  болды. 
1986-1991  жылдары Қазақ КСР Телевизия  жэне  радиохабарын 
тарату 
жөніндегі 
мемлекеттік 
комитеті 
төрағасының 
орынбасары, төрағасы болып қызмет істеді.
1980-ші  жыддардың  басынан  теледидарда «Жүректен
қозгайық» атгы  бірнеше  жылға  созылған  тізбекті  багдарлама 
жүргізді.  Өзі  осы  хабарлардың  өзектес  занды  жалгасы 
ретінде «Парыз  бен қарыз»  атты  авторлық бағдарлама  енгізіп, 
оны 
бірнеше 
жыл 
тұрақты 
түрде 
жүргізіп 
отырды. 
Қазақстаннан  тыс  тұратын  қандастарымыздың  арасында 
түсіріп  қайтқан «Қауышу» хабары  да  кезінде  өте  жоғары
бағаланды.
Туған  жері  Райымбек  ауданында өзі  оқыған  мектебі 
С.  Әшімбаевтың  атымен  аталады. Алматы  қаласындагы бір 
көшеге 
оның 
есімі 
берілген. Қазақстан 
журнал истер 
одағы тағайындаған  С.  Әшімбаев  атындағы  ең  үздік  телеха- 
барларга  берілетін  жүлде  бар.  Қазақ  Үлттық  университетінде 
Сағат Әшімбаев атындағы аудитория ашылған.
ш  
ш  
ш
*  I
ӘІШМБАЕВ  С. 
Екі  томдық  шыгармапар  жинағы.- 
Астана:  Елорда, 2006.
1-ші 
том: 
Әдеби 
сын. 
Мақалалар. 
Зерттеулер. 
Толғаныстар.-  392 б.
2-ші  том: Әдеби  сын.  Портреттер.  Эсселер.  Толгаулар.-
328 б.
ӘШГМБАЕВ  С.  Азаматтыққа  адалдық:  эдеби  сын 
мақапалар,  зерттеулер,  толғаныстар  /  С.  Әшімбаев.-  Алматы:
Раритет, 2007.-  336 б.
ӘШ ІМБАЕВ  С. 
Парасатқа  құштарлық:  әдеби-сын 
мақалалар,  портреттер /  С.  Әшімбаев -  Алматы:  Жазушы,
1985.- 248 б.

ӘШІМБАЕВ С.  Сын  сымбаты:  эдеби  сын  мақалалар
ой-толғамдар  / С. Әшімбаев  / құраст. Ш. Бейсенова. -Алматы 
Балауса, 2010.- 480 б.
ӘІШМБАЕВ 
САҒАТ  //  Қазақстан:  ұлттық  энцикло­
педия  /  бас  ред.  Ә.  Нысанбаев.-  Алматы,  1999.-  Т.2.-  2Л  а • 
Қазақ  эдебиеті:  энциклопедиялық  анықтамалық  /  бас 
И.Н.  Тасмағамбетов,-  Алматы,  2005.-  103-104  б.;  Қазақстан
жазушылары:  анықтамалық / құраст.:  С.  Қамшыгер,  Қ  Жума- 
шева.- Алматы. 2009.-74 б 
л * м а
Ре.
Қысқаша өмірбаяны берілген 
ЖАЛЫНДАП  Ө ТП   ЖАС  ҒҮМЫР:  әдебиет
і 

р ------х ил,  сыншы

каир!шТ  
С
*

 Әшшбай*™ турты  «пелік
қураст. Ш. Бейсенова.- Алматы: Алатау-Ана тілі  1997 - 200 К
БАХТОЯРОВА  Ә.  Сыншы  -  с і а т  Әшімбаев /  Ә  Еах 
твдрова  // Қазақ тші мен әдебиеті орта мектепте.-2013.- № 8 -
/-о   О.
^ЕЙСЕНШ А 
ш . 
Баладай адал,  батырдай аңғал  Сағат
Ш.  Бейсенова /  әңг.  А .Р ай ф і  // Астана ақ
қыркүиек
амы
сұхбат 
еВ ЖЭНе 
шығармашылығы жайында
і  ¥І ГГГЪГҚ  сананыЧ  жанартауы /  Ғ.  Жэдігер
Нұр  Астана
і г р г ш ^ й ^ т  СЬІНЫН ма* пшманьі С.Өшімбаев туралы.
'  
Лаі? ШДаП  аш п ’  лапь*ВД”   б ан ан  
күндеи еді... / Ә. Кеюлбаиұлы // Жалын.-2009.- № 4.-14-18 6.
Әдебиет сыншысы Сағат Әшімбаев туралы.
1  мамы р 
НЫ САНБАЕВ  ӘБДШ ӘЛПС
Туганына 80 жыл
Философ,  ҚР  ҮҒА  академии,  философия гылымдаоы- 
Щ Д0КТ0РЫ» профессор,  Қазақстанның еңбек сіңірген ғьцщм
мен 
техника  кайраткері,  Қ ы рш з  Р е с п у б л и к іс ь ^   Е ^ к
сщірген  ш лы м   қайратеері,  Қазақстанның  және  Түркияның

М емлекеттік 
сыйлыкггарының,  ҚР  П резидентінің  Бейбітш ілік 
пен рухани татулық сыйлықтарының иегері.
1960 жылы Қорқыт Ата атындағы  Қызылорда  мемлекет - 
тік университетін бітірген.  1960-1961  жылдары  КСРО ҒА-ның 
Химия  ғылымдары  институтында  ага  лаборант,  1961-1976 
жьшдары 
Қазақстан 
ҒА-ның 
Ф илософия 
ж эне 
құқық 
институтында кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 
гылым  философиясы  және  методологиясы  бөлімінің  меңге- 
рушісі,  1990  жылдан  Ф илософия  және  құқы қ  институтының 
(қазіргі  Философия  жэне  саясаттану  институты)  директоры, 
соиымен  қатар  1997-2003  жылдары  «Қазақ  энциклопедиясы» 
баспасының Бас редакторы қызметін қоса атқарды.
Н егізгі  зерттеу  еңбектері  диалектика  ж эне  таным 
теориясы.  ғылым  философиясы  мен  методологиясы,  қазақ 
жәие  түркі  философиясы,  элеум етгік  ж эне  саяси  философия, 
саясаттану ж эне  мэдениеттану  мэселелеріне ар налган.  570-тен 
астам  гылыми,  ғылыми-сараптамалык,  гылыми-эдістемелік 
еңбектер,  соның ішінде 30  монография,  ж еке  кітаптар мен оку 
құралдарын  жазған.  Бірқатар  еңбектері  25  ш ет  тілінде  жарық
көрген.
ҚР-ның  «Отан»,  «П арасат»,  «Достық»  (Ресей)  орден-
дерімен  ж әне  медальдармен  марапатгалған.  2005  жылы 
«Философ Нысанбаев» атты деректі фильм ж ары қ көрді.
ш  
ш  
ш
НЫ САНБАЕВ  Ә.  Тәуелсіз  Қазақстанның  құндылықгар 
әлемі =   М ир  ценностей  независимого  К азахстана  /   Ә.  Н ысан­
б а е в /  құраст.:  Е.Е.  Бурова,  С.Е.  Н урмуратов,  А.  М ейрманов; 
И н-т  филос.  и  политологии  К Н   М О Н   РК .-  А лматы, 2011.-
271  б.
НЫ САНБАЕВ 
Ә.  Ү лтты қ 
тэуелсіздік  ж эне 
қазақ 
философиясы:  оку  құралы  /   Ә.Н.  Н ысанбаев,  Қ.Ү.  Элж ан, 
Т.X.  Ғабитов  и  др. /  Ф илософия  ж эне  саясаттану  ин-ты;  бас 
ред.  Ә.  Н ысанбаев.-  Алматы:  Ф илософия  ж эне  саясаттану 
ин-ты, 2011.- 256 б.
НЫ САНБАЕВ Ә.  Тэуелсіздік.  Д емократия.  Гуманизм  = 
Н езависимость. Демократия.  Гуманизм / Ә.  Н ысанбаев;  Ф ило­
софия ж эне саясаттану ин-ты;  А қпарат ж эне м ұрағат комитеті; 
«Ә дебиеттің  әлеуметтік  маңызды  түрлерін  басы п  шыгару»

бағд.;  бас  ред.:  Р.К.  Кадыржанов,  С.Ю.  Колчигин;  ред.: 
Н.К.  Мауытов,  О.П.  Ложникова.-  Алматы:  Қазақ  энцикло- 
педиясы, 2011.-  392 б.- Қазақ, орыс тілдеріңде.
НЫСАНБАЕВ  Ә.  Қазақстан  халқының  рухани-құнды- 
лықтық  элемі  /  Ә.  Нысанбаев /   Философия,  саясатгану  және 
дінтану ин-ты; жалпы ред.: З.К. Шәукенова, С.Е. Нұрмұратов -
Алматы: 2015.-  178 б.
НЫСАНБАЕВ  ӘБДІМӘЛІК // Қазақстаи: ұлттық энцик­
лопедия  /  бас  ред.  Б.Аяғаи.-  Алматы,  2005.-  Т.7.-  97  б -
Қазақстан  ғылымы:  энциклопедия  /   бас  ред.  Б.Ө  Ж акып- 
Алматы, 2010.- Т.2.-209 б. 

*
Қысқаша өмірбаяны берілген.
ӘБДГМӘЛЖ  НЫСАНБАЙҮЛЫ  НЫСАНБАЕВ:  Казак-
стан  ғалымдарыиьщ  биобиблиографиясы  / құраст.:  Г.Г.  Соло-
Әлжанов: Е Х   Аубакиров.- Алматы: Ғылым,  1997.- 
124 б.- Қазақ, орыс тілдеріңде.
ЕЛУБАЙ  С. 
Әбдімәлік  әлемі /  С.  Елубай //  Алматы 
ақшамы.-2012.  - 5 мамыр (№ 53). -  12 б.
Философ академик Ә.Нысанбаев туралы.
КЕНЖЕТАЙ 
Д.  Үлағатгы  ұстаздың  ойлау  жүйесі
Д.  Кенжетай //  Личность.  Познание.  Творчество:  ҚР  ¥Ғ А  
академии  Ә.  Нысанбаевтың  70-жылдығына  арналган  халық-
^ЬШЬІМИ'   теоР-  конФ-  материалдары,-  Алматы,  2007.-
1^4-І2о 6. 
НИ 
ШШЛ
я   С А ҒЫ БД Ы Қ
5 мамыр 
САТЫБАД
\
 
САТЫ БАЛДЫ ҮЛЫ
Туғанына 80 жыл (1937)
нын 
СТ’ 
¥ҒА   ШСадемигі’  экономика  гылымдары­
ньщ докторы,  профессор,  Қазақстанньщ еңбек с о д р г е н г и іш
мен  техника  кайраткері,  М емлекеш к  с ы й л ы қ іы ?  « Е у ^  
халықаралық  экономика 
академиясьтк™
« А п т ы н  
л  
х
 
а л “ДсМИЯСЫНЫҢ 
СЬШЛЫҒЫНЫҢ.
«алтъщ  
адам» 
сыилығының 
иегепі

1960  жылы  С.  М.  Киров  атындағы  Қазақ  мемлекетгік
университетінің  (қазіргі  эл-Ф араби  атындағы  Қазақ  ұлттық
университеті) 
экономика  факультетін,  1962  жылы  халық 
шаруашылығын  жоспарлау  кафедрасының  аға  оқьпуш ы сы , 
1962-1966  жылдары  Алматы  халы қ  шаруашылығы  институ-
тында  деканның  орынбасары  болды.  1975-1976  жылдары
АҚШ 
университеттері 
мен 
ғылыми 
орталықгарында 
тағлымдамадан өтті.  1980 жылы  М ГУ докторанты,  1981-1983 
жылдары 
Алмаггы 
халы қ 
шаруашылығы 
институтының 
профессоры,  1983-1984  жылдары  ҚазКСР  Ғылым  академия- 
сында  өндіргіш  күш терді  зерттеу  жөніндегі  кеңес  төрага-
сының  орынбасары,  1984-1985  жылдары  Вьетнам  КП  ОК
жэне  Вьетнам  үкіметі  жанындағы  Х алық  шаруашылығын 
басқару  Ж оғарғы  мектебінде  сабақ  берді.  1985-1990  жылдары 
А.С.Пушкин  атындагы  О рал  педагогикалық  институтының
ректоры,  1992-1993  жылдары 
ҚР  ҮҒА  вице-президенті,
қоғамдык  ғылымдар  бөлім інің  академик-хатш ысы. 
1993- 
2004  жылдары  ҚР  П резидент!  жанындагы  Қазақстандық 
менеджмент,  экономика  ж эне  болжау  институты  атқаруш ы 
директорының орынбасары,  2004-2007  жылдары Қазақ-Брнгган
техникалық  университеті  ж анындағы  академияның  дирек­
торы,  профессоры,  2007  ж ы лдан  университет  ректорының 
кеңесшісі.
Ғылыми-зерттеулерінің  негізгі  багыттары  бухгалтерлік 
есеп  пен  ауднггтің  халы қаралы қ  стандарттары,  өнеркәсіпте 
нарықтық тетіктерді  қалы птасты ру.  Ғалымның  400-ден  астам 
гылыми  еңбектері,  зерттеулерді,  соның  іш інде  45  ұж ымдық 
монографиялары, 
оқулықтары 
жарияланды. 
Олар 
ТМ Д 
елдерінде,  АҚШ ,  Вьетнам,  О ңтустік  Корея,  Ж апония,  ҚХР, 
Ш веция,  П экістан және  элем нің  басқа  мемлекеттерінде  басып 
шыгарылған.
2004 
жылы  Кембридж   университетінің  библиогра- 
фиялық  орталыгы  С .С аты балдинге  «XXI  гасы рды ң  көрнекті 
ойшылы»  атагын  беріп,  күм іс  медальмен  марапапгтады.  2006 
жылы  АҚШ   мэдениет  ж әне  білім   қайраткерлерінің  жалпы 
жиналысы 
мен 
америкалы қ 
библиографиялық 
институт 
қазақстандық  галымды 
«Бейбітш ілік  үш ін  халы қаралы қ 
награда» Құрмет дипломымен  марапаттады.

САТЫБАЛДИН 
С. 
Қазақстан 
ғасырлар 
асуында: 
гылыми-публицистикалық  монография / С.  Сатыбапдин  / ред. 
Ж.Ж. Ж андильдин- Алматы:  Полиграфкомбинат, 2009.- 480 б.
САТЫБАЛДИН  С.  Қазақстан  таңдауы:  «2050  Страте- 
гиясы».  «М эңгілік  ел».  «Нұрлы  жол» /   С.  Сатыбалдин 
/ эл-Фараби атын.  Қазақ Үлттық ун-ті.- Алматы.- 2015.-  3 5 2 6 .
САТЫБАЛДИН 
С.  Қазақстан  тәуелсіздігіне  20  жыл:
реформалар,  багдарламалар,  нэтижелер,  кеңестер  /  С.  Саты­
балди н /  эл-Ф араби  атын.  Қазақ  Үлттық  ун-ті.-  Алматы - 
2011.-  320 6. 

 
Щ
-
  - 
^
*
*
*
*
*
САТЫБАЛДИН 
САҒЫ НДЫ Қ 
САТЫБАЛДЫҮЛЫ
//  Қазақстан:  ұлттық  энциклопедия  /  бас  ред.  Б.  А яған.- 
Алматы,  2005.-  Т.7.-  587  б.;  Қазақстан ғылымы:  энциклопедия 
/  бас ред. Б.Ө.Ж ақып.- Алматы, 2010.- Т.2.- 299 6.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
САҒЫНДЫҚ САТЫБАЛДИН:  өнегелі өмір /  эл-Ф араби 
атыидағы  Қазақ  ұлтгы қ  ун-ті;  бас  ред.  Ғ.М .  М ұіанов.- 
Апматы:  Қазақ университеті, 2013.- 326 6.
ЖАНДЩ ЦИН Ж.  Табыстың тетігін тапқан / Ж.  Ж анділ- 
Дин 
// Айқын.- 2012.-  11  м ам ьф  (№  84).- 4 6.
Экономика 
гылымдарыныц 
докторы, 
профессор 
С. Сатыбалдин - 75 ж асқа толды.
М ҮҚАТАЙҮЛЫ  А.  Академик. 
Профессор. 
Палуан 
/  А.  М ұқатайұлы  /  қураст.  Е.  Құлпейісов  //  Ж ас 
өркен.-
Қостанай.-2007.- N 3.-  18-20 б.
8 мамыр 
\  
ӘШ Ш ОВ АСАНӘЛІ
Туганына 80 жыл (1937)
Актер, 
КСРО 
ж эне 
Қазақстанның 
халық 
артисі, 
К.  Байсейітова  атыңцағы  Қазақ  КСР  М емлекетгік  сыйлы- 
ғының, Тәуелсіз «Тарлан» сыйлығының иегері.
1961 
жылы 
Қазақтың 
М емлекеттік 
Құрмангазы 
атындағы  ¥лтты қ  консерваториясының  театр  факульте- 
тін актер  мамандығы  бойынш а  бітіріп  шығып,  «Қазақфильм»

киностудиясына  актерлік  штатқа  қабылданады.  1963  жылдан 
бері 
М.Әуезов  атындағы  академиялық  драма  театрының 
актерлік  кұрамында  эрі  режиссерлік  қызметге.  1979-1982 
жылдары  педагогикалық  қызметпен  шұғылданды.  1990  жыл­
дан «Елім-ай» киностудиясьгаьщ президенті.
Студент  кезшде  эр  турлі  фильмдерде 
Кенжетай
(«Ботагөз»
1957),
1959), Бектасов («Бір  ауданда» 
жол»,  1960)  рөлдерін  ойнады
Жанай 
(«Асау 
Ертіс 
жағасында»
қиырсыз
Қазақфильм»  киностудия-
Мұрат  («Менің  ұлым»,  1962),.  Ескендір  («Торап», 
Тұрар («Тұлпардьщ  ізі», 
1964)  сияқты  эр  алуан
бейнелер  жасады.  Театрда С.  Қожамкұло
С.  Майқанова.
Ш.  Айманов,  X.  Бөкеева,  К.  Қармысов  сынды  өнер  тарлан 
дарының шеберлік мектебінен тэлім  алды.  Театрдағы түңғыш
рөлі м  
Айдар
Әуезов
Л.
«Абай»
Содан  кейін
спектакліңцегі
Кебегі» мен  «Қарақыпшақ  Қобыландысың
Шуақ  (Әуезовтің «Еңлік
Қозы,  Қодар
(Ә.
Таразидің 
«Күлмейтін
Қозы  Көрпеш-Баян  сүлуында»), Сэнжан
комедиясыңі
(Ш.  Айтматов п 
суінде»), Еламан
Өсіпбай
Мұхамеджановтың  «Көктөбедеті  кезде-
Нұрпейісовтың  «Қан  мен  терінде»),
Жарасбай (Қ.  Ысқақовтың  «Таңгы  жаңғырығында»),  Асан
(Мұхамеджановтың «Жат елдесінде»), Дон Жуан (М.  Фриштің
Жуанның  думанында»), Виктор (Л.  Зориннің  «Варшава 
сазында»)  сияқты  эр  замандағы.  эр  түрлі  қоғамдагы  эр  қилы 
мінезді  бейнелерді  сомдады.  Оның  кинодағы Бекежан  («Қыз
Шадияров («Атаманның ақыры« 
(«Сарқырама»,  1973),  Қасымханов  («Трансс
экспресі»
Кемел («Нан дәмі»), Нұрғазы («Алатаудың ай  мүйізі»)
Қаражал («Жаушы
Шыңғыс  хан («Бұлгар  даласынан
ескен  жыяы  жел»,  1998)  рөлдері  нағыз  актерлік  шеберліктің 
үлгісі  болды.  Режиссер  ретінде  де  кең  танылды.  Ол
(1979,  өзі  Дуанбасының
»
сахналаған Н.  Гогольдің »Ревизор
рөлін  ойнады), Ғ.Мүсіреповтың »Амангелді»,  И.  Оразбаевтің 
«Мен  ішпеген  у  бар  ма?!»  (екеуі  де  1987),  С.  Ванустың 
«Сұлтан  болсам  егер  мен»  (1988), 
Ж.  Аймауытовтың 
«Ақбілек»  (1989)  спектакльдері  мен  ол  түсірген  «Жьілан 
жылы»  (1981, Цой  Гук  Инмен біоге:  1982  жылы  Таллинле

ие
өткен  бүкілодақгық  15-кинофестивальдің  дишіомына 
болды),  «Шоқан  Уэлиханов«  (1984;  4  сериялы  телефильм  .

5 “
  РӨЛШ  0Йнады)’  <<Қозы  Көрпеш  -  Баян  Сұлу 
( 1УУ5)  фильмдері  оның  режиссерлік  шығармашылығыи 
кең ауқымын көрсетгі. 
'
ҚР-ньщ  «Парасат»,  «Отан»  ордендерімен,  Ломоносов 
атындағы 
орденімен 
(Ресей), 
ЮНЕСКО 
Халықаралық
Академиясының  «Аліъш  қыран»  орданімен  маралатпшпш 
Актердщ  анерше  арналган  «Асанәлі»  деректі  фильмі  (
1
9
*
6
 
реж.  И.  А.  Вовнянко)  тусірідці  жәие 
2
0
1
3
  жылы  «Асанэігі»’
атгы  журнал  жарық  кврді. 
Жамбыл  *«,„<.
уш версиіетгуш ін 
қдамеггі 
профессора. 
Жамбыл 
оолысының «Құрметті азаматы».
Ш  
Ш  
ш
ӘШШҮЛЫ А. Көп томдық шыгармалар жинағы:  7 том- 
ДОҢ/  А.  Әшімұлы:  /  ред.  Қ.  Сэрсенбай,-  Алматы: АКМА,
1 -ші том:  Майраның әні,- 248 б.
2-шітом:  Жан бөлек.- 254 б.
3-ші том:  Менің жанрым - күнделік.- 265 б.
4-ші том:  Апаштьщ Асанәлісі.- 240 б.
5-ші том:  Ғұмыр - дария.- 240 б.
6-ші том:  Асанәлі Әшімұлы және қазақ өнері.- 240 б.
7-ші том:  Мен халқым үшін ашық парақпын,- 240 б.
ӘІШМОВ  АСАНӘЛІ  //  Қазақстан:  ұлтгық  энциклопе 
дия  /  бас  ред.  Ә.  Нысанбаев.-  Алматы,  1999.-  Т.  2.-  25  б. 
Қазақ  мәденйеті:  энциклопедиялық  анықтамалық  /  бас  ред 
и .н .  1 асмағамбетов.- Алматы, 2005.-  101-102 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АСАНӘЛІ  ӘІШМОВ:  фотоальбом  /   «Өнер  21-ғасыр» 
қоғамдық қоры,-  Алматы: Онер, 2013.- 320 б.
№   I 
Асанэлі   С   ҚиР“б аев// Асанэлі.-2013,- 
1.- 6-16 б.; Ұлт болмысы.- 2013.- № 5.- 4-6 б.
Актер Асанэлі Әшімов жайында.

НҮРҒОЖАЕВ Ж.  Алаиггың  Асанәлісі  /  Ж.  Нұрғожаев 
// Жетісу.- 2013,-  13 шілде (№  83).- 6,7 б.
ҚР  Халық  артисі,  КСРО  жэне  ҚР  Мемлекеттік 
сыйлыктарының иегері  А.Әшімұлы туралы.
СӘРСЕНБАЙ  Қ.  Рухани  қуаныш 
/  Қ.  Сәрсенбай 
// Асанәлі.-2013. - №   1 .-3   б.
«Асанэлі» журналының жарық көруі туралы.
15 мамыр 
ӘБІҚАЕВ  НҮРТАЙ ӘБІҚАЙҮЛЫ
Туганына 70 жыл (1947)
Инженер-механик,  мемлекет қайраткері,  генерал-майор, 
экономика гылымдарыньщ докторы.
1970 жылы  С.М.  Киров атындагы Орал  политехникалық 
институтын  (инженер-механик  мамандыгы  бойынша),  1985 
жылы  Алматы  жогары  партия  мектебін,  РФ  Президентінің 
жанындагы Ресей мемлекетгік қызмет академиясын бітірген.
1970-1972 
жылдары 
Кеңес 
Әскерінің 
қатарында 
қызметте,  1972-1976  жылдары  Алматы  ауыр  машина  жасау 
зауытының аға  инженері,  инженер-конструкторы,  1976-1977 
жылдары  Қазақстан  Компартиясы Алматы  қаласы  Әуезов
аудандық 
комитеті 
партиялық-ұйымдастыру 
болімінің
нұсқаушысы,  1977-1978  жылдары  өнеркэсіп-көлік  бөлімінің 
нұсқаушысы,  меңгерушісі,  1980-1984  жылдары  Қазақстан 
Компартиясы  ОК ауыл  шаруашылыгы машиналарын  жасау
бөлімінің 
нұсқаушысы, 
1984-1990 
жылдары 
Қазақстан 
Компартиясы  ОК  хатшысының  көмекшісі,  Министрлер  кеңесі 
төрағасының көмекшісі,  1990 жылдың мамыр айынан  ҚазКСР 
Президенті  Кеңсесінің,  1991  жылдан 
ҚР  Президенті  мен 
Министрлер  кабинеті  Аппаратының  басшысы,  1995  жылдьщ 
қазан 
айьгаан 
Қазақстан 
Республикасының 
Біріккен 
Үлыбритания Корольдігі  мен  Солтүстік  Ирландиядагы  жэне 
қосымша  қызмет  ретінде 
Швеция Корольдігі, 
Норвегия 
Ирландия  Республикасындагы  Төтенше және Өкілетті  Елшісі, 
1996  жылдан 
ҚР  Президентінің  бірінші  көмекшісі,  1998 
жылдан  ҚР ¥ Қ К  төрагасы, 2000 жылдан  ҚР Сыртқы істерінің

бірінші 
вице-министрі, 
ҚР 
Президент! 
Әкімшілігінін 
басшысы,  2004  жыддан  ҚР  Парламент!  Сенатынын  2-ші 
шшдарылым  депутаты,  ҚР  Парламенгі  Сешиының  төрагаеы
2005 жылдың қараша айынан  ҚР Парламенті Сенатының 3-ші 
шақырылым  депутаты,  2007  жылдың  ақпан  айынан  ҚР-ның
есей Федерациясьщдағы Төтенше жэне Өкілетгі Елшісі, 2008
жылдың  қазан  айынан  ҚР  сыртқы  істер  министрінІң бірінші
орынбасары,  2010-2015 
жылдары  ҚР  Ұлтгық  қауіпсіздік
комитет, нщ төрағасы, 
2015 
жылдан 
Сенат  комтаггінщ 
депутаты қызметтерін атқарып келеді.
Қоғамдық  қызметтері: 
ҚР 
Волейбол  федерацнясы- 
ньщ  президенті, 
ҚР 
Парламенті делегациясының  басшысы 
Д о с ^ т ы қ қ а   қатысушы  мемлекеттердің  Парламентаралық 
ассамблеясы  Кеңесшің  мушесі,  Еуразнялық  экономикалық
ШрЛаМетВраЛЬЩ  ассамблеясының  Төра- 
сы, ЬҚЫҮ  Парламентпк  ассамблеясында  ҚР  П арлам еті 
делегациясыньщ басшысы.
ҚР-ның  «Қазақстан  Республикасының  Тұнгыш  Прези- 
Нүрсүятан  Назарбаев»,  «Парасат»,  «Дружба»  (РФ)
/ Р т \ 
_• ___  

/5
енті
очет» ( 
) ордендері мен  медальдармен марапатталған
ш  
ш  
ш
/ н  
Н‘  К едендк  О детая  -  экономнкалық  одаққа
^Н .  Әбіқаев // Егемен Қазақстан,-  2010.-  13  ақпан  (№  54/56).-
ӘБІҚАЕВ  Н.  Қазақстан  мен  Ресей  арасьшда  ешқандай 
проблема  жоқ  /  Н.  Әбікаев  /   эңг.  Г.  А й ™ М   //
2008,- 22 мамьф (И 92).- 4-5 б.
Қазақстанның Ресейдегі елшісімен сұхбат. 
а
 
УақьггкҮтгіРмесо згер іс/ Н.  Ә біқаев/ эңг.
3 6.
Қазақстан
Үлттық  қауіпсіздік  комитетінің  төрағасы,  Терроризмге
орталықтың
и о астБ,< ^ 1 Н' 
^
 еді 
1
 н   Әбіқаев  // Атамат
қураст.. С.Абдрахманов,- Астана, 2009.- 44-46 б.
Қаратай Тұрысов жайлы бірер үзік сыр.

ӘБІҚАЕВ  НҮРТАИ  ӘБІҚАИҮЛЫ // Қазақстан:  ұлттық 
энциклопедия  /  бас  ред.  Ә.  Нысанбаев.-  Алматы,  1998.-  Т.1.- 
620-621  б.;  Айбын:  энциклопедия  /   бас  ред.  Б.Ө.  Жақып.- 
Алматы,  106-107  б.;  Қазақстан  ғылымы:  энциклопедия  /  бас 
ред. Б.Ө. Жақып,- Алматы, 2010.- Т.1.-  164 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АДАИ  Ж. 
М әм ілегер/  Ж.  А д ай //  50  де  50.-2007.-

ақпан.- 3 б.
Нұртай  Әбікаев туралы.
ЕРЕН  ЕҢБЕК  ЕЛЕНДІ  //  Егемен  Қазақстан.-  2011.- 
15 желтоксан (№  628/631).-  1 ,2  6.
ҚР  Президентінің  Тэуелсіздіктің  20  жыдцығы  мерей- 
тойына  орай  мемлекеттік  наградалар  мен  сыйлыктар  тапсыру 
салтанатында сөйлеген сөзі мен марапатталгандар туралы.
20 мамыр 
ОРАЗӘЛІ СӘБДЕН СӘБДЕНҮЛЫ
Туганына 70 жыл (1947)
Экономист,  экономика  гылымдарыныц  докторы,  ҚР
Мемлекеттік  сыйлыгыньщ,  Ғылым  мен  техника  саласындагы
Ленин комсомолы сыйлыгыныц иегері.
1970 жылы  Қазақ химия-технология  институтын (қазіргі
Оңтүстік  Қазақстан  мемлекеттік  универснггеті)  бітірген.
1970-1971  жылдары  Ш ымкент  мырыш-қоргасын  заводында
инженер-электрик,  1971-1973  жылдары  «Қазмонтажавтома-
тика»  тресінде  инженер,  1973-1990  жылдары Қазақ  КСР
Ғылым 
Академ иясында 
гылыми 
қызметкер, 
1990-1994
жылдары Қазақстан  Республикасы Жогары  Кенесі  комитетініц
төрагасы,  1995-1999  жылдары 
Қазақстан  Республикасы
Парламенті 
М әжілісінің  депутаты, 
2001-2003 
жылдары
Түркістан  қаласы  А.  Иасауи  атындагы  ХҚТУ-дің  ректоры,
2004-2006 
жылдары 
Қазақ 
көлік 
жэне 
коммуникация
академиясыньщ профессоры,  2006-2012 жылдары  ҚР БҒМ ҒК
Экономика  институтының  директоры, 
2012  жылдан  гылым
орталыгының  жетекшісі,  ҚР  БГМ  Экономика  институтының
77

презңденті қызметтерін
Еңбектері  негізінен  Қазақстанның  нарықтық  эконо-
іл л л о г п  

 
---------
1—
микаға  өту  барысын  саралауға  арналган.  ТМД  еддерінін
Халықаралық  ассамблеясындаты  ғылым  мен  білім,  мэдениет 
жэне 
жаппай 
ақпарат 
құралдары 
бойынша 
тр акты  
комиссиясының  төрағасы  бола  отырып,  ТМД  елдеріндегі 
экономикалық  жүйесін  реформалауды  заңдық  турғыдан 
қамтамасыз етуде үлесін қосьш келеді.
Ломоносов (Ресей) орденімен марапатталған.
ш  
Ш  
ш
п   г   кӘБДЕ?  
° '  ? кономика' 
таңцамапы 
еңбекгері 
/ О. Сэбден.- Алматы: ҚР БҒМ ҒК ЭИ.
1-ші том:  Инновациялық экономика.- 2011.- 328 б.
2-ші том: Бәсекелестік экономика.- 2009.- 468 б.
3-ші том: Бэсекелестік экономика.- 2011.- 468 б.
5-ші  том: Интеллектуалды  экономика  -  XXI  ғасьголын 
технологиялық жантыруы.- 2011.- 340 б
том:  Халық игілігі ушін 2
том:  Шағын кәсіпкерлікті
2009.- 244 Г " '  ™   ГаСЫРҒа  ҚаВДаЙ  экономюа«™   кіреміз
12-ші том: Халық игілігі үшін.- 2011.-180 б.
14-ші  том:  Шағын  кәсіпкерлікті  басқару/  Экономика
институты.- Алматы: 2011,-  348 6. 
экономика
2011.-244 6 ТОМ' 
кандайэкономикаменкіреміз,
22-ші том:  Экономика кілті.- 2012 - 
804
 я
СӘБДЕНҮЛЬІ // Қазақстан ғылымы
энцюслопедия  /  бас  ред.  Б.Ө.  Жақып.-  Алматы
ЗІІІ о.
Қысқаша өмірбаяны берілген.

АХМЕТ 
Б. 
Жарқын 
болашақ 
үшін 
жасалған 
мегажоба/  Б.  А хм ет//  Алматы  ақшамы.-  2014.-  27  қараша
(№ 146/147).- 23 б.
ҚР  ¥лтты қ  кітапханасында  О.  Сәбденнің  «XXI  ғасыр- 
дагы  адамзаттың  өмір  сүру  стратегиясының  концепциясы» 
жэне «Түркістан өңірі»  рухани жаңа технологиялық кластерін 
кұру  -  Қазақстан  қоғамын  ізгілендіру  жолы»  мегажобасының 
таныстыру лекциясы өтгі.
ЕСКЕНДІР  Қ. 
Әлемдік  қоғамдастықтың  назарын 
аударған  ұсыныс.  Қазақстан  Президенті  Н.  Назарбаевтың
О-ОІоЬаІ  идеясы  кең  қолдау  табуда:  көптің  қолдауына  лайық 
ұсыныс  / Қ.  Ескендір  // Егемен  Қазақстан,-  2012.-  29  мамьф
(№ 274/278). - 3 б.
Экономика  саласыньщ  маманы,  академик  О.Сәбденнің,
О-ОІоЬаІ идеясына байланысты пікірі туралы.
КӨМЕКОВ  О.  Қайта 
оралған 
бақыт  /  О.  Көмеков 
// Ощ үстік Қазақстан - 2004.- 20 шілде.- 2 б.
Азаттық ауылында «Түрікбасы эулие» кесенесі аптылпы 
Белгілі  академик  О.  Сәбден  мырзаның  демеушілігімен 
түрғызылды.
НӘРЕБАЕВ К. Тұғыры биік тұрлаулы тұлға / К.  Нәрібаев 
// Ел мэдениеті.- 2007.- 30 маусым (Ы  12).-  10-11  б.
Көрнекті  қайраткер,  академик  О.Сэбденнің  60  жасқа 
толуынаорай.
27 мамыр 
ЖОЛДАСБЕКОВ  МЫРЗАТАЙ
Туғанына 80 жыл (1937)
Мемлекет 
қайраткері, 
филология 
гылымдарының 
докторы, профессор, Күлтегін атындағы сыйлықтың иегері.
1960 жылы ҚазМУ-ді (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ 
ұлтгық  университеті)  бітірген.  1954-1955  жылдары  Ақкөл 
аудандық  кеңесінің  хатшысы  болып  қызмет  атқарған.  1960-
1964 
жылдары 
осы 
университеттегі 
казак 
әдебиеті 
кафедрасында  ассистент,  1964-1967  жылдары  аспирант,  1970- 
1974  жылдары  аға  оқьггушы,  доцент,  1974-1977  жылдары

филология факультетінің деканы,  1977-1987 жылдары  Талды- 
қорган 
педагогика 
инсппугыньщ 
ректоры, 
1987-1988
жылдары  Қазақсотшьщ  ОҚу  мшшстрі,  білім  минисірінін
бірінші  орынбасары,  1988-1990  жылдары  Қаэакспш  К о м тр - 
таасы  Оргалык  Комигегівде  бвлім  мекгерушісінің  бірінші 
орынбасары,  б атм   меңгерушісі,  1990  жылы  Қазақсіаннын 
Мемлекег  кенесшісі,  1991-1993  жыддары  Қазакспш  Респуб-
ликасы  Премьер-министрінін  орынбасары,  1993-1997
ПОПІ V 
I / *
_
_
_
_____
і___
жыл
Дары  Қазақстан  Республикасының  Иран  Ислам  Респуб- 
ликасыңдағы  Төтенше  және  өкілетгі  елшісі, 
1997-2000
жылдары  Қазақстан  Республикасы  Сыртқы  істер  министрі
жаныңцағы Дипломатиялық академияның ректоры,  2000-2005
жылдары 
Астанадағы 
Еуразия 
ұ лп ы қ  университөгінің 
ректоры,  2005  жылдан 
ҚР 
Президентгік  мэдениет  орталыгы- 
нын  директоры,  Еуразия  ұлтгық  университетінің  Түркітану 
кафедрасының меңгерушісі қызметгерін атқарып келеді.
*
а
  әдебиегініч 
алғашқы 
кайнар 
бастауларын, 
Жамбыл Жабаев шығармашылыгын зертгеуге мол үлес қосты
Түрік  қағанаты  кезіңдегі  Орхон-Енисей  жазба  ескерткіштерін 
казақ ғалымдары арасында алғашқылардың бірі болып жаңаша 
зерделеп,  қазақ  тшщдегі  аудармасын  полыми  айналымга
мектебін  зорпоп,  7 н ^ “
т^тастары   мен  шэкіртгерінің  туындыларын  жан-жақгы
ҚР-ныні  «Парасат»,  «Барыс»  ордендерімен,  КСРО-нын 
«Құрмет»,  «Халықтар  достыгы»  орденімен  марапатгалган 
«Мың жылдық жолаушы» атіы  деректі фильм түсірілген.
е э  
ш  
ш
ЖОЛДАСБЕКОВ  М. 
Асыл  арналар:  жеті  томдық
шығармалар жинағы.- Астана:  Күлтегін, 2012.
1-ші том:  Зерггеулер. Мақалалар,- 344 б.
2-ші 
том: Тәуелсіздік 
тағылымы: 
Тарихи 
сөздер. 
Мақалалар. Сұхбаттар,- 392 б.
3-ші том:  Мақалалар. Ой-толғамдар. Сұхбаттар - 544 б
4-ші том:  Эсселер. Ойлар. Тебіреністер,- 360 б.
5-ші том:  1-ші кітап:  Күңдерімнің куэсі.- 464 б.

5-ші том: 2-ші кітап.- 440 6.
6-ші том:  Шіркін, дэурен:  Әндер. Сценарийлер.  Библио- 
графиялық көрсеткіштер.- 224 б.
7-ші том: Мың жылдық жолаушы.- 536 б.

Щ
 
♦ 

*
ЖОЛДАСБЕКОВ 
МЫРЗАТАЙ  //  Қазақстан:  ұлтгық 
энциклопедия  /  бас  ред.  Ә.  Нысанбаев.-  Алматы,  2002.-  Т.4.- 
26 б.; Қазақстан ғылымы: энциклопедия / бас ред. Б.Ө. Жақып,- 
Алматы,  2010.-  Т.1.-  437  б.;  Қазақ эдебиеті:  энциклопедияльщ 
анықтамалық  /  бас ред.  И.Н.  Тасмагамбетов.-  Алматы,  2005.- 
221  б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
АКАДЕМИК ЖОЛДАСБЕКОВ.- Алматы:  Ш артарап С,
2000.- 271  б.- Қазак.орыс тілдерінде.
АЙТЫСТЫ 
ДӘРІПТЕГЕН 
ЖЕТІ  ТОМ  //  Астана 
ақшамы,- 2014.- 29 караша (№   136).- 8 б.
«Қазақ 
өнерінің 
антологиясы» 
жобасымен 
казак 
айтысының  жеті  томдық  кітабы  жарыққа  шықты.  Жобаның 
авторы профессор М. Жолдасбеков.
ЕРҒАЛИЕВ  Ж.  Ақ  ой  асылы /  Ж.  Ерғалиев  //  Қазақ 
әдебиеті.-2014.- 20 - 26 маусым (№ 25). - 6  6.
Мемлекет  жэне  қоғам  қайраткері,  түріктанушы  ғалым 
Мырзатай Жолдасбеков туралы.
13 маусым 
ОРАЗАЛИЕВ  (ОРАЗАЛИН) НҮРЛАН
МЫРҚА СЫМҮЛЫ 
Туганына 70 жыл (1947)
Ақын, 
драматург, 
Қазакстанның 
еңбек 
сіңірген 
қайраткері, ҚР Мемлекеттік сыйлыгының иегері.
1965 
жылы Қазактың С.М. Киров атындагы Мемлекеттік 
университет! нің 
(қазіргі 
әл-Фараби 
атындагы 
Үлттық
университеті)  филология  факультетін  бітірген. 
1970  жылы 
«Қазақстан 
пионері» 
(қазіргі 
«Үлан») 
газетінде 
әдеби 
кызметкер,  1972-1984  жылдары  Қазақстан  Республикасы

Мэдениет 
министрлігінің 
репертуарлык-редакциялық 
коллегиясында  редактор,  аға  редактор,  бас  редактор, 
1984- 
1986 
жылдары 
Республикалық 
қуыршақ 
театрының 
директоры, 
1986  жылы  Қазақстан  театр  қайраткерлері 
одағының  Бірінші 
құрылтайында  Одақ  Басқармасының 
бірінші  хатшысы  болып  сайланды.  1986  жылы  Мәскеу 
қаласында  өткен  КСРО  театр  қайраткерлері  Одағының 
құрылтайында  Басқарма  құрамына  енді.  1990-1994  жылдар 
аралығында  Қазақ  КСР  Жоғары  Кеңесі  ХП  шақырылымының
депутаты  болды. 
1991-1992  жылдары 
КСРО  Жоғарғы
Кеңесінің  Жоғарғы  папатасында  ғылым,  білім  жэне  мэдениет 
Комитеті  төрағасының  орынбасары,  1993-1996  жылдары 
«Егемен  Қазақстан»  газетінің  Бас  редакторы,  1993-1998
жылдары  Қазақстан  Республикасы  Президенті  жаныңдағы 
Ұлттық 
кеңестің 
мүшесі, 
1996 
жылдан 
Қазақстан 
.  Жазушылары  одағы  басқармасының  төрагасы  қызметтерін 
атқарып  келеді.  2013  жылдың  тамыз  айында  Қазақстан 
Республикасы 
Президентінің 
Жарлығымен 
Парламент 
Сенатының  депутаты  болып  тағайындалды.  Әлеуметтік- 
мэдени даму және гылым комитетінің мүшесі.
Алғашқы  өлеңдері  «Жас  керуен»  (1969),  «Көктем 
тынысы»  (1975)  ұжымдық  жинақтарына  енген.  «Беймаза 
көңіл»,  «Көктем  көші»,  «Жетінші  қурлық»,  «Адамзатқа 
аманат»,  «Құралайдың  салқыны»,  «Ғ асырмен  қоштасу», 
«Сырнайлы  шақ»,  «Жүрекжарды»,  «Жасыл  от»  («Зеленый 
огонь»  орыс  тілшде),  «Қоздағы  шоқ»  атты  жыр  жинақтары 
мен  үш  томдық  тақцамалы  жыр  кітабы,  «Азаттық  айдыны»
атгы 
көркем 
публицистикалық-эссе 
толғаулар 
кітабы,
«Қырғьга»  атты  драмалық  шыгармалар  жинағы  жарық  көрді. 
«Шырақ  жанған  тун»,  «Тас  киіктер»,  «Аққұс  туралы  аңыз»
(«Бойтұмар»), 
«Қарымта», 
«Қилы  заман», 
(М. 
Әуезов 
шығармасының  ізімен  жазылған),  «Бастықтың  бір  күні»,
«Қарақазан 
ғасыр», 
«Көктемнің 
соңғы 
кеші», 
т.б. 
шығармалары 
Қазақстан  театрларында  қойылды. 
Орыс 
жазушысы  Г.  Свиридовтың  «Жанкепгп  сапар»  романын,  үнді 
классигі 
Р. 
Тагордың 
«Попгга», 
қалмақ 
драматургы 
А.  Балақаевтың  «Ана  жүрегі»,  әзірбайжан  драматургы 
Р.  Гейдардың  «Бір  ендікгің  тынысы»,  неміс  драматургы

X.  Каллаудың  «Зәйтүн  толы  кұмыра»,  белорус  драматургы 
А.  Петрашкевичтің  «Дабыл»  пьесаларын  қазақшага  аударды. 
Акынның  «Шырақ  жанған  түн»,  «Аққұс  туралы  аңыз» 
пьесалары  орыс,  украин,  қырғыз  тілдеріне  аударылып, 
өлеңдері  орыс,француз,агылшын,  украин,  болгар,  түрік, 
молдаван, қырғыз, өзбек тілдеріне тэржімаланды.
Алматы  қаласы  мен  Алматы  облысының  «Құрметті 
азаматы». 
ҚР-ның 
«Құрмет» 
орденімен, 
медальдармен 
марапатталган.
ш  
ш  
ш
ОРАЗАЛИН 
Н.  Ш ығармалар 
жинағы,- Алматы:  Ан
Арыс.
1 -ші том:  Жыр к іт а б ы 2014,- 416 б.
2-ші том:  Жыр кітабы.- 2014.-  416 б.
3-ш ітом:  Жыр кітабы,-  2014.-416 6.
4-ш ітом:  Жыр кітабы.-  2015.-  396 6.
5-ш ітом:  Жыр кітабы,-  2015.-  396 6.
6-ші том:  Баяндамалар, сұхбаттар, сөздер.- 2015.- 392 6.
Д 



*
ОРАЗАЛИЕВ  (ОРАЗАЛИН)  НҮРЛАН  МЫРҚАСЫМ-
¥Л Ы   // Қазақстан:  ұлттық энциклопедия  / бас  ред.  Б.  Аяған - 
Алматы,  2005.- Т.7.-  159 б.;  Қазақ әдебиеті:  энциклопедиялык 
аныктамалық  /  бас  ред.  И.Н.  Тасмагамбетов.-  Алматы,  2005.- 
415-416  б.;  Қазакстан  жазушылары:  анықтамалық  /  құраст.: 
С. Қамшыгер, Қ  Жұмашева - Алматы, 2009.-310 б.
Қысқаша өмірбаяны берілген.
ОРАЛБАИ¥ЛЫ  Ө.  Ақындыктың  өлшемі  -  азаматтық
(Нұрлан  Оразалин  поэзиясындағы  замана  шындыгы  және
тақырыіі і ық-көркемдік  ізденістер) /  Ө.  О р а л б а й ұ л ы Алматы: 
Ан Арыс, 2009.-  184 6.
ОРАЛБАЕВ  Ө.  О. Нұрлан  Оразалин  поэзиясындағы 
замана  шындығы  және  тақырыптық-көркемдік  ізденістер: 
филол.  гыл.  канд.  ...  дис.. /  Ө.О.  Оралбаев /  әл-Фараби  атын.

ҚазҮУ;  ғыл.  жет.  Әбдезұлы  Қ.-  Алматы: 2009.-  127  б  - 
Библиогр.:  125 -127 б.
ЖАНҮЗАҚҰЛЫ 
Н.  Кестелі 
тіл, 
тұлгалы 
жыр 
/ Н. Жанұзакұлы // Түркістан,- 2016.-  18 ақгіан (№ 7).- 9 б.
Нұрлан  Оразалин  поэзиясы  туралы.
ОРАЛБАЕВА  Э.  Сенатормен  ж үздесу/  Э.  Оралбаева 
// Экономика.-2014.- 20-27 ақпан (№ 7).- 3 б.
Қ.  Сәтбаев  атындағы  университет  ұжымының  Сенат 
депутаты, ақьга Н.Оразалинмен кездесуі болды.
САРБАЛАҰЛЫ  Б.  Нұрлан:  (Замақцас  хақьщдағы  эссе- 
толғаныс) / Б. Сарбалаклы.- Алматы: Ан Аоыс. 2009 -  ПЛ а
10 тамыз 
ӘШІМОВ Б АЙКЕН
Туганына 100 жыл (1917-2010)
Мемлекет қайраткері,  Социалистік Еңбек Ері, ¥лы  Опш 
соғысының ардагері.
1938 
жылы 
Қызылжардағы 
ауыл 
шаруашылығы 
техникумын,  1957  жылы 
Ленинградтағы  зоология  жэне 
фитопотология  институгын 
(агроном 
мамандығы),  1969
м г і т т п ғ  
1Л А 1Г Г Т  
г ч т г  
___
йь
Г 1 
жанындағы  Жоғары  партия  мекгебін
птрген.  1938-1941  жылдары 
армия  қатарыңца,  1941-1942
жылдары Айыртау  ауданыорта  мектебінің  мұғалімі,  1942-
жылдары  2-дүниежүзілік  соғысқа  қатысқан.  1945-1961 
жылдары  Айыртау, Зеренді аудандарында  жэне  Көкшегау 
облысы  паргая  комитетінде  басшылық  қызмепер  атқарды
, ^ ^ арЫ 
Қарағанды’ Талдықорған облыстарын 
басқарды 
1970
- 1984
  жылдары  Қазақ  КСР  Министрлер
Кеңесінщ төрағасы,  1984-1985  жылдары  Қазақ  КСР  Жогорғы
Тералқасының  төрагасы  қызмеггерін  атқарды.  Тын
жерлерді  „геру  ж ,„ е  Қазакстаннъщ  а у іід ы к   і ^ е р і й д
экономикасын  кетеру  жұмыошрына  белсене  а р і с к Г  
1985 жылдан дербес зейнеткер
2
орданімен- КСРО-ның 4 марте «Ленин», 
^
 
Ту>>’  ,,К» 2ЫЛ  Жұадыз»,  2  мәрге
н 
ордендерімен жэне медальдармен,
Монголия ордевдерімен,  Польшаньщ  ен  жогары  әскери

күрмет бслгісі  «Вертути  Милитари» орденімен  марапатталғап 
Гұрған  үйіне  мемориалды  ескерткІш  такта  қойылған.  Алматы 
каласында мешітке есімі берілген.
ш  
ш  
ш
ӘШІМОВ  Б.  Ел  сенімі  -  ең  кымбатын:  өмірбаяндык 
жазбалар / Б. Әшімов.- Алматы:  Ана тілі,  1997.- 224 б.
ӘІІПМОВ  Б.  Ел  аман  болсын,  ел  багына  туган  ер  аман 
болсын! /  Б.  Әшімов /  сұхбатгаскан  С.  Абдрахманов 
Егемеи 
Қазақстан.- 2008.-  1  шілде (74  196/197).-  1,3 
6
.
Мемлекет  қайраткерімен  Астананың  10  жылдыгына
орай сұхбат.
ӘШІМҮЛЫ  Б.  Ел  боламыз  десек...:  мемлекет  және 
қогам  қайраткерінің  тәуелсіадік туралы  ой  толгауы /  Б.  Әшім- 
ұлы / эңг.  Б.  Әшімов // Түркістан.-2001.-  15  желтоксан  (М  50) -
76.
і  


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал