В этом дипломном проекте были расмотренны энергообеспечение



жүктеу 1.07 Mb.

бет7/8
Дата03.04.2017
өлшемі1.07 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

6.2

 

Автоматты өрт сөндіру жүйесін есептеу 

 

Суарғыштарды орнату және желілерді қадағалау (құбыр желілерін салу 

жолы)  жоспары  СН  75-76  «Автоматты  өрт  сөндіру  құрылғысын  жоспарлау 

ережесіне» сәйкестендіріп орындалады. 

 

 

 



6.1 сурет – Спринклерлік немесе дренчерлік автоматты өрт сөндіру 

құрылғысының тарату желісінің сұлбасы: 

 

А – суғарғыштар симметриялы орналасқан секция; 



Б – суарғыштар симметриялы емес орналасқан секция; 

В – қоректендіргіш құбыры тұйықталған секция; 

I, II, III – тарату құбырының қатарлары; 

a, b, …, m, n – есептік түйіндік нүктелер. 

 

Осыдан кейін аксонометрлік есептік желі сұлбасы көрсетіледі. 



СН  75-76  бойынша  ғимараттың  (үй-жайдың)  тобын  және  соған  сәйкес 

суландыру  қарқындылығын,  бір  суарғышпен  қорғалатын,  су  шығынын 



70 

 

есептеуге  арналған  ауданды  және  қондырғының  есептік  жұмыс  уақытын 



анықтаймыз (6.2 кесте). 

 

6.2 кесте – Спринкерлік қондырғының сипаттамасы 



Ғимара

ттың 


тобы 

Суландыру 

қарқындылы

ғы, л/(с·м

2



 



Бір 

спринкерлік 

сурғышпен 

қорғалатын 

аудан, м

2

 



Су 

шығынын 


есептеуге 

арналған 

аудан, м

2

 



Қондырғы

ның 


есептік 

жұмыс 


уақыт, 

мин 


Суарғыштта

рдың 


арақашықты

ғы, м 


ІІ 

0.12 


12 

240 


60 

 



Барлық 

керек 


мәліметтерді 

алғаннан 

кейін, 

есептеуді 



бір 

суландырғыштан  болатын  су  шығыннын  есептеуден  бастаймыз.  Оны  мына 

формула бойынша анықтаймыз: 

 

 



 

                                                               (6.1) 

 

мұндағы 


  – суландыру қарқындылығы, л/(с·м

2

); 



 - бір суландырғышпен қорғалатын аудан, м

2



 

 

 



                                

 

Бірінші суландырғыштың қысымы мына формулаға сәйкес анықталады: 



 

 

 



     

 

 



 

 



   

   


                                             (6.2) 

 

мұндағы К – суландырғыш арқылы болатын шығын коэффициенті; 



 

 

   



  –  минималды  бос  арын,  м,  СН  75-76-тегі  5  кесте  бойынша 

анықталады (6.3 кесте). 

 

6.3 кесте – Суландырғыш сипаттамасы 



Суландырғ

ыш атауы 

Сыртқы 

ойық 


диаметрі, мм 

К 

коэффициенті 



мәні 

Минималд


ы бос арын 

Н

мин



, м 

Максималды 

рұқсат етілген 

арын Н


макс

, м 


Спринклер

лік және 

дренчелік 

суарғыш 


 

12 


 

0448 


 

 



100 

 

 



 

 

    



 

     


 

             

 


71 

 

1-2 аймағындағы ағын шығынын 



 

   


, м мына формуламен анықталады: 

 

 



   

   


 

   


  

 

 



 

 (6.3) 


 

мұндағы 


 

   


 – 1-2  аймақтың ұзындығы, м;  

 

 



 – құбырдың меншікті сипаттамасы (5.4 кесте). 

 

6.4кесте – Құбырдың сипаттамасы 



Құбыр 

Сыртқы 


диаметрі, 

мм 


Қабырға 

қалыңдығы, 

мм 

Ішкі 


диаметр

і, мм 


Есептік 

диаметрі, 

мм 

Сыйымд


ылығы, 

л/м 


 

 

 



Темір 

электр 


дәнекерлік 

 

40 



 

2,2 


 

35,6 


 

34,6 


 

0,94 


 

13,97 


 

 

   



   

          

 

     


         

 

Құбырдың диаметрін мына формула бойынша анықтаймыз d (м) 



 

    √


  

  

                                                       (6.4) 



 

мұндағы 


 - су шығыны, м

2

/с; 



 - судың қозғалу жылдамдығы, м/с 

 

    √



             

  

           



        

  

           



 

Екінші суландырғыштың арыны мына формуламен анықталады: 

 

 

 



   

 

   



   

                                              (6.5) 

 

 

 



                      м. 

 

Екінші  суландырғыштың  су  шығынын  мына  формула  негізінде 



анықтайды: 

 

 



 

   √                                                      (6.6) 

 

мұндағы К – суландырғыш арқылы болатын шығын коэффициенті. 



 

72 

 

 



 

       √              

 

Белгілі 2-ааумағындағы шығын арқылы арын шығындарын анықтаймыз: 



 

 

   



 

 

   



  

   


 

 

 



                                                 (6.7) 

 

мұндағы 



 

   


 

 былай анықталады: 

 

 

   



     

 

   



 

 (6.8) 


 

 

   



                      

 

 



   

 

          



 

     


          

 

а 



 үктесіндегі арын мынаған тең: 

 

 



 

   


 

   


   

                                             (6.9) 

 

 

 



                       

 

Сонымен  I  қатардың  сол  тармағындағы  А  секциясына  (6.1  сурет) 



 

 

 



арындағы 

 

   



  шығын  беру  қажет.  Сол  тармақ  оң  тармаққа  симметриялы, 

сондықтан  осы  тармақтың  шығыны  да 

 

   


  шығынына  тең  болады, 

сәйкесінше арыны да тең болады. 

Нәтижесінде I қатардағы су шығыны мынаған тең болады: 

 

 



 

       


   

                                              (6.10) 

 

 

 



           =5.84. 

 

Б секциясындағы оң тармақ сол тармаққа симметриялы емес, сондықтан 



оң  тармаққа  жеке  есептеу  жүргізіп,  Н

а

'



  және  Q

'

3-а



  мәндерін  анықтаймыз: 

Н

а



'

=6.67 м, 

 

   


 

 1.46 л/с. 

Сол  тармақта  екі,  ал  оң  тармақта  бір  суғарғыш  болғандықтан  Н

а

'



-ның 

мәні 


 

 

-дан  кіші  болады.  Бір  нүктеде  екі  әртүрлі  арын  болуы  мүмкін  емес, 



сондықтан  үлкен 

 

 



  арынын  қабылдап,  оң  тармақ  үшін  түзетілген 

(нақтыланған)  шығынды анықтаймыз: 

 

 

   



   

   


 

  √ 


 

 

 



 

⁄                                      (6.11) 

 

 

   



         √          

             



I қатардағы су шығыны: 

73 

 

 



 

 

   



   

   


   

                                          (6.12) 

 

 

 



                        

 

а-bаймағындағы арын шығыны: 



 

 

   



 

 

   



 

 

 



 

 

                                             (6.13) 



 

 

   



 

     


 

     


          

 

b нүктесіндегі арын мынаған тең: 



 

 

 



   

 

   



    

              (6.14) 

 

 

 



                        

 

II  қатар  сипаттамасы  бойынша  есептеледі.  Құрылысының  орындалуы 



бойынша  қатарлар  бірдей  болғандықтан,  II  қатар  сипаттамаларын  I  қатар 

параметрлері арқылы анықтаймыз: 

 

 

 



 

   


 

 

 



 

 



                              (6.15) 

 

 



 

 

          



         

 

II қатардағы су шығыны: 



 

 

  



  √ 

 

 



 

 

                               (6.16) 



 

 

  



  √                           

 

Келесі қатарларды есептеу II қатарға ұқсас жүргізіледі [21]. 



 

6.3

 

Ауа алмасу жүйесін есептеу 

 

Қажетті ауа алмасуы 

  былайша анықталады: 

ауаны бөлінетін ылғал мөлшеріне байланысты алмастырғанда: 

 

 

 



 

 

  



 

  

 



  

 



 

   


                               (6.17) 

 

мұндағы 



  – үй-жайдағы ылғал мөлшері, г/сағ; 

 

 



   

 

 – ішкі және сыртқы ауадағы ылғал шамасы, г/кг; 



74 

 

  – үй-жайдағы ауа тығыздығы, кг/м



3

1  сағатта  адамдардан  бөлінетін  жалпы  ылғал  мөлшері  келесі 



формуламен есептеледі: 

 

         , г/сағ,                                                  (6.18) 



 

мұндағы 


  – адамдар саны; 

  – әр адам бөлетін ылғал мөлшері, г/сағ. 

 

6.5 кесте – Ылғал мөлшерінің мәндері 



Жұмыс сипаттамасы 

Берілген температурадағы ылғал мөлшері, кг/сағ 

15 

20 


25 

30 


35 

Тыныш жағдайда 

0.035 

0.040 


0.062 

0.094 


0.150 

Орташа дене жұмысы 

0.130 

0.180 


0.240 

0.300 


0.350 

Жеңіл дене жұмысы 

0.082 

0.125 


0.175 

0.230 


0.300 

Ауыр жұмыс 

0.240 

0.310 


0.365 

0.400 


0.430 

 

                    



  

   


      

 

   



  

 

 



 

мен 


 

 

  -  тың  мәндері  ішкі  және  сыртқы  ауаның  температурасымен 



сaлыстырмалы  ылғалдығына  байланысты  ылғал  ауаның 

       - 

диаграммасынан анықталады: 

 

 



 = 4 г/кг; 

 

 



  0.5 г/кг [14]. 

Үй-жай ауасының тығыздығы мына формуламен анықталады: 

 

   


   

     


 

 

 



     

,                                                   (6.19) 

 

мұндағы 


  – үй-жай орналасқан жердің барометрлік қысымы, кПа;                 

 

101.3  -  физикалық  қалыпты  жағдайдағы  барометрлік  қысымы, 



кПа. 

 

   



   

        


 

  

     



        

 

Есептелініп алынған мәндерді (6.1) формуласына қоямыз: 



 

 

 



 

    


                

                 



75 

 

 



6.2 сурет – р=99.3 кПа қысымдағы ауа ылғалдылығының 

      


диаграммасы 

 

Есептеу  дұрыстығы  ауа  алмасу  еселігі 



   аркылы  тексеріледі.  Ол  мына 

формуламен анықталады: 

 

   


 

 

    



,                                                   (6.20) 

 

мұндағы



 

    


 – үй-жайдың ішкі көлемі, мөлшері, м

3



 

   


      

      


       

 

Жылдық салқын мерзіміде зертхана үшін 



           . 

 


76 

 

7 Экономикалық бөлім 



 

Дипломдық  жобаның  экономика  бөлімінің  негізгі  міндеті  картоптың 

энергия сыйымдылығын анықтау болып табылады. 

Энергия  сыйымдылығы  –  берілген  технологиялық  жүйе  негізінде 

қызымет  көрсетуге,  жұмыстарды  орындауға,  өнімді  өндіруге  қажетті  негізгі 

және қосымша технологиялық үрдістерге жұмсалатын энергия және (немесе) 

отын мөлшері. 

Өнімнің  энергия  сыйымдылығы  –  өнім  бірлігіне  жұмсалатын  энергия 

шығынын көрсететін маңызды экономикалық көрсеткіш. 

Завод  2  бөліктен  тұрады  –  жылыжай  және  зертханалы-тұрмыстық 

корпус. Институт 450 га тау бөктеріндегі суармалы егістікке иелік етеді және 

оның  60  га  аумағы  картоп  егуге  арналған.Зертханалық  жағдайда 

сауықтырылған  картоп  сорттарын  in-vitro  мәдениетіне  енгізу  жүзеге 

асырылады.  Көктемде  түтіктен  алынған  картоп  өскінділері  жасанды  құм-

шымтезекті  топырағы  бар  жылыжайға  егіледі.  Келесі  жылы  жылыжайдан 

шыққан  көшеттер  арнайы  өңделген  60  га  жерге  қайта  егіледі.  Егістікте 

картопты өсіру және оны жинау үрдістері жүреді. 

 

7.1  Зертхананы  газдағы  қазандықтан  жылумен  қамтамасық  ету 



кезіндегі шығын есебі 

 

Жылытуға  кететін  жылдық  жылу  шығыны  мына  формуламен 

анықталады: 

 

 



   

   


 

       


 

   


 

    


 

   


     

     


  

     Гкал/жыл,             (7.1) 

 

мұндағыq


о

 

–  ғимараттың  меншікті  жылулық  сипаттамасы  – 



0,37ккал/(м

3

· С) 



а – сыртқы ауа инфильтрациясының - 1,05; 

 

 



  –  сыртқы  ауаның  есептік  температурасының  өзгеруін  ескеретін 

коэффициент - 1,08; 

 

 

–ғимарат көлемі – 2608,2 м



3

 



 

–ғимараттың ішкі ауа температурасы, 18  С; 

 

     


–жылыту кезеңіндегі орташа сыртқы ауа температурасы (тапсырма 

бойынша) (6.1 кесте); 

 

  

–жылыту мерзімінің ұзақтығы, тәу. (тапсырма бойынша); 



 24 –тәуліктегі сағат саны. 

 

7.1кесте – Аймақ сипаттамсы 



Обылыс 

 

   



,  С 

 

     



,  С 

 

  



, тәу. 

Алматы 


-25 

-1.6 


166 

 


77 

 

 



   

                                                                

Гкал/жыл, 

 

 



   

                                                     Гкал/сағ. 

 

7.2 Қазандықтан шығатын жылудың өздік құнын есептеу  

 

Өздік  құн  –    өнімді  өндіруге  және  оны  сатуға  қолданылатын  табиғи 



ресурстар,  шикізат,  материалдар,  отын,  энергия,  негізгі  капитал,  еңбек 

ресустарының және басқа да шығындардың бағасы. 

Жылумен  қамтамасыз  ету  бойынша  қосынды  шығындар  келесі 

құрауыштардан тұрады: 

 

 

   



    

 

   



  

     


   

   


  

   


     

   


  

   


    

(7.2) 


 

Формуладағы  шығындар  құраушылары  қазандық,  жылулық  желі, 

жанармайлық  құраушы,  тұрақты  жөндеу,  еңбек  ақы  және  жалпы  өндірістік 

шығындарға сәйкес келеді. 

Әр  құрауыштарды  және  оларды  анықтау  әдістемелерін  жеке-жеке 

қарастырайық. 

 

 

–газбен 



жұмыс 

істейтін 

қазандық 

шығындары, 

құрамына 

қазандықтың  бағасы,  жөндеу  жұмыстары,  қазандықты  тасымалдауға  кететін 

шығындар кіреді. 

 

 



 

   


   

   


     

   


  

                                     (7.3) 

 

мұнда


 

   


–қазандықтың бағасы, тг; 

 

     



- жөндеу жұмысының шығын (10%), 

 

     



   

   


     тг; 

 

  



- қазандықты тасымалдауға кететін шығын, 6000 тг. 

 

Жылыту  үшін  300  мың  тг.  тұратын  КСВ



ρ

0,18  қазандығын  таңдап 

аламыз. 

 

7.2 кесте – Қазандық сипаттамасы 



№  Аталуы 

КСВ


ρ 

0,18 


Жылулық өнімділігі, МВт 

0,18 



Жылулық өнімділігі, Гкал/час 



0,16 

Жану көлемі, м



3

 

2,5 



Өлшемдері, м

1,5×1,3×1,5 



Салмағы, т 

0,4 

 

 



     

                         

 


78 

 

Есептелген мәліметтерді (7.3) формуласына қоямыз: 



 

 

 



                             

 

Қазандықтың қаржылай шығындары : 



 

 

  



   

 

   



  

                                               (7.4) 

 

мұнда


 

  

 – жылулық желі шығындары, тг. 



 

И

тс



=L×k

уд

×S, тг,                                             (7.5) 



 

мұнда L – жылулық желі ұзындығы, L=150 м; 

S – 1 метр желінің құны, S=70тг/м. 

 

И



тс

=150×1×70=10,5 мың тг, 

 

 

  



                             

 

Табиғи газға кететін шығындарды есептейміз: 1 Гкал жылу энергиясын 



алуға кететін меншікті шартты отын шығынын анықтаймыз: 

 

 



  

 

   



 

   


  

   


               

,                                (7.6) 



 

мұнда


 

   


–қазандық ПӘК-і; 

 

   



–қазандық жүктемесін реттеу ПӘК-і. 

 

 



  

 

   



        

                    



 



Бұдан  кейін  жылыту  үрдісне  қажетті  шартты  отынның  қосынды 

шығынын анықтаймыз: 

 

 

 



   

  

   



   

                                                 (7.7) 

 

мұнда


 

   


– жылытуға қазандықтан өндірілетін жылу қосындысы, Гкал. 

 

 



 

                         

 

Ауыстыру  коэффициенті 



 

 

  көмегімен  шартты  отынды  табиғи  отынға 



 

 

 айналдырамыз (1000 м



3

 = 1,15 т.у.т, 1 т.у.т = 870 м

3

):  


 

79 

 

 



 

                       

 

                                    (7.8) 



 

Отынға кететін шығын былай анықталады: 

 

 

   



   

 

                                                 (7.9) 



 

мұнда


 –  өндіру,  магистраль  бойымен  тасымалдау  және  желі  бойымен 

тарату шығындарын қосқандағы табиғи газдың құны 22 тенге/м

3



 



 

   


                        

 

Амортизация  -  жалпы  ұлттық  өнімді өндіру  барысында  тозған  немесе 



пайдаланылған  (тұтынылған) капиталдың көлемін  бағалау;  негізгі  қорлардың 

тозуына  қарай  олардың  құнын  өндірілетін  өнімге  (орындалатын  жұмысқа, 

көрсетілетін  қызметке)  бірте-бірте  көшіру  жолымен  олардың  құнын  өтеу 

үдерісі. Амортизация аударымының сомасы амортизация нормаларына сәйкес 

өндіріс пен айналыс шығынына енгізіледі, негізгі қорлардың тозуы дәрежесін 

сипаттайды  және  олардың  толық  қалпына  келтірілуі  (ұдайы  өндірілуі)  үшін 

ақшалай 

өтемпұл 


қорын 

құрады. 


Амортизация 

бейматериалдықактивтердіңтозуын есептеу кезінде де есептеледі.  

Амортизация  процесі  негізгі  қорлардың  қызмет  ету  уақыты  ішінде 

өзінің  құнын  бөлектеп  шығарылатын  өнімге  ауыстыруын  және  тұтынылған 

негізгі 

қорларды 

өтеу 

үшін 


осы 

құнның 


келесі 

пайдалануын 

айтамыз.Амортизациялық 

аударымдар 

өнімнің, 

жұмыстың, 

қызмет 

көрсетулердің  өзіндік  құнын  құрайтын  негізгі  бір  элементтері  болып 



табылады.  Амортизациялық  аударымдардың  сомасын  көтеру  немесе 

төмендету  өндірісте  шығындардың,  қосылған  жылдық  табыстың  мөлшерінің 

бұзылуына,  сәйкесінше  салық  салуда  қайшылықтарға  алып  келеді.

 

Амортизация  нормасы  құрылғыны  және  жылулық  желіні  иеленуге  кеткен 



жалпы капиталды инвестицияның 8%-ын құрайды: 

 

 



  

           

 

   


  

                                         (7.10) 

 

 

  



                                      

 

Тұрақты жөндеуге кететін шығындар: 



 

 

     



          

  

                                             (7.11) 



 

 

 



     

                             

 

Еңбек ақы шығындары: 



 

80 

 

 



  

                                                              (7.12) 

 

мұндағы


  – жұмысшы саны; 

 –бір жұмысшының орташа айлық еңбекақысы, мың тг; 

      - 21,5 % (зейнетқор, әлеуметтік салық); 

   – бір жылдағы ай. 

 

 

  



                                      

 

 



   

басқа да шығындар, келесі өрнектің 10 %-ына тең: 



 

 

   



        ( 

  

   



  

   


   

)         (7.13) 

 

 

   



                                             

 

Жылу энергиясының өздік құны келесі өрнекпен анықталады: 



 

   


 

   


  

  

  



     

  

  



  

   


 

   


 

  

    



                            (7.14) 

 

   



                                  

    


         

  

    



       

  

    



 

 



1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал