В этом дипломном проекте были расмотренны энергообеспечение



жүктеу 1.07 Mb.

бет2/8
Дата03.04.2017
өлшемі1.07 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

2.2  Жылыту  жүйесін  және  жылуоқшауламасын  дайындау 

технологиясы мен құралымы 

 

Электр және жылу энергиясын үнемдеу құралдары мен әдістері 

Жылыжайлық  көкөніс  шаруашылығы 

ауыл  шаруашылығының 

энергияны  өте  көп  керек  ететін  сала.  Энергия  ресурстарының  шығындарын 

үнемдеу  құралдары  мен  әдістерін  енгізу,  жартылай  шаруашылығында 

рентабельділікті көз көретіндей өсіреді. 

Қазіргі уақытта, жылыжайда жылу энергия шығынын азайтудың әртүрлі 

шараларын  және  жылыжай  комбинаттарындағы  қазанжайда  от  жағуға  аса 

тиімді отындарды пайдаланады. 

Жылыжайда  жылу  шығынын  азайту  әдістері:  жылу  оқшауламаларын 

жақсарту,  екіқабатты  бүйір  қоршамдарын  қолдану,  жылыжайдан  шығатын 

ауаның ағуын жою және штормен (перделеу) жылу шығынын азайту. 



Құбыр тартылымдарды жылу оқшауламалау 

Кендір  сабынмен  дайындалған  жартылай  цилиндр  түрінде  жылу 

оқшауламамен су жылыту құбырларын жабады. Бұндай оқшауламаның жылу 

берілу  коэффициенті  төмен  болады  да,  жоғары  температураны  ұстайды, 

салмағы  аз  болады  және  салыстырмалы  бағасы  қымбат  емес.  Жылу 

оқшаулама  қабатының  әдеттегі  қалыңдығы  30  мм–ден  көп  емес,  олардың 

жоғарғы беті алюминий тілінділерімен жабылады. 

Бұндай оқшауламаның тиімділігі келесі мысалдан ап-анық көрініп тұр: 

диаметрі  133  мм  оқшауламасыз  1  метр  құбыр,  температурасы  90

о

С  сумен 



толтырылған, жылу шығыны 1408 кДж/сағ. болады. Қалындығы 30мм кендір 

сабан  жылу  оқшаулама  қабатымен  және  алюминий  тілінділерімен  жабылған 

құбырда жылу шығыны 168 кДж/сағатқа дейін төмендейді. 

Жылыжайдан шығатын ауа ағымын төмендету 


15 

 

Жылыжайдан  шығатын  ауа  ағымын  төмендету  үшін,  металл 



шпростарды пластмассамен жабу қолданылады. 

Сондай-ақ,  шыны  және  шыны  бетінен  конденсатты  алуға  арналған 

суағатын  жырақша  арасындағы  шамасы  1мм  тесік  тұрақты  ауа  ағымының 

орны болып табылады. 

Жобалау  нормасын  ұстау  ауа  ағымын  1,5-3  м

3

/(м



2

сағ)  дейін  азайтуға 

болады  да,  бұл  жылыжайдың  сыртындағы  және  ішіндегі  температура  20

0

С 



айырмасында 63-105 кДж/сағ жылу үнемдеуге болады. 

Жартылай  ірге  тастарының  және  вертикаль  бүйір  қабырғаларының 

жылу оқшауламасы. 

Қазіргі 


кезде, 

жылыжайларға 

арналған 

іргетастарды 

жылу 

оқшауламалауды  қолдану  кеңінен  таралып  отыр,  2.1  суретіне  сәйкес,  бұл 



жылу шығынын 1,8%-ға төмендетуді қамтамасыз етеді. 

 

3



2

1

 



 

1 - пластмассалық қабыршақ; 2 - перде; 3 - жылу оқшалама. 

2.1 сурет - Жылу оқшауламалы жылыжай іргетасының және 

қабырғасының құрылымы 

 

Қыс  мезгілінде  пайдалануда  тұрған  шыныланған  жылыжайларда, 



вертикаль  қабырғаның  периметр  бойынша  ішкі  жағынан  полиэтилен 

қабыршақпен жабу қолданылады, бұл жылу шығынын азайтады. 



Жылыжайдың  вертикаль  бүйір  қабырғалары  мен  шатырын  екі 

қабатпен шынылау 

Шетелдерде жаңадан салынып жатқан жылыжайлардың вертикаль бүйір 

қабырғаларын  екіқабатты  шынылауды  қолдану,  бірте-бірте  қолға  алынып 

жатыр.  Осы  мақсатты  орындау  үшін,  әртүрлі  жылу  физикалық  және 

оптикалық  қасиеттерімен  материалдар  пайдаланылады,  бұл  жылыжайдың 

жарықтандырулығын минималды төмендету отынды үнемдеуге әкеліп соғады. 

Екіқабатты шынылау мен екіқабатты полиокрильдің (қалыңдығы 16мм) 

бірлігі тиімді де, өтімді де болып табылады. 

Жылыжайдың  бүйір  қабырғалары  мен  шатырын  екі  қабаттан  жабуды 

қолдану,  жылуды  20-40%-ға  дейін  сақтауға  мүмкіндік  береді,  бірақ 



16 

 

екіқабаттап жабу дақылдың өніміне, шығымына кері әсер етеді. Осы тәсілмен 



жылу  үнемдеу  шешімін  қабылдағанда  мынаны  1%-ға  кемиді.  Қазіргі  кезде, 

екіқабатты  қабыршақпен  жабылған  қабыршақтың  жылыжайлар  кеңінен 

таралып  жатыр.  Жылыжайларды  екіқабатты  шынылау  немесе  қабыршақпен 

жабу,  оларды  жылытуға  кететін  отынды  азайтуға  мүмкіндік  жасайды,  бірақ 

бұл жылыжайларда көкөністің шығымы мен өнімі аз болады. 

Көкөністі  шығымы  мен  өнімінің  азаюының  себебі,  олардың  жылу 

оқшауламасының  жоғары  болуы  салдарынан  ыстық  күндері  салқындауы 

нашарлайды,  ішінен  екіқабаттап  жабылған  қабыршақтың  бетінің  немесе 

шыны бетінің ластануы салдарынан жарықтандырулық төмендейді. 

Жылыжайларды перделеу 

Жылыжайларда жылу қорғау экрандарымен перделеуді қолдану кеңінен 

таралып  отыр.  Жаз  мезгілінде  олар  күн  нұрының  артық  сәулеленуінен 

өсімдіктерді қорғайды. 

Термоэкрандардың материалдарына байланысты олар күн сәулесін 40

 -

дан  80



 -ға  дейін  шағылдырады.  Практикада  мата  және  мата  емес  ауа 

өткізетін  материалдар  қолданылады.  Бұндай  экрандар  қыс  мезгілінде 

пайдаланылады.  Маңыздысы,  экран  жиналған  түрінде  компастылы  болып, 

жылыжайда  жарықтың  жетпеуінен  болатын  өнім  шығынын  және  көлеңкесін 

минимумға  жеткізу.  Термоэкрандарды  перфорир  етілген  полиэтилен 

қабыршақтан  немесе  аса  тығызырақ  материалдан  дайындаған  кезде,  жылу 

шығыны шамамен бір жылда 20

 -ға қысқарады. 

Ауа  өткізгіш  мата  материалдан  жасалған  үнемділігі  аз  экрандарды 

пайдаланған  кезде,  үнемділік  10-15

 –ды  құрайды.  Уақыт  арасында,  экран 

жабылғанда, жылу үнемділігін 40

 –ға жеткізуге болады. 

Жылыжай  шаруашылықтарында  жылу  энергиясы  мен  отынды 

пайдалану тиімділігін арттыру шаралары 

Қияр  мен  томаттың  көлеңкеге  төзімді  және  суыққа  шыдамды  жаңа 

сорттарын  өсіре  отырып,  энергияны  бірталай  үнемдеуге  жетуге  болады. 

Өсімдік  өсер  мезгілінде  тәулік  ішінде  температураны  1

º

С–ке  төмендетіп, 



энергияны 10%-ға дейін үнемдеуге болады. 

Қазіргі  уақытта  селекционерлер,  көлеңкеге  төзімді  және  суыққа 

шыдамды көкөніс дақылдарының сорттарын жасау жолында жұмыс істеуде. 

Культивациялық  ғимараттарда  қажетті  климатты  қамтамасыз  ететін 

қондырғыларды  басқаруды  автоматтандыру  арқылы  энергия  ресурстарын 

шығындағанда, жоғарғы өнімді алу үшін тиімді жағдайды жасауға болады. 

Эксплуатация 

тәжірибесі 

көрсеткендей, 

жылыжайлы 

көкөніс 

шаруашылығы  үшін  газдың  пайдалану  коэффициентін  іс  жүзінде  100

 -ға 

дейін көтеруге болады. Қазанжайдың ыстық құбырларында буландырғыштар 



қондыруға болады, жылу алмасуды жақсартудың нәтижесінде отын жанудың 

тиімділігі 2-3

 -ға өседі. 

 

 



 

17 

 

 



 

 

 



2.3 Электрлендіруге жататын өндірістік үрдістерді ойлап құрастыру 

 

Көшеттің  өсу  уақытында  жаңбырлату  жүйесі  арқылы  суғару  және  қыс 



мезгілінде 

жасанды 


жарықтандырғыш 

шамдарымен 

жарықтандыру 

жүргізіледі. 

Көшет 

бөлімдері 



негізінен 

ОТ-400 


сәулелендіргіштерімен 

жабдықталады. 

Жылыжайлық  ОТ-400  сәулелендіргіші  типі  ДРЛФ-400  сынаптық 

шамынан  және  қосып  реттеуіштің  екі  типі:  индуктивтік  және 

сыйымдылықтық аппаратурасынан тұрады. 

Индуктивтік қосып реттеуіш аппаратуралы сәулелендіргіштерде ОТ-400 

деген белгі бар, ал сыйымдылықта - ОТ-400Е. 

Көшетжайларда  топырақты  өңдеу  өсімдіктің  барлық  вегетация 

мезгілінде жақсы ауалық және суық режимдерді қамтамасыз ету керек. 

Көшетжайларда  топырақты  өңдеу  технологиясына  (дақылдарды 

ауыстырғанда)  екі  негізгі  кезеңдер  кіреді:  дән  себердің  немесе  дақыл 

отырғызудың  алдында  жыртылатын  қабатты  толық  тереңдікте  (25-35см) 

жырту  және  жыртылатын  қабаттың  жоғарғы  қыртысын  12-18см  тереңдікте 

қопсыту (фрезерлеу). 

Бүйір  қабырғаларының  биіктігі  2-метрден  кем  және  қабыршақтық 

(пленкалық)  жылыжайларда  топырақты  өңдеуге  ФС-0,7А  электрлі  фрезасы 

қолданылады. 

ФС-0,7А  фрезасының  негізгі  тетіктері:  электр  қозғалтқыш,  муфталы 

қосу  және  сақтандыру  муфтасымен  редуктор,  ротор,  жүру  доңғалақтары, 

басқару сабы және кабельді орауға арналған сайман. 

Машина  ұзындығы  75м  кабель  орнатылған.  Кейбір  тәсілдемелер  мен 

механикаландырылған 

транспорт 

құралдарын 

пайдаланып, 

негізгі 


жылыжайлық  көкөніс  дақылы  картопты  топыраққа  отырғызу  қолмен 

жасалады. 

Редисканы,  капустаны  және  басқа  да  дақылдарды  себу  үшін,  электр 

жетегімен  бірқалыпты  себетін  өздігінен  жүретін  СМ-0,7  пневматикалық 

сепкіші қолданылады. Бөлшектері: барабан тесігі, дән салатын жәшік, айналма 

жылжытқыш  болып  саналатын  тіректік,  шынжырлы  берілістермен  мотор-

редуктор, шаңсорғыш және басқаруға арналған сабымен рама бар. 

Электр  жетегімен  пневматикалық  қалдық  жылыжайлық  сепкіш  СТЕ-6 

осылайша құрылған. 

Көшетжайларда  өсімдіктерді  қорғау  биологиялық  және  химиялық 

әдістермен жүргізіледі. 


18 

 

Профилактикалық  жұмыстар  үлкен  роль  атқарады;  (констукциялы), 



топырақты  және  дәнді  усыздандыру;  карантиндік  жұмыстарды  сақтап  қарау 

және т.б. 

Негізгі  профилактикалық  жұмыстарды  дақылды  ауыстыру  мезгілінде 

жүргізіледі. Өсімдікті вегетация мезгілінде химиялық қорғауды стационарлық 

жабдықтың  көмегімен  де,  жылжымалы  машиналардың  көмегімен  де 

орындайды. 

Қыстық көшетжайлар, міндетті түрде, пестицид ерітінділерін дайындау 

және беру стационарлық жүйелермен жабдықталады. 

Сұйық ерітінділерді бөлшектеп құюға арналған құрылғы: электр жетекті 

шестернелік  сорғыштан,  құбыршек,  ықшамдалған  ыдыстан  және  сорып 

шығару шкапындағы құю крандарынан тұрады. 

Төгілмелі  пестицидтерді  шектеп  құюға  арналған  құрылғы:  ұстамалы 

арнайы контейнерден және электрлік жүк көтергіштен тұрады. Ағала бөшкені 

немесе  қапты  контейнерге  салады  да,  пышақпен  немесе  басқа  бір  затпен 

аузын ашады. 

Қабыршақтық  көшетжайларда,  сонымен  қатар  қыстық  жылыжайларда 

және  басқа  қоршалған  топырақ  ғимараттарында  жергілікті  өңдеуге  арналған 

ОЗГ-120 және ОЗГ-120А бүркендіргіштері қолданылады. 

Бүркендіргіш  үш  дөңгелекте  орналасқан  рамадан,  ерітіндіге  арналған 

резервуардан,  жоғары  қысымды  сорғыш  электрлік  қозғалтқышынан  және  екі 

құбыршек тозаңдандырғыштарымен жабдықталған. 

Томаттарды күту операциясының тізіміне гүлдерді тозаңдандыру кіреді. 

Осы  мақсатты  орындау  үшін,  типі  373  электр  батареядан  қоректенетін 

жетегімен қолды вибратор ОЦП-65 қолданылады. 

Вегетация  мезгілінде  өсімдіктерді  күтудің  басқа  операциялары  (кесу, 

төменгі  жапырақтарды  жұлу,  шпалерді  босату  және  т.б.),  сонымен  қатар 

әртүрлі  тасымалдау  құралдарын  пайдаланып,  піскен  көкөністі  жинауды 

қолмен жүргізеді. 

Микроклимат  параметріне  температура  және  ауаның  ылғалдылығы 

жатады. Олар бір-бірімен өзара байланысқан. 

Жылыжайлардағы ауаның температурасы 30

 С-тен аспау (артпау) керек. 

Блокты  қыстық  көшетжайлар  үшін  КТ-1  электр  жабдық  комплектісі 

технологиялық  параметрлерді  (ауаның  температурасын  мен    ылғалдылығын, 

ауадағы  көмір  қышқыл  газының  құрамын,  топырақты  суғаруға  арналған 

ерітіндінің 

температурасын, 

минералды 

тыңайтқыш 

ерітінділерінің 

концентрациясын,  көшеттерді  сәулелендіру)  бақылау  және  реттеу  үшін 

қолданылады. 

 

2.4 Жұмысшы машиналарды және механизмдерді таңдап алу 

 

Жылыжайлардағы  және  көшетжайдағы  жұмысты  механикаландыру 



үшін жалпы жұмыс атқарушы машиналармен бірге, электр жетегімен жұмыс 

істейтін арнайы машиналар мен жәрдемші құрылғылар қолданылады. 



19 

 

1)  ТП-5-30  тасымалдағыш  -  елеуішін  таңдап  аламыз.  Ол  көшетжайлық 



және  жылыжайлық  шіріндіні  елеу  үшін,  шымтезекті,  тыңайтқыштарды  шым 

жерді  ұсақтау  және  елеу  үшін  қолданылады.  Машина  ленталы 

тасымалдағыштар  болып  табылады,  оның  жоғарғы  ұшына  битерлік  елеуіш 

ілінген. 

2.1 кесте–Тасымалдағыштың сипаттамасы 

Қозғалтқыш 

қуаты, кВт 

Лентаның 

ені, м 

Тронспортер 



ұзындығы, м   

Шіріндіні түсіру 

биіктігі, м 

Өнімділігі, м

3

/сағ 


ауысу уақытымен 

1,7 


0,4 

5,0 


1,6 

1,4 


 

2.2 кесте- Габариттік өлшемдері 

Ұзындығы, мм 

Ені, мм 


Биіктігі,мм 

Салмағы,кг 

6600 

1500 


2200 

465 


 

2)  Топырақты  өңдеу  үшін  ФС-0,7А  электрлік  фрезаны  таңдап  аламыз. 

Ангарлық  және  қабыршақтық  жылыжайларда  топырақты  өңдеу  үшін 

қолданылады. 

 

2.3 кесте–Электрлік фрездің техникалық сипаттамасы 



Қармау

ыш ені, 


м 

Өнімді


лігі, 

га/сағ 


Ауысу 

уақыты


нда 

Эксплуат


ациялық 

уақытта 


Өңдеу 

тереңдіг


і, см 

Жұмыс 


жылдамд

ығы, 


км/сағ 

Ротордың 

айналу 

жылдамдығы, 



айн/мин   

Қозғалт


қыштың 

қуаты, 


кВт 

0,7 


0,07 

0,05 


0,03 

6-24 


1,0 

200 


2,8 

 

2.4 кесте - Габариттік өлшемдері 



Ұзындығы, мм 

Ені, мм 


Биіктігі, мм 

Салмағы, кг    

1780 

770 


1000 

180 


 

3)  Қатар  аралығын  қопсыту  үшін  ЭМ-12А  электр  шабықтауышын,  ток 

жиілігін  түрлендіргішімен  таңдап  аламыз.  Кішкентай  көшетжайлардағы 

топырақты  өңдеу  үшін,  аз  аумақты  қорғалған  жылыжайлардағы, 

көшетжайлардағы,  жылытылған  топырақтығы  және    көшетжай  жанындағы 

учаскелердегі  қатар  аралықты  өңдеу  үшін  және  орынында  құмараларды 

жасаған кезде шымтезекті-шірінді массасын дайындау үшін қолданылады. 

 

2.5 кесте - Қысқаша техникалық сипаттамасы 



Жұмысшы 

қармауыш 

ені, м 

Өнімділігі, 1 



сағаттағы ауысу 

уақытында, м

2

 

Өңдеу 



тереңдігі, 

см 


Фрезерлік 

ротордың айналу 

саны 

Қозғалтқыштың 



қуаты, кВт 

0,12 


120 

10 дейін 

230 

0,27 


 

2.6 кесте - Габариттік өлшемдері 

Ұзындығы, 

мм 


Ені, мм 

Биіктігі, мм  Кабельдің ұзындығы, 

м 

Массасы, кг 



20 

 

1500 



180 

173 


80 

40 


 

4) Дән себу үшін тегіс себетін өздігінен жүретін СМ-0,7 пневматикалық 

сепкіші, электр жетегімен. 

 

2.7 кесте - Техникалық сипаттамасы 



Қармауыш  ені, 

м 

Электр  жетектің 



қуаты, кВт 

Өнімділігі, 

м

2

/сағ 



Массасы, 

кг 


Қызмет 

етуші 


қызметкер, адам 

0,7 


1,85 

720-1200 

88 



 



5)  Жылыжайларда  органикалық  және  минералдық  тыңайтқыштың 

ерітінділерімен өсімдікті сұйықпен қоректендіру үшін, НСП-360 жылжымалы 

сорап бекеті қолданылады. 

 

2.8 кесте - Қысқаша сипаттамасы 



Сорғыштың 

өнімділігі, м

3

/сағ 


Электр қозғалтқыштың 

қуаты, кВт 

Жұмыс 

қысымы, атм 



Арындық 

ұзындығы, м 

Кабельдің 

ұзындығы, м 

50 дейін 

2,8 


2 дейін 

60 


75 

 

2.9 кесте - Габариттік өлшемдері 



Ұзындығы, мм 

Ені, мм 


Биіктігі, мм 

Салмағы, кг 

1370 

600 


1000 

210 (толық 275) 

 

6)  Өсімдікті  өңдеу  үшін  ОЗГ-120А  бүркегішін  таңдап  аламыз. 



Көшеттерді  және  ерте  пісетін  көкөніс  өсімдіктерді  бүркелеу  және 

тозаңдандыру үшін қолданылады. 

 

2.10 кесте - Техникалық сипаттамасы 



Өнімділігі, 

м

3



/сағ 

Жұмыс 


қысымы, атм 

Резеруар 

сыйымдылығы, л 

Электрлік 

қозғалтқыш 

қуаты, кВт 

Салмағы, 

кг 


Қызмет 

етушілер 

саны, адам 

800-1400 

804 

400 


2,2 

270 




 

2.5 Жарықтандыруды есептеу 

 

Өсімдіктердің  өсіп-жетілуі  үшін  қоршаған  ортаның  маңызды  факторы 



жарық болып саналады, оның әсерінен фотосинтез үрдісі жүреді. 

Жылыжайдың  негізгі  дақылдары  картоптың  нормалды  өсуі,  жетілуі 

және жеміс беруі үшін жарықтандыру 3000 - 4000 люкстен кем болмауы керек 

[2,6,7]. 



Қыстық шыныланған жылыжайлардың жарықтануын есептеу 

Өлшемі - 80×14×4 м

3

: a=80 – ұзындығы; b=14 – ені; һ=4м – биіктігі. 



Жарық  ағынын  пайдалану  коэффициенті  әдісімен  есептеуді  жүргіземіз 

[2,6,7]. 

Есептеу тәртібі: 


21 

 

1)



 

Жарықтандырғыштардың типін таңдап аламыз [4]. 

Қуаты  250  Вт  ДРЛ  шамына  арналған  жарықтандырғыштың  маркасы  – 

ГХР – 250 -2м [2,6,7]. 

2)

 

Үй-жайдың  өлшемін  біле  отырып,  жұмыстық  ілменің  биіктігін  2.2 



суретіне сәйкес анықтаймыз. 

 

һ 



м

=0.5


H =?

e

һ



м

 =0.5


һ

 =4


 

 

2.2 сурет- Жұмыстық ілменің биіктігі 



 

H

2



 = 

ү.ш 


і 



ж.б

=4 - 0.5 - 0.5=3м. 

 

3)  Кесте  бойынша  оптималды  қатынасын  тауып  аламыз: 



 =

 

 



 

  және 


жарықтандырғыштардың ара қашықтығын анықтаймыз [2,6,7]: 

 

=



   H

2.

                                              (2.1) 



 

Алынған мәндерді (2.1) теңдеуіне қоямыз [2,6,7]: 

 

= 1.6 


  3 = 4.8м. 

 

4)  Үй-жайдыдың  ұзындығы  бойынша  жарықтандырғыштың  қатардағы 



санын анықтаймыз [2,6,7]: 

 

 



 

=

 



 

,                                                     (2.2) 

 

 

 



=

  

   



= 16.6

           

 

Қатарлардың саны [2,6,7]: 



 

 

 



 = 

 

 



,                                                   (2.3) 

 

 



 

 =

  



   

= 2.9


    қатар. 

 

5) Жарықтандырғыштардың жалпы саны [2,6,7]: 



 

22 

 

N = 



 

 

   



 

,                                             (2.4) 

 

N = 17 3 = 51дана. 



 

6)  Қатардағы  жарықтандырғыштар  арасының 

 

 

  және  қатарлар 



арасының нақтылы қашықтығы 

b

 [2,6,7]: 



 

 

 



 

 

 



 

және 


b

 = 


 

 

 



                                     (2.5) 

 

 



 

 

 



 

 



  

  

 = 4.7 м, 



 

b

 = 



 

 

 



 = 

  

 



 = 4.66м. 

 

7) Үй-жайдың индексін анықтаймыз [2,6,7]: 



 

     


   

 

 



     

                                              (2.6) 

 

і = 


     

        


 =

    


   

 =3,97. 


 

8)  Анықтама  әдебиеттен  қабырға  мен  төбенің  шағылу  коэффициентін 

табамыз [2,6,7]: 

 

 



қаб

 = 10% , 

 

төбе


 = 10%. 

 

9)  Индекске  і  және  шағылу  коэффициенттіне  ρ  байланысты, 



жарықтандырғыштың типі бойынша жарық ағынын пайдалану коэффициентін 

η анықтаймыз [2,6,7]: 

 

  = 49% = 0,49. 



 

10)  Норма  бойынша  минимал  жарықтандырулықты  қабылдаймыз 

[2,6,7]: 

 

min



 = 50 лк. 

 

11) Қор коэффициентін к



қ

  және  тегіс  еместік  коэффициентін  z  табамыз 

[2,6,7]: 

 

К



қ

=1,5; z=1,15. 

 

12) Шамның есептік жарық ағынын анықтаймыз [2,6,7]: 



 

23 

 

F



ш.е

=

 



   

       


 

  

 



                          (2.7) 

 

F



ш.е

=

                 



       

=

     



     

=3865,5лм. 

13)  Жарықтық  ағынға  жақынырақ  стандарт  шамды  таңдап  аламыз, 

сынаптық люминесценттік жоғары қысымды ДРЛ-250  шамы [2,6,7]: 

 

P

ш



 =250 Вт, F

ш.стан


=12500мм. 

 

14) Үй-жайдың нақтылы жарықтандырулығын анықтаймыз [2,6,7]: 



 

Е

нақты



тіп


 

       


    

     (2.8) 

 

Е

нақты



=

        


      

=161.68лк 162 лк. 

 

15) Барлық жарықтандырғыштардың жалпы орнатылған қуаты [2,6,7]: 



 

P

орн = 



P

ш

·N,         (2.9) 



 

P

орн



 = 250·51=12750 Вт =12,75кВт. 

 

16) Жарықтандырғыштардың жалпы саны, бес жылыжай үшін: 



 

N

жалпы



=5

      255дана. 

 

17) Барлық бес жылыжайлардағы жалпы орнатылған қуат: 



 

P

ш.орн.



=250·255=63750=63,75 кВт. 

 

Қабыpшақпен 



жабылған 

көктемдік 

жылыжайлаpдың 

жаpықтандыpуын есептеу 

Есеп тәpтібі 

1)  Жаpықтандыpғыштың  типін  таңдап  аламыз.  Қыздыpу  шамына 

аpналған қуаты  150-250 Вт. Жаpықтандыpғыштың маpкасы  – ППД–200 – УЗ 

[2,6,7]. 

2)  Үй-жайдың  өлшемін  біле  отыpып,  жұмыстық  ілменің  биіктігін 

анықтаймыз [2,6,7]. Өлшемі: 60

            

 

H

е



 = 3,5-0,5-0,5 = 2,5 м. 

 

3) Кесте бойынша оптималды қатынасты табамыз: 



 

         

 

                  



 

24 

 

4)  Үй-жайдың  ұзындығы  бойынша  жаpықтандыpғыштың  санын 



анықтаймыз: 

 

 



 

 



  

 



=15 дана, 

 

және қатаpлаpдың саны: 



 

n



=

 

 



=

 

 



=1.75

           

 

5) Жаpықтандыpғыштаpдың жалпы саны: 



 

N= n


a

n

b



=15×2=30 дана. 

 

6)  Қатаpдағы  жаpықтандыpғыштаp  аpасының  ℓ



a

  және  қатаpлаp 

аpасының ℓ

b

 нақтылы қашықтықтағы: 



 

a



 =

 

 



 

 = 


  

  

 = 4м, 



 

b



 = 

 

 



 

 = 


 

 

 = 3,5м. 



 

7) Үй-жайдың индексін анықтаймыз: 

 

i=

   



 

      


 = 

    


         

 = 2.5. 


 

8)  Анықтама  әдебиеттен  қабыpға  мен  төбенің  шағылу  коэффициентін 

табамыз [2,6,7]: 

 

ρ



қаб.

=10%, ρ


төб.

= 10%. 


 

9)  Индекске  i  және  шағылу  коэффициентіне  ρ  байланысты, 

жаpықтандыpғыштың  типі  бойынша  жаpық  ағынын  пайдалану  коэфициентін 

η анықтаймыз [2,6,7]: 

 

η=44% = 0,44. 



 

10)Ноpма  бойынша  минималь  жаpықтандыpулықты  қабылдаймыз 

[2,6,7]: 

 

Е



min

= 50 лк. 

 

11) Қоp коэффициентін К



қ

 және тегіс еместік коэффициентін z табамыз 

[2,6,7]: К

қ

=1,3, z =1,15 



 

12) Шаманың есептік жаpық ағынын анықтаймыз: 



25 

 

 



F

ш.е.


=

 

   



      

 

  



  

 = 


               

       


 = 2378.4 лм. 

 

13) Жарық ағынына жақынырақ стандарт шамда таңдап аламыз [2,6,7]: 



P

ш

 = 150 Вт, F



ш

=2000 лм. 

 

14) Үй-жайдың нақтылы жарықтандырулығын анықтаймыз [2,6,7]: 



 

Е

нақты



 = Е

min


 

      


 

   


 = 

       


      

 = 42 лк. 

 

15) Барлық жарықтандырғыштардың жалпы орнатылған қуаты [2,6,7]: 



 

P

орн 



= P

ш 

N=150  30=4500=4,5 кВт. 



 

16) Қабыршақпен жабылған жылыжайлардың жалпы саны 3 дана, сонда 

жарықтандырғыштардың саны: N=30 3=90дана. 

17) Барлық жылыжайлардағы жалпы орнатылған қуат: 

 

Р

орн 



=150

    =13500=13,5 кВт. 



 

Жылыжай ауласының сыртқы жарықтандыруын есептеу 

Есептеудi  нүктелiк  әдiспен  жүргiземiз,  жылыжайдың  сыртқы 

жарықтандыруы үшiн маркасы СПО-300 жарықтандырғышын таңдап аламыз 

[2,6,7]. 

Жарықтандырғыштар  ӘЖ-0,4  кВ  бағаналарына  орнатылады,  биiктiгi  6 

м,  бағаналар  арасындағы  қашықтық  25  м,  жарықтандырғыштары  бар 

бағаналар саны 15 дана. 

Есептеу тәртiбi 

1)  Жылыжайдың  сыртқы  жарықтандыруы  үшiн  маркасы  СПО-300 

жарықтандырғышын таңдап аламыз [2,6,7]. 

2)  Жоспарда  нашар  жарықтандырылған  нүктенi  2.3  суретiне  сәйкес 

көрсетемiз. 

3)  Анықтама  әдебиеттен  нашар  жарықтандырылған  нүктедегi  шартты 

жарықтандырулықты анықтаймыз: е=0.3 лк [2,6,7]. 

А-нүктесiне жарық екi жарықтандырғыштан түседi, сондықтан  е = 0.6 

лк. 


4а) Норма бойынша ауладағы минималды жарықтандырулықты табамыз 

[2,6,7]: Е

min

= 2 лк, 


 

26 

 

12,5м



25м

Һ=6м


 

 

2.3 сурет - Жылыжай ауласының сыртқы жарықтандырылған нашар 



нүктесi көрсетiлген жоспары 

 

4ә)  Анықтама  әдебиеттен  қор  коэффициентiн  К



Қ

  және  қосымша 

жарықтандырулық коэффициентiн μ табамыз [2,6,7]: 

 

К



қ

 = 1,3 және 

  = 1,08. 

 

4б) Бiр шаманың есептiк жарық ағынын анықтаймыз [2,6,7]: 



 

F

ш.е. 



      


       

    


 = 

          

        

 = 4012 лм. 

 

5) Қыздыру шамын таңдап аламыз [2,6,7]: маркасы: Г–220–300; 



 P

 ш

 = 300 Вт; F



л.стан

 = 4350 лм 

6) Жалпы орнатылған қуаты: 

 

P



орн

 = N·P


ш

 = 15·300·= 4500Вт = 4,5 кВт. 

 



1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал